finans

Yatırım kararlarını kolaylaştıran Garanti BBVA Fon Botu'nu kullanıma sundu

Capital Online

Garanti BBVA, yatırım yapmaya yeni başlayanlara süreçte rehberlik eden, deneyimli ancak zamanı kısıtlı yatırımcılara ise hız ve kolaylık sağlayan Garanti BBVA Fon Botu`nu hayata geçirdi. Yatırımcıyı uygunluk testi ile tanıyan ve belirlenen risk profiline göre model portföyler üzerinden uygun fon dağılımı sunan Garanti BBVA Fon Botu`na Garanti BBVA Mobil`de Başvurular ve Yatırımlar alanı üzerinden erişilebiliyor.

Garanti BBVA Portföy tarafından, piyasa koşulları dikkate alınarak farklı risk profilleri ve vade tercihlerine göre oluşturulan model portföyler, Garanti BBVA Fon Botu aracılığıyla yatırımcılara sunuluyor. Garanti BBVA Fon Botu, yatırımcıları uygunluk testi sonuçlarına göre belirlenen yatırımcı profilleri ve tercih ettikleri vade süresine göre en uygun model portföylerle eşleştiriyor. Model portföylerde güncel piyasa koşullarının gerektirmesi halinde yapılan güncellemeler doğrultusunda ise yatırımcı portföylerinin yeniden dengelenmesini sağlayan yenilikçi bir dijital çözüm sunuyor.

Temkinli, dengeli, dinamik ve atak olmak üzere dört farklı yatırımcı profiline göre oluşturulan yapı; farklı vade seçenekleriyle birlikte toplam 24 model portföy alternatifi sunuyor. Sunulan fon dağılımları, yürürlükteki yasal düzenlemeler ve kullanıcı tercihleri doğrultusunda şekilleniyor. Yatırımcılar mobil uygulama üzerinden fon dağılımlarını görüntüleyebiliyor ve aralarından seçim yapabiliyor. Model portföyler piyasa koşullarına bağlı olarak güncellenebiliyor ve bu doğrultuda portföy dağılımları yeniden dengelenebiliyor.

Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Ceren Acer Kezik, “Bugün yatırımcılar, kendilerine anlatılan çözümlerden çok, kendilerini anlayan deneyimler arıyor. Radikal Müşteri Perspektifi yaklaşımımızla tüm süreçleri müşterinin gözünden ele alıyor; empatiyi karar alma biçimimizin merkezine yerleştiriyoruz. Garanti BBVA Fon Botu`nu geliştirirken, yatırım yapmaya yeni başlayan kullanıcılar için süreci daha anlaşılır ve güvenli hale getirmeyi; deneyimli ancak zamanı sınırlı yatırımcılar için ise süreci hızlandırmayı ve kolaylaştırmayı hedefledik. Risk tercihleri, vade beklentileri doğrultusunda, her seviyeden yatırımcının kendisine uygun fon dağılımına erişebileceği bir deneyim kurguladık. Hedefimiz, yatırımcıların Garanti BBVA ile temas ettikleri her noktada akıcı ve zahmetsiz bir deneyim yaşamaları. Güçlü dijital altyapımız ve kişiselleştirme yaklaşımımız sayesinde, yatırımcıların ihtiyaç duydukları çözümlere doğru zamanda ve kendilerine uygun biçimde erişebilmelerini önemsiyoruz. Değişken piyasa koşullarında yatırımcıların süreci daha rahat takip edebilecekleri ve kararlarını daha bilinçli verebilecekleri bir zemin sunmaya odaklanıyoruz.” dedi.

Model portföylerde Garanti BBVA Portföy`ün uzmanlığıyla yönetilen fonlar yer alıyor. Sistem, model portföy dağılım oranlarının uygulanmasını ve güncellenen portföylerin yeniden dengelenmesini sağlıyor. Hesaba para eklenmesi durumunda, model portföy dağılım oranlarına uygun şekilde yeniden alım özelliği devreye girerken, yatırımcılar güncel portföy dağılımlarını ve portföylerinin performansını Garanti BBVA Fon Botu`nun “Portföyüm” sayfası üzerinden takip edebiliyor.

Garanti BBVA Fon Botu, yatırım yapmaya yeni başlayanlardan deneyimli yatırımcılara kadar geniş bir kullanıcı kitlesi için yatırım sürecini daha anlaşılır, hızlı ve kolay hale getiren bir dijital çözüm sunuyor.

Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik'ten bilanço değerlendirmesi

Capital Online

Türkiye Sigorta, 1 Ocak – 31 Mart 2026 döneminde toplam prim üretimini bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 30 artırarak 53,8 milyar TL`ye ulaştırdı ve istikrarlı büyümesini sürdürdü. Türkiye Hayat Emeklilik ise hayat branşında yüzde 54 büyümeyle 10,6 milyar TL prim üretimi elde ederken, BES ve OKS`de devlet katkısı dahil fon büyüklüğünü yüzde 67 artırarak 525,1 milyar TL`ye çıkardı.

Türkiye Sigorta Genel Müdürü Taha Çakmak; “Jeopolitik risklerin ve yakın coğrafyamızda yaşanan sıcak gelişmelerin dünya gündeminde öne çıktığı ilk çeyrekte; Türkiye Sigorta olarak dengeli ve sağlıklı finansal büyümemizi sürdürdük. Enflasyonla mücadele ve erişilebilir sigortacılık vizyonumuz doğrultusunda yılın ilk çeyreğinde bireysel kasko ve sağlık sigortalarımızda fiyat artışına gitmeden müşteri deneyimini önceleyen ihtiyaca uygun ürünlerimizle güçlü bir büyüme kaydettik. Mart ayında sigorta enflasyonu binde 2 seviyesinde gerçekleşirken, sağlık sigortalarında yüzde -5 ile enflasyon düşüşü yaşanırken, taşımacılık (kasko ve zorunlu trafik) branşında ise binde 5 seviyesinde sınırlı bir artış gerçekleşti. Sektörümüzün lideri olarak 2026 yılının ilk çeyreğinde sağlık ve bireysel kasko ürünlerimizde 2025 yılı fiyatlarıyla devam ederek tüketicilerimizin yanında yer aldık. Bu yaklaşımımızla sağlık branşında 5,7 milyar TL, kasko branşında yüzde 36 büyüme ile 5,3 milyar TL prim üretimine ulaştık. Böylece, rekabetçi fiyatlama ile büyümeyi dengeli şekilde yönetme kabiliyetimizi bir kez daha ortaya koyduk. Enflasyonla mücadele kapsamında özellikle bireysel sağlık ve kasko ürünlerimizde fiyat artışına gitmeden sektörümüzde öncü rol oynayarak teknik kârlılıkta başarılı bir performansa imza attık. Sektör ilk çeyrek kârlılık sonuçları açıklandığında da şirketlerimizin üretim ve kârlılıkta rekor performansa ulaşacağını öngörüyoruz” dedi.  

Türkiye Sigorta 2026 yılının ilk çeyreğinde branş bazında en yüksek artışı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 68 büyüme ve 21,1 milyar TL`yi aşan prim üretimiyle genel zararlar branşında kaydetti. Şirketin liderliğini güçlü bir şekilde sürdürdüğü tarım branşında yüzde 69 büyüme ile 18 milyar TL, yangın ve doğal afet branşında yüzde 21 büyüme ile 12,4 milyar TL`yi aşan prim üretimine ulaşıldı.

“BES liderliğimizi güçlendirdik”

Türkiye Hayat Emeklilik BES`teki liderliğini 2026 yılının ilk çeyreğinde de sürdürürken, hayat prim üretimi bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 54 büyümeyle 10,6 milyar TL`ye ulaştı.

BES`e olan ilginin artmaya devam ettiğini belirten Taha Çakmak; “2026 yılı ilk çeyreğinde Gönüllü BES ve OKS fon büyüklüğünde devlet katkısı dahil olmak üzere bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 67 oranında bir büyüme ile 525,1 milyar TL`ye ulaşarak liderliğimizi daha da güçlendirdik. Türkiye Sigorta ve Türkiye Hayat Emeklilik olarak faaliyetlerimizi verimlilik ve karlılık odağında sürdürmeye devam edeceğiz” dedi.

Bereket Sigorta Grubu 2025 yılı finansal sonuçlarını açıkladı

Capital Online

Bereket Sigorta Grubu Genel Müdürü Faruk Gökçen, 2025 yılı değerlendirmesinde, prim üretiminde sürdürülen güçlü büyümenin yanı sıra aktif büyüklük ve net kârlılıkta kaydedilen artışlarla şirketin finansal yapısını daha da güçlendirdiğini ifade etti. Bununla birlikte yatırım yılı olarak kayda geçen 2025 yılında, bugünkü değeri 1,2 milyar TL seviyesinde olan genel müdürlük hizmet binası yatırımı yapıldığını söyledi.

Grup, 2025 yılında prim üretimini bir önceki yıla göre yüzde 35 artırarak 21,5 milyar TL seviyesine yükseltti.  Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) tarafında da önemli bir büyüme kaydedildi. 2024 yıl sonunda 5 milyar TL olan fon büyüklüğü, 2025 yıl sonu itibarıyla yüzde 180 artışla 14 milyar TL`ye ulaştı.

Grubun net kârı 2025 yılı içerisinde geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 31 artarak 1,2 milyar TL seviyesine yükseldi. Öz sermaye ise sektör ortalamasının 15 puan üzerinde büyüme göstererek yüzde 80 artışla 3,7 milyar TL`ye ulaştı. Bu performans doğrultusunda, özellikle hayat dışı branşta faaliyet gösteren şirketler için kritik öneme sahip olan sermaye yeterlilik oranı yüzde 132`ye çıkarıldı. 

Şirketin teknik karşılıkları, bir önceki yılın aynı dönemine göre sektör ortalamasının 13 puan altında kalarak yüzde 40 artışla 8,5 milyar TL seviyesine yükseldi. Gelir tablosu incelendiğinde ise teknolojik yatırımların katkısıyla personel giderlerinin prime oranı yüzde 3,04 ile sektör ortalamasının 2,4 puan altında, genel giderlerin prime oranı ise yüzde 5,15 ile sektör ortalamasının 3,86 puan altında gerçekleşti. Bu göstergeler, şirketin verimli ve proaktif bir yönetim anlayışı benimsediğini ortaya koydu.

Bereket Sigorta Grubu`nun mali gücünün bir diğer göstergesi olan nakit oranı ise yüzde 64 seviyesinde gerçekleşerek sektör ortalamasının yaklaşık iki katına ulaştı.

Dağıtım Kanallarında Dengeli Büyüme

Dağıtım kanallarına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Faruk Gökçen, 2025 yılında acente kanalında trafik hariç prim üretiminde yüzde 49 büyüme ile sektörün üzerinde performans sergilendiğini belirtti. Bankasürans kanalında ise prim üretiminde yüzde 68 oranında büyüme kaydedildiğini ifade etti.

Gökçen, bu güçlü büyümede katılım bankaları, dijital katılım bankaları ve tasarruf finansman kuruluşlar ile yapılan iş birlikleri ve entegrasyonların önemli rol oynadığını vurguladı. Ayrıca, toplam prim üretiminin yüzde 51`inin Türkiye Tarım Kredi Kooperatifleri aracılığıyla gerçekleştirildiğini belirtti.

Katılım Sigortacılığında Liderlik Sürüyor

Bereket Sigorta Grubu, katılım sigortacılığı hayat branşında da liderliğini sürdürdü. Şirket, yüzde 56 pazar payı ve 1,5 milyar TL prim üretimi ile yılı lider konumda tamamladı. Gökçen, 2026 yılında da bu liderliğin devam ettiğini ifade etti.

Ticari alacak vadeleri rekor düzeyde uzadı:

Capital Online

Ticari alacak vade sürelerindeki artış, şirketlerin işletme sermayesi döngüsünü doğrudan etkiliyor. Alacak Tahsil Süresi`nin (DSO) uzaması, ödemelerinde gecikme yaşayan şirketlerin operasyonel giderlerini karşılamak için ek finansmana yönelmesine neden oluyor. Yüksek faizli finansman ise kârlılığı hızla aşındırıyor. Coface uzmanları, enflasyonist dönemlerde tahsil edilmeyen her günün şirketlerin reel alacak değerini düşürdüğünü ve vade farkının fiyatlara yansıtılamadığı senaryolarda uzun vadeli ticaretin bir maliyet tuzağına dönüştüğünü vurguluyor.

“Esnek ödeme planları ve ticari alacak sigortası kriz dönemlerinde işletmelere güvenli bir hareket alanı sunuyor”

Konuya ilişkin şu değerlendirmede bulunan Coface Türkiye Ülke Müdürü Emre Tongo, şu açıklamalarda bulundu: “Likidite sıkışıklığı yaşayan müşterilerle ticari ilişkiyi tamamen sonlandırmak yerine yapılandırılmış ödeme planları, taksitlendirme ve ek teminat mekanizmalarıyla süreci sürdürülebilir şekilde yönetmek mümkün hale geliyor. Bu yaklaşım hem tahsilat kaybı riskini azaltıyor hem de şirketlerin müşteri portföylerini kontrollü biçimde korumasına katkı sağlıyor. Ticari Alacak Sigortası ise temerrüt veya iflas gibi beklenmeyen durumlarda devreye girerek oluşabilecek finansal kayıpların tazmin edilmesini sağlıyor ve işletmelerin nakit akışını güvence altına alıyor. Coface olarak küresel uzmanlığımız ve kapsamlı risk yönetimi çözümlerimizle şirketlerin belirsizliklerin arttığı ekonomik ortamda daha güvenli ve öngörülebilir ticaret yapmasına destek veriyoruz. Finansal risklerin giderek karmaşıklaştığı günümüzde, işletmelerin yalnızca satış hacimlerini değil, sürdürülebilir nakit akışlarını da koruyabilmeleri büyük önem taşıyor. Ticari bilgi, sigorta ve tahsilat hizmetlerimizle şirketlere hem bugünü hem de geleceği kapsayan daha sağlam ve riskleri dengelenmiş bir ticaret zemini sunmayı sürdürüyoruz.”

Erken Uyarı Sistemleri risklerin krize dönüşmeden tespit edilmesini sağlıyor

Coface, işletmelerin risk yönetiminde reaktif adımlar yerine proaktif bir yaklaşım benimsemesinin önemine dikkat çekiyor. Küresel veri ağlarıyla beslenen erken uyarı sistemleri; müşterilerin ödeme alışkanlıklarında yaşanan bozulmalar, sektörlerdeki daralma sinyalleri ve politik ya da ekonomik belirsizlikler gibi risk unsurlarının önceden fark edilmesini mümkün kılıyor. Coface Ticari Bilgi Raporları ile Politik ve Ticari Risk Değerlendirmeleri ise şirketlere müşterilerinin finansal dayanıklılığına ilişkin kapsamlı bir perspektif sunarak olası temerrüt risklerinin erken aşamada öngörülmesine katkı sağlıyor.

Veriye dayalı kredi limit yönetimi güvenli ticareti destekliyor

Müşteri risk skorlamasının önemine dikkat çeken Coface, tüm müşterilere aynı vade ve kredi limitinin uygulanmasının günümüz koşullarında sürdürülebilir bir yaklaşım olmadığını vurguluyor. Coface Müşteri Risk Değerlendirmesi kapsamında şirketlerin temerrüt olasılığı 0 ile 10 arasında değişen bir skorla ölçülüyor. Bu analizler doğrultusunda işletmelerin finansal açıdan daha güçlü müşterilere daha esnek vadeler sunması, risk seviyesi yüksek müşteri portföyünde ise daha kısa vadeli ve sınırlı ticaret hacmiyle ilerlemesi mümkün hale geliyor.

Stratejik vade politikaları finansal dayanıklılığı artırıyor

Coface uzmanları, vade belirlerken sadece piyasa koşullarının değil, işletmenin kendi nakit akış dengelerinin de dikkate alınması gerektiğinin altını çiziyor. Risk düzeyi yüksek müşteriler için peşin veya kısmi peşin ödeme uygulamaları, vade farklarının doğru yönetimi ve sözleşmelerde net gecikme hükümlerinin bulunması, şirketlerin finansal sağlamlığını koruyor.

Profesyonel tahsilat süreçleri müşteri ilişkilerini güçlendiriyor

Tahsilat sürecinin fatura ile başladığını hatırlatan Coface, düzenli hatırlatma mekanizmaları, vade günü teyidi ve gecikme anında hızlı iletişim gibi kontrollü adımların gecikmelerini minimize ettiğini belirtiyor. Coface Tahsilat Hizmeti, aracı kurum etkisiyle hem alacaklı hem de borçlu şirket arasındaki duygusal yükü ortadan kaldırarak tahsilat oranlarını artırıyor ve müşteri ilişkilerinin sürdürülebilir şekilde devam etmesini sağlıyor.

