Bu iş için fazlasın sendromu
Ekonomik kriz, genç nüfus ve geç terfi gibi nedenlerle artan bu sorun, dünyada olduğu gibi Türkiye'de de "aşırı nitelikli
Boğaziçi Üniversitesi'nde doktorasını tamamlamış, alanında çok başarılı bilgisayar mühendisi arkadaşım bir yıl boyunca Türkiye'de iş bulamadı. Her seferinde 'fazla nitelikli' olduğu söylenerek geri çevrildi. Şu an kariyerine yurtdışında devam ediyor. Türkiye böyle bir üstün yeteneği kullanamadı." Uzun yıllar BSH'da yöneticilik yapan Fatmanur Erdoğan, fazla nitelikli çalışanların yaşadığı sendromu bu sözlerle anlatıyor. Şimdi Amerika'nın Seattle şehrinde yaşayan ve yetenek yönetimi danışmanlığı yapan Erdoğan, çalışacağı pozisyona göre fazla nitelikli bulunan kişilerin iş hayatında istenmediği görüşünde. En sıkıcı olanı ise bu adayların çoğu zaman "Kusura bakmayın ama bu iş için çok fazlasınız" denilerek geri çevriliyor olması...
Sadece Türkiye'de değil, dünyada da (Aşırı nitelikli) çalışan sorunu kendini gösteriyor. Şirketler, bu tipteki adayları, gelecekte işten çabuk ayrılacakları ve tatmin olmayacakları gibi endişeler nedeniyle tercih etmiyor. Yenibiriş'in, Capital için Türkiye'de 355 aday ve 50 şirket arasında yaptığı araştırma da bunu gösteriyor. Ankete katılan adayların yüzde 78'i, "kendini yaptığı işe göre aşırı nitelikli" buluyor. Şirketler tarafında ise bunu destekleyen bir bulgu var. Araştırmaya katılan şirketlerin sadece yüzde 36'sı, "pozisyonun gerektirdiği niteliklerin üzerindeki" çalışanları işe alıyor. Büyük kısmı ise aşırı nitelikli çalışan konusunda çekimser davranıyor. Yüzde 14'ü ise bu kişileri kesinlikle istihdam etmeyeceğini söylüyor.
GENÇLERDE ÇOK YAYGIN
İngilizcedeki 'overqualified' tanımını Türkçeye 'fazla nitelikli' veya 'aşırı nitelikli' olarak çevirmek mümkün. Tam tersi olduğu durumda ise "lessqualified" (nitelikleri yetersiz) tabiri kullanılıyor. Dünyada kendilerini yaptıkları işe göre fazla donanımlı bulanların başında İspanyollar ile Finliler geliyor. 2006 yılında yapılan araştırmaya göre, her iki ülkede de aşırı nitelikli çalışanların oranı yüzde 31 düzeyinde. ABD'de ise çalışanların yüzde 23'ü kendini yaptığı işe göre aşırı nitelikli buluyor.Bu araştırmada, Türkiye ile ilgili veriler yok. Ancak Yenibiriş'in gerçekleştirdiği anket sonuçları, fazla donamlı çalışan sendromunun Türkiye'de de çok yüksek oranlara ulaştığını gösteriyor. Ankete katılan 355 adaydan yüzde 78'i kendini yaptığı işe göre aşırı nitelikli buluyor. Kendini, "aşırı nitelikli bulan" adaylardan yüzde 74 gibi büyük bölümünü 35 yaş altındakiler oluşturuyor. Bu grupta daha çok yetkili ve uzman seviyesinde çalışanlar yer alıyor. Türkiye'de "aşırı nitelikliyim" diye düşünen çalışanlara en çok bilişim, telekomünikasyon, ağır sanayi ve medya sektörlerinde rastlanıyor. Bu sektörlerde 'fazla nitelikli' olduğunu düşünen çalışan oranı yüzde 50'lileri geçiyor. Çalışanların nitelikleri konusunda en alçak gönüllü olduğu sektörler arasında ise ilk sırada gayrimenkul var. Onu inşaat, ilaç ve tekstil sektörleri izliyor. Bu sektörlerdeki yöneticilerin yüzde 50'sinden fazlası aşırı nitelikli personel istihdam etmediklerini söylüyor.
İK'CILARIN ZOR SEÇİMİ
Yönetim guruları, iş başvurusu yapacaklara genelde "Ne aşırı ne de yetersiz olun" önerisinde bulunur. Buna karşılık İK yöneticileri de pozisyonla birebir örtüşen adayı işe almanın en doğrusu olduğuna inanıyor. Onların bu yaklaşımının arkasında birkaç önemli gerekçe var:
