Türkiye’de nüfuslarının büyüklükleri, milli gelirden aldıkları pay ve tüketim alışkanlıkları bakımından 3 büyük ilin nihai tüketim harcamalarında önemli bir ağırlığı var. Ancak ekonomideki iyiye gidiş Anadolu’daki bazı illerdeki tüketimi de harekete geçirdi. Bu canlanma hazır giyimden ev aletlerine, otomotivden bankacılığa, ev tekstilinden sigortaya kadar çok sayıda sektörün önde gelen şirketlerinin gözünden kaçmadı. Onlar 2005’te başladığı Anadolu’ya yayılma harekatını 2006’da da sürdürmek niyetinde. Yükselen iller arasında Çanakkale’den Van’a, Rize’den Mersin’e, Kocaeli’nden Muğla’ya, Denizli’den Diyarbakır’a kadar çok sayıda il bulunuyor.

Türkiye’de perakende ve giyim sektörünün önde gelen gruplarından Boyner’in CEO’su Cem Boyner, Anadolu’da yaşanan hareketliliğe dikkat çekerken şu saptamayı yapıyordu:

“Perakendede en hızlı gelişen kentlerden biri Antalya’dır. Bundan 3 yıl önce perakende haritasında Antalya gibi bir şehir yoktu. Ancak, bu şehre 2 milyon Rus geldi. Antalya sokakları turistlerle kaynadığı ve onlara mal satanların da ceplerine para girdiği için müthiş bir alışveriş başladı. Bir şehrin dünyaya açılması ile o şehirdeki herkesin para kazanıp çok daha rahat yaşadığının bir göstergesi Antalya'daki perakendedir.”

Sadece Antalya değil, Mersin, Samsun, Konya, Bursa, Eskişehir, Rize, Adana, Kayseri ve Edirne tüketimin yükselen illeri arasında yer alıyor. Şirketlerin bu illerdeki satışları artıyor, bayilik talepleri çığ gibi büyüyor. Şirketlerin yayılma stratejilerinin odağında da bu iller öne çıkıyor.

Tüketimde yükselen illeri ve bu illerdeki canlılığın boyutu saptayabilmek için ev tekstilinden giyime, mutfak eşyasından elektroniğe, otomotivden sigortaya kadar pek çok farklı sektörün önde gelen şirketleriyle konuştuk. Onlara 3 büyük il dışında hangi illerinin satışlarda öne çıktığını ve yakın gelecekte Anadolu’da nerelerde mağaza açmayı düşündüklerini sorduk.

Aldığımız yanıtlar, Çanakkale’den Van’a, Rize’den Mersin’e kadar Anadolu’nun dört bir yanındaki farklı illerde talep artışı olduğunu ortaya koyuyor. Bu gelişmeyi yakalayan şirketler ise 2005’te hızlandırdıkları Anadolu’daki mağazalaşma atağını 2006’da da sürdürmeyi planlıyor.

Mavi, 30 ilde satışlarını artırdı
Denim ve spor giyim kategorisinin önemli oyuncularından Mavi Jeans, yaygınlığı ile bu alanda tüketimin nabzını tutuyor. Mavi Jeans Genel Müdürü Nurettin Kantarelli, mağaza ve satış noktalarının satış analizlerine bakıldığında İstanbul, Ankara ve İzmir’in yanı sıra Trabzon, Adana ve Bursa’nın diğer illere oranla tüketimde ön plana çıktığını söylüyor. Ayrıca genele baktıklarında ise yaklaşık 30 ilde Mavi’nin satışlarının fark edilir biçimde geliştiğini ekliyor.

Nurettin Kantarelli, “Bu gelişimi Mavi’nin satın alım sıklığı, sadakat oranları, tüketicinin cüzdanından alınan pay, marka bilinirliliği, mağazalarımıza yapılan ziyaret sayıları ve personel verimliliği gibi çok parametreli bir denkleme yönelik doğru çözüm alternatifleri üretebilmemizle ilişkilendiriyoruz” diye anlatıyor.

Mavi son bir yılda üç büyük ilde ve Adana, Trabzon, Artvin, Afyon, Kütahya, Hakkari, Zonguldak, Aydın, Bingöl, Mardin ve Karabük’te yeni satış noktaları açtı.