Urba360 platformu finansal risklerin anlık izlenmesine imkân tanıyor

Coface`ın geliştirdiği Urba360 platformu, işletmelerin portföylerinde yer alan şirketlerin finansal risklerini anlık olarak takip edebilmesini sağlıyor. Yaşlandırma raporları, erken risk sinyalleri ve sektör bazlı performans analizleri sunan platform, finans ekiplerinin operasyonel yükünü hafifletirken aynı zamanda veri temelli ve hızlı karar alma süreçlerini destekliyor. Bu sayede şirketler risklerini daha yakından izleyerek ticari stratejilerini güncel veriler ışığında şekillendirme fırsatı buluyor.

Akbank KOBİ'ler için DijiOrtak platformunu devreye aldı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, platform, ilişki ağı yönetiminden ticaretin finansmanına, limit yönetiminden ödeme-tahsilat güvencesine kadar işletmelerin ihtiyaçlarını tek platformda karşılayabiliyor.

DijiOrtak'a Akbank Web üzerinden hızlı ve kolay erişim sağlanırken, platform mayıs ayı itibarıyla Akbank Mobil üzerinden de kullanılabilecek. DijiOrtak'ın merkezinde, Akbank'ın yenilikçi çözümü 'Ödemen Güvende' yer alıyor. Yenilenen yapısıyla platform, ödeme ve tahsilat işlemlerini Akbank güvencesiyle sunarken alacakların farklı kişilere devredilmesine veya iskonto edilmesine de imkan tanıyarak değer zinciri içindeki ticari akışların hem daha güvenli hem de daha verimli yürütülmesini sağlıyor.

DijiOrtak, aynı zamanda işletmelerin değer zinciri boyunca kurduğu ticari ilişkileri görünür ve yönetilebilir hale getiriyor. Fatura entegrasyonu sayesinde borç-alacak dengesi anlık olarak takip edilebilirken, mevcut limitler tek noktadan görüntülenip ürünler arası limit aktarım talepleri hızlıca yönetilebiliyor.

İlişki bazlı ve kişiselleştirilmiş teklifler sayesinde işletmeler, ilişki ağlarını daha stratejik bir biçimde kurguluyor, ticari fırsatları kaçırmadan değerlendiriyor.

DBS, Tedarikçi Finansmanı, E-iskonto ve Çek gibi ticaretin finansmanı ürünleri de DijiOrtak çatısı altında entegre bir yapıda sunuluyor. İşletmeler, iş modeline ve ilişki ağına en uygun ödeme ve tahsilat çözümlerine doğrudan platform üzerinden ulaşabiliyor. DijiOrtak, veri odaklı bir yaklaşımla operasyonel süreçleri sadeleştirirken, değer zinciri boyunca finansal fırsatlar ve kişiselleştirilmiş çözümler sunuyor.

Akbank, DijiOrtak ile işletmelere dijital, entegre ve sürdürülebilir bir iş ekosistemi yaratmalarında destek olmayı hedefliyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Akbank KOBİ Bankacılığı Genel Müdür Yardımcısı Alper Bektaş, DijiOrtak'ın Akbank'ın danışman bankacılık yaklaşımının somut bir yansıması olduğunu belirtti.

Şirketlerin bugünlerde işlerini daha verimli yönetebilecekleri ve büyütebilecekleri entegre dijital çözümlere ihtiyaç duyduğunun altını çizen Bektaş, şunları kaydetti:

"Bu bilinçle DijiOrtak'ı, bankacılığı ayrı bir hizmet olmaktan çıkarıp ticaretin doğal akışının içine yerleştiren bir platform olarak tasarladık. Bu platformun merkezine ise ödeme ve tahsilatlar dünyasına yenilikçi bir yaklaşım getiren ve işletmeler için ticareti kolay ve güvenilir kılan Ödemen Güvende hizmetimizi entegre ettik. Üretici-bayi-alıcı zincirinde şeffaflığı artıran, fırsatları görünür kılan ve karar alma süreçlerini hızlandıran bu yapı, Akbank'ın işletmelerin gelişim yolculuğunda çözüm ortağı olma hedefini yansıtıyor."

Neova Sigorta, Türkiye’yi ICISA’da temsil eden ilk şirket oldu

Capital Online

Kredi sigortası ve kefalet alanında faaliyet gösteren uluslararası şirketleri bir araya getiren International Credit Insurance & Surety Association (ICISA) bünyesine Neova Sigorta da katıldı. Bu gelişmeyle birlikte Neova Sigorta, ICISA bünyesinde Türkiye`yi temsil eden ilk kurum olarak konumlandı.

Bünyesinde Swiss Re ve Munich Re gibi sektörün önde gelen oyuncularını barındıran Hollanda merkezli ICISA, kredi sigortası ve kefalet alanında faaliyet gösteren uluslararası şirketleri aynı çatı altında buluşturuyor. Faaliyet alanında 100. Yılını kutlayacak olan ICISA, sektörde küresel ölçekte referans kabul edilen önemli bir platform niteliği taşıyor. Neova Sigorta`nın üyeliği, şirketin uluslararası sigorta ve reasürans ekosistemiyle daha yakın temas kurmasını sağlayacak.

Uluslararası ekosisteme doğrudan erişim

ICISA üyeliği, Neova Sigorta`ya küresel regülasyonları ve sektörel gelişmeleri doğrudan takip etme imkânı sunarken; teknik bilgi paylaşımı, veri erişimi ve uluslararası iş birlikleri açısından da yeni bir alan açıyor. Şirket, bu platform aracılığıyla uluslararası gelişmeleri daha yakından izleyerek sektörel bakış açısını derinleştirmeyi hedefliyor.

“Global ölçekte daha görünür olmayı hedefliyoruz”

Neova Sigorta Genel Müdürü Neslihan Neciboğlu, üyeliğe ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:

“ICISA üyeliğimizi, şirketimizin uluslararası ölçekte konumunu güçlendiren stratejik bir adım olarak görüyoruz. Türkiye`yi bu platformda temsil eden ilk şirket olarak önemli bir sorumluluk üstleniyoruz. Bu üyelik sayesinde kredi sigortası ve kefalet alanındaki küresel gelişmeleri ve regülasyonları doğrudan takip ederken, teknik bilgi paylaşımı ve iş birlikleri açısından güçlü bir ekosistemin parçası haline geliyoruz. Aynı zamanda bu platformda aktif rol alarak Türkiye`nin potansiyelini uluslararası arenada daha görünür kılmayı hedefliyoruz.”

Süreç aday üyelikle başladı

Neova Sigorta, ICISA üyelik süreci kapsamında ilk olarak 2024 yılında Atina`da düzenlenen toplantıya aday üye olarak katıldı. Bu toplantıda Türkiye ekonomisi ve şirketin faaliyetlerine ilişkin bir sunum gerçekleştirildi.

Şirket, resmi üyeliğin ardından 20-23 Nisan`da Barselona`da düzenlenecek ICISA toplantısına da üye sıfatıyla katılım sağlayarak uluslararası platformdaki temsilini sürdürecek.

Finansal yapı ve pazar konumu etkili oldu

Neova Sigorta`nın ICISA üyeliğine kabulünde; finansal yapı, sermaye yeterliliği, kredi notu ve pazardaki konumu belirleyici unsurlar arasında yer aldı. Üyelikle birlikte şirketin, özellikle reasürans ilişkilerini güçlendirmesi ve uluslararası iş birliklerini derinleştirmesi bekleniyor.

 Neova Sigorta, bu adımla birlikte yurt dışı açılım stratejisini daha sağlam bir zemine taşımayı ve katılım sigortacılığı alanındaki uzmanlığını küresel kefalet ve ticari alacak sigortası ekosistemiyle entegre etmeyi hedefliyor.

Bankacılık sektörünün net karı Şubat'ta 169,4 milyar lira oldu

Capital Online

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), şubat ayına ilişkin "Türk Bankacılık Sektörünün Konsolide Olmayan Ana Göstergeleri" raporunu yayımladı.

Buna göre, şubat ayında Türk bankacılık sektörünün aktif büyüklüğü 48 trilyon 870 milyar 770 milyon lira oldu. Sektörün aktif toplamı 2025 yıl sonuna göre 1 trilyon 923 milyar 972 milyon lira arttı.

Sektörün en büyük aktif kalemi olan krediler, şubat ayında 24 trilyon 217 milyar 659 milyon lira, menkul değerler 7 trilyon 89 milyar 280 milyon lira oldu.

Böylece 2025 yılı sonuna göre sektörün toplam aktifi yüzde 4,1, krediler toplamı yüzde 4,7, menkul değerler toplamı yüzde 1,1 arttı. Bu dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı yüzde 2,59 oldu.

Bankaların kaynakları içinde en büyük fon kaynağı durumunda olan mevduat, 2025 yılı sonuna göre yüzde 3,9 artışla 28 trilyon 295 milyar 145 milyon liraya yükseldi.

Bankacılık sektörünün öz kaynak toplamı 2025 yılı sonuna göre yüzde 4,5 artışla 4 trilyon 342 milyar 944 milyon liraya ulaştı.

Bu dönemde sektörün dönem net karı 169 milyar 401 milyon lira, sermaye yeterliliği standart oranı yüzde 16,8 oldu.

Sigortada teknik zarar büyüyor

Capital Online

Sigorta sektörü büyümeye devam etse de kârlılık tarafında alarm veren sinyaller güçleniyor. 2023`te yüzde 110 olan sektör büyümesinin 2024`te yüzde 74`e, 2025`te ise yüzde 41`e gerilemesi, ivmenin belirgin şekilde zayıfladığını ortaya koyuyor. 

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr

Üstelik yatırım gelirleri hariç tutulduğunda teknik zarar da hızla artıyor.  Ray Sigorta CEO`su Koray Erdoğan, sektörün kağıt üzerinde büyüse de sağlıklı bir yapıdan uzaklaştığını vurgulayarak vergi öncesi 159 milyar TL kâr açıklanmasına rağmen teknik zararın 43 milyar TL`den 63 milyar TL`ye yükseldiğini söyledi. “Bilanço geçmişi gösterir, asıl mesele geleceği doğru okumak” diyen Erdoğan  sürdürülebilir büyüme için fiyatlama disiplininin kritik olduğuna dikkat çekti.

Ray Sigorta CEO`su Koray Erdoğan, İstanbul Swissotel The Bosphorus`ta düzenlenen basın toplantısında sigorta sektörünün büyümeye devam ettiğini ancak teknik kârlılık rakamlarının önemli sinyaller verdiğini söyledi. Erdoğan, “Bugünü anlamak için pandemiden bu yana geçirdiğimiz süreci iyi anlamak gerek. 2020`de pandeminin getirdiği çok farklı fiyatlamalar oldu. Peşinden 2021 ve 2022`de sektör ciddi sıkıntılarla karşı karşıya kaldı. 2023`te deprem felaketini yaşadık. 2024`ten itibaren ise önce kaskoda gördüğümüz, sonrasında yangın ve doğal afetler branşının takip ettiği, peşinden sağlık branşı ve şimdi trafikte bile ciddi bir rekabet görüyoruz. Sektörde 2023`te yüzde 110 olan büyüme, 2024`te yüzde 74`e düştü, 2025 yılını ise yüzde 41 büyüme ile kapattı. Kağıt üzerinde reel büyüme var gibi gözükse de bu büyümenin branşlar bazında anlamı çok farklı” dedi.

`Bilanço geçmişi gösterir, işimiz geleceği öngörmek`

Branş bazında değerlendirmelerini paylaşan Erdoğan şunları ifade etti:

“Sektörün en önemli branşlarından biri olan kaskoda, 2024`te ilk kez yüzde 7,4 daralma gördük. 2025`te ise büyüme yatay seyretti. Nakliyat tarafında reel daralma yaşandı. Sağlık ve trafik branşları öne çıktı; ancak bu alanlardaki büyüme dahi maliyet artışlarını karşılamaktan uzak kaldı. Bu branşların her birinin, maliyetlerin fiyatlara yansıdığı kendine özgü bir işleyişi bulunuyor. Yatırım gelirlerinin etkisiyle sektör geçen yılı vergi öncesi 159 milyar TL kârla kapattı. Ancak teknik olmayan bölümden aktarılan yatırım gelirleri dışarıda bıraktığımızda, teknik zararın 43 milyar TL`den 63 milyar TL`ye yükseldiğini görüyoruz. En son açıklanan Şubat verileri, büyümenin yüzde 28`e kadar gerilediğine işaret ediyor. Gerçekçi olmak gerekirse, bu yapının sağlıklı olduğunu söylemek zor. Büyümeden çok fazla konuşuyoruz ama eğer portföy dağılımı ya da teknik kârlılık gibi bir önceliğiniz yoksa büyümek oldukça kolay; fiyatları düşürür ve hızlıca büyüyebilirsiniz. Ancak bu tür bir büyümenin kalıcı olması mümkün değil. Nitekim bunu sektör olarak geçmişte de deneyimledik ve ardından çok sert fiyat düzeltmeleri yapmak zorunda kaldık. Bu tür dalgalanmalar ise zaman içinde sektörün itibarını zedeleyebiliyor. Büyümek elbette önemli. Ancak asıl değerli olan, bunu kârlı ve sürdürülebilir bir şekilde gerçekleştirebilmektir. Bugün bilançolar güçlü görünebilir; ancak unutmamak gerekir ki bilançolar bir dikiz aynası gibidir, geçmişi gösterir. Bizim asıl işimiz ise geleceği öngörmektir.”

`Jeopolitik riskleri yakından takip ediyoruz`

Küresel ölçekte artan jeopolitik ve ekonomik belirsizlikleri de yakından takip ettiklerini dile getiren Erdoğan, 2026 yılına ilişkin beklentilerini şu sözlerle aktardı: “Aslında bu sene faizler genel seviyesinde aşağı yönlü bir ivmelenme beklerken, son yaşanan olaylardan ötürü muhtemelen önümüzdeki dönemde faiz politikasında bir değişim görebiliriz. Faizlerin şimdiki seviyelerde devam etmesi, enflasyonun da 30`un üzerinde bir yerde yılı kapatması mümkün görünüyor. Şu an için kimse öngeremiyor bu ortam nereye evrilir. Eğer daha uzun soluklu hale gelirse, tabii etkilerini de ona göre takip edeceğiz. Özellikle nakliyat sigortasında Türk şirketlerinin çok büyük bir riski yok. Ama süreç uzadıkça bu belirsizliklerin dolaylı etkilerini tüm branşlarda belli oranda hissedebiliriz.”

`İlk 5 hedefimiz var”

Ray Sigorta olarak 2025 yılını sürdürülebilir büyüme prensiplerinden vazgeçmeden başarıyla geride bıraktıklarını ifade eden Koray Erdoğan, “Geçen yılı 4,17 pazar payı ile 7. sırada kapattık. Bu 68 yıllık tarihimizin en iyi sıralaması. Teknik rasyomuz da sektör ortalamasından çok daha iyi bir yerde. Net bileşik rasyomuz sektörden 7 puan daha iyi. Portföy dağılımımızı ise yüzde 45 oto, yüzde 55 oto-dışı olarak dengeli şekilde yönetmeye devam ediyoruz. Mali disiplinden ödün vermiyor, uzun vadeli stratejimizden vazgeçmiyoruz. Sektörde ilk 5 hedefimiz var. Ancak ne pahasına olursa olsun demiyoruz, sürdürülebilir şekilde, dengeli bir portföy yapısı ile doğru zamanda, kalıcı şekilde büyümeyi önceliklendiriyoruz” diye konuştu.

`Türkiye, VIG için stratejik bir pazar`

 

Ray Sigorta Yönetim Kurulu Başkanı, VIG Yönetim Kurulu Üyesi ve COO`su Gerhard Lahner de Avrupa`nın lider sigorta grubu olan VIG`nin sektörün geleceğini şekillendiren büyüme vizyonunu ve stratejilerini paylaştı. Lahner, Türkiye`nin grup için stratejik öneminin her geçen yıl arttığını söyledi. 30 ülkede faaliyet gösteren VIG açısından Türkiye`nin dönemsel olarak en büyük 4–5 pazardan biri konumunda bulunduğunu vurguladı. Türkiye`nin genç ve dinamik nüfusu, artan sigorta bilinci ve ekonomik dalgalanmalara rağmen gösterdiği dayanıklılıkla öne çıktığını belirten Lahner, grubun bu pazara uzun vadeli baktığını ifade etti. “Bulunduğumuz pazarlarda kısa vadeli fırsatların peşinden gitmek yerine uzun vadeli değer yaratmaya odaklanıyoruz” dedi. Türkiye`nin bu yaklaşımın en güçlü karşılık bulduğu ülkelerden biri olduğunu dile getirdi.  Büyüme stratejilerinin agresif genişleme yerine kontrollü ve sürdürülebilir ilerleme üzerine kurulu olduğunu kaydeden Lahner, Türkiye`de önceliklerinin mevcut şirketler üzerinden organik büyüme olduğunu söyledi. Yerel uzmanlığın sigortacılıkta kritik bir rekabet avantajı sunduğunu vurguladı. Küresel ölçekte artan belirsizliklerin sektörü daha temkinli bir büyüme modeline yönelttiğini belirten Lahner, savaşlar, iklim kaynaklı afetler ve finansal dalgalanmaların sigorta fiyatlamasını yeniden şekillendirdiğini ifade etti. “Artık yalnızca hasar ödeyen değil, riski öngören ve yöneten bir modele doğru ilerliyoruz” dedi.

