İnternet, Türkiye’yi son iki yıldır yönlendiriyor, yeni iş modellerini iş dünyasının gündemine getiriyor. Bir yandan alışkanlıklar değişiyor, diğer yandan da yeni şirketler hayata geçiyor. Bütün bunlar yaşanırken, bazı yönetici ve işadamlarının yükselişine tanık oluyoruz. Capital Digital, yükselişteki bu isimlerden 20 en etkilisini bir araya getirdi. Çok sayıda yönetici, işadamı, danışman ve teknoloji uzmanıyla gerçekleştirdiğimiz araştırma sonunda ortaya çıkan bu 20 öncü, her yıl yeniden belirlenecek...

Tüm dünyayı kasıp kavuran internet fırtınası Türkiye’yi de kısa zamanda etkisi altına aldı. Ancak dünyada internet pek çok farklı alanda kullanılırken Türkiye’de uzunca bir süre sadece iletişim amaçlı olarak algılandı ve bu şekilde kullanıldı. Son yıllarda ise Avrupa ülkeleri ve Amerika’daki uygulamaların yansımaları Türkiye’de de görülmeye başlandı. Bu yansımaların en önemlileri de elektronik ticaret ve e-business siteleri olarak öne çıkıyor. Elektronik ticaret ve e-business uygulamalarının popülerlik kazanması ile birlikte bu alanda pek çok yeni fikir üretildi, siteler kuruldu.

Capital olarak her zaman Türkiye’de gerçekleşen iyi işleri izlemeyi ve sayfalarımızda bunlara yer vermeyi ilke edindik. Dolayısıyla internet ve yeni projeler konusunda da durum böyle oldu. Bundan önce “Türkiye’de internete öncülük eden 20 özel insan” haberi ile internetin ülkeye girdiği ilk dönemlere damgasını vuran isimleri belirlemiştik. Bu ayki sayımızda ise Türkiye’de internet alanında en başarılı görülen isimlere ve bu isimlerin projelerine yer veriyoruz. Buradaki amacımız da son yıllarda ülkemizde internet uygulamaları adına gerçekten büyük ilerlemeler gözlememiz ve bunları sizlerle de paylaşmak istememiz.

Araştırmamızı yaparken internet alanını iyi bilen, bu alanda öncülük etmiş pek çok isimin görüşlerini aldık. Ayrıca kendi veri tabanımızdan da yararlandık ve sonunda son dönemde internet uygulamaları alanında parlayan isimleri bir araya getirdik.

Tabii ki bu listedeki isimleri ve projeleri arttırmak mümkün. Ancak bizim amacımız internet uygulamaları alanına damgasını vuran, bu anlamda “öncü” olarak nitelendirilebilecek kişilerin önemine değinmek. Dolayısıyla sayfalarımızda yer alan 20 isim aslında onlarla birlikte aynı kulvarda koşan tüm internet girişimcilerinin de ruhunu temsil ediyor. Özellikle üzerinde durduğumuz ve yazımızın temelini oluşturan 8 isim ise son dönemde Türkiye’de internet alanında girişimcilik adına gerçek anlamda ilkleri gerçekleştirmiş isimler. Bu kişiler aslında gelecek nesiller için de son derece önemli örnekler olarak karşımıza çıkıyor. Hepsi kendi alanlarındaki ciddi boşluğu fark edip o yönde yatırım yapmış olan girişimciler.

Son derece eminiz ki Türkiye’de gerçekleşen bu başarılı uygulamalar ve bu uygulamaları gerçekleştiren genç beyinler hepinizin ilgisini çekecek.

Başer’den “kuponlu iş modeli”

Superkupon.com, Türkiye’nin ilk indirim kuponu sunan sitesi. Çalışma sistemi itibariyle Türkiye’de yeni bir iş modelinin de öncülüğünü üstlendi. Geçmişi de doğal olarak eski değil. Çalışmalarına 2000 yılının mayıs ayında başlandı, devreye girmesi ise yıl sonunda mümkün oldu. 2001 yılının ilk 6 ayı sonunda ise 40 bin üyeye ulaştı.

