Türkiye pazarında 40’ıncı yılını kutlayan MAN Grubu için Türkiye otobüs üretim merkezi konumunda. MAN Türkiye, 2005 yılında 41 ülkeye 165 milyon Euro değerinde ihracat yaptı. NEOMAN Grubu Satışlardan Sorumlu Yürütme Kurulu Üyesi Martin Scharrer, “Son 6 yılda kapasite 4 kez ikiye katlandı. 2006 yılında ihracat 220, ciro ise 453,4 milyon Euro’ya ulaşacak” diyor. Gelecek için önemli planları olduğunu belirterek devam ediyor: “Şu anda yapmakta olduğumuz işleri yan sanayicilerimize aktaracağız. Biz ise ağırlıklı olarak montaj işine odaklanacağız. Böylece Türkiye’deki katma değer artacak. Türkiye Avrupa’da ticari araç üretiminde ilk 3’e girecek durumda.”
Dünyanın en önemli ticari araç fuarı olarak kabul edilen Almanya’nın Hannover kentindeki IAA’ya bu yıl 140 Türk şirketi katıldı. MAN Grubu’nun otobüs faaliyetlerini altında topladığı NEOMAN’ın Satışlardan Sorumlu Yürütme Kurulu Üyesi Martin Scharrer, “Fuarda Alman’dan çok Türk üreticisi vardı” diyerek devam ediyor: “Türkiye’nin pazardaki yeri buradan çok net görülüyor. Gündemi artık Türkler oluşturuyor.”
Bu nedenle, dünya çapında 7,8 milyar Euro büyüklüğe ulaşan MAN Grubu için Türkiye büyük önem taşıyor. MAN Türkiye, 41 ülkeye ihracat yapıyor. Belediye ve servis otobüsleri, MAN ve Neoplan marka seyahat otobüsleri Ankara tesislerinde üretiliyor. Şirket, geçen yıl 414 milyon Euro ciro elde ederken, 165 milyon Euro’luk ihracat yaptı. 2006 yılını ise 453,4 milyon Euro ciro ve 220 milyon Euro ihracat ile kapatmayı hedefliyor.
Global pazarda yüzde 8’lik bir büyüme yakalayan MAN Grubu’nun Türkiye için yatırım planları sürüyor. Scharrer, şöyle anlatıyor:
“Türkiye’ye yaptığımız toplam yatırım tutarı 100 milyon Euro’nun çok üzerinde. Türkiye bizim seyahat grubu üretim merkezimiz. Ankara’daki fabrikamıza büyük yatırımlar yaptık. Daha da yatırımlar yapmaya devam ediyoruz. Son 6 yılda MAN’da kapasite 4 kez ikiye katlandı. Şu anda 2 bin otobüs üretiyoruz.”
Scharrer, MAN’ın Türkiye’deki hızlı büyümesinin yan sanayine de önemli katkıları olacağını söylüyor. “Türk yan sanayicileri MAN’ın kalite düzeyine eriştikçe, şu anda yapmakta olduğumuz işleri yan sanayicilerimize aktaracağız. Biz ise ağırlıklı olarak montaj işine odaklanacağız ve montaj kapasitesini artırmaya gideceğiz. 2007 yılında da yatırımlarımız devam edecek” diye anlatıyor.
Almanya’nın Hannover kentinde düzenlenen IAA Ticari Araçlar Fuarı’nda görüştüğümüz NEOMAN Grubu Satışlardan Sorumlu Yürütme Kurulu Üyesi Martin Scharrer ile dünya otobüs pazarı ve Türkiye’nin bu pazardaki yeri üzerine konuştuk:
* NEOMAN ve MAN’ın global büyüklüğü hakkında bilgi verebilir misiniz?
MAN Türkiye’nin de dahil olduğu MAN Grubu, 2005 yılında elde ettiği 15 milyar Euro ciro ile Avrupa’nın en büyük yatırım malları üreten şirketlerinden biri. Şirket cirosu geçen yıla oranla yüzde 15 oranında artış gösterdi. MAN Nutzfahrzeuge AG yani MAN Ticari Araçlar, grup içinde yer alan en büyük şirket.
2001 yılında Neoplan firması MAN ailesine katıldı. Böylece Ticari Araçlar Grubu’nun içindeki otobüs faaliyetleri yeni kurulan NEOMAN Otobüs Grubu altında toplandı. Bu gelişmeler sonunda MAN Ticari Araçlar Grubu 2005 yılında 33 bin 400 çalışanı ile 68 bin 200 kamyon ve 6 bin adet otobüs satışı gerçekleştirerek 7,8 milyar Euro ciroya ulaştı. Sipariş girişi önceki yıla oranla yüzde 24 artış gösterdi.