Garanti BBVA, TL İhracat Kredisi ürününü dijital kanallardan erişilebilir hale getirdi

Capital Online

Garanti BBVA, dış ticaret ve ihracat finansmanında müşterilerine daha hızlı ve kolay bir deneyim sunmak amacıyla TL İhracat Kredisi'ni dijital kanallardan da erişilebilir hale getirdi.

İhracat yapan şahıs firmaları ve tüzel müşteriler, şubeye gitmeden krediye ulaşabiliyor ve hem mevcut limitleri kapsamında hem de limitleri yoksa limite başvurarak işlemlerini tamamlayabiliyor. BSMV istisnasına sahip olan bu kredinin, 24 aya varan vadelerle kullanılabildiği belirtildi.

Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Cemal Onaran, "Garanti BBVA'da dijital kanallar üzerinden sunduğumuz hizmetlerin kapsamını her geçen gün genişletiyoruz. TL İhracat Kredisi'nin dijital kanallarda kullanılabilir hâle gelmesiyle, ihracatçılarımız finansman ihtiyaçlarını kesintisiz ve kolay bir şekilde karşılayabilecek, işlerini büyütmeye odaklanabilecekler. Hedefimiz finansal hayatlarının her adımında müşterilerimizin yanlarında olmak. Müşterilerimizin tüm işlemlerini zahmetsiz ve hızlı şekilde gerçekleştirebilmeleri için çalışmaya devam ediyoruz" dedi.

Şekerbank'a kalkınma odaklı Avrupa Fonu EFSE'den 50 milyon euroluk yeni kaynak

Capital Online

EFSE'nin "Yeşil Liste" kriterleriyle uyumlu olarak kullandırılan sürdürülebilir tarım kredisi olma özelliği taşıyan kaynağın ilk dilimi sürdürülebilir tarım projelerinin desteklenmesinin yanı sıra KOBİ ve küçük işletmelerin finansmanında kullanılacak.

Şekerbank, Avrupa Birliği ve dünya genelindeki birçok önde gelen Kalkınma Finans Kuruluşunun yatırımcısı olduğu Güneydoğu Avrupa Fonu (European Fund for Southeast Europe - EFSE) ile Türkiye'de sosyal ve çevresel kalkınmaya yönelik yatırımları desteklemek üzere farklı dilimler halinde kullanılacak, toplamda 50 milyon euro tutarında, 7 yıla kadar vadeli yeni bir kredi anlaşması imzaladı. Şekerbank, EFSE'nin "Yeşil Liste" kriterleriyle uyumlu olarak Türkiye'de kullandırılan sürdürülebilir tarım kredisi olma özelliği taşıyan kaynağın 20 milyon euro tutarındaki ilk dilimi ile sürdürülebilir tarım uygulamalarının yaygınlaşmasına katkı sağlayacak ve kırsal bölgelerde faaliyet gösteren KOBİ ve küçük işletmeler de dahil olmak üzere finansmana erişimi sınırlı kesimlere desteğini sürdürecek.

"Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kuruluşlarının Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınmasına verdiği destek sürüyor"

Şekerbank Genel Müdürü Aybala Şimşek Galpin anlaşmaya ilişkin değerlendirmesinde: "EFSE ile gerçekleştirdiğimiz bu anlamlı kredi anlaşması, Şekerbank'ın tarım bankacılığında ve kapsayıcı finansmanda Uluslararası Kalkınma Finansmanı Kuruluşları nezdindeki Türkiye'nin anahtar bankası algısını bir kez daha teyit etmiştir. Avrupa Birliği ve birçok ülkenin kalkınma finans kuruluşunun yatırımcısı olduğu EFSE fonu ile Şekerbank'a sağlanan bu kaynak, içinden geçtiğimiz global dalgalanma döneminde de uluslararası yatırımcıların Türkiye'nin sürdürülebilir kalkınmasına verdiği desteğin aralıksız sürdüğünü gösteren değerli bir işlem olmuştur" dedi.

"EFSE'nin Türkiye'de sürdürülebilir tarımı desteklemeye yönelik gerçekleştirdiği ilk yatırım"

EFSE Portföy Direktörü Jasminka Begert ise konuşmasında, "Şekerbank ile imzaladığımız kredi anlaşması, EFSE'nin Türkiye'de sürdürülebilir tarımı desteklemeye yönelik gerçekleştirdiği ilk yatırımdır. Bu finansmanın temel amacı; modern, dayanıklı ve sürdürülebilir tarımsal yatırımları desteklemek ve aynı zamanda çiftçilerin, küçük tarım işletmelerinin ve kırsal KOBİ'lerin finansmana erişimini genişletmektir" dedi.

Akbank sendikasyon kredisini yeniledi

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, işleme 18 ülkeden 10'u yeni olmak üzere 47 banka, toplam 1,17 milyar doların üzerinde taleple katıldı. Avro ve dolar para birimlerinden oluşan kredinin 1 yıl vadeli dilimlerinin maliyeti SOFR + yüzde 1,25 ve Euribor + yüzde 1,10, 2 yıl vadeli dilimlerin maliyeti SOFR + yüzde 1,75 ve Euribor + yüzde 1,60, 3 yıl vadeli dilimlerin maliyeti ise SOFR + yüzde 2,00 ve Euribor + yüzde 1,80 seviyesinde belirlendi.

Yenilenen sendikasyonda 2 ve 3 yıllık dilimlerin, bankanın "Sürdürülebilir Finans Çerçevesi" kapsamında uygun kredilere kullandırılması kararlaştırıldı. Söz konusu işlem, Türkiye'nin makroekonomik istikrarına ve bankacılık sistemine duyulan güveni ortaya koydu.

- "Sürdürülebilirlik stratejimizi kararlılıkla ileri taşımayı sürdürüyoruz"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Akbank Genel Müdürü Kaan Gür, Nisan 2025 sendikasyon kredilerinin 1 yıl vadeli dilimini toplam 700 milyon dolar karşılığı tutarla ve yüzde 136 oranında yenilediklerini belirtti.

Sendikasyon kredilerinin 2 ve 3 yıllık dilimlerinin Sürdürülebilir Finans Çerçevelerine uygun kullandırılacak olmasıyla da sürdürülebilirlik stratejilerini kararlılıkla ileri taşımayı sürdürdüklerini aktaran Gür, "Uluslararası bankalardan gelen güçlü talep ve yüksek katılım, Akbank'a duyulan güvenin yanı sıra Türk ekonomisinin ve bankacılık sektörünün sağlam temellerine inancı bir kez daha teyit etti." ifadelerini kullandı.

Gür, sağlam sermaye yapısı, etkin risk yönetimi ve disiplinli yaklaşımıyla bankacılık sektörünün, her koşulda dayanıklılığını ortaya koymaya devam ettiğini aktararak, "Türk ekonomisine kesintisiz destek sağlama sorumluluğumuzla çalışmalarımızı sürdürürken, bu işlemin sektörümüz açısından da referans niteliği taşıyarak uluslararası piyasalara güçlü bir mesaj verdiğine inanıyoruz. Katılımcı tüm bankalara katkı ve güvenleri için teşekkür ederiz." değerlendirmesini yaptı.

Akbank Hazine ve Finansal Kurumlar Genel Müdür Yardımcısı Şebnem Muratoğlu da Nisan 2025'te 1 yıl vadeli dilimini yeniledikleri sendikasyon kredilerinde, 9 yıl aradan sonra Türk sendikasyon piyasasına yeniden kazandırdıkları 3 yıl vadeye bu yıl da güçlü ilginin devam ettiğini görmekten memnuniyet duyduklarını aktardı. Muratoğlu, "Sendikasyon kredimizin yüzde 53'ünün 2 ve 3 yıllık dilimlerden oluşması, uluslararası yatırımcıların Akbank'a uzun vadeli güvenlerinin sürdüğünü bir kez daha gösterdi. Tüm katılımcı bankalara tekrar teşekkür ederiz." değerlendirmesinde bulundu.

Garanti BBVA ekspertiz ve ipotek süreçlerini dijital kanallara taşıdı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Garanti BBVA, şahıs ve tüzel nitelikli KOBİ ve ticari firmaların krediye erişim süreçlerini kolaylaştıran yeni bir dijital çözümü hayata geçirdi.

Bu kapsamda banka, taşınmazlar için ekspertiz başvurusu, ekspertiz yenileme ve ipotek başlatma adımlarını dijital kanallara taşıyarak, kredi teminat süreçlerinde uçtan uca dijital bir deneyim sunmaya başladı.

Yeni geliştirme sayesinde müşteriler, taşınmazlarına ait ekspertiz işlemlerini Garanti BBVA Mobil ve internet bankacılığı üzerinden başlatabiliyor, ekspertiz raporunun oluşum sürecini adım adım takip edebiliyor.

Geçerlilik süresi dolan ekspertiz raporları için yenileme işlemleri de yine dijital kanallar üzerinden gerçekleştirilebiliyor. Ekspertiz sürecinin tamamlanmasının ardından ise ipotek başvurusu başlatılarak tüm süreç dijital ortamda izlenebiliyor.

Garanti BBVA'nın sunduğu bu dijital yapı, müşterilerin kredi süreçlerinin daha hızlı ve verimli şekilde tamamlanmasına olanak tanıyor. Böylece müşteriler, pek çok işleminde olduğu gibi ipotek ve ekspertiz işlemlerini de dijital kanallar üzerinden yönetebiliyor.

- Ekspertiz ve ipotek süreçleri dijital ortama taşınıyor

Açıklamada görüşlerine yer verilen Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Cemal Onaran, müşterilerinin günlük operasyonlarını kolaylaştıran, finansal süreçlerini sadeleştiren dijital çözümler geliştirmeye devam ettiklerini belirtti.

Onaran, gerek şahıs gerekse tüzel müşterilerinin krediye erişim yolculuğunda en önemli ihtiyaçları hız ve kolaylık olduğunu vurgulayarak, "Şimdi ekspertiz ve ipotek gibi kritik süreçleri dijital kanallara taşıyarak, müşterilerimizin zaman kaybetmeden, tüm adımları takip edebilmesini sağlıyoruz. Çalışmalarımızla ve hizmetlerimizle müşterilerimizin her koşulda güvenilir ve uzun vadeli iş ortağı olmayı sürdüreceğiz." ifadelerini kullandı.

“3 yılda 10 milyar dolarlık hacme ulaşırız”

Capital Online

2025 yılında leasing sektöründe hem işlem hacmi hem müşteri sayısında güçlü bir ivme yakalandı.

Nil Dumansızoğlu / ndumansizoglu@capital.com.tr
Fotoğraflar: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Ocak 2026

Finansal Kurumlar Birliği verilerine göre sektör, yılın ilk dokuz ayında dolar bazında yüzde 40 büyüyerek 5,3 milyar dolarlık yeni iş hacmine ulaştı. İşlem adedi yüzde 16 artarken müşteri sayısı 51 binin üzerine çıktı. Vakıf Leasing Genel Müdürü Metin Özetci, özellikle sat-geri kirala işlemleri, enerji yatırımları ve teknoloji projelerinin talep tarafında belirleyici hale geldiğini vurguluyor. Düşen finansman maliyetlerinin ertelenmiş yatırımların devreye girmesini hızlandıracağını belirten Özetci, “2025 sonunda sektörün yaklaşık 6 milyar dolarlık yeni iş hacmini yakalamasını öngörüyorum” diyor.

Metin Özetci`yle leasing sektörünün 2025 performansını ve trendleri konuştuk:

2025`te en güncel verilerle leasing sektöründeki tablo nedir?

Leasing sektörü bu yıl büyüme yönünde olumlu bir performans sergiliyor. Finansal Kurumlar Birliği verilerine göre 2025 yılı 9 aylık işlem adedinde yüzde 16, işlem hacminde ise dolar bazında yüzde 40`lık ciddi bir büyüme olduğunu görüyoruz. Yılın ilk 9 ayında sektörün müşteri sayısı da yüzde 31,9 artışla 51 bin 319 olarak gerçekleşti.

Yeni iş hacmi ne kadar büyüdü?

Sektör 3`üncü çeyrekte toplamda yüzde 40 büyümeyle 5,3 milyar dolarlık yeni iş hacmine ulaşmış durumda. Bu rakamın son yılların en iyi performanslarından biri olduğunu söyleyebilirim. Geçen yıl sonu işlem hacmini ilk 9 ayda yakalamış durumdayız.

2025`i ne kadarlık iş hacmiyle kapatmayı öngörüyorsunuz?

Sektörün bu yıl 6 milyar dolarlık işlem hacmini gerçekleştirmesini bekliyoruz. Geçen yılki 5,5 milyar dolarlık yıllık sözleşme tutarıyla kıyasladığımızda dolar bazlı yüzde 10`luk bir büyüme tahmininden bahsedebiliriz.

2025 boyunca TL`yle yapılan işlemlerle döviz cinsi işlemler arasındaki denge nasıl değişti?

BDDK`nın konsolide sektör bilanço verilerine göre Net Finansal Alacaklar 2024 yıl sonunda yüzde 67`lik bir yabancı para ağırlığına işaret ediyor. Bu yıl içinde yapılan işlemlerde YP ağırlığının arttığı ve sektör bilançosunda Net Finansal Alacaklar içindeki YP payının yüzde 77`ye kadar çıktığını görüyoruz.

2026`da bu oran ne olur?

Enflasyondaki düşüşe paralel olarak yurt içi borçlanma maliyetlerinde de bir düşüş olacağından TL leasing işlem payında artış olacağını ve dengenin YP yüzde 60, TL yüzde 40 ekseninde oluşacağını düşünüyorum.

Leasing sektörünün büyümesinin arkasındaki temel dinamikleri nasıl özetlersiniz?

Büyümenin temelinde, leasing şirketlerine yönelen talep artışı olmakla birlikte esas belirleyici unsurun sektörün uluslararası finansal kuruluşlar dan sağladığı dış kaynaklı kredilerdeki artış olduğunu düşünüyorum. Yapılan sektörel bir anket çalışmasına göre 2024 ile 2025 üçüncü çeyrek verilerini karşılaştırdığımızda, sektörün yurt dışından temin ettiği fon miktarında yüzde 133`lük bir büyüme gerçekleşti ve 3,5 milyar dolar kredi temin edildi. Finansman kaynağı ne kadar genişlerse sektör de o ölçüde işlem yapabilir hale geliyor. Bu nedenle uluslararası piyasalardan sağlanan fonların hacminin artması, sektörün genişlemesini doğrudan tetikledi.

Yurt içi banka kredileri, yurt dışı kaynaklar ve menkul kıymet ihraçları arasında 2025`te nasıl bir denge oluştu?

Sektör, ağırlıklı yatırım malı finansmanı yaptığı için uzun vadeli ve yabancı para ağırlıklı bir fonlama mekanizması kurmuş durumda. Bu nedenle öncelikli olarak yurt dışından sağlanan uzun vadeli kaynaklarla borçlanma yapılıyor. BDDK`nın Eylül 2025 verilerine göre 488 milyar TL olan aktif toplamın yüzde 63,4`ü banka kredileri, yüzde17,9`u özkaynaklar, yüzde13,3`ü diğer yabancı kaynaklar ve yüzde 5,4`ü de menkul kıymetlerden oluşuyor. Kredilerde yabancı para payı ise yüzde 89 seviyesinde.

Sektör kırılımlarında paylar nasıl değişti?

2025 yılı 3`üncü çeyrek verilerine bakarsak yüzde 30,7`yle en büyük paya sahip sektör, iş ve inşaat makineleri. Bu sektör, geçen yılın aynı döneminde de yüzde 30,4`lük payla leasing sektörünü domine etti. İkinci sırada gelen karayolu taşıtları geçen yıl aynı döneme göre yüzde 24,7`den yüzde 17`ye gerilerken imalat sanayine dönük makine mal gruplarının toplam leasing işlem hacmi içindeki payının yüzde 20,7`den yüzde 22,9`a doğru bir artış eğiliminde olduğunu görüyoruz. Sektörümüzde yine sıkça kullanılan sat-geri kirala ürünü daha çok gayrimenkul işlemlerinde kullanılıyor. Leasinge konu gayrimenkul işlemlerinin payı bir önceki döneme göre yüzde 15,8`den yüzde 16,3`e yükseldi. Yenilenebilir enerjiye dönük leasing mal grupları da işlem hacmindeki payını gittikçe artıyor. 2024`ün aynı dönemine göre bu ürünün payı yüzde 5`ten yüzde 6,8`e çıktı. Bu yılın 3`üncü çeyreğinin sonunda diğer sektörlerin payı da yüzde 6,3 olarak gerçekleşti.

Deprem bölgesi ve kentsel dönüşüm kaynaklı yatırımların, iş ve inşaat makineleri tarafındaki payını nasıl görüyorsunuz?