Nurettin Kantarelli, “Bu konudaki tercihlerimizi oluşturmada var olan satış noktalarımızın yıllık hedeflerini aşma konusundaki başarı ve performansları, o bölgelerdeki yeni oluşumlar, yeni iş sahaları ve yeni açılan üniversiteler gibi pek çok gelişme yol gösterici olabiliyor” diye anlatıyor. Şirket, 3 büyük il dışında Eskişehir, Antalya, Kayseri, Balıkesir’de yeni satış noktaları açmayı planlıyor. Mavi, Türkiye’nin dört bir yanından bayilik talebi alıyor.

LCWaikiki nerede mağaza açacak?
Tema Mağazacılık, hazır giyim sektöründe 36 ilde 106 LCWaikiki mağazası ile yer alıyor. Şirketin 2004-2005 satışları kıyaslandığında Diyarbakır, Elazığ, Kayseri, Mersin, Konya ve Kahramanmaraş illerinde artış olduğu görülüyor. Tema Mağazacılık Yönetim Kurulu Başkanı Vahap Küçük, bu artışı bölgedeki istikrar ve büyüme işaretlerinin yanı sıra mağazalarının o illerdeki tüketicilerin beklentilerini karşılamasına bağlıyor.

2005’te 15 yeni LCWaikiki mağazası açıldı. Rize, Sivas, Bolu ve Van illeri ilk defa LCWaikiki mağazaları ile tanıştı. Vahap Küçük, il seçiminde bağlı oldukları kriterleri şöyle değerlendiriyor:

“Van ve Sivas’ta modern ve çok katlı alışveriş merkezleri bulunmuyordu. Bu illerde mağazamıza büyük ilgi oldu. Göç alan bir şehir olmaya başlaması ve yatırımların artması ile birlikte Rize’de de mağaza açtık. Yeni yatırım yaptığımız iller, güven ve istikrar ortamının sağlandığı, çağdaş alışveriş ortamlarına talebin olduğu ve büyüme potansiyelinin yüksek olduğu yerlerdir.”

Şirket önümüzdeki yıllarda Ankara, Afyon, Çanakkale, Kayseri, İzmir, İstanbul, Samsun, Mersin, Edirne, Lüleburgaz, Gebze, Eskişehir, Çorum ve Hatay’da mağaza açmayı planlıyor.

Ev ürünlerine talep hangi illerde?
Siemens Ev Aletleri, karışık olan mağaza yapısını 2001 yılından itibaren daha münhasır bir hale getirmeyi ve markaya yakışır “showroom”lar oluşturmayı hedefledi. Şirketin yeni konsepte geçmesiyle birlikte bayilik başvurularının sayısı da arttı. Siemens Ev Aletleri Satış Direktörü Haluk Çelebioğlu, her bölgeden eşit oranda talep aldıklarını söylüyor. Haluk Çelebioğlu, “Gerçekleşen bu çalışmanın şu an mevcut örneklerde pozitif sonuçlarını görüyoruz. İlgili bayilerin hem toplam hem de sadece Siemens ciroları arttı. İl bazında detaylandırdığımızda ise Edirne, Bursa, Eskişehir, Adapazarı, Balıkesir, Çanakkale, Denizli, Isparta, Antalya, Mersin, Gaziantep, Malatya illerinin öne çıktığını görüyoruz” diye anlatıyor. Şirket son bir yılda en çok bayiliği de bu illere verdi.

Çilek Genç Odası Perakende Grubu Direktörü Zeynep Ertuğrul, Antalya, Bursa, Adana, Konya ve Gaziantep’in tüketimde öne çıktığına dikkat çekiyor. Zeynep Ertuğrul, “Bu iller göç almaya müsait sanayi kuruluşları veya turizm yatırımları nedeniyle her geçen gün büyüyerek, daha çok nüfusun rağbet ettiği şehirler haline geliyor” diye değerlendiriyor. Çilek Genç Odası, 2006’da 50 yeni mağaza açmayı planlıyor.