* 2006 için global ciro hedefiniz ne kadar?
MAN Ticari Araçlar Grubu’nun cirosu 7,8 milyar Euro düzeyinde. Bunların yüzde 39’u ağır kamyonlardan, yüzde 20’si satış sonrası hizmetlerden, yüzde 10’u hafif ticari kamyondan, yüzde 13’ü otobüslerden, yüzde 10’u MAN dizel ikinci el araçlardan ve yüzde 6’sı da komponentlerden kaynaklanıyor.
MAN Ticari Araçlar 2005 yılında toplam 68 bin 200 kamyon ve 6 bin adet de otobüs üretti. Avrupa’da kamyon segmentindeki pazar payı yüzde 15,6 ve otobüste Avrupa’daki pazar payı ise yüzde 12,8 düzeyinde. 2006 yılı için ise ciroda yüzde 8’lik artış hedefleniyor.
* Peki, MAN Grubu içinde Türkiye’nin yeri nedir?
Bu yıl Türkiye’de 40’ıncı yılımız. Son yıllarda toplam cirosunu ve cirodaki ihracat payını sürekli artıran MAN Türkiye, 41 ülkeye ihracat yapıyor. Belediye ve servis otobüsleri, MAN ve Neoplan marka seyahat otobüsleri Ankara tesisinde üretiliyor. 2001 yılında gerçekleştirdiğimiz “8,5 Projesi” ile MAN Türkiye’nin üretim kapasitesi iki katına çıkarıldı. Bugün MAN Türkiye, NEOMAN Grubu’nun standart seyahat ve belediye otobüsü dizayn, geliştirme ve üretim merkezi haline geldi. Kapasite artırımı projesi “Evolution 2004” ile fabrika yılda 2 bin otobüs üretecek kapasiteye ulaştı. Türkiye bizim seyahat otobüsü üretim üssümüz. Bu nedenle bizim için büyük önem taşıyor.
* Türkiye ile ilgili gelecek planlarınız neler?
1994 ile 2005 yılları arasında gerçekleşen yatırımlar toplamı 69,2 milyon Euro tutarında. Kasım 2004’te tamamlanan Evolution 2004 Projesi sonucunda; 2 bin adet otobüs üretim kapasitesine ulaşıldı. MAN Grubu Türkiye’ye 2004 yılında 10,3 milyon Euro, 2005 yılında 4,9 milyon Euro dolayında yatırım yaptı. 2006 yılı için ise 7,5 milyon Euro’luk yatırım planlandı. 2007 yılında da yatırımlar devam edecek.
Önümüzdeki dönemde Türkiye’de daha fazla gelişeceğiz. Yatırımlarımız da devam edecek. Son 6 yılda MAN’da kapasite 4 kez ikiye katlandı. Buna yan sanayinin adapte olması o kadar kolay değil. Ancak Türk yan sanayicileri MAN’ın kalite düzeyine eriştikçe, şu anda yapmakta olduğumuz işleri yan sanayicilerimize aktaracağız. Biz ise ağırlıklı olarak montaj işine odaklanacağız ve montaj kapasitesini artırmaya gideceğiz. Bu, yan sanayicilerin kendisini geliştirmesine bağlı olarak tamamlanacak bir süreç.
* MAN’ın başka fabrikaları da var. Global MAN olarak Türkiye’deki yan sanayiden ne derecede yararlanıyorsunuz?
Şu anda çok yüksek oranda diğer fabrikalarımız da faydalanıyor. Çünkü, Ankara fabrikasının kapasitesi çok büyük. Türk yan sanayicisini fabrikalarımızda ana konuma getirmek üzere 3-4 çok büyük proje üzerinde çalışıyoruz. Hangi projeler olduğunu şu anda söylemem doğru olmaz. Ama bu sayede sadece Türkiye’deki fabrikasına değil, tüm dünya sanayisine hizmet vermesini sağlamak amacındayız.
* Büyüme ve ihracat açısından Türkiye’nin potansiyelini nasıl değerlendiriyorsunuz?
Türkiye’nin potansiyelini oldukça parlak görüyorum. Çünkü, Türkiye’de muhteşem bir insan sermayesi var. Çok sayıda genç insan var. Ve Türkiye bu gençleri çok iyi eğitmeye başladı. Yani gelecek 10-15 yıl içinde Türkiye Avrupa’da ilk 3’e girecek bir ülke olacak. Çünkü bu çok büyük bir sermaye.