İş ve inşaat makineleri sektörü, zaten en büyük paya sahip. Bu büyüklüğe doğal olarak deprem bölgesindeki ya da kentsel dönüşüme dönük yeni inşaatlardan kaynaklı yatırımlar güç veriyor. 2026 yılında iş ve inşaat sektörünün payının daha da artacağını öngörüyorum.

Talep artışı en çok hangi ürünlerde? Sat geri kirala tarafında bir hareketlilik var mı?

Evet, bu alanda belirgin bir talep artışı görüyoruz. Şirketler sahip oldukları varlıkları bize satarak yeniden kiralama yoluna gidiyor ve işletme sermayesi için önemli bir likidite yaratıyor. Bu mekanizma özellikle yatırımını tamamlamış ancak nakit ihtiyacı bulunan şirketler için son derece akılcı ve stratejik bir finansman yöntemine dönüştü. Üstelik bu model sadece hızlı bir nakit yaratma aracı değil büyüme hızını, rekabet gücünü ve hatta ihracat kapasitesini artıran bir çözüm olarak öne çıkıyor.

Yenilenebilir enerji ve özellikle GES projeleri için leasing kullanımında durum nedir?

Yenilenebilir enerjiye dönük leasing talepleri artarak devam ediyor. Özellikle öz tüketime dayalı yatırımlar enerji güvenliğini sağlamaya çalışan şirketler için çok önemli. Çünkü enerjide üçüncü taraflara bağımlı olmak istemiyorlar. Demir çelik, seramik gibi üretimdeki elektrik sarfiyatları yüksek sektörler öz tüketime dayalı yenilenebilir enerji yatırımı yapmak istiyorlar. Ayrıca 5G ihaleleri sonrası GSM şirketlerinin veri merkezleri de çok daha önemli ve öncelikli hale geldi ve çok yoğun bir enerji talepleri var. Tüm bunların yeni yatırımları tetikleyeceğini ve leasing içerisindeki yenilenebilir enerji payının daha da artacağını düşünüyorum.

5G`nin etkisi ne olacak?

5G`yi yalnızca bir telekom projesi olarak görmek doğru olmaz. Bu, baştan sona bir ekosistem dönüşümü. 5G`nin yaygınlaşması enerji altyapısından veri merkezlerine, endüstriyel otomasyondan haberleşme teknolojilerine kadar çok geniş bir alanda yeni yatırımları tetikleyecektir. Bu teknolojilerin tümü yüksek enerji kapasitesi, kesintisiz güç kaynakları, ileri teknoloji cihazlar ve güçlü altyapı gerektiriyor. Dolayısıyla orta vadede veri merkezleri, enerji altyapısı ve haberleşme teknolojileri tarafında ciddi bir yatırım döngüsünün başlaması bekleniyor. Bu yatırım ivmesi de doğal olarak leasing sektörü için yeni, güçlü ve uzun vadeli bir büyüme alanı yaratacak.

Hangi sektörlerde potansiyel görüyorsunuz?

Özellikle üç stratejik dönüşüm alanı var. Birincisi temiz enerji ve enerji verimliliği teknolojileri. Yeşil dönüşümün gereklilikleri, bu alanı uzun vadede en güçlü büyüme başlıklarından biri haline getiriyor. İkincisi savunma sanayi. Devlet politikalarıyla güçlü uyum, yerli tedarik zincirinin hızla gelişmesi gibi etkenlerle bu alanın potansiyeli yüksek. Savunma sanayi artık yüksek katma değerli teknoloji ihracı yapıyor ve bu durum yatırım iştahını artırıyor. Üçüncüsüyse yüksek teknoloji yatırımları. Sanayi tesislerinin verimlilik, kalite ve sürdürülebilirlik açısından kendini yeniden inşa ettiği bir döneme giriyoruz. Türkiye artık yüksek katma değerli sanayi ekonomisine geçiş yapan bir ülke konumunda. Leasing sektörü ise bu dönüşümün finansal motoru olarak kritik bir rol üstleniyor.

Sorunlu alacaklarda eğilim nasıl?

Sorunlu alacaklar tarafında, konkordato alan şirket sayısındaki artışa rağmen yeni sözleşme artışına paralel olarak sektör aktiflerini daha çok büyüttüğünden takipteki alacaklar rasyosu yüzde 3`ün altında kalmaya devam ediyor. 2026 için de yüzde 2,5-3 bandının devam edeceğini düşünüyorum.

Sektörün kârlılığı ve özkaynak kârlılığı açısından 2025 performansını nasıl değerlendiriyorsunuz?

BDDK verilerine göre leasing sektörü 2024`ü yüzde 33,4 özkaynak kârlılığıyla kapatırken Eylül 2025`te bu oran yüzde 25,3`e geriledi. Faiz maliyetlerindeki artış ve piyasadaki rekabetten dolayı kâr marjlarında düşüşten bahsedebiliriz. Sektörümüz aktif kalitesini koruduğu müddetçe sağlıklı büyüme trendini sürdürecek ve kârlılığını koruyacaktır.

2026`da kârlılıkta iyileşme olur mu?

Ucuz maliyetli, yenilenebilir enerji finansmanı gibi tematik kredi kaynaklarına ulaşmamızın kârlılığımıza olumlu etki yapacağını düşünüyorum. Sektör olarak sürdürülebilirliğe dönük ödevlerimizi yerine getirdiğimizde bu fonlardan daha çok pay alabileceğiz. Ayrıca aktif kalitesi sektörün kârlılığına direkt etki yaptığı için nakit akışı kuvvetli, katma değer artırıcı yatırımlara finansman sağlanması önem taşıyacak.

2026`ya girerken leasing sektörü için büyüme, risk ve rekabet başlıklarında nasıl bir senaryo var?

İşlem hacmi büyüyen, kâr marjlarında bir miktar gerileme olan ancak öz kaynaklarını artıran, bu doğrultuda borçlanma kabiliyeti artan bir senaryoyu daha öncelikli buluyorum. 2026 yılında piyasalar açısından makro iyileşmelerin etkisi büyük olacak. Düşen enflasyon ve faiz oranları, ihracat ve turizm gelirlerindeki istikrarlı büyümenin yeni yatırımların önünü açmasını bekliyoruz. Yenilenebilir enerjiye dönük, öz tüketime dayalı yeni yatırımlar da bize ilave bir büyüme ivmesi katacak. Fonlama imkanlarımızın da genişlemesiyle sektörün önümüzdeki 3 yıl içinde 10 milyar dolara ulaşmasını muhtemel buluyorum.

“ÖNCELİĞİMİZ, TALEBİN GÜÇLÜ OLDUĞU SEKTÖRLER”

2026 GÜNDEMİ

Ülke ekonomisine katkı sağlayacak başta savunma sanayimiz olmak üzere imalat sektörü, iş makinesi ve yenilenebilir enerjiye dönük GES ve RES projelerine ağırlık vermeyi planlıyoruz. Gündemimiz aktif kalitesi yüksek, sağlıklı, sürdürülebilir ve kârlı bir büyüme içeren bilanço için tüm ekip arkadaşlarımla birlikte var gücümüzle çalışmak olacaktır.

HEDEFTE NE VAR?

Talebin güçlü olduğu üretim odaklı sektörler 2026`da da önceliğimiz olacak. Bu çerçevede, özellikle savunma sanayi bizim için stratejik bir alan haline geldi. Kısacası, 2026`da odağımız, hem uygun maliyetli ve uzun vadeli fonlara erişim sağlamak hem bu kaynakları ülke ekonomisine değer katacak sektörlerde kullanmak olacak. Bu çerçevede, savunma sanayi başta olmak üzere üreten sektörlere destek vermeye devam edeceğiz.

“KÂR ODAKLI BÜYÜYORUZ”

2025 PERFORMANSI

Şirket olarak 2025 yılını oldukça iyi geçirdik. Özellikle yılın son çeyreğinde yüksek miktarda sözleşmeler yaptığımızı söyleyebilirim. Gerek Körfez Bölgesi`nden gerekse Avrupa piyasalarından yeni borçlanmalar yapıyoruz. Hem işlem hacmi hem kârlılık yönüyle sektörün önde gelen şirketlerinden biri olarak aktif kalitemize önem veriyor, sürdürülebilir, kontrollü ve kâr odaklı bir büyüme politikası izliyoruz.

SAVUNMA ADIMI

Yabancı para kullandırımları piyasaya ve sektöre paralel olarak şirketimizde de artış gösterdi. Net finansal alacaklarımız Eylül 2025`te yüzde 60 YP, yüzde 40 TL olarak gerçekleşti. Müşterilerimizin kredi taleplerine uygun vadelerde, proje kredilerinde daha esnek ve uzun vadelerde destek veriyoruz. Şirketimiz, ağırlıklı olarak ülkenin büyümesine katkı sağlayacak ve sanayi üretimine dönük kredi destekleri veriyor. 25 Şubat`ta Savunma Sanayi Başkanlığımız ile şirketimiz arasında, ülkemiz ve sektörümüz adına çok önemli bir iş birliği hayata geçirildi ve Finansal Kiralama Destek Paketi imzalandı. Bu programla savunma sanayimizin yerli ve milli üretim vizyonuna destek olup üreticilerimize uygun ödeme koşulları ve vadelerde kredi imkanları sunduk.

“Daha Gidecek Çok Yolumuz Var”

Capital Online

2007 yılında Oyak Bank`ı satın alarak Türkiye`ye giren ING grubu, Avrupa`daki dijitalleşme modelini Türkiye`ye taşıdı. Gelenekselden dijital bankaya dönüşme yolculuğu süren ING Türkiye`nin bugün şube sayısı 55`e kadar düştü.

Ebru Fırat / efirat@capital.com.tr
Fotoğraflar: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Ocak 2026

Bu yolculuğa 2020 Haziran ayından beri Alper Gökgöz liderlik ediyor. “Amacımız zahmetsiz bir bankacılık deneyimi yaratmak” diyen yönetici, aldıkları yoldan memnun. EFT, havale ve FAST ücretlerini ortadan kaldırarak müşterilerin refahına katkı sağladık. Başka çalışmalarımız da var. Daha zahmetsiz neler olabilir diye hep düşünüyoruz” diyor ve daha gidecek çok yolları olduğuna dikkat çekiyor.

ING Türkiye Genel Müdürü Alper Gökgöz ile dijitalleşme yolculuğunu ve sektörün performansını konuştuk:

Açıklamalarınızda “Tamamen dijital bir banka” olma vizyonundan bahsediyorsunuz. Bu hedefin neresindesiniz?

Modern ekonomilerin bankacılığa ihtiyacı var. Bankacılık olmadan modern ekonomiler işlemiyor. Ödemeler, krediler, borç verme durursa bütün modern ekonomi duruyor. Bankacılığa ihtiyaç var ama bankalara ihtiyacı yok. Bu duruma benim bankam da dahil.

Yani geleneksel anlamda bankalara ihtiyaç yok mu?

Evet, geleneksel anlamda bankalara ihtiyaç yok. Bankalar bu görevi yerine getirmez ve değişen ihtiyaçlara cevap vermezse bunları teknoloji şirketleri, fintekler ya da neobanklar devreye girerek yapıyor. Bu dönemde amacımız, müşterinin finansal yüklerini mümkün olduğu kadar azaltıp zahmetsiz bir bankacılık deneyimi yaratmak. ING`yi öyle konumlandıralım ve müşterilerin üzerindeki bütün finansal yükleri alalım ki müşteriler hayatına odaklansın dedik. Turuncu Hesap`ta da diyoruz ki vadeli mevduatın vadesiyle uğraşma, sana esneklikle yüksek faiz veriyoruz. EFT ücretleri ne olacak diye düşünme, 7/24 ücretsiz EFT, havale ve FAST imkanı veriyoruz. Dolayısıyla bakış açımız bu ve bu yönde değişiyoruz.

Nasıl bir değişim bu?

1997`de internetin hızını hatırlarsınız. Bu tarihte bir banka çıkıyor ve diyor ki ben dijital banka kuruyorum. İnternet şubem var, çağrı merkezim var, buralardan artık mevduat hesabı açabileceksin, kredi alabileceksin. Bu dijitalleşme ING grubunun DNA`larında var. Bugün ING, Avrupa`nın en büyük bankalarından biri. Tamamen dijital modelle hareket ediyor. Türkiye`de de ING`nin global stratejisine uygun şekilde bir dönüşüm yolculuğu geçiriyoruz. Bugün geldiğimiz noktada “Artık tamamen dijital olduk” diyoruz. Öncelikle ne yapmaya çalışıyoruz? Müşteriye üstün değer üretmek istiyoruz. Bu söylemesi kolay, yapması zor bir iş. Çünkü piyasa rekabetçi ve ürünler farklı değil. Dolayısıyla öyle bir inovasyon yapmalısınız ki müşterinin hayatı basitleşsin ve zahmetsiz bir hale gelsin.

Dijital yolculuk rakamlara nasıl yansıdı?

Müşteri deneyimimizin her gün daha iyiye gittiğini görüyoruz. 2020`de başladığımda dijitalden müşteri edinme oranımız sıfırdı. Çünkü regülasyon yoktu, 2021`de geldi. Uzaktan müşteri edinme oranımız son 1 yılda yüzde 91, ekim ayında ise yüzde 96`ya ulaştı. Satışlarımızın yüzde 96`sı tamamen dijitalden. Ana banka müşterilerimizin mobil aktiflik oranı yüzde 96. Bireysel kredilerde, tüzel kredilerde, mevduatta, yatırım ürünlerinde de bu oranlar çok yüksek. Tüzel müşterilerimizin yüzde 95`inden fazlasını dijital kanallardan kazandık. Kredilerimizin yüzde 85`inden fazlası dijital olarak kullandırılıyor. Dolayısıyla önemli ölçüde dijital olmaya doğru yaklaştığımızı görüyoruz.

Tamamen oradayız diyebilir misiniz?

Bence değiliz. Çünkü müşterinin istekleri artarken buna paralel teknoloji de gelişiyor. Bizim için önemli engellerden biri EFT, havale ve FAST ücretleriydi. Türkiye`de müşteriler yılda 6,3 milyar adet TL cinsinden dijitalden para transferi yapıyor. Günde 17 milyondan fazla transfer gerçekleştiriliyor. Toplam işlem hacmi 110 trilyon TL civarında. Bu, oldukça yüksek bir rakam. Yani her saat 12,6 milyar TL, her dakika 210 milyon TL transfer ediliyor. Türkiye`de her saniye bireysel müşteriler tarafından 3,5 milyon TL para gönderiliyor. Ortalama bir kullanıcı dijital kanallardan ayda yaklaşık 9 kez TL para transferi yaptığında ve işlem başına ortalama 10 TL ücret ödediğinde, bu küçük masraflar ay sonunda 90 TL`ye, yıl sonunda ise 1.080 TL`ye ulaşıyor. Bu maliyet, Türkiye`de dijital ödemelerin sıklığı ve yaygınlığı dikkate alındığında çok önemli. Dolayısıyla EFT, havale, FAST ücretlerini ortadan kaldırarak müşterilerin refahına doğrudan katkı sağladık. Başka çalışmalarımız da var. Daha zahmetsiz neler olabilir diye hep düşünüyoruz. Tabii ki daha gidecek çok yolumuz var.

Mesela hala 55 fiziksel şubeniz var…

Müşteri segmentlerine, ihtiyaçlarına, ürünlere göre farklı çözümler gerekiyor. Mesela ticari bir müşteri, büyük tutarda bir kredi kullanmak istediğinde ve bu daha yapılandırılmış bir krediyse konuşmak, planlamak, detaylandırmak istiyor. Bu nedenle müşteriler şubelerimizden finansal danışmanlık almak istiyor. Şubelerin bir kısmı yasal mevzuat nedeniyle hala fiziksel olmak durumunda. Aslında hiçbir evrak olmamasını isterim ama yasal olarak imzalamamız gereken, yapmamız gereken prosedürler var. Bir süre sonra fiziksel evrakların da kaybolacağını düşünüyorum. Dolayısıyla şubelerimiz artık birer finansal danışmanlık merkezine dönüştü.

2024`ten bugüne 30 şube azaltmışsınız. 20- 20`de 207 şubeden bugün 55 şubeye kadar bir gerileme var. Bunun ne kadarını tutacaksınız?

Buna rakam hedefinden çok müşteri deneyimi odağında bakıyoruz. Müşteriye üstün değer nasıl yaratırız? Müşterinin ihtiyacı ne? Biz bu ihtiyacı en iyi şekilde nasıl çözüyoruz? Ekip arkadaşlarıma, “Mümkün olduğu kadar operasyonel işleri sizin üzerinizden alarak dijitale kaydıracağız ya da daha merkezileştireceğiz ki siz daha katma değerli, daha finansal danışmanlık yaratan işlere odaklanın” diyorum. Dolayısıyla konuya bütünsel bir çerçeveden bakıyoruz. Teknoloji, müşteri ihtiyaçları değiştikçe biz de değişiyoruz. Değişmeye de devam edeceğiz. Ancak hala insan dokunuşunun çok önemli olduğunu da görüyoruz.

Aktif büyüklük sıralamasına bakınca 2020`de 12`cilikten bugün 16`cılığa doğru bir geri gidiş var. Acaba dijitalleşme o kadar da kârlı bir iş değil mi?