Tefal, 4 yeni ilde mağaza açacak
Groupe Seb İstanbul, Tefal markasıyla küçük ev aletleri pazarında yer alıyor. Groupe Seb İstanbul Satış Müdürü Hakan Tuncay, satış noktalarının ve kendi mağazalarının satışlarına baktıklarında Eskişehir, Rize, Kastamonu, Edirne’nin diğer illere oranla öne çıktığını söylüyor. Hakan Tuncay, “Buralarda yapmış olduğumuz yeni Tefal Shop yatırımlarıyla tüketicilere daha yakın ve cazibeli olduk. Bununla birlikte düzelmeye başlayan ekonomik göstergelerin satın alma düzeyini de yükseltmeye başlamasıyla birlikte özellikle konut ihtiyacının ve üretiminin ön plana çıkmakta olduğu iller başta olmak üzere ülke genelinde bir artış bekliyoruz” diye anlatıyor.

Şirket, son bir yıl içinde 3 büyük il dışında Eskişehir, Kastamonu, Rize, Konya’da Tefal Shop’lar açtı. Alışveriş merkezleri ve yarattıkları cazibelerinin ön plana çıkmasıyla birlikte değişen perakendecilik stratejilerini ve tüketici alışkanlıklarını göz önünde bulunduran şirket, özellikle potansiyel taşıdığına inandığı alışveriş merkezi projelerinde yer alıyor. Bu doğrultuda şirket, alışveriş merkezi projelerine göre önümüzdeki bir yıl içinde Kayseri, Samsun ve Eskişehir’de mağaza açmayı planlıyor.

Her gün ortalama 5 civarında bayilik veya Tefal Shop açma başvurusu aldıklarını söyleyen Hakan Tuncay, başvuruların Türkiye’nin her yerinden geldiğine dikkat çekiyor. Ancak, bunlar içinde üç büyük şehirde açılacak olan alışveriş merkezi projeleri öne çıkıyor.

Otomotiv’de en hızlı büyüyen 5 il
Otomotiv talebinin canlı olduğu illeri tespit edebilmek için trafik kayıtlarını incelemek gerekiyor. 1996-2004 yılları trafik kayıtlarına göre, otomotivde en fazla büyümeyi Kastamonu, Tekirdağ, Malatya, Diyarbakır, Kahramanmaraş illeri gösterdi. Hyundai Assan Genel Müdürü Kurthan Tarakçıoğlu, trafik kayıtlarındaki artışın sebeplerini şöyle yorumluyor:

“Bu illerde yapılan istihdamı artırıcı yatırımlar otomotive olan talebi yükseltmektedir. Göç gibi sebeplerle bu illerde çok hızlı artan nüfus, beraberinde pek çok sosyal sorunu getiriyor. Ancak, artan tüketim taleplerinden dolayı rant da yaratmaktadır. Bunun otomotiv talebine olumlu etkisi olmaktadır.”

Hyundai Assan, son bir yılda Ankara, Siirt, Aksaray, Kıbrıs, Kütahya, Mardin, Edirne ve Çorum’da bayilik verdi. Kurthan Tarakçıoğlu, bu bayilikleri verirken potansiyeli olan illeri tercih ettiklerine dikkat çekiyor. Tarakçıoğlu, “Önümüzdeki 2 yılda agresif genişleme veya büyüme planımız yok. Oldukça yaygın bir bayilik ağına sahibiz. Ancak, buna rağmen hala Türkiye’nin dört bir yanından bayilik talepleri geliyor” diye konuşuyor.

Finansta yayılma harekatı
Türkiye Bankalar Birliği’nin yayınladığı illere göre şube sayısı istatistiklerinin en yenisi 2004 yıl sonundaki durumu gösteriyor. 2004 sonunda 3 büyük ili en banka şubesi sayısının çokluğu bakımından şu iller takip ediyordu; 198 şube ile Bursa, 179 şube ile Antalya, 143 şube ile Adana. 2004 yılında en çok sayıda yeni şube açılışı gerçekleşen 5 Anadolu ili ise şunlardı; 17 şube ile Antalya, 11 şube ile Bursa, 6 şube ile Konya, 5 şube ile Adana. 2004’te Denizli, Kocaeli, Muğla ve Mersin’de ise 4’er yeni şube açıldı.

Denizbank Perakende Pazarlama Grup Müdürü Meriç Kaytancı, Denizbank’ın 2005’te Giresun, Tekirdağ, Düzce, Aksaray, Adıyaman, Rize, Tokat ve Kırıkkale olmak üzere 8 ilde ilk şubelerini açtıklarını belirtiyor. 52 ilde bulunan banka, önümüzdeki yıl bu sayıyı 60’a çıkaracak.