* Türkiye’de birleşme ya da satın alma planınız var mı?
Şu anda böyle bir konu gündemimizde yok.
* Teknolojiye ne kadar yatırım yaptınız?
Genel olarak bizim teknolojik çalışmalarımız güvenlik, çevre ve yakıt tüketimi ile ilgili. Bunun dışında devrilmeyi engelleyen EBS güvenlik sistemi, aracın takip mesafesini korumasını ve gerekirse kendi kendine frenleme yapmasını sağlayan güvenlik sistemi, şeritleri takip eden ve şeritten taşma yapılırsa ikaz eden güvenlik sistemi geliştirildi. Ayrıca Starliner’larda rahatlığı sağlayan yumuşak amortisörler, direksiyonun çevrilmesiyle birlikte bir anda sertleşebiliyor. Böylece devrilme engelleniyor.
Teknolojiye yaptığımız yatırım için toplam bir rakam vermem zor. Ancak, sadece D-20 yeni motor jenerasyonu için 200 milyon Euro yatırım yapıldığını söyleyebilirim. Bu motor sayesinde AGL ile SCR’a gerek kalmadan Euro5 sağlanabiliyor. Biliyorsunuz, Avrupa 1 Ekim itibariyle Euro4’e geçecek. Yani Euro4 standartlarında atık vermeyen araç piyasaya çıkamayacak. Türkiye şu an Euro1’de ama yıl sonu itibariyle direkt olarak Euro4’e geçmeyi planlıyordu. Ama bu 2008’e ertelendi. Bu geçiş sürecinde bir SCR teknolojisi bir de MAN’ın başını çektiği AGL teknolojisi var.
SCR teknolojisi için araca AdBlue denen maliyetli bir yakıtın ayrıca konulması gerekiyor. Bunun dışında, aracın uygun bir yakıt deposu olması gerekiyor. Ancak bizim geliştirdiğimiz sistem, AdBlue’ya gerek olmadan bu sorunu çözüyor. SCR teknolojisini kullanan birçok şirket MAN’ın da Euro5’e geçerken SCR’a döneceğini sanıyordu ancak biz geliştirdiğimiz sistemle Euro5 standardını tutturduk. Hatta bazı motorlarda Euro5 üzerindeki EER standardına bile ulaşıldı. Üstelik AGL ile daha az yakıt tüketiliyor.
* Türkiye pazarında uçak biletlerinin fiyatları ucuzluyor. Bunun otobüs pazarına yansımaları nasıl olacak?
Bir kısım oyuncu çok fazla etkilenip sahne dışına çıkacaktır.
* Dünya otobüs pazarında önümüzdeki günlerde yaşanacak gelişmeler neler olacak?
Dünya çapında 8 tonun üzerindekiler için, her yıl 220 bin yeni otobüsün kaydedildiğini tahmin ediyoruz. Asya ve Güney Amerika pazarları büyüyecek ama Avrupa pazarında bir büyüme yaşanmasını beklemiyoruz. Bu seviyelerde kalacak.
* İsveçli rakibiniz Scania’yı satın almak için teklifte bulundunuz. Bu gelişmenin Türkiye’ye yansımaları nasıl olacak?
Otobüs tarafında çok büyük etkileri olmayacaktır. Scania, Türkiye pazarında zaten yok. Zaten otobüs yapmıyor, şasi ya da belediye otobüsü yapıyor. O nedenle, bu birleşmenin Türkiye pazarında NEOMAN açısından bir etkisinin olacağını düşünmüyorum. Kamyon açısından bir etkisi olacaktır elbette. Global açıdan bakarsak, mutlaka servis alanında onların da bizim de yatırımlarımız var. Bu açıdan bir sinerji mutlaka olacaktır. Ortak parça kullanımı aynı şekilde. Scania alınırsa otobüs pazarında Avrupa’da kamyonda 4’ten 1, otobüste 3’ten 2 numaraya yükseleceğiz. Dünyada da otobüste 6 numara olacağız.
Scania şu an Güney Amerika’da şasi yapıyor. Böylece biz de bulunmadığımız bu pazara girmiş olacağız. Meksika’da bir fabrikası var. Biz de orada yeni başladık montaja. Orada ne olacağına bakmak lazım. Bu bir avantaj olabilir. Rusya’da çok önemli bir pozitif etki sağlayacaktır bize. NEOMAN açısından genel olarak pozitif olacaktır.
