Capital'e abone olun.
EKONOMİDE RESESYON DÖNEMİ

Ekonomide resesyon dönemi

Türkiye'de ekomoni resesyon dönemine girdi.

Son Güncelleme: 01.01.2009

Her ne kadar hükümet henüz ikna olmuş olmasa da iktisatçıların çoğu, Türkiye ekonomisinin artık bir resesyona girmiş olduğunu kabul ediyor. Bu görüşü biz de paylaşıyoruz. Üçüncü çeyrekte ekonomi küçülmekten kıl payı kurtuldu ama dördüncü çeyrekte bundan kaçamadı gibi görünüyor.Dördüncü çeyrekte başlayan küçülmenin en azından 2009’un ilk yarısı boyunca da sürmesi bekleniyor. Ekonominin en az iki çeyrek üst üste küçülmesi ise resesyonun klasik tanımıyla birebir örtüşüyor. Bu durumda artık ekonominin resesyonda olup olmadığını değil, bu resesyonun ne kadar sürebileceğini ve şiddetini tartışmak daha doğru olacak gibi görünüyor. Bu yazıda bunu yapmaya çalışacağız. Resesyonun süresi konusunda bir fikir edinebilmek için öncelikle Türkiye’de önceki resesyonların ne kadar sürdüğüne bakacağız. Daha sonra da küresel ekonomiye ilişkin tahminlerden yararlanacağız. Çünkü büyük ölçüde dış  kaynaklı olan bu resesyonun sona erebilmesi için öncelikle küresel ekonomide toparlanma yaşanması, gelişmiş ülkelerin de resesyondan çıkması gerekiyor. Resesyonun şiddeti konusunda bir fikir edinebilmek için ise bazı öncü göstergelerin mevcut durumlarıyla önceki resesyonlardaki durumları karşılaştıracağız.

TÜRKİYE’NİN RESESYONLARI Türkiye’de üç aylık dönemlere ilişkin milli gelir verileri, 1987 yılından beri yayınlanıyor. Aylık ekonomik verilerin de çoğu en fazla 1980’lere kadar geri gidebiliyor. Bu nedenle incelememiz son 20 yıllık dönemle sınırlı olacak. Örneğin 1954’te ve 1978-80 döneminde olduğu gibi daha önce de resesyonlar yaşadığımızı biliyoruz ama elde bu dönemlere ilişkin sadece yıllık veriler olduğundan hassas bir ölçüm yapma imkanımız yok. Söz konusu 20 yıllık dönemde Türkiye’de 5 resesyon yaşanmış durumda. Etki altına aldıkları yıllara göre bunları; 1988-89, 1991, 1994-95, 1998-99 ve 2001-2002 resesyonları olarak adlandırabiliriz. Eski ve yeni milli gelir serisine ilişkin üçer aylık büyüme oranlarıyla aylık sanayi üretim endeksindeki değişim oranlarına dayanarak yaptığımız hesaplar, bu resesyonların ortalama süresinin 11 ay olduğunu gösteriyor. Bunlar içinde en kısası, 1991 yılının ilk yarısında yaşanan 6 aylık resesyon olmuştu. En uzunu ise 1998 yılının sonbaharında başlayıp 1999 yılının sonlarına kadar tam 14 ay süren resesyondu.

İÇ Mİ, DIŞ MI? 1988-89, 1994-95 ve 2001-2002 resesyonlarını,yaptığımız ekonomi politikası hataları ve yılların birikmiş sorunları nedeniyle kendi kendimize çıkarmıştık. Gerçi 2001 yılında Amerika’da da bir resesyon Çıkmış ve dünya ekonomisi yavaşlamıştı ama biz bundan daha önce resesyona girmiştik. 1991 ve 1998-99 resesyonlar› ise dış kaynaklıydı. ilki, 2 Ağustos 1990’da Irak’ın Kuveyt’i işgal etmesiyle hemen burnumuzun dibinde patlayan Körfez Krizi’nden kaynaklanmıştı. Petrol fiyatlarında tırmanışa yol açan bu kriz, 1991 yılının hemen başında sıcak savaşa dönüşürken dünya Ekonomisini yavaşlatmıştı. Bu süreçte bizim ekonomimiz de hafif bir sarsıntı geçirmişti. 1998-99 resesyonu ise 1997 yılında Asya’da başlayan krizin 1998 yılında Rusya’ya sıçraması üzerine bizim finansal piyasalarımızdan da sermaye kaçışının başlamasıyla ortaya çıkmıştı. Bu süreçte bir de Talihsizlikle karşılaşmış ve 17 Ağustos 1999’da Marmara Depremi’ni yaşamıştık. Bu büyük doğal felaketin ekonomiye vurduğu darbe, o sıralarda sona erme belirtileri gösteren resesyonun uzamasına yol açmıştı.

DÜNYANIN ETKİSİ Toparlarsak, Türkiye’de resesyonların genelde bir yıl kadar sürdüğünü söyleyebiliriz. Bu nedenle mevcut resesyonun da bir yıl kadar sürebileceğini şimdiden kabullenmekte fayda Var. Fakat malum olduğu üzere bu seferki resesyonumuz dış kaynaklı ve ne zaman sona Ereceği konusunda dışarıda yaşanacak gelişmeler büyük rol oynayacak. Bu nedenle resesyona Ömür biçerken dünya ekonomisine ilişkin beklentileri de dikkate almak gerekiyor. Dünya ekonomisine ilişkin 2009 yılı tahminlerine geçen ay değinmiştik. O zamandan bu zamana bu tahminlerde pek bir Değişiklik olmadı. Genel beklenti hala 2009 yılında gelişmiş ülkelerin resesyonda olacağı.Gelişmekte olan ülkelerin yavaşlayacağı ve dünya ekonomisinin de iyice duraklayacağı yönünde.  

  • 1
  • 2

  • Etiketler:

    İsminiz:

    Yorumunuz:


    FOTO HABER