Capital'e abone olun.
SICAK PARA KORKUSU

Sıcak para korkusu

Merkez Bankası, aralık ayında uygulamaya soktuğu yeni para politikasında ikinci adımı geçen ay attı.

Son Güncelleme: 01.02.2011



Türkiye'nin sıcak para akımları için cazibesini azaltmak amacıyla para politikası faizi 25 baz puan daha geriye çekilip yüzde 6,25'e indirildi. Biz bu yazıyı yazarken henüz gerçekleşmemişti ama bu indirimin parasal gevşemeye yol açmaması için zorunlu karşılıklarda yeni bir artış yapılacağının sinyali de verilmişti.
Merkez Bankası'nın yeni para politikası uygulamasından geçen ay bu sayfalarda bahsetmiştik. Bu uygulama Merkez Bankası'nın para politikasında bir ikilemle karşı karşıya kalmasından doğdu ve de standart ders kitaplarında rastlanmayan özellikler taşıyor. Türkiye ekonomisi kredi hacmindeki hızlı büyümenin desteklediği iç talep artışı nedeniyle aşırı ısınmaya doğru gidiyor. Para politikasıyla ilgili ders kitapları böyle bir durumda politika faizinin arttırılmasını ve böylece iç talebin kısılmasını tavsiye eder. Ancak şu anda Türkiye'de kredi hacmindeki artışın ve dolayısıyla iç talepteki büyümenin arkasında büyük ölçüde yurtdışından gelen kısa vadeli sermaye akımı var. "Sıcak para" olarak adlandırılan bu kısa vadeli sermaye akımı gelişmiş ülkelerde yerlerde sürünen faizlerin Türkiye'de hala daha yüksek olmasından kaynaklanıyor. Bu nedenle de faizlerin yükseltilmesinin sıcak para girişini daha da arttırarak iç talebin kısılması amacına pek de hizmet etmemesi tehlikesi bulunuyor.

İKİLEMİN ÇÖZÜMÜ
Bu ikilemle karşı karşıya kalan Merkez Bankası, kredi hacmindeki yükselişi frenlemek ve dolayısıyla iç talebi kısmak için eski bir para politikası aracı olan zorunlu karşılık uygulamasını tozlu raflardan indirmiş durumda. Bu uygulama bankaların mevduatları ile benzeri yükümlülüklerinin belli bir oranı kadar karşılık ayrılmasını içeriyor. Başlangıçta ani bir mevduat çekilişiyle karşılaşan bankaların iflasının önüne geçmek için oluşturulan bu zorunlu karşılık uygulaması, gerektiğinde bir para politikası aracı olarak da kullanılabiliyor. Merkez Bankası, zorunlu karşılık oranını değiştirerek mevduatların kredi olarak kullandırılabilecek kısmını da değiştirebiliyor ve böylece parasal bir sıkılaştırmayı ya da gevşemeyi sağlayabiliyor. İşte bizim Merkez Bankası şu anda bir taraftan para politikası faizini düşürerek Türkiye'nin sıcak para için cazibesini azaltmaya çalışırken, diğer taraftan da bunun parasal gevşemeye yol açmaması için zorunlu karşılıkları yükseltiyor. Hatta zorunlu karşılıklardaki yükselişin sıkılaştırıcı etkisinin faizdeki düşüşün gevşetici etkisinden daha fazla olmasına çalışarak net olarak bir parasal sıkılaştırma yapmak istiyor. Böylece ekonomide aşırı ısınmanın önüne geçmeyi amaçlıyor.
Merkez Bankası'nın bu standart ders kitaplarında yeri olmayan para politikası uygulaması elbette çok eleştiri alıyor. Biz ise ne kadar çalışacağından pek emin olmamakla birlikte bu uygulamayı ilgiyle izliyoruz. Ayrıca Türkiye'nin iliklerine işleyen sıcak para korkusundan kaynaklanan bu uygulamayı anlayışla da karşılıyoruz. 1920'lerde hiperenflasyon yaşayan Almanya'nın enflasyondan ve 1930'larda depresyon yaşayan ABD'nin resesyondan korkması ne kadar doğalsa, 1990'larda ve 2000'lerin başında üç kez ani sıcak para çıkışıyla kriz yaşayan Türkiye'nin de bundan korkmasını o kadar doğal görüyoruz.

GEÇMİŞ VE BUGÜN
Konjonktür'ün ikinci sayfasındaki kutuda bu eski sıcak para hikayeleri var. Orada görüldüğü gibi, cari açığın büyük ölçüde sıcak para ile finanse edildiği üç dönemin sonu da pek iyi bitmemişti. Esasında benzer bir sıcak para girişini 2003-2005 arasında da yaşamıştık ama o zaman kriz çıkmadan doğrudan yatırımlardaki artış imdada yetişmişti. Şimdi doğrudan yatırımlarda da bir hareketlenme görülmediğinden cari açığın yine büyük ölçüde sıcak para ile finanse edilmeye başlamasının endişe yaratması normal. 2001 krizi öncesi dönemin aksine, artık ekonomi yönetiminde etkili bir kurum olan Merkez Bankası'nın bu konuda önlem almaya çalışmasını da normal karşılamak gerekiyor.  
  • 1
  • 2
  • 3

  • Etiketler:

    İsminiz:

    Yorumunuz:


    FOTO HABER