Fortis, son bir yılda metropoller dışında Adana, Mersin, Bursa, Zonguldak, Gaziantep’te yeni şube açtı.186 şubesi bulunan banka 2006’da 45 yeni şube daha açacak. 2009 yılı sonuna kadar ise şube sayısı 300’e çıkarılacak.

Axa Oyak, her gün acentelik kurmak isteyenlerden birçok talep alıyor. Axa Oyak Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Işık Akyol, kendilerine gelen taleplerde Eskişehir, Kayseri, Konya, Sivas, Yozgat, Rize, Trabzon, Sinop, Zonguldak, Diyarbakır, Urfa, Van, Muğla, Afyon ve Kocaeli’nin öne çıktığını söylüyor. Işık Akyol, “Şirketimizin payı, nüfus ve sigorta primi ortalamaları ile bölge müdürlüklerimizin üretim paylarını göz önüne aldığımızda Karadeniz ile Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölge illerinden gelen başvuruları değerlendirip bu illerde Axa Oyak ismini büyütmeyi hedefliyoruz” diyor.

AHMET GÜVEN/TEKOFAKS SES VE GÖRÜNTÜ SİSTEMLERİ GENEL MÜDÜRÜ

“GELİŞEN SANAYİ VE GENÇ NÜFUS POTANSİYEL TAŞIYOR”

*Mevcut mağaza ve satış noktalarınızdaki satışlara baktığınızda hangi illerin öne çıktığını görüyorsunuz?
Metropoller dışında artış gözlemlenen iller Antalya, Adana, Trabzon, Eskişehir, Bursa, Kayseri, Konya, Samsun olarak sıralanabilir. Bu illerin her biri kendine has ekonomik dokusuyla tüketici elektroniğini de besleyen birer merkez niteliğinde. Örneğin, Eskişehir’in öğrenci nüfusunu barındıran bir sanayi şehri olması ya da Antalya’nın turizm sektörünün can damarı olması buralardaki talebi ve dolayısıyla mağaza ihtiyacını artırıyor. 

*Son 1 yılda nerelere ulaştınız? Neden buraları tercih ettiniz?
25 yıllık köklü bir geçmişi olan Tekofaks, bugüne kadar gerçekleştirdiği bayilik ve corner çalışmaları ile hemen hemen bütün Türkiye’de geniş bir dağıtım ve bayi ağı oluşturmuş durumda. Son bir yılda ise, Türkiye’de elektronik pazarının büyümesinden dolayı hem geleneksel bayilerdeki corner çalışmaları hem de gün geçtikçe artan zincir mağazalar kanalıyla illerde daha çok varlık gösterdik. Üç büyük il dışındaki bu şehirlere Adana, Bodrum, Kayseri, Bursa ve Adana’yı örnek gösterebiliriz.

*Önümüzdeki bir iki yıllık süreçte hangi illerde mağaza açmayı planlıyorsunuz?
Önümüzdeki birkaç yıllık süreçte Konya, Diyarbakır, Denizli, Kayseri, Mersin, Samsun gibi illerde satış noktalarımızı artırmayı planlıyoruz. Bu illerde gelişen sanayi ve genç nüfusun varlığı bizim için ciddi bir potansiyel taşıyor.

*Hangi illerden yoğun satış noktası veya bayilik talepleri alıyorsunuz?
Türkiye’nin hemen her noktasından Panasonic markasına yönelik ilgiden kaynaklanan bir talep var. Bu talepleri ise çeşitli satış ve pazarlama kriterlerine uygun bir şekilde değerlendiriyoruz.

ŞULE ZORLU/LİNENS GENEL MÜDÜRÜ

“ALIM GÜCÜ TÜKETİMDE 6 İLİ ÖNE ÇIKARIYOR”

TÜKETİM NEREDE ÇOK? Türkiye’nin tek uluslararası ev tekstili mağazalar zinciri Linens, bugün itibariyle 104’ü yurtiçinde olmak üzere toplam 124 mağaza ile hizmet veriyor. Bugün Türkiye’de 44 ilde mağazalarımız bulunuyor. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyükler dışında tüketimde özellikle Bursa, Samsun, Eskişehir, Antalya, Mersin ve Trabzon öne çıkıyor. Alım gücünün diğer illere kıyasla daha yüksek olması bu 6 ili öne çıkarıyor.