30 Haziran 2025 konsolide verilere baktığımızda aktif büyüklüğe göre özel bankalar içinde 10. sıradayız. Solo veya konsolide, nasıl baktığınız tabloyu değiştirebilir. Aktif büyüklük sıralamasına çok takılmıyorum. Temel odağımız müşteriye değer yaratmak, deneyimde ve müşterinin kalbinde birinci olmak. Üçüncü çeyrek rakamlarımızı açıkladık. Önemli ölçüde sektörün üzerinde büyüdük.

Hangi kalemlerde sektörün üzerinde büyüdünüz?

2025 üçüncü çeyrek konsolide sonuçlara göre aktiflerimiz 266,3 milyar TL, net kârımız 2 milyar TL oldu. Toplam özkaynaklarımız 22,9 milyar TL olarak gerçekleşirken 2025 yılının üçüncü çeyreğinde Türkiye ekonomisine 141,3 milyar TL`si nakdi olmak üzere toplam 170 milyar TL`lik kredi desteği sağladık. Mevduat büyüklüğümüz 173,1 milyar TL oldu. Mevduatta yüzde 33, aktifte yüzde 34 artış kaydettik; ülke ekonomisine sağladığımız kredi desteği yüzde 36 arttı. Bunlar sektör büyümesinin üstünde rakamlar. Son çeyrekte de sektörün üzerinde büyüyeceğimizi öngörüyoruz.

Yani yılı kapattığınızda ne kadar büyümüş olacaksınız?

Bu, üründen ürüne değişiyor. Mühim olan müşterinin ana bankası olmak. Müşteri de değer yaratmak. Bu sektörde çok hızlı büyüyüp çok hızlı küçülebilirsiniz.

Peki şöyle sorayım, müşteride ne kadar büyüdünüz?

Türkiye`de bu konuda açıklanan çok metrik yok. Ama ana banka müşterilerimizde, özellikle KOBİ müşterilerimizde çok hızlı büyüdüğümüzü görüyoruz. Turuncu Hesap, bu yıl iki katından daha fazla büyüdü. Üç kata doğru da zorlayacağız gibi gözüküyor. Turuncu Hesap müşterilerinin yüzde 56`sı en az başka bir ürün daha kullanıyor.

Güçlü büyümeler kaydettik dediniz. Bunun temel motoru Turuncu Hesap mı oldu? Başka alanlar da var mı?

Tabii ki amiral gemilerimiz var. Turuncu Hesap`tan bahsettim. Yenilikçi ve ING`nin dünyada öncü olduğu bir ürün. Yüksek faiz ortamında önemi daha da artıyor. Bugün 2,3 milyondan fazla müşteriye ulaştı. Sektörün en büyük mevduat ürünlerinden biri. Sonra Turuncu Hesap`ın tüzelini de yaptık ve orada da çok hızlı bir büyümenin başladığını görüyorum. Yatırım fonu tarafında da hızlı büyümeler var. Yatırım fonları büyüklüğümüz bir önceki yıl aynı döneme göre yüzde 50 arttı. Kredi tarafında özellikle KOBİ kredilerinde yeni modelimizle oldukça önemli büyümeler görüyoruz. Kurumsal bankacılıkta her zaman çok iddialıydık. Kurumsal bankacılıkta ING, uluslararası networküyle, uzmanlığıyla ve sürdürülebilirlikteki öncü duruşuyla fark yaratan bir kurum oldu. Hem Türkiye`den hem de yurt dışındaki ING iştiraklerinden kurumsal şirketleri destekliyoruz. Tüzel bankacılıkta mikro kredi pazar payımızı 3 katına çıkardık, ayrıca aktif müşteri bazımızı yüzde 25 büyüttük.

Ne kadarlık bir destek verdiniz?

Türkiye`de bu yıl ING grubu olarak yılın ilk 9 ayında aracılık ettiğimiz 2,1 milyar Euro sürdürülebilir finansman var. Grubun ayrıca 2027 sonuna kadar her yıl 150 milyar Euro`luk sürdürülebilir finansmana aracılık etme hedefi var; bu hedefe katkıda bulunuyoruz. Dolayısıyla burada liderlik etmek, aksiyon lideri olmak çok önemli. ING Grubu olarak 2050 yılına kadar net sıfır emisyon hedefiyle portföyümüzü karbon açısından en yoğun sektörlerde dönüştürmeyi amaçlıyoruz; 2023`te 2025 sonuna kadar her yıl 7,5 milyar Euro yenilenebilir enerji finansmanı hedefi koyduk.

Hangi sektörlerde talep hareketliydi?

Türkiye`de uzun dönemli yatırımlarda, özellikle de üretim sektöründe hareketlilik görüyoruz. Üretimde farklı alt sektörlerde yeniden bir hareketlenme olduğunu, yatırımların yeniden yukarı gitmeye başladığını görüyoruz. Zaten 3. çeyrek verileri de açıklandı ve orada da hareketi görüyoruz.

TÜİK verileri hareket gösteriyor ama sanayiciler aynı fikirde değil…

Bazı işletmelerin yatırımı daha erken ve önden yaptığını, bazı işletmelerin müşterileri ve konteksleri itibarıyla daha beklemesi gerektiğini görüyoruz. Ama trend olarak kendi müşterilerimize baktığımızda yatırım taleplerinin kuvvetlenmeye başladığını söyleyebiliriz. Ticari ve KOBİ işletmelerinde ciddi hareket gördük ve destekledik. Bu alana yenilebilir kaynaklardan kendi enerjisini üretmek için yatırım yapan birçok şirket toplamaya başladık. Hareket, 2024 yılında başladı ve 2025`te de devam etti. Yine modernizasyon talepleri, yeni kapasite taleplerinin de olduğunu görüyoruz.

2026 iyi bir yıl mı olacak?

Özellikle dönüşüm çok konuşuluyor. Nasıl bankacılıkta dönüşüm varsa bazı sektörlerde de dönüşüm yaşanıyor. 2026, biraz da bundan bahsettiğimiz bir yıl olur. 2025 sonunda yıllık enflasyonun yaklaşık yüzde 32, 2026 sonunda ise yüzde 22 civarında olmasını bekliyoruz. Dolar/TL`nin 2025 sonunda 43,5, 2026 sonunda ise yaklaşık 52 seviyesinde gerçekleşmesini öngörüyoruz. Ayrıca politika faizinin 2026 sonunda yüzde 27 olmasını bekliyoruz. Dolayısıyla faizde ciddi bir patikadan bahsediyoruz. Bu anlamda dezenflasyon sürecinin devam ettiği, faiz düşüşün devam ettiği bir yıl olacak. Aslında bankalar vade yapıları itibarıyla faiz düştükçe daha fazla para kazanır. Dolayısıyla faizlerin düşmesi Türkiye`de bankacılığın daha kârlı hale gelmesi ve gerçek bankacılık faaliyetlerine dönülmesi anlamına gelir ki 2026, bu anlamda önemli bir yıl olacak.

Bazı sektörlerde de dönüşüm olacak dediniz. Hangileri bunlar?

Elektrik çok büyük bir dönüşümdü. Elektrikle hayatın nasıl değiştiğini bir düşünün. İkinci büyük dönüşüm dijitalleşmeyle, internetle oldu. Şimdi benzer bir yapısal dönüşümü yapay zeka ve bununla birlikte aslında oluşan otonom sistemlerle yaşıyoruz ki bu her sektörü etkiliyor. Bankacılıkta dijitalleşmeyi ve yapay zekayı çok iyi kullanarak müşterinin değişen beklentilerine çok iyi cevap vermeye çalışıyoruz. Birçok şirketle görüşüyoruz. Perakendede de bu böyle, üretimde de…Şirketler bu dönüşümün üzerine düşünüyor ve bir kısmı aksiyona geçiyor. Bu dönüşümü iyi gerçekleştiren şirketler ileriki yıllarda öne geçecek.

“2025 DÖNÜŞÜM VE DENGE YILIYDI”

SEKTÖR

Türkiye`de toplam aktif büyüklük 44 trilyon TL. Kredilerde büyüme sınırları var. Orada bunun ötesinde bir büyüme beklemek doğru olmaz. Mevduat tarafında KKM de bitti gibi. Buradaki sermaye önemli ölçüde mevduata ve yatırım fonlarına gitti. O anlamda 2025 dönüşüm ve dengelenmenin olduğu bir yıldı. Konjonktür ve makro ihtiyati tedbirler çerçevesinde büyümeleri normal buluyorum.

PERFORMANS

2025`in 9 aylık verilerine göre sektörün net kârı 2024`e göre yüzde 45 arttı. 2024`e kıyasla bir miktar gerileyen faizler, net faiz marjını iyileştirirken artan komisyon gelirleri de kârlılığa katkı sağladı. 2026`da faizlerin düşmesiyle net faiz marjlarında iyileşmenin daha da belirginleşmesini bekliyoruz. Dolayısıyla sektörün 2026`da 2025`e kıyasla daha güçlü bir performans sergileyeceğini öngörüyoruz.

REKABETÇİLİK

Bankaların faiz arttığında mevduatları hızlı artıp kredileri o kadar hızlı artmadığında genelde marjlar sıkışır. Özellikle 2025`in 2. çeyreğinde ve 3. çeyreğin bir kısmında bunu yaşadık. Sonra yeniden dengelenme başladı. Risk maliyetleri tarafında ise biraz daha normalleşmeden bahsedebiliriz. Yeni sendikasyonlarda 3 yıllık vadeler görmeye başladık. Bu da iyi bir işaret. Bankacılığın rekabetçi gücü de yüksek. Dolayısıyla iyi sınav verdik.

KÂRLILIK

Bankaların kârlılık seviyesi yeterince iyi değil. Kârlılığın iyi olması için enflasyonun üstünde kâr elde edilmeli ki sermaye enflasyona karşı korunabilsin. Bu birkaç yıldır süren bir trend. Zorunlu karşılıklarda seviyeler çok yüksek. MB`nin bunu yapmak için çok iyi nedenleri var. Bunların artık 2026`da normalleşmesini bekliyoruz. Çünkü tüm bunlar kârlılık üzerinde baskı oluşturuyor.

2026`NIN ANA TEMASI NE OLUR?

AJANDAM

Kendi adımıza en önemli temamız büyüme. İyi bir dönem geçiriyoruz. Hep büyümeye odaklanacağız. Bunu yaparken de müşteriye değer yaratmak çok önemli. Bunu yaptığınızda büyümeyi sürdürülebilir kılıyorsunuz. Hedefimiz müşterimizin “İyi ki ING var” demesi. Bütün bunları yaparken benim için en önemli konu yetenek. İyi yetenekleri çekmek, tutmak ve bunların global sahnede yer almasını sağlamak çok önemli.

ÇALIŞMA MODELİ

Esnek çalışma modeline çok inanıyoruz, kültürümüzün çok önemli bir parçası olduğunu düşünüyoruz. Eski köye yeni adet getirmeyi, çalışanlarımızın hayatlarındaki bazı zahmetleri kaldırmanın önemli olduğunu düşünüyoruz. Teknolojiye ne kadar yatırım yaparsanız yapın en az o kadar da insana yatırım yapmalısınız. Eğer mutlu müşteri istiyorsak bunun iyi çalışanla olacağına inandık ve bu doğrultuda hareket ettik. Yurt dışına da ING`den çok yetenek gönderdik.

HİZMET İHRACI

Geçen yıl ING Hubs`ı kurduk. ING Hubs tamamen yurt dışına hizmet ihracatı yapıyor. Yurt dışındaki ING bankalarına, şirketlerine model geliştiriyoruz, teknoloji geliştiriyor ve veri biliminde danışmanlık yapıyor. ING Hubs Türkiye özelinde 2025 sonu çalışan sayısı 235 kişi, 2026 yıl sonu hedef ise 300 kişi. Dolayısıyla ajandaki en önemli konu büyüme ve müşteri ama en az onlar kadar önemli olan çalışanlar ve yetenekler.

Neova Sigorta'dan 2025 yılı bilanço değerlendirmesi

Capital Online

Neova Sigorta, 2025 yılı finansal sonuçlarını açıkladı. Neova Sigorta, yılı yaklaşık 50 milyar TL aktif büyüklük ile tamamlarken; tüm branşlarda sektör ortalamasının üzerinde bir performans sergiledi.

2025 yılında Neova Sigorta`nın toplam prim üretimi 30,7 milyar TL seviyesine ulaştı. Bir önceki yıla kıyasla yüzde 61 oranında büyüyen şirketin net kârı yüzde 118 artışla 2,4 milyar TL olarak gerçekleşti.

Güçlü bilanço, dengeli büyüme

2025 sonunda Neova Sigorta`nın toplam aktif büyüklüğü 48,19 milyar TL`ye ulaşırken, özsermayesi bir önceki döneme göre yüzde 85 oranında büyüyerek 7,82 milyar TL seviyesinde gerçekleşti. Şirket, yıl boyunca teknik kârlılığı destekleyen branş dağılımı ve dengeli portföy yapısıyla finansal istikrarını güçlendirdi.

“Güçlü finansal performans ile uzun vadeli stratejimizin aynı çizgide buluştuğu bir yıl oldu”

Neova Sigorta CEO`su Neslihan Neciboğlu, 2025 yılı finansal sonuçlarına ilişkin değerlendirmesinde şunları söyledi:

“2025 yılı, Neova Sigorta için güçlü finansal performans ile uzun vadeli stratejimizin aynı çizgide buluştuğu bir yıl oldu. Tüm branşlarda sektör ortalamasının üzerinde bir büyüme yakaladık. Bu performansın arkasında; doğru fiyatlama, dengeli portföy yapısı ve kontrollü risk yönetiminin yanı sıra, “Memnuniyetin Sigortası” vizyonumuz doğrultusunda müşteriyi merkeze alan iş yapış biçimimiz yer alıyor. Önümüzdeki dönemde de bu yaklaşımı teknoloji yatırımlarımız ve iş ortaklarımızla birlikte daha da ileri taşımayı hedefliyoruz.”

Branş bazlı performans öne çıktı

Neova Sigorta, 2025 yılında başta kasko, konut, sağlık ve tamamlayıcı sağlık sigortası olmak üzere birçok branşta dikkat çekici bir büyüme kaydetti. Kasko branşında yüzde 81 büyüme sağlayan şirket, konut sigortasında prim üretimini 1,9 milyar TL seviyesine taşıdı. Sektörün belirleyici ve etkin branşlarından biri haline gelen sağlık branşında yüzde 156 büyürken, geniş kapsamlı teminatlar sunan Tamamlayıcı Sağlık Sigortası`nda 461 milyon TL üretimi gerçekleştirdi. Nakliyat branşında yüzde 221 büyüme kaydederek pazar ortalamasının üzerinde bir performans sergileyen şirket, kefalet senetlerinde ise yüzde 109 büyüme oranı ile 132 milyon TL prim üretti.  Potansiyel tehditlere karşı proaktif yol göstericiliğiyle daha güvenli bir dijital deneyim sunan NeoSiber Güvenlik Sigortası`nda ise 248,2 milyon TL üretim gerçekleştirdi.

Dağıtım kanallarında güçlü iş birlikleri

2025 yılında Neova Sigorta`nın prim üretiminin yüzde 60`ı acente kanalı üzerinden gerçekleşti. Acentelerden elde edilen prim üretimi yüzde 59 oranında artarken, broker kanalı yüzde 67, bankasürans kanalı ise yüzde 48 büyüme kaydetti. Şirket, satış kanallarında sürdürülebilir büyümeyi destekleyen iş ortaklığı modelleriyle sahaya yakın bir yapı kurmayı sürdürdü.

Memnuniyetin Sigortası vizyonuyla büyüme

Neova Sigorta, 2025 yılı boyunca finansal büyümesini yalnızca rakamlarla değil, “Memnuniyetin Sigortası” vizyonu doğrultusunda şekillendirdiği müşteri deneyimi yaklaşımıyla destekledi. Ürün geliştirmeden hasar süreçlerine, dijital kanallardan iş ortaklarıyla kurulan ilişkilere kadar tüm temas noktalarında memnuniyeti merkeze alan şirket, güvene dayalı ve uzun vadeli bir sigortacılık anlayışını güçlendirdi.

Küresel ölçekte stratejik adım

Neova Sigorta, 2025 yılında sigortacılık dünyasının en prestijli piyasalarından biri olan Lloyd`s of London`a sermaye sağlayıcısı olarak kabul edildi. Bu gelişme, şirketin finansal gücünü ve kurumsal güvenilirliğini uluslararası ölçekte teyit ederken, Neova Sigorta`nın küresel sigorta ekosistemindeki konumunu da güçlendirdi. Şirket, Lloyd`s çatısı altında yürüttüğü faaliyetlerle 2025 yılında uluslararası pazarlarda 1,14 milyar TL üretim gerçekleştirdi.