Sitenin fikir babalarından Mehmet Başer, Türk iş dünyasında yıllardır adından başarı ile söz ettiren bir işadamı. Aynı zamanda Başer Holding Tüketim Grup Başkanlığı görevini sürdüren Mehmet Başer, Superkupon.com’un ortyaya çıkışını şöyle anlatıyor:

“Superkupon.com Türkiye’nin dotcom’cularından biri olan Hakan Çarmıklı ile bulunduğumuz bir sohbet ortamında doğdu. Amerika’da çok yaygın olan ‘internet couponing’ sistemini Türkiye’de Başer ve Çarmıklı gruplarının ortaklığında başlattık. Çarmıklı Grubu teknik, Başer Grubu da pazarlama alanında destek veriyor.”

Mehmet Başer ve Hakan Çarmıklı, işe, sektörlerin önde gelen firmalarına Superkupon.com’un sadece indirim kuponu sitesi değil, aynı zamanda pazarlama hizmetleri de sunan bir portal olduğunu anlatmaya çalışmışlar. Şu anda sitede süpermarketten tekstile, turizmden restoran sektörüne kadar önde gelen pek çok firmanın indirim kuponu bulunuyor.

Sahibinden’le gelen yükseliş

Sahibinden.com’un yaratıcısı Taner Aksoy tam 29 yaşında ama Türkiye’nin gelecek vaat eden girişimcileri arasında şimdiden yerini aldı. Amerika’da pazarlama ve işletme eğitimi aldıktan sonra bu projenin sorumluluğunu üstlenen Taner Aksoy, www.sahibinden.com’un dünyaya geliş öyküsünü şöyle anlatıyor:

“Sahibinden.com fikri otomobilden gayrımenkule, elektronikten beyaz eşyaya tüm ikinci el piyasalarına hizmet verebilecek kapsamlı bir ilan bankası yaratma düşüncesiyle, konusu yeni ekonomiye giriş olan bir beyin fırtınası sırasında ortaya çıktı. Doğal olarak internette başladık. Ancak, yakın zamanda bir ilan dergisi de yayınlayacağız.”

2000 yılının Eylül ayında internet kullanıcıları ile tanışan site kısa zamanda başarılı bir portal haline geldi. Şu anda 30 binin üzerinde ilanı ve 20 bini aşkın üyesi bulunuyor. Aynı zamanda Aksoy Group bünyesindeki Capitol Alışveriş Merkezi, Richmond Hotels ve Primetime Medya’nın yönetim kurulu üyesi olan Taner Aksoy, sahibinden.com’un kısa zamanda bu kadar tanınmasında, kullanım kolaylığının ve yazılı basından farklı olarak sitede fotoğraflı ilanların yer almasının büyük payı olduğunu belirtiyor.

Bilet alışkanlığını değiştiren girişimci

Ali Abhary de internetin genç girişimcilerinden. Ancak, onu herkesten farklı kılan bir yanı var. Ali Abhary Türk değil, İran asıllı... Ancak, yaşantısının çok büyük bir bölümünü Kanada ve Amerika’da geçirmiş. 1997 yılında ortağı Dave Dorner ile birlikte dünyaca ünlü danışmanlık firması Monitor Company’nin Türkiye ofisine atanan Abhary, 1999 yılına kadar bu firmada görev yaptı. Ardından da kendi işini kurmaya odaklandı.

Biletix.com fikrini yaratmasının arkasında, Türkiye’yi ve gereksinimlerini iyi gözlemlemesine bağlıyor. Abhary, projesini yarattığı dönemi şöyle anlatıyor:

“Ortağım Dave Dorner ile birlikte iki yıl boyunca Türkiye’de başarılı olabilecek yeni işler ve fırsatlar üzerine düşündük. Sonunda konserlere ve sinemalara bilet almanın son derece zorlayıcı bir süreç olduğunu fark ettik. Bunun sonucunda ben daha detaylı araştırma yapabilmek için Monitor Company’den ayrıldım ve bir yıl boyunca pazar araştırması yaptım.”

Abhary, uluslararası bir firma ile ortaklık anlaşması kuracakken, bu kez karşısına 17 Ağustos’daki deprem felaketi çıkar. Depremden sonra yabancı ortak kararından vazgeçtiğini açıklar. Abhary, yeniden destek arayışına girer.

Türk ortak arayışının sonucunda 2000 yılının başında Ali Koç ile anlaşma imzalanır ve Biletix.com faaliyete geçer. Ali Abhary, ilk müşterilerinin İstanbul Kültür ve Sanat Vakfı olduğunu söylüyor. Şu anda Biletix.com sayfaları ayda 2 milyon kez ziyaret ediliyor.