Üretimin Yüzde 90’ı İhraç Ediliyor
Tam Kapasite Çalışıyor
Bugün MAN Türkiye 3 bine yakın çalışanıyla 3 bin 100 kamyon satışı ve 2 bin otobüs üretim kapasitesi ile 41 ülkeye ihracat yapan bir şirket oldu. Otobüs üretiminde tam kapasite çalışan MAN Türkiye fabrikası, iç pazar koşullarına bağlı olarak üretiminin yüzde 80-90’ını 1995’ten beri ihraç ediyor.
2 Bin Adetlik Kapasite
MAN Türkiye’nin satışları 2005 yılında bin 475 adet kamyon, bin 598 çekici ve bin 651 adet otobüsten oluştu. Yıllık üretim kapasitesi 2 bin adet. 2004 yılında 320 milyon Euro olan toplam cirosu 2005 yılında 414 milyon Euro’ya yükseldi. 2004 yılındaki ihracat rakamı ise 135 milyon Euro’dan 165 milyon Euro’ya yükseldi.
453 Milyon Euro Ciro
2005 yılında MAN Türkiye’nin toplam cirosu 414 milyon Euro, ihracatı ise 165 milyon Euro olarak gerçekleşti. 2006 yılını ise 453,4 milyon Euro ciro ve 220 milyon Euro ihracat ile kapatmayı hedefliyor. Ayrıca, MAN Türkiye 2006 yılında iç pazarda otobüs satışlarında pazar payını yüzde 20’den yüzde 33’e çıkarmayı planlıyor.
“Türkiye Avrupa’da İlk 3’e Girecek Durumda”
* Satış ya da yatırıma yönelik olarak girmek istediğiniz yeni pazarlar var mı?
Eski SSCB Cumhuriyetleri’nde mümkün olduğunca üretim partneri bulmaya çalışıyoruz. Çünkü bu ülkelere araç sokmaya kalkarsanız çok yüksek gümrük oranları ile karşılaşıyorsunuz. Bunlar çok kısa bir gelecekte çok gelişecek pazarlar. Bunun dışında Hindistan’da önemli yatırımlarımız olacak. Orta Amerika’da Meksika var. Güney Amerika daha sonra gelecek.
* Hindistan’a ciddi yatırım yapıyorsunuz. Bunların Türkiye’ye yönelmeme sebebi ne?
Türkiye’yi asla Hindistan ya da Çin ile karşılaştırmayın. Bu ülkelerde yaptığımız yatırımlar Uzakdoğu’ya yönelik ucuz araçlar üretmeye yönelik olarak planlandı. Yani Uzakdoğu pazarına basit ürünler üretmek için yaptık. Ama Türkiye bizim büyük bir üretim merkezimiz.
Türkiye Avrupa’nın bir parçası. Türkiye’de çok önemli bir genç ve eğitimli işgücü var. Bu nedenle hiçbir şekilde bu ülkelerle Türkiye’yi karşılaştırmaya gerek yok. Çünkü bence Türkiye Avrupa’da ticari araç üretiminde ilk 3’e girecek durumda olan bir ülke.
“Türkiye Bizim Otobüs Üretim Merkezimiz”
Pazardaki Yeri Ortada
Gündemi artık Türkiye oluşturuyor. Fuarda katılımcıların çoğunu Türk kökenli şirketler oluşturuyor. 140 Türk firması var yaklaşık olarak. Alman’dan çok Türk üreticisi var. Türkiye’nin pazardaki yeri buradan çok net görülüyor.
Yatırımlar Sürecek
Türkiye’nin bizim için de önem büyük. Seyahat grubu üretim merkezimiz. 3-4 tane yeni proje üzerinde çalışıyoruz. Ankara’daki fabrikamıza büyük yatırımlar yaptık. Türkiye’ye yaptığımız toplam yatırım tutarı 100 milyon Euro’nun üzerinde. Daha da yatırımlar yapmaya devam ediyoruz.
Katma Değer Artacak
Türkiye’nin öncelikle maliyet yapısında çok büyük avantajları var. Türk yan sanayicileri MAN’ın kalite düzeyine eriştikçe, şu anda yapmakta olduğumuz işleri yan sanayicilerimize aktaracağız. Biz ise ağırlıklı olarak montaj işine odaklanacağız. Böylece Türkiye’deki katma değer artacak.
Özgür Gözler
ogozler@capital.com.tr