Teknoloji ve insan odağında dönüşüm

2025 boyunca teknoloji yatırımlarını stratejik bir dönüşüm aracı olarak konumlandıran Neova Sigorta, NeovaNEXT yapay zekâ yol haritası kapsamında risk analizi, hasar süreçleri ve müşteri deneyimine yönelik projelerini hayata geçirdi. Teknopark bünyesinde yürütülen AR-GE çalışmaları ve veri odaklı uygulamalarla operasyonel verimlilik artırılırken, dijitalleşme süreci insan odağını merkezine alan bir yaklaşımla ilerledi.

2026`ya güçlü bir zeminle

Neova Sigorta, 2025 yılında elde ettiği finansal ve operasyonel kazanımları; doğru fiyatlama, dengeli portföy yapısı ve kontrollü risk yönetimi anlayışıyla 2026 yılına taşımayı hedefliyor. Şirket, teknoloji yatırımları, müşteri deneyimi odaklı projeler ve iş ortaklarıyla kurduğu güçlü iş birlikleriyle sürdürülebilir büyümesini devam ettirmeyi amaçlıyor.

Alternatif Bank 2025 yılı finansal sonuçlarını açıkladı

Capital Online

Alternatif Bank dördüncü çeyreği güçlü bir bilanço yapısıyla tamamladı. Yıl boyunca korunan yüksek aktif kalitesi ve etkin bilanço yönetimi sayesinde Banka, konsolide bazda istikrarlı ve sürdürülebilir bir büyüme performansı ortaya koydu.

Bu performans doğrultusunda Alternatif Bank, 2025 yılı sonunda konsolide rakamlara göre toplam aktif büyüklüğünü 127 milyar TL seviyesinin üzerine taşıdı. Nakdi (finansal kiralama alacakları dahil) ve gayri nakdi krediler aracılığıyla Türkiye ekonomisine sağlanan toplam katkı 119 milyar TL olarak gerçekleşti. Aynı dönemde Banka`nın mevduat hacmi 44,2 milyar TL seviyesine ulaşırken, özkaynak büyüklüğü 9 milyar TL`ye yükseldi. Güçlü sermaye yapısını koruyan Alternatif Bank`ın sermaye yeterlilik rasyosu %20,76 seviyesinde gerçekleşti. Banka, 2025 yılını 1,82 milyar TL konsolide net kar ile tamamladı.           

“Alternatif Bank olarak 2025 yılında dengeli ve disiplinli büyümeye odaklandık”

Alternatif Bank`ın yıl boyunca izlediği stratejiye de değinen Ozan Kırmızı, şöyle konuştu: “Alternatif Bank olarak 2025 yılında büyümeyi her zaman güçlü risk disipliniyle birlikte yönettik. Kurum kültürümüzden aldığımız güçle, müşterilerimizin büyüme yolculuğuna sürdürülebilir ve sağlam finansal çözümlerle eşlik ettik.”

Bankanın kurumsal ve ticari bankacılık performansına değinen Kırmızı, şu değerlendirmede bulundu: “2025 yılı sonunda toplam nakdi kredilerimizi %60 artışla 60,6 milyar TL seviyesine taşıdık.
   
Yabancı para nakdi kredilerin %30 büyüme ile 696 milyon ABD doları seviyesine ulaştığını belirten Ozan Kırmızı, ürün bazlı derinleşme stratejisi doğrultusunda işlem hacimlerinde de güçlü artışlar kaydedildiğini söyledi ve açıklamalarına şöyle devam etti: “Tedarikçi Finansmanı Sistemi iskonto hacmimizi %229 artışla 4,7 milyar TL`ye, keşide çeki hacmimizi ise %67 artışla 46,9 milyar TL`ye çıkardık. Aracılık ettiğimiz dış ticaret hacmi %20 büyüyerek 2,5 milyar ABD doları seviyesine ulaştı. Bir önceki yıla göre CNY Swap Reeskont kredilerinde 2 kat, postfinansman ve yurt içi LC iskonto işlemlerinde 3 kat büyüme sağlamamız uzmanlaşma odağımızın ve müşteri ihtiyaçlarını doğru çözümlerle buluşturma yetkinliğimizin sonucudur.”

“Bireysel ve dijital bankacılıkta müşteri deneyimini merkeze aldık”

Bireysel, özel ve dijital bankacılık alanındaki dönüşümü değerlendiren Ozan Kırmızı, şunları söyledi: “Kurumsal alandaki başarımızı, bireysel bankacılık ve dijital kanallarda güçlü bir dönüşümle destekledik. `En iyi müşteri deneyimi` hedefimizi stratejik yatırımlarla hayata geçirdik. Yeni dijital müşteri kabul çözümlerimiz sayesinde yıl içinde kazandığımız bireysel müşterilerin %90`ını dijital kanallar üzerinden edindik. Fon işlemleri menümüzü yenileyerek yatırım fonları hacmimizde %38 büyüme sağladık. Dijital kredi süreçlerindeki iyileştirmelerle bireysel ihtiyaç kredilerinde %170 büyüme yakalarken, dijital kanalların toplam kredi satışları içindeki payını %63 seviyesine taşıdık.”

“Engelsiz Bankacılığı bir sosyal sorumluluk değil, stratejik bir taahhüt olarak görüyoruz”
   
Engelsiz Bankacılığı bir sosyal sorumluluk başlığı değil, stratejik bir taahhüt olarak konumladıklarını vurgulayan Ozan Kırmızı, “Her bireyin eşit ve kapsayıcı bir bankacılık deneyimi yaşaması için çalışmalarımızı kararlılıkla sürdürüyoruz. 2025 yılında FODER ile yürüttüğümüz iş birlikleri, erişilebilir finansal okuryazarlık çalışmaları ve farkındalık projeleriyle bu yaklaşımımızı daha da güçlendirdik. Dünya Gazetesi Toplumsal Fayda Ödülleri`nde `Topluma Değer Katan Projeler` kategorisinde ödüle layık görülmemiz de bu vizyonun somut bir göstergesi. Microsoft Türkiye iş birliğiyle hayata geçirdiğimiz `Yapay Zekânın Gücüyle Engelsiz Bankacılık Hackathonu` ise gençlerin teknoloji üretme gücünü erişilebilir finans çözümleriyle buluşturan çok değerli bir platform oldu” dedi.

Finansla Gelecek’te hedef 10 bin genç

Capital Online

Allianz Türkiye, finansal okuryazarlığı artırmak amacıyla Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye ve Habitat Derneği iş birliğiyle Finansla Gelecek projesini hayata geçirdi. 

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr

Ülke genelinde fiziksel ve çevrim içi eğitimlerle 10 bin gencin finansal okuryazarlık becerilerinin artırılmasının hedeflendiği projenin lansmanı İstasyon Gaziantep`te gerçekleştirildi. Açılışta Allianz Türkiye Hayat ve Emeklilik Şirketleri Genel Müdürü Taylan Türkölmez, UNDP Türkiye Mukim Temsilci Yardımcısı Miodrag Dragisic ve Habitat Derneği İcra Kurulu Başkanı Bora Caldu ve UNDP Türkiye Finansla Gelecek Projesi Gönüllü Destekçisi Özge Özacar yer aldı.

Dünyada her 3 kişiden 1`i finansal okuryazar

Dünya genelinde finansal okuryazarlık oranı hala istenen seviyede değil. Allianz verilerine göre her üç yetişkinden yalnızca biri finansal okuryazar. Dijital finansal hizmetlerin kullanımının arttığı genç nüfusta da tablo çok farklı görünmüyor. OECD`nin hazırladığı rapor, 15 yaşındaki gençlerin üçte ikisinden fazlasının finansal ürün ve hizmetleri aktif olarak kullandığını ortaya koyuyor. Ancak aynı rapora göre öğrencilerin yüzde 18`inin finansal okuryazarlık becerileri, temel finansal kararları dahi alamayacak düzeyde “yetersiz” olarak tanımlanıyor. 

Bu tabloyu değerlendiren Allianz Türkiye Hayat ve Emeklilik Şirketleri Genel Müdürü Taylan Türkölmez, finansal okuryazarlığın yalnızca bireysel bir yetkinlik olmadığını vurguladı. Boğaziçi Üniversitesi ile gerçekleştirdikleri bir araştırmaya da değinen Taylan Türkölmez, temel finans kavramları konusundaki bilgi seviyesinin sınırlı olduğuna dikkat çekti.. Araştırmaya göre, toplumda bileşik faizi doğru şekilde bilenlerin oranı yalnızca yüzde 30 civarında. Bu verinin önemine işaret eden Türkölmez, finansal okuryazarlığın bireysel sınırların ötesine geçtiğini vurguladı. 

“Finansal okuryazarlık, sadece kişisel bir beceri değil aynı zamanda hanelerin ekonomik zorlukları atlatmalarına, piyasaların istikrarlı kalmasına ve ekonomilerin kapsayıcı bir şekilde büyümesine yardımcı olan makroekonomik bir öncelik” dedi. İlk etapta 15–24 yaş aralığındaki gençleri odağa alan Finansla Gelecek projesi, Aralık 2025`te gerçekleştirilen eğitmen eğitimleriyle başladı. Yüz yüze gerçekleştirilecek eğitimlerin yanı sıra program, çevrimiçi eğitimlerle de desteklenecek.

“Gençlere gerekli araçları sunuyoruz”

UNDP Türkiye Mukim Temsilci Yardımcısı Miodrag Dragisic de finansal okuryazarlığın kalkınma perspektifindeki yerine dikkat çekti. Dragisic`e göre günümüzde kalkınma kavramı, giderek daha fazla “dayanıklılık” üzerinden tanımlanıyor. “Günümüzde kalkınma, giderek artan biçimde dayanıklılıkla tanımlanıyor; yani şoklara karşı ayakta kalabilme, değişime uyum sağlayabilme ve geleceği güvenle planlayabilme kapasitesiyle” diyen Dragisic, geleceği planlama becerisinin merkezinde finansal okuryazarlığın yer aldığını vurguladı.

Dragisic, finansal bilginin gençler için somut bir koruma ve güçlenme aracı olduğuna işaret ederek, “Geleceği güvenle planlayabilmenin merkezinde ise finansal okuryazarlık yer alıyor. Finansal okuryazarlık, gençlerin eğitimlerine ilişkin bilinçli kararlar almalarını, çoğu zaman sınırlı olan kaynaklarını etkin biçimde yönetmelerini ve yetişkinliğe geçiş sürecinde karşılaşabilecekleri finansal risklere hazırlıklı olmalarını sağlıyor” ifadelerini kullandı. 

Finansal okuryazarlığa yapılan yatırımın yalnızca bilgi aktarımı anlamına gelmediğini belirten Dragisic, sözlerini şöyle sürdürdü: “Finansal okuryazarlığa yatırım yaptığımızda özgüven inşa ediyor, dayanıklılığı güçlendiriyor ve gençlere daha iyi bir geleceği hayal ve inşa etmeleri için gerekli araçları sunuyoruz. Bu nedenle bu tür girişimler büyük önem taşıyor. Çünkü bireylere ve topluma bir bütün olarak yatırım yaptığımızda, kalkınma sürdürülebilir ve uzun vadeli hale gelir.”

Sürdürülebilir bir ekosistem inşa ediyoruz”

Habitat Derneği İcra Kurulu Başkanı Bora Caldu, finansal okuryazarlık alanında uzun yıllardır yürüttükleri çalışmaların, gençlerin günlük hayatına doğrudan temas eden bir içerikle tasarlandığını vurguladı. 

“Habitat Derneği olarak, uzun yıllardır finansal okuryazarlık alanında sahada karşılığı olan, gençlerin hayatına doğrudan dokunan çalışmalar yürütüyoruz” diyen Caldu, Allianz ve UNDP iş birliğiyle hayata geçirilen Finansla Gelecek Projesi`nin kapsamını şöyle anlattı: 

“Allianz ve UNDP ortaklığında hayata geçirdiğimiz Finansla Gelecek Projesi ile 15–24 yaş arası gençlerin ve genç girişimcilerin finansal okuryazarlık, risk yönetimi ve sigorta konularına erişimini güçlendirmeyi hedefliyoruz.” Projenin kısa sürede önemli bir erişim sağladığını belirten Caldu, “Türkiye`nin 81 ilinden seçilen 31 gönüllü eğitmenimizle kısa sürede 563 gence ulaştık ve bir yıl içinde 10 bin gence erişmeyi amaçlıyoruz” ifadelerini kullanıyor. Caldu, yalnızca eğitim vermekle yetinmediklerini de vurguluyor: “Eğitimlerin yanı sıra FINHACK, finansal koçluk programları ve dijital araçlarla gençlerin birlikte ürettiği, sürdürülebilir bir finansal ekosistem inşa ediyoruz.”

“2026’da yenilikçi ürün ve hizmetler geliştirmeye odaklanacağız”

Capital Online

2025`i `dengeli ve sürdürülebilir bir büyüme yılı` olarak tamamlayan Bupa Acıbadem Sigorta, 2026`da yeni büyüme hedefleri koyuyor.

Capital Dergisi Sigorta BES / Ocak 2026

Bupa Acıbadem Sigorta Genel Müdürü Aslıhan Duymaz, 2026 hedeflerini ve iş planlarını anlattı.

2025`i değerlendirebilir misiniz?

2025, sağlık sigortacılığı açısından güçlü bir dönüşüm yılı oldu. Türkiye Sigortalar Birliği`nin (TSB) 2025 Ocak-Eylül verileri, bu dönemde sağlık sigortalarının 147,6 milyar TL prim üretimi ile sektörün en büyük ikinci branşı haline geldiğini gösteriyor. Bu dönemde yüzde 61,49`luk büyüme ve yüzde 21,16`lık reel artış, sağlık sigortalarına yönelik ilginin giderek arttığını doğruluyor. Biz de bu dinamizmin içinde istikrarlı bir performans sergiledik. Yıl başındaki yüzde 40-45 prim üretim hedefimize oldukça yakın sonuçlar elde ettik. Portföyümüzde kurumsal müşterilerin payı yüzde 75 seviyesinde ve kurumsal tarafta ihtiyaçların çeşitlendiği bir yapıya hitap eden esnek ürün modelleri ile bu segmentte müşterilerimize olumlu bir deneyim yaşattığımıza inanıyoruz. Tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS) ve özel sağlık sigortası (ÖSS) teminatlarını bir araya getiren karma çözümlere talep yıl boyunca artmaya devam etti ve müşteri memnuniyeti göstergelerimiz de bu tabloyu destekledi. 2025`te medikal maliyetlerdeki yukarı yönlü hareket devam etti. Fiyatlama yapımızı güncelleyerek daha veri temelli bir modele geçtik ve risk segmentasyonunu güçlendirdik. Dijitalleşme sayesinde operasyonel maliyetlerimizi optimize ettik ve sigortalıların hizmetlere erişilebilirliğini koruduk. Temel yaklaşımımız, sürdürülebilir finansal yapı ile kaliteli hizmet sunumu arasındaki dengeyi hassas şekilde yönetmek oldu. Genel olarak, 2025`i planladığımız çerçevede, `dengeli ve sürdürülebilir bir büyüme yılı` olarak görüyorum.

Son dönemdeki odak konularınızdan bahseder misiniz?

Son dönemde ağırlıklı olarak sağlık hizmetlerindeki değişen talep yapısına uygun ürün modelleri geliştirdik. Özel sağlık sigortasında TÜİK`in açıkladığı yüzde 62,64`lük fiyat artışı, kullanıcıları daha sürdürülebilir seçeneklere yönlendirdi. Bu nedenle, check-up ve tetkik sigortalarımız gibi önleyici sağlık paketlerimizin yanı sıra TSS ile ÖSS`yi bir araya getiren, ikisi bir arada sağlık sigortası ürünü gibi karma çözümlerimizi de müşterilerimiz ile buluşturduk. Operasyonel süreçlerimizi daha çevik hale getiren yapay zekâ tabanlı dosya yönetimi, risk değerlendirme ve fiyatlama modellerini de devreye aldık. Böylece hem içeride verimliliği artırdık hem de sigortalıların hizmete erişimini hızlandırdık.

Dijitalleşme odaklı çalışmalarınız neler?

Hizmet kalitesi açısından kullanımına sunduğumuz `Blua Dijital Sağlık Platformu` ile sigortalılarımız, ister uzman hekimlerden danışmanlık alabiliyorlar, isterlerse de semptom asistanı sayesinde birkaç dakika içinde belirtilerine uygun yönlendirmeye ulaşabiliyorlar. Sigortalılarımızın sadece hastalık dönemlerinde değil, yaşamları boyunca sağlıklı ve mutlu bir yaşamı sürdürebilmeleri için sunduğumuz dijital sağlık hizmetlerini daha çeşitli ve daha erişilebilir hale getirmek için çalışıyoruz. Amacımız, her bir sigortalının kendi sağlık yolculuğunu güvenle takip edebildiği, ihtiyacına uygun desteğe her an ulaşabildiği bütünsel bir sağlık platformu oluşturmak. Bu yapıyı büyütmek, stratejik önceliklerimiz arasında. Diğer taraftan yeni teknolojilere yatırım yapmaya ve geliştirmelerimize devam edeceğiz. Odak noktamız ise veri olacak.

2026`da yeni projeler hayata geçirecek misiniz?