E-learning’i keşfeden girişimci

Probil, ilk olarak ofis otomasyonu alanında hizmet vermek amacıyla kurulan bir teknoloji şirketi olarak tanındı. Ardından bilişim sektörüne yöneldi. İlk çıkışını Microsoft ürünlerini Türkiye’de kurumsal alana taşımasıyla yaptı. Bunu, 1996 yılında kurulan 6 bankanın IT yatırımlarını üstlenmesi başarısı izledi. Ayrıca, Vestelnet ekibi ile birlikte Türkiye’nin tümüyle dijital altyapıya sahip ilk ISP’sinin oluşumuna katkıda bulundu.

Probil’in kurucularından Turgut Güsoy’u, internetin başarılı yöneticileri arasına dahil etmemizin arkasında ise bu alanda bir “ilk”i gerçekleştirmesi yatıyor. Probil, 1998 yılında Türkiye’de abone sistemiyle çalışan ilk internet üzerinden eğitim sitesini kurdu. www.webokul.com adlı bu e-learning sitesini, ardından kişisel finans portalı olan www.finlife.com izledi. 

Bu iki projenin öncülüğünü yapan Turgut Gürsoy Probil’i şöyle tanımlıyor: “Probil herhangi bir holding ya da gruba bağlı olmayan bir sistem entegratör firma. Bugüne kadar Türkiye’de pek çok önemli projeyi gerçekleştirdik. İnsan kaynaklarına, eğitime ve yeni teknolojilere yatırım yapmaya önem veriyoruz. Önümüzdeki dönemde Balkanlar, Ortadoğu ve Asya’ya doğru gelişim sürecimizi tamamlamayı ve hedeflediğimiz alanlarda şirket satın almaları gerçekleştirmeyi amaçlıyoruz."

Girişimci Say’ın projeleri

Mustafa Say da son dönemde Türkiye’de internet ve teknoloji dünyasına yeni bir vizyon getiren girişimciler arasında yer alıyor. Kuruculuğunu ve yönetim kurulu başkanlığını üstlendiği Ilab Holding, yeni teknoloji geliştiren firmalara yatırım yapıyor ve varolanlara da destek veriyor. Destek verdiği projeler arasında Kariyer.net, YTM ve Digilane bulunuyor.

Bunun yanında, Mustafa Say ve Ilab Holding’in kendi yarattığı projeler de bulunuyor. Chemorbis ve Sigortam.net, şirketi iki önemli projesi... Chemorbis, içinde 8 pazaryeri bulunması hedeflenen Tradeorbis’in ilk ayağı olarak tanımlanıyor. Mustafa Say; Chemorbis’in, maliyeti düşürmeye ve verimliliği arttırmaya yönelik bir proje olduğunun altını çiziyor. Say, “Tradeorbis adı altında kurumların ticaretlerini elektronik ortamda geliştirmelerini hedefliyoruz” diyor.

2000 yılının nisan ayında resmi olarak faaliyete geçen Ilab’in ardından sırasıyla 8 Mayıs 2001’de Sigortam.net ve 31 Mayıs 2001’de de Chemorbis, internet kullanıcılarıyla tanıştı. Mustafa Say, 2 yıla kadar her iki projede de kara geçeceklerine inanıyor. Sigortam.net’in beklenenin üzerinde ilgi gördüğünü ve her gün online satış gerçekleştiğini belirten Say,  Chemorbis’de sınırlı hedef müşterileri üye yapma uğraşında olduklarını söylüyor.

Kemal Cılız’ın Comnet’i

Comnet, Türkiye’de kurumsal internet alanındaki ilk şirket. 1995 yılında kurulan Comnet’in bir diğer özelliği de, Türkiye’de ODTÜ’den sonra internet bağlantısını gerçekleştiren ikinci kurum olması.

Şirketin kurucuları arasında yer alan Kemal Cılız, Comnet’i, Türkiye’nin ihtiyacı olduğunu düşünerek kurduklarını söylüyor ve “Comnet son 4-5 yıldır ciro bazında yüzde 160 ilerliyor ve 3 yıldır da kar ediyor”.

1992 yılında Türkiye bilgi teknolojileri ve telekomünikasyon sektörlerinde faaliyet gösteren çokuluslu firmalara danışmalık yapmaya başlayan Kemal Cılız, Comnet genel müdürlüğünün yanı sıra, Boğaziçi Üniversitesi’nde öğretim üyeliğini de yürütüyor.

