2009'da 42 milyar, geçen yıl ise 60 milyar liralık konut kredisi kullanıldı. Son bir yılda konut kredilerindeki artış, yüzde 40'ı geçti. 2011'de ise 70 milyar liralık konut kredisi kullanılacağı öngörülüyor. Küresel krizin Amerika'daki konut balonunun patlamasıyla başlaması, konut fiyatlarının ve kredilerinin yakından izlenmesine neden oluyor. Krediler biraz artınca, acaba balon şişip patladığında bir kriz riskinin oluşup oluşmayacağı sorgulanıyor. inşaat şirketlerinin patronlarına göre sektörde balon oluşmasa da konut kredilerindeki hızlı artış Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu'nun (BDDK) konut kredilerine sınırlama getirmesine yol açtı. Sektörün sağlıklı büyümesi için böyle bir uygulamaya gittiğini açıklayan BDDK'nın kararına göre konut kredisi miktarı, gayrimenkul tutarının yüzde 75'ini aşamayacak. Ticari gayrimenkul alımı amaçlı kredilerin ise gayrimenkul değerinin yüzde 50'sini aşmaması gerekecek. Geçtiğiz yılın son günlerinde alınan karar, bu yılın başından itibaren geçerli olacak.
Artan konut kredilerinden dolayı sektörde balon oluşmadığını söyleyen inşaatçılar ise BDDK'nın bu kararını olumlu buluyor. Ali Ağaoğlu'ndan Tamer Özyurt'a kadar sektörün büyük konut üreticileri, konut satın alanların toplam tutarın bir kısmını ödemesi gerektiğini savunuyor. Ancak patronların hemen hepsi, konut kredilerindeki artışın ABD'deki gibi mortgage balonuna dönüşmeyeceği görüşünde. Bunu da konut kredilerinin GSMH içindeki oranına bakarak söylüyorlar.
KREDİ ORANI DÜŞÜK
"Türkiye'de konut balonu oluşmadı, oluşmaz" diyen inşaatçıların en önemli dayanağı, konut kredilerinin GSMH'ye oranının çok düşük seviyelerde olması. Konut kredilerinin GSMH'ye oranın yüzde 4'ler seviyesinde olduğunu söyleyen Garanti Koza Yönetim Kurulu Başkan Vekili Murat Binark, "Konut kredilerinde bir balon yok. Diğer ülkelere kıyasla konut kredi oranı Türkiye'de çok düşük" diyor. Gelişmiş ülkelerde konut kredilerinin GSMH'ye oranı yüzde 55'leri geçiyor. ABD'de bu oran yüzde 90'lar seviyesinde. "Rakamlar konuşsun" diyen Ağaoğlu Yönetim Kurulu Başkanı Ali Ağaoğlu da Macaristan'da bile konut kredilerin, GSMH'ye oranının Türkiye'nin üzerinde olduğuna dikkat çekiyor. Konut kredilerinin ödenmeme durumunun daha da azaldığını söyleyen Murat Binark, "Konut kredilerinin geri dönüşünde tehlike yok. Piyasadaki konut projelerinin tamamı konut kredisi ile yapılmıyor" diyor.
BDDK'NIN KARARI YERİNDE
Gayrimenkul sektöründe "Kriz neden çıkabilir" diye bakıldığında ABD örneği veriliyor. ABD'deki mortgage krizinin konut alımlarında yüzde 100 kredi kullandırıldığı için çıktığını söyleyen Timur Gayrimenkul Yönetim Kurulu Üyesi Erden Timur, "BDDK'nın konut kredilerini sınırlandırması yerinde bir karar oldu" diyor. Timur, şöyle devam ediyor: "Türkiye'deki konut kredisi hacminde balon yok. BDDK, vatandaşların ev alırken daha sorumlu davranmalarına yönelik bir regülasyon yaptı. Konutla ilgili bir şişkinlik gözlemlemiyoruz. BDDK'nın kararı sektörü olumlu etkiledi." Özyurtlar inşaat Yönetim Kurulu Başkanı Tamer Özyurt da benzer görüşte. Ev almak isteyenlerin en az yüzde 25'ini ödemesini gerektiğini söyleyen Özyurt, "Konut yatırımcıları krediyle ev almanın cazibesine kapıldı. Ödeyip ödemeyeceğini hiç düşünmeden hareket ediyor" diyor.