2026`da Türkiye sigorta sektörünün büyümesine öncülük etmeye, toplumsal sigorta bilincini güçlendiren ve sağlıklı yaşamı destekleyen yenilikçi uygulamalar geliştirmeye odaklanacağız. Sigortacılık ürün ve hizmetlerini toplumun tüm kesimlerine ulaştırma hedefimiz doğrultusunda, alanında lider ve pazar belirleyici bir şirket olma vizyonumuzla tüm paydaşlarımız için değer yaratan stratejiler geliştirmeyi sürdüreceğiz. Dijitalleşme alanında ise sigortalılarımızın sağlık süreçlerini daha proaktif şekilde yönetebilmelerini sağlayacak altyapıları güçlendirmeyi planlıyoruz. Hizmete erişimi kolaylaştıran, kişiye özel öneriler sunan ve sağlık yolculuğunu takip edebilen dijital çözümler önceliğimiz olacak. kapsayıcılığı artırarak daha sürdürülebilir ve erişilebilir sağlık çözümleri sunmayı da hedefliyoruz.

`Kişiye Özel Global Sağlık Sigortası” ürünü ile farklılaşacak

“Türkiye`de, `insanların daha uzun, daha sağlıklı ve daha mutlu yaşam sürmelerine yardımcı olmak ve daha iyi bir dünya yaratmak` misyonuyla yenilikçi ürün ve hizmetler sunuyoruz. Bu misyonumuz doğrultusunda, sektörde bizi ayrıştıran bir diğer önemli unsur ise yakın zamanda Türkiye`de ilk kez sunduğumuz `Kişiye Özel Global Sağlık Sigortası` ürünümüz. Yurt dışına sık seyahat eden 'C-Level' üst düzey yöneticilerden yurt dışında yaşayan veya eğitim gören bireylere kadar geniş bir kitleye hitap eden bu ürün; sigortalılara dünyanın her yerinde 2 milyonu aşkın sağlık kurumuna erişim imkânı sunuyor. Ayrıca 7/24 kapsamlı online sağlık hizmetleri, 190`dan fazla dilde müşteri hizmetleri desteği ve fark yaratan kapsamlı teminatlarıyla sınırları aşan benzersiz bir sağlık güvencesi sağlıyor.”

“Farklılaşan ihtiyaçlara yönelik çözümler geliştiriyoruz”

“Sağlık sigortacılığının toplam pazarın yüzde 20,19`unu oluşturacak kadar güçlenmesi, trafikten sonra ikinci branş haline gelmesi, önümüzdeki dönemin büyüme potansiyelini net şekilde gösteriyor. Biz de bu tabloyu dikkate alarak hem kurumsal hem bireysel segmentlerde farklılaşan ihtiyaçlara yönelik çözümler geliştiriyoruz. Kurumsal segmentte, şirketlerin çalışan sağlığını daha geniş bir perspektiften yönetebilmelerine olanak tanıyan karma modeller ve hizmetler talebe göre şekilleniyor. Bireysel tarafta ise dijitalleşmenin sunduğu 7/24 erişim imkanlarıyla, bireylerin sağlığını bütünsel olarak güvence altına alan, koruyan ürün ve hizmetler sunuyoruz. Sürdürülebilir bir büyüme yaklaşımıyla dünyanın en müşteri odaklı şirketi olma hedefi için çalışmalarımıza devam ediyoruz.”

Sigorta Sektörünün Odağında '2030 Vizyonu' Var

Capital Online

2025`in 11 ayında sigorta sektörünün prim üretimi 1 trilyon TL`nin üstüne, toplam aktifleri 82 milyar dolara geldi.

Capital Dergisi Sigorta BES / Ocak 2026

Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Uğur Gülen, 2025 yıl sonu itibarıyla aktiflerde 3,3 trilyon TL`yi aşmayı, primde 1,2 trilyon TL, BES`te 2,1 trilyon TL fon büyüklüğü ve 18 milyon katılımcı hedeflerinin yakalanmasını bekliyor. “2026`yı ise sadece kısa vadeli bir dönem olarak görmüyoruz.

Sektörün geleceğini şekillendiren ana çerçeveyi oluşturan 2030 vizyonumuzun temelini, `daha kapsayıcı, daha dijital, daha dayanıklı` bir sigortacılık ekosistemi oluşturuyor” diyen Uğur Gülen ile sigorta sektörünün 2030 hedeflerini ve vizyonunu konuştuk.

2025`i nasıl değerlendiriyorsunuz?

Jeopolitik gerilimler, iklim değişikliğinin maliyetleri, tedarik zincirlerindeki kırılganlık ve hızlı dijital dönüşüm; risk kavramını hem daha karmaşık hem de ekonomik sürdürülebilirliğin merkezinde konumlanan bir unsur haline getirdi. Bu tablo, sigorta sektörünü yalnızca bir poliçe sağlayıcısı olmaktan çıkarıp, ekonomik istikrarın sigortası haline dönüştürdü. Sektörümüzün 2025`in 11 ayında sergilediği güçlü performans da bu dönüşümün açık bir göstergesi oldu. Prim üretimimiz 1 trilyon TL`yi aşarken, aktiflerimiz 82 milyar dolara ulaştı. 2025 yıl sonu itibariyle aktiflerde 3.3 trilyon TL`yi aşmayı, primde 1.2 trilyon TL, BES`te ise 2.1 trilyon TL fon büyüklüğü ve 18 milyon katılımcı hedeflerinin yakalanmasını bekliyoruz. Bu güçlü tablo, sigorta ve BES`in finansal mimarideki yerini daha da pekiştirdi.

2026 vizyonu için temel yapı taşlarınız neler olacak?

2026`ya `sürdürülebilir, dengeli büyüme ve temkinli iyimserlik` yaklaşımıyla giriyoruz. 2026`da küresel ekonomik belirsizlikleri, kur gelişmelerini ve bölgesel riskleri izlemeye devam edeceğiz. Ancak 2026`yı sadece kısa vadeli bir dönem olarak görmüyoruz. Uzun süredir çalıştığımız 2030 vizyonumuz, sektörün geleceğini şekillendiren ana çerçeveyi oluşturuyor. Bu vizyonun temelini `daha kapsayıcı, daha dijital, daha dayanıklı` bir sigortacılık ekosistemi oluşturuyor.

Sürdürülebilir büyüme için hangi alanlarda daha fazla koordinasyon ve iş birliği gerekiyor?

TSB olarak bugün birçok yapısal reformun yürütücüsü konumundayız. Zorunlu Afet Sigortası (ZAS), Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), Tarım Sigortaları Reformu, Yeşil Finansman Sigorta Mekanizması, Katılım Sigortacılığı Gelişim Programı ve Türk Devletleri Sigorta Birliği gibi projeler; ülkemizin ekonomik dayanıklılığını kalıcı hale getirmeyi hedefleyen yeni bir mimari oluşturuyor. Afetlerden sosyal politikalara, yatırımlardan enflasyonla mücadeleye kadar pek çok alanda sigortacılık, kamu maliyesinin yükünü azaltacak ve büyümeyi destekleyecek bir etkiye sahip. Bu nedenle kamu-özel sektör iş birliği, düzenleyici çerçevenin güçlendirilmesi, veri paylaşımı ve teknoloji uyumu sektörün sürdürülebilir büyümesinin temelini oluşturuyor.

TSB`nin dijitalleşme yol haritası nasıl şekilleniyor?

Dijital dönüşüm bugün sigorta sektöründe artık bir tercih değil, rekabet gücünü belirleyen stratejik bir unsurdur. 4`üncü Uluslararası Sigorta Zirvesi`nde de yapay zekâ, büyük veri, IoT ve blockchain`in sektörü nasıl dönüştürdüğünü tüm boyutlarıyla tartıştık. Bugün; yapay zekâ destekli hasar tahmin modelleri, IoT tabanlı risk izleme sistemleri, büyük veri analitiğiyle segmentasyon, blockchain ile şeffaf poliçe yönetimi gibi alanlarda ciddi bir dönüşüm yaşanıyor. Dijital sigorta platformlarının regülasyonla uyumlu hale getirilmesi kayıt dışılığı azaltacak ve tüketici güvenini artıracaktır. Bu nedenle dijital sigortacılığa özel bir düzenleme ihtiyacı net şekilde ortaya çıkıyor. Ayrıca sektörün dijitalleşmesi, OVP`de yer alan dijital ekonomi ve yapay zekâ yatırımlarının hızlandırılması hedefiyle birebir uyumlu.

Türkiye`de sigorta penetrasyonu hâlâ istenen seviyede değil. Bu bilinci artırmak için hangi projelere öncelik vereceksiniz?

Türkiye`nin sigorta penetrasyonu potansiyelinin oldukça altında. Son yıllarda farkındalık çalışmalarımızın etkisi ile 10 yılın en yüksek penetrasyon oranı olan yüzde 2,8`lere geldik. 2030 yılı hedefimiz bunu yüzde 5`e çıkarmak. Bu yolda penetrasyonu artırmak için odaklandığımız alanı; `risk farkındalığının artırılması`, `kapsayıcı ürün tasarımları` ve `gençlere ve KOBİ`lere özel programlar` olarak sıralayabiliriz. `Risk farkındalığının artırılması` başlığı altında; afetler, sağlık riskleri, siber tehditler gibi konularda toplumsal bilinç için yeni iletişim programları ve araştırmalar hazırlıyoruz. `Kapsayıcı ürün tasarımları` kapsamında; mikro sigortacılık, parametre bazlı sigortalar, yeşil sigorta ürünleri gibi daha ulaşılabilir modeller yaygınlaşacak. `Gençlere ve KOBİ`lere özel programlar` bağlamında ise üniversitelerde yürüttüğümüz sigorta kariyer etkinlikleri, KOBİ`ler için dijital platformlarda sigorta farkındalığı projeleri önceliklerimiz arasında.

TES`e yaklaşımınız nedir?

BES, artık sadece bir tasarruf aracı değil; uzun vadeli yatırım fonu olarak görülmeli. Bugün BES`te fon büyüklüğü 2 trilyon TL`yi aştı, 2030 yılı hedefimiz ise 5 trilyon TL fon büyüklüğü. Yüzde 30 devlet katkısı, tasarruf kültürünün gelişimi açısından stratejik bir araç. 2026`da devreye girecek TES ile 20 milyondan fazla kişinin sisteme dahil olması ve fon büyüklüğünün GSYH`nin yüzde 10`una ulaşması bekleniyor. TES; çalışan, işveren ve devlet arasında dengeli bir model sunacak. Bu yapı hem tasarrufları artıracak hem de Türkiye`nin uzun vadeli yatırımlarının finansmanında çok güçlü bir kaynak oluşturacak.

Önümüzdeki dönem öne çıkacak üç ana başlık:

Dijitalleşmenin tam entegrasyonu:

Yapay zekâ temelli underwriting ve hasar süreçleri sektörün iş yapış şeklini kökten değiştirecek.

Zorunlu Afet Sigortası`nın (ZAS) devreye girmesi:

Türkiye`de risk yönetimini en temelden değiştirecek yapısal reformlardan biri olacak.

TES ile tasarrufların yeniden şekillenmesi:

Uzun vadeli finansman mimarisi için bu sistem çok büyük bir kırılma yaratacak.

Sigorta sektörünün 2030 hedefleri:

• Prim üretiminin 24 milyar dolardan 50 milyar dolara çıkarılması,

• Sigortalılık oranının yüzde 2,8`den yüzde 5`e yükseltilmesi,

• BES fon büyüklüğünün 5 trilyon TL`ye ulaşması,

• Afet, sağlık, siber ve yeşil sigortada kapsamın iki katına çıkarılması,

• Katılım sigortacılığında yüzde 10`un üzerinde paya ulaşılması yer alıyor.

Bu hedefler sadece finansal büyümeyi değil, Türkiye`nin ekonomik ve toplumsal dayanıklılığını artırmayı amaçlıyor.

“TES ve BES birlikte çalışarak daha bütüncül bir yapıyı ortaya koyacak”

Capital Online

Sigorta ve özel emeklilik sektöründe gelen yenilikler ve uygulamalar sektörün büyümesine ivme kattı. Sektör, önümüzdeki dönemde de hareketliliğini sürdürecek.

Capital Dergisi / Sigorta BES / Ocak 2026

“TES ve BES birlikte çalışarak sistemin kapsayıcılığını artıracak daha bütüncül bir yapıyı ortaya koyacak” diyen Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) Başkanı Davut Menteş, sektörün 2026 yılı beklentilerini ve yeni uygulamaları anlattı.

Sektöre dair son verileri aktarabilir misiniz?

Sektörümüzün (sigorta ve emeklilik) brüt prim üretimi 2025`in üçüncü çeyreğinde, 2024`ün aynı dönemine kıyasla yüzde 50 artışla 857 milyar TL`ye ulaştı. Toplam prim üretiminin yüzde 15`i hayat branşında, yüzde 85`i hayat dışı branşlarda gerçekleştirildi. Hayat dışı sigortalar 2024`ün aynı dönemine göre yüzde 46 büyürken, hayat sigortalarında baz etkisiyle büyüme yüzde 81 oldu. Üçüncü çeyrekte, toplam üretimin çoğunluğunu oluşturan branşlar arasında, hayat sigortalarından sonra en yüksek büyüyen branş sağlık sigortaları oldu. Şirketler bu dönemde 148 milyar TL sağlık primi üreterek, 2024`ün aynı dönemine göre üretimlerini yüzde 61 artırdı. Anılan dönemde, 136 milyar TL dönem net kârı elde eden sektörün toplam öz sermayesi, sermaye girişlerinin de etkisiyle yüzde 63 artarak 408 milyar TL`ye ulaştı. Sigorta ve emeklilik şirketlerinin sermaye yeterliliği rasyosu da yüzde 184 oranında gerçekleşti. 2025`in üçüncü çeyreğinde sektörün aktif büyüklüğü, yıllık bazda yüzde 62 artışla 3,4 trilyon TL`ye yaklaştı. Bu dönemde yaşayan poliçe kapsamında verilen teminat tutarı ise önceki yıla kıyasla yüzde 30 artarak 1,2 katrilyon TL`ye çıktı. Öte yandan, 2025 Aralık itibarıyla Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) ve Otomatik Katılım Sisteminde (OKS) yer alan katılımcı sayısı, 2024`ün aynı dönemine göre 900 bin kişi artarak 17,9 milyon kişiye erişirken toplam fon tutarı da 2 trilyon TL`ye ulaştı.

Özel Sağlık Sigortası Yönetmeliği`nde yapılan değişiklikler neler?

Özel Sağlık Sigortası Yönetmeliği, özellikle öngörülebilirlik, şeffaflık ve uygulama birliğini güçlendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir yaklaşım sunuyor. 2026`da yürürlüğe girecek düzenleme, sigortalıların poliçe sürekliliğini garanti altına alan ömür boyu yenileme mekanizmasını merkezine alan bir yapıya sahip. Yeni düzenlemeyle 60 yaşını doldurmamış tüm bireylere gerek tamamlayıcı gerekse özel sağlık poliçelerinde `ömür boyu yenileme garantisi` opsiyonunun sunulması zorunlu hale getiriliyor. Uzun yıllardır sektörde farklı yöntemlerle uygulanan bu garanti, artık hem kazanım şartları hem de korunması bakımından yeknesak bir yapıya kavuşuyor. Buna göre garantinin kazanılması; üç yıllık sigortalılık süresi ve bu dönemde tazminat/prim oranının yüzde 80`in altında olması şartına bağlanmış durumda. Sigorta şirketlerinin bu koşulları sigortalı lehine iyileştirmesi mümkün olduğundan, rekabetin gelişmesi ve müşteri memnuniyetinin artması da teşvik ediliyor.

Ömür boyu yenileme garantisi hangi güvenceleri sağlıyor?

Ömür boyu yenileme garantisi sigortalıya, aynı plan kapsamında poliçe içeriğinin aleyhe değiştirilmeyeceği güvencesi sağlıyor. Sigortalının gelecekte ciddi tedavi gerektiren bir hastalıkla karşılaşması durumunda bu hastalığın teminat dışına çıkarılması, kapsamın daraltılması ya da ek prim talep edilmesi söz konusu olmayacak. Bu yönüyle düzenleme, bireylerin uzun vadeli sağlık güvencesine ilişkin en kritik kaygılarını ortadan kaldırmayı hedefleyen önemli bir adım niteliğinde. Yönetmelik ayrıca plan değişiklikleri ve şirket değişiklikleri sırasında garanti hakkının korunmasına yönelik yeni güvenceler sunuyor. Sigortalılar artık aynı şirket içinde plan değiştirirken veya başka bir şirkete geçiş yaparken ömür boyu yenileme garantisini kaybetmeyecek. Bu hak, Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi tarafından merkezi olarak takip edilecek; böylece sektör genelinde uygulama birliği sağlanacak. Bir diğer önemli başlık ise bekleme sürelerine ilişkin farklı uygulamaların sonlandırılması. Yeni dönemde bekleme süreleri yalnızca ilk poliçe döneminde uygulanabilecek; plan veya şirket değişikliklerinde belirli kurallar çerçevesinde yeniden bekleme süresi uygulanması mümkün olmayacak. Böylece sigortalılar hem poliçe devamlılığı hem de hak kaybı endişesi açısından daha güçlü bir güvenceye kavuşmuş olacak.