Kemal Cılız’ın bir diğer önemli projesi de TIX(Turkish Internet Exchange-İnternet Trafik Değişim Noktası). Cılız, TIX Projesi’ni şöyle tanımlıyor:

“TIX’i dünyadaki modelleri örnek alarak gerçekleştirdik. Bu proje tüm ISP’lerin kullanımına açık. Son kullanıcıya daha hızlı erişim olanağı sunuyor ve değişim noktalarındaki internet trafiği yükünün paylaşılmasını sağlıyor. TIX’in üyeleri arasında Superonline, Doğanonline, Vestelnet, Turk.net, Doruk.net, Netone ve Koçnet gibi Türkiye’nin önde gelen ISP’leri bulunuyor.”

Migros’u B2B’ye taşıyan yönetici

Cihan Esassolak, Migros Ototmasyon Müdürü. Ancak, daha da önemlisi Migros’un son derece büyük önem taşıyan B2B Projesi’ni hazırlayan ekibin lideri. Türkiye’de bir “ilk”i oluşturması açısından ilgi çeken bu projenin temelleri 1993-94 yılında atılmış. Cihan Esassolak, 7 yıl önce faturaları tedarikçilerle paylaşmak amacıyla bir proje hazırladıklarını, ancak sonra bundan vazgeçtiklerini söylüyor. Ona göre, vazgeçilen bu projeye, birkaç yıl sonra yeniden start verilmiş. Böylece B2B’nin temeli de atılmış.

Cihan Esassolak, B2B Projesi’nin ana hedefinin, tedarikçiyle bilgi paylaşmak, işbirliği yapmak, maliyet düşürmek ve kar etmek olduğunu söylüyor. Esassolak, projenin kapsamını özetlerken altyapının önemine de değiniyor:

“Migros’a yılda 2 milyon fatura ve 150 milyon müşteri geliyor. Biz bunun veri ambarına sahibiz ve bu veri ambarını 1999’da müşteriler ve 2000’de B2B ile birlikte tedarikçiyle paylaşmaya başladık. Tabii altyapı olmadan böyle bir paylaşımın yaşanması olanaksız. Şu anda projeye katılan tedarikçiler 434 mağazanın günlük stoklarını görebiliyor. Şu anda Migros’lardan verilen siparişin yüzde 65’I bilgisayar üzerinden veriliyor. Dolayısıyla aşırı stok, yok satma gibi durumlar azaldı.”

Kariyer’le gelen büyük dönüşüm

ODTÜ’den mezun olan iki arkadaşın kurduğu Kariyer.net, dünyanın ilk ISO 9001 kalite belgeli insan kaynakları sitesi. Sungur Ilgaz ve Tufan Sevincel, bir insan kaynakları sitesi kurma fikrinin, 1996 yılında danışmanlık firması bünyesinde hazırladıkları internet sitesine dayandığını belirtiyorlar. Kariyer.net’in kurucuları Ilgaz ve Sevincel o günleri şöyle anlatıyorlar:

“O dönemlerde internet yaygın değildi. Ancak, bahsettiğimiz sitede bulunan özgeçmiş formuna gelen başvurular o dönemde bile klasik yöntemlerle gelen başvurulardan fazlaydı. Böylelikle bu özgeçmişlerin bir veri tabanında tutularak daha verimli kullanılması gündeme geldi. Biz de işe başladık ve site 1 Haziran 1999’da aktif yayın hayatına başladı. Şu anda tüm işe alım prosedürünü kapsayan bir yazılımımız var.”

Kariyer.net’de şu anda 550 üye firma ve 300 bin aday bulunuyor. Her gün ortalama 100 bin farklı kişi tarafından ziyaret edilen sitenin aylık sayfa görüntülenme sayısı 24 milyon yakın. Sungur Ilgaz ve Tufan Sevincel bundan sonraki hedeflerini şöyle özetliyorlar: “Uzun vadeli amacımız bölgesel güç haline gelmek ve Ortadoğu, Doğu Avrupa ülkeleri ve Avrupa’ya açılmak. Bu hedefimizin ilk aşaması olarak Ortadoğu’nun Silicon Vadisi olarak anılan Dubai Internet City’deki ilk Türk sitesi olan www.careerglobal.net’i hizmete sunduk.”