Yeni adres yurtdışı,yatırımlar
Capital'in İş Yatırım'la birlikte organize ettiği Geniş Açı toplantısında bu ay, son yıllarda giderek artan yurtdışındaki Türk yatırımlarını konuştuk.
M. Rauf Ateş İş Yatırım'ın desteğiyle 3 ayda bir organize ettiğimiz Geniş Açı toplantımıza hoş geldiniz. Bu ayki konumuz yurtdışındaki Türk yatırımları. Hazine Müsteşarlığı Yabancı Sermaye Genel Müdür Vekili Murat Alıcı ile başlamak istiyorum. Yurtdışına yatırım konusunda 1980'lerde hareketlenmeler başlamıştı. Türkiye'nin yurtdışı yatırımlarıyla ilgili genel fotoğraf nedir?
Murat Alıcı Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü'nün kurulduğu 1980'lerin başında ülkemizdeki yatırımcıların yurtdışındaki yatırımları, ülkenin o dönemdeki şartlarında öncelikli bir gündem maddesi değildi. Yıllar içinde Türkiye'deki yatırımcılarımızın yurtdışındaki yatırımları önemli ölçüde artış gösterdi. Bu artışla ilgili kırılma noktasını 2007 yılında gördük. 2007'de 3,4 milyar dolar düzeyinde bir yatırım söz konusu oldu. Daha sonra 2008 ve 2009 yıllarında 2,8 milyar dolar ve 1,9 milyar dolar düzeyinde gerçekleşmeler oldu. Son olarak 2010 yılı rakamımız yaklaşık 1,2 milyar dolar düzeyinde. Özellikle 2000'li yılların öncesine baktığımızda yıllık 250 - 300 milyon dolarlar düzeyinden milyar dolarlar düzeyine çıkılması gerçekten önemli bir aşama. Bu değişimin arkasındaki sebeplere bakacak olursak, Türkiye ekonomisiyle ilgili olan faktörlerin yanı sıra dünya ekonomisinde yatırımlarla ilgili değişen şartların da etkisinin olduğunu görüyoruz. Bunlar nedir? Ülkelerin yatırım ortamlarıyla ilgili daha yüksek düzeyde liberalizasyona gidilmiş olması. Özellikle ülkelerarası iletişim, ulaştırma gibi bağlantıları artıran altyapıların son yıllarda daha da fazla gelişmiş olması ve şirketler açısından rekabet etme koşullarının daha da güçleşmiş olması gibi faktörleri görüyoruz. Değerlendirmelerde yönlendirici olması bakımından konuyla ilgili bazı rakamlardan bahsetmek istiyorum. Türkiye'deki çokuluslu şirketlerle ilgili DEİK ve Kadir Has Üniversitesi işbirliğinde yapılan bir anket çalışması var. Bunun yanı sıra UNCTAD'ın yayınladığı Dünya Yatırım Raporu'nda yer alan bazı rakamlar var. Merkez Bankası'nın ödemeler dengesi rakamlarına dayalı olarak hazırlanan verilerinden bahsetmek mümkün. Son olarak Hazine Müsteşarlığı'nın son iki yıldır yayımlamaya başladığı Yıllık Yurtdışı Yatırım Raporu var. Tüm bu rakamlar üç aşağı beş yukarı birbiriyle örtüşüyor. Yalnız tanımlamalarda bazı farklılıklar olduğunu söylemek mümkün. Hazine Müsteşarlığı'nın verileri daha çok kambiyo rejimi açısından bir tanımlamaya dayalı. Ayni sermayeyi de işin içine katan bir anlayışla kayıtları tutuyoruz. Merkez Bankası, ödemeler dengesi bakış açısıyla, banka kayıtları üzerinden yatırımları kayıt altına almaya çalışıyor. Şunu söyleyebilirim ki bundan sonraki analizlerde elimizde kullanılabilir nitelikte sektörel, coğrafi dağılım, yatırımın şekli, amacı gibi detayları içerecek şekilde yıllık raporlara artık Hazine Müsteşarlığı'nın internet sitesinden erişmek mümkün. Bu raporlar düzenli olarak her yıl yayımlanacak. Aynı zamanda aylık veriler de sürekli Hazine'nin web sitesinde yayımlanıyor. Dolayısıyla elimizde yatırımlarla ilgili bu verilerle, hangi ülkelerde ve sektörlerde yoğunlaştırdığına dair analizler yapmak mümkün.