LİNENS 11 YENİ MAĞAZA AÇTI Linens, Türkiye ve çevre ülkelerde nüfusu 100 bini aşan yerleşim merkezinde varolma vizyonuyla her geçen gün daha da büyüyor. 2005 yılı içinde Ankara, İstanbul, Samsun, İzmit, Çankırı, Kastamonu, Bolu, Kahramanmaraş, Erzurum, İzmir, Zonguldak’da yeni Linens mağazaları açtık. Buraları tercih etmemizde, ilin kriterimize uyması, aynı zamanda franchise olmak için uygun koşullarda girişimcilerden talep almamız, önerilen mağazaların standartlarımıza uygun olması gibi faktörler etkili oldu.

SIRADA HANGİ İLLER VAR? Önümüzdeki birkaç yıl içinde Çanakkale, Adıyaman, Antakya, Tekirdağ, Kütahya, Muğla, Sivas, Kars, Siirt, Kilis gibi illerimizde mağaza açmayı planlıyoruz. Bu illeri, ekonomik yapılarındaki gelişme, zenginleşen alışveriş kültürüne sahip olmaları gibi faktörler nedeniyle seçiyoruz. Bu illerde iyi bir potansiyel elde edeceğimizi düşünüyoruz.

METROPOLDEN TALEP YOĞUN Gelen franchise taleplerine baktığımızda ise bunların özellikle İstanbul, Ankara, İzmir gibi büyük şehirlerimizden yoğunlaştığını görüyoruz. Ayrıca, Türkiye’de Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerimizden, Bursa, Antalya ve Çanakkale'den de diğer illere göre daha yoğun franchise başvuruları alıyoruz.

EKREM AKYİĞİT/COLLEZIONE YÖNETİM KURULU BAŞKANI

“VAN’DA GÖZLE GÖRÜNÜR BİR HAREKETLİLİK YAŞANIYOR”

COLLEZIONE NEREYE BAYİLİK VERİYOR? Mevcut mağaza ve satış noktalarımızda gerçekleşen satışa baktığımızda metropollerin dışında Mersin, Gaziantep, Adana, Trabzon, Antalya, Samsun, Malatya ve Elazığ gibi illerin satışlarıyla öne çıktıklarını görüyoruz. Bu illerde kişi başına düşen gelir dengesi, genç nüfusun yoğunluğu, lise ve üniversitelerin bulunması, ticari hayatın yoğunluğu, nüfus yoğunluğunun şehir merkezlerinde olması gibi demografik unsurlar etkili oluyor. Biz de bu nedenlerden dolayı bu illerde bayilik verdik ve vermeye devam ediyoruz.

AYAK UYDURAMAYANI YENİLİYORUZ Türkiye’de iç pazarın sürekli gelişen dinamizmine ayak uydurmaya çalışıyoruz. Bu doğrultuda şirketimiz bünyesinde kurulan satış geliştirme departmanının çalışmaları ve saha faaliyetleri doğrultusunda belirlenen noktalarda bayilikler veya mağaza açılmasını planlıyoruz. Collezione olarak Türkiye’nin hemen hemen her noktasına ulaştık. Bulunduğumuz illerdeki mağazamız uygun değilse ve yetersizse, şehrin değişimlerine ayak uyduramıyorsa, kendi dinamizmini yaratamıyorsa yeniliyoruz.

HER YERDEN BAYİLİK TALEBİ GELİYOR Türkiye’nin her yerinden bayilik talepleri geliyor. Özellikle doğuda sınır ticaretinden dolayı yükselen illerden talep artışı var. Örneğin Van’da gözle görünen bir hareketlilik yaşanıyor. Ayrıca bayilik talepleri yaz ve kış turizminin olduğu bölgelerde turizm sezonunun getirmiş olduğu hareketlilik ile birlikte artıyor. Biz yurt içinde yakaladığımız bayilik ve mağaza başarısını yurtdışında da kurmak ve 2010 yılında dünyanın en iyi 100 tekstil markası içerisinde yer almak istiyoruz.

EBRU FIRAT
efirat@capital.com.tr