SEDDK olarak önümüzdeki dönemde hangi alanlara odaklanacaksınız?

Kurumumuzun yol haritası, temel politika belgeleri ve stratejik planımız doğrultusunda biçimleniyor. Bu çerçevede hem bireyleri hem de sektörü kapsayan, uzun vadeli, dayanıklı ve sürdürülebilir bir sigorta-emeklilik yapısı oluşturmayı hedefleyen bütüncül bir yaklaşım izliyoruz. Stratejik planımız beş temel eksene odaklanıyor: Finansal dayanıklılığın güçlendirilmesi, dijital dönüşümün hızlandırılması, tüketici odaklı hizmetlerin geliştirilmesi, kapsayıcı sigorta– emeklilik modellerinin uygulanması ve denetim kapasitesinin güçlendirilmesi. Bu doğrultuda sermaye yapısını sağlamlaştıracak düzenlemeler hayata geçiriliyor; iç yönetişim standartları modern araçlarla destekleniyor. Zorunlu Afet Sigortası (ZAS) ve Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES) gibi kapsamlı modeller etap etap devreye alınıyor.

“TES ile fon büyüklüğü GSYH`nin yaklaşık yüzde 10`una ulaşabilecek``

İKİNCİ BASAMAK EMEKLİLİK

Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi (TES), çalışanlara emeklilik döneminde ek gelir sağlayarak refah düzeylerinin sürdürülebilirliğini hedefleyen işveren katkılı bir ikinci basamak emeklilik modelidir. Bu sistemle amaçlanan, Otomatik Katılım`ın daha kapsayıcı, daha sürdürülebilir ve uzun vadeli tasarrufu destekleyen bir yapıya kavuşturulmasıdır.

İŞVEREN VE DEVLET KATKISI

TES`te çalışan katkısına ek olarak işveren ve devlet katkısı da devreye girecek. Bu yapının, çalışanların sistemde kalma motivasyonunu güçlendireceği ve uzun vadeli birikimi artıracağı öngörülüyor. Mevcut politika dokümanlarıyla uyumlu bir şekilde yürütülen model çalışmalarımızda tüm paydaşların beklentilerini dikkate alıyoruz. TES`in hayata geçirilmesiyle birlikte, oluşturulacak parametrelere bağlı olmakla birlikte, fon büyüklüğünün 10 yıl içinde GSYH`nin yaklaşık yüzde 10`una ulaşabileceğini gösteren projeksiyonlarımız bulunuyor.

Garanti BBVA'dan 2025 yılı bilanço değerlendirmesi

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Türkiye Garanti Bankası AŞ, 31 Aralık 2025 tarihli finansal sonuçlarını açıkladı.

Yıllık net karı 111 milyar 262 milyon 197 bin lira olan bankanın aktif büyüklüğü 4 trilyon 547 milyar 773 milyon 680 bin lira seviyesinde gerçekleşti. Bankanın ekonomiye nakdi ve gayri nakdi krediler aracılığıyla sağladığı destek ise 3 trilyon 489 milyar 856 milyon 517 bin liraya ulaştı.

Fonlama bazını dinamik şekilde yöneten bankanın fonlama kaynakları içindeki en büyük ağırlığı, yüzde 69,1 ile müşteri mevduatları oluşturmaya devam etti.

Bankanın müşteri mevduat tabanı yıllık yüzde 50 büyümeyle 3 trilyon 143 milyar 896 milyon 697 bin lira oldu. Sermaye odağını koruyan bankanın sermaye yeterlilik oranı yüzde 17,5, öz kaynak karlılığı yüzde 29,1, aktif karlılığı ise yüzde 2,9 seviyelerinde gerçekleşti.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, 2025'in küresel ve yerel ölçekte para politikasında dezenflasyon hedefleriyle uyumlu bir normalleşme sürecinin kademeli olarak hayata geçirildiği bir yıl olduğunu belirtti.

Yıl boyunca ekonomi yönetiminin kararlı yaklaşımı sayesinde enflasyonla mücadelede somut ilerleme kaydedildiğini aktaran Akten, bu süreçte para politikası adımlarının temkinli ve kontrollü çerçevede şekillendiğini anlattı.

Akten, bankacılık sektörünün yıl boyunca, ekonomideki dengelenme sonuçlarını hissetmeye devam ettiğini vurgulayarak, "TL mevduatla ilgili düzenlemelerin etkisiyle politika faizinin üzerinde seyreden mevduat maliyetleri bilanço yönetiminde bankalar için temel unsur oldu. Kredilerde büyüme, regülasyonun belirlediği alanlardaki limitler dahilinde kaldı." ifadelerini kullandı.

Etkin yönetim ve bilanço dayanıklılığını ortaya koyup istikrarlı performanslarını sürdürdüklerine işaret eden Akten, "2025'te konsolide aktif büyüklüğümüz 4,5 trilyon liranın üzerine çıkarken, TL kredi büyüklüğümüz 1,7 trilyon liraya ulaştı. TL kredilerdeki geleneksel liderliğimizi bu yıl da pazar payı alarak güçlendirirken, portföyümüzün bireysel-tüzel dengesini istikrarlı biçimde gözetmeye devam ettik." değerlendirmesini yaptı.

Akten, bireysel kredi hacminde liderliklerini, tüm ürün gruplarında pazar payı kazanarak pekiştirdiklerini kaydederek, TL tüzel nakdi ve gayri nakdi kredi toplamında ise reel sektörün en büyük destekçisi olan özel banka rollerini sürdürdüklerine dikkati çekti.

- "Bilanço yönetiminde sürdürülebilirliği başarıyla sağladık"

Ödeme sistemlerinin, stratejik olarak ayrıştırdıkları ve uzun vadeli değer yarattıkları alanlardan biri olmaya devam ettiğini belirten Akten, fonlama tarafında müşteri kaynaklı ve tabana yaygın fonlama yapıları sayesinde bilanço yönetiminde sürdürülebilirliği başarıyla sağladıklarını anlattı.

Akten, toplam müşteri mevduatları 3 trilyon liranın üzerine çıkarken, diğer fonlama kaynaklarını da çeşitlendirdiklerini aktararak, şöyle devam etti:

"2025'te başarıyla tamamladığımız iki yeni işlemle birlikte, son iki yılda gerçekleştirdiğimiz sermaye benzeri tahvil ihraçlarının toplam tutarını 2,45 milyar dolara ulaştırarak, son yılların en yüksek sermaye benzeri tahvil ihracını gerçekleştiren banka olduk. Bu adımlar, sermaye yapımızı daha da güçlendirirken, uzun vadeli büyüme stratejimizi destekleyecek güçlü bir finansal temel oluşturdu."

Geçen yıl Radikal Müşteri Perspektifleri ile tüm süreçleri müşterilerin gözünden yeniden tasarlamaya ve sunmaya devam ettiklerini vurgulayan Akten, söz konusu çalışmalar sayesinde BBVA Grubu içinde Türkiye'nin, örnek ülke olarak gösterildiğine dikkati çekti.

Akten, sahadaki özverileri ve insan odaklı yaklaşımlarının küresel ölçekte değer bulduğunun güçlü göstergesi olduğuna işaret ederek, dönüşümde yapay zekanın kritik rol oynadığını belirtti.

Üretken yapay zekayı hizmetlerin merkezine entegre ederek, sezgisel ve empatik bankacılık deneyimini yeniden tasarladıklarını kaydeden Akten, "2025'te üretken yapay zekayla yeniden tasarladığımız ve yeni nesil bir bankacılık deneyiminin öncüsü dijital asistanımız UGİ, son bir yılda 73 milyondan fazla sohbet gerçekleştirerek 8 milyondan fazla müşteriye destek sundu." ifadelerini kullandı.

Akten, World Finance Digital Banking Awards 2025'te, Türkiye'nin "Bireysel Bankacılıkta En İyi Dijital Banka" ve "En İyi Mobil Bankacılık Uygulaması" ödüllerinin sahibi olduklarını hatırlatarak, ödüllere layık görülmelerini, dijital bankacılığı yalnızca teknoloji yatırımı olarak değil, müşterilerin hayatını kolaylaştıran bütüncül deneyim olarak ele alışlarının sonucu olarak gördüklerini aktardı.

- Türkiye'nin ilk Biyoçeşitlilik ve Mavi Temalı Tahvili

Sürdürülebilir finansmanı stratejilerinin merkezine alarak, 2025'te çevresel ve toplumsal etkiyi odağa alan projelere kaynak sağlamayı sürdürdüklerine dikkati çeken Akten, şunları kaydetti:

"Mavi ve yeşil finansman alanlarındaki öncülüğümüzü yeni ürünlerle pekiştirirken, Türkiye'nin ilk Biyoçeşitlilik ve Mavi Temalı Tahvili'ni ihraç ederek önemli bir kilometre taşını daha geride bıraktık. Uluslararası Piyasalardan Farklı Vadelerde Sürdürülebilir Borç Finansmanı Çerçevesiyle Uyumlu Sendikasyon Kredisi sağladık. Antalya-Alanya Otoyolu Projesi için sağlanan 1,7 milyar avro tutarındaki finansmanda kredi vadesi boyunca 'Sürdürülebilirlik Koordinatörü' olarak görev alarak, Türkiye'de kurumsal bir şirkete sağlanmış en büyük sürdürülebilirlikle bağlantılı kredi işlemlerinden birine imza attık."

Akten, 2025'in, sadece finansal performans açısından değil, vizyonlarını hayata geçirme yolunda stratejik ve kültürel derinlik kazandıkları yıl olduğunu vurgulayarak, "Müşteriyle birlikte büyümeye dayalı iş modelimiz, güçlü sermaye yapımız ve uzun vadeli değer yaratımına odaklı yaklaşımımızla sektördeki öncü konumumuzu pekiştirdik. Bu başarıda emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarıma ve bize güvenen tüm paydaşlarımıza teşekkür ediyorum." değerlendirmelerinde bulundu.

Akbank'tan 4. çeyrek bilanço değerlendirmesi

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamada Akbank Genel Müdürü Kaan Gür, 2025 yılı finansal sonuçlarını değerlendirdi. Gür, 2025'in ilk yarısında küresel ölçekte yaşanan dalgalanmalara rağmen Türkiye'de atılan etkili adımlar sayesinde makro finansal istikrarın büyük ölçüde korunduğunu belirtti.

Yılın ikinci yarısına doğru hem yurt içinde hem de küresel ölçekte normalleşme sürecinin hız kazandığını aktaran Gür, "Küresel risk iştahındaki artış ülke risk primlerinde belirgin düşüşleri beraberinde getirirken, yurt içinde gerileyen enflasyonla uyumlu olarak kademeli faiz indirimleri devam etti." ifadelerini kullandı.

Gür, gelişmelerin, iç ve dış finansman koşullarını iyileştirerek bankacılık sektörü açısından daha elverişli ortam oluşturduğunu, söz konusu dönemde de ülke ekonomisini desteklemeyi sürdürdüklerini vurguladı.

Geçen yıl ekonomiye sağladıkları kredi desteğini 1 trilyon 921 milyar lirası nakdi olmak üzere toplam 2 trilyon 467 milyar lira seviyesine çıkardıklarına dikkati çeken Gür, şunları kaydetti:

"Toplam mevduatımız 2 trilyon 173 milyar liraya, aktiflerimiz ise 3 trilyon 559 milyar liraya ulaştı. Yüzde 19 düzeyinde gerçekleşen güçlü konsolide sermaye yeterlilik oranımızla, reel sektörün büyümesine ve gelişmesine destek olmayı sürdürdük. Bankamız bu yıl 19 milyar 525 milyon lira vergi gideri sonrası 57 milyar 224 milyon lira konsolide net kar elde etti. Başarılı performansları için çalışma arkadaşlarıma ve bizlere duydukları güven için başta müşterilerimiz olmak üzere tüm paydaşlarımıza teşekkür ederim."

BES'te altın fonları liderliğini koruyor

Capital Online

Türkiye Hayat Emeklilik Ekonomik Araştırmalar Müdürü Lokman Yücedağ, Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) katılımcısının altın tarafındaki ilgisinin güçlü kaldığını belirterek, bunun nedenleri arasında özellikle "kayıptan kaçınma" davranışının belirleyici olduğunu söyledi.

Yücedağ, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin 5 yıllık kredi risk priminin (CDS) 700'lü seviyelerden başlayan düşüş trendinin hızlanmasının ve 210 baz puanın altına inmesinin Türk varlıklarının yeniden fiyatlanması açısından önemine işaret etti.

TL varlıklara güvenin artmasının, enflasyon dinamiklerindeki zayıflamanın ve faizlerdeki gerilemenin hisse senetleri başta olmak üzere riskli varlıklar lehine bir zemin oluşturduğunu dile getiren Yücedağ, sözlerini şöyle sürdürdü:

"Yatırımcı davranışları açısından baktığımızda, CDS'teki toparlanmanın BES katılımcısının portföy reflekslerine birebir ve anında yansıdığını söylemek için hala erken. Çünkü katılımcılar bir ülkeye sermaye ayırırken risk primini elbette izliyor fakat nihai karar sadece CDS'e değil, iç ve dış belirsizliklere, geçmiş deneyimlere ve psikolojiye de dayanıyor. Verilerimiz, BES katılımcısının geleneksel güvenli liman algısının güçlü kaldığını, bunun arkasında da özellikle kayıptan kaçınma davranışının belirleyici olduğunu gösteriyor. Sistem uzun vadeli birikim mantığıyla çalıştığı için katılımcı, portföyünde sigorta işlevi gördüğünü düşündüğü altın ve döviz bazlı fonları hızla azaltmaya istekli görünmüyor."

- "Hisse senedi fonlarına ilgi artsa da altın fonlarındaki ağırlık kırılmadı"

Lokman Yücedağ, yurt içindeki dezenflasyon sürecine rağmen geçmiş yılların yüksek enflasyonist hafızasının BES katılımcılarının risk algısı üzerinde etkili olduğunu belirterek, "Altın ve döviz cinsinden emeklilik fonlarından hisse senedi emeklilik fonlarına doğru büyük ve agresif bir kayışın gerçekleşmemesi şaşırtıcı değil." dedi.

Altındaki yükselişin etkilerine değinen Yücedağ, "Hisse senedi piyasası CDS düşüşünden teorik olarak en pozitif etkilenen mecra olsa da küresel konjonktür altını hala güçlü bir seçenek olarak masada tutuyor. Fed'in faiz patikasına ilişkin belirsizlikler, Orta Doğu ve Avrupa'daki jeopolitik gerilimler ve küresel risk iştahını dalgalandıran siyasi söylemler, katılımcının koruma kalkanı gördüğü varlıklardan vazgeçmesini yavaşlatıyor." diye konuştu.

Yücedağ, bu nedenle yatırımcıların tercihinin daha çok "kademeli çeşitlendirme eğilimi" şeklinde okunabileceğini kaydederek, "Hisse senedi fonlarına ilgi artışı gözlense de bunun, altın/döviz fonlarındaki ağırlığı anlamlı biçimde kırdığını söylemek için henüz yeterli sinyal yok." ifadesini kullandı.

- "Fiyatlar düşerken de yükselirken de altın fonlarına girişler sürüyor"

Lokman Yücedağ, Türk milletinin birikim açısından altına verdiği öneme işaret ederek, VGA kodlu altın katılım fonlarının 263 milyar lira büyüklükle sektör liderliğini koruduğunu söyledi.

Fiyatlar düşerken de yükselirken de altın fonlarına girişlerin sürdüğünü anlatan Yücedağ, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Altın fonlarına girişin sürekliliği katılımcı gözünde sadece getiri aracı değil, aynı zamanda güven aracı olarak konumlandığını teyit ediyor. Sonuç olarak CDS'teki iyileşme ve makro görünüm TL varlıklar lehine güçlü bir çerçeve sunsa da BES katılımcısının güvenli liman refleksi henüz kırılmış değil. Hisse senedi emeklilik fonlarına doğru yönelim varsa bile, bu yönelim agresif bir dönüşümden çok, belirsizliklerin gölgesinde ilerleyen kademeli bir adaptasyon olarak okunmalı."

- "BES portföylerindeki değişim dalgalanma anlarından korunmak için yapılıyor"

Lokman Yücedağ, Borsa İstanbul'da son dönemde görülen rekorların BES katılımcısının radarını hisse senedi tarafına çevirdiğini belirterek, fon değişikliği talimatlarında "dalgalanma anlarında portföyü korumaya dönük reflekslerle" dönemsel bir hareketlenmenin yaşandığını anlattı.

BES fon büyüklüğünün 2 trilyon lira eşiğini aşmasının ve fonlara erişimin genişlemesinin sistemin derinliği açısından dönüm noktası olduğunu dile getiren Yücedağ, şu ifadeleri kullandı:

"Bu iki gelişme birlikte okunduğunda, BES'in bir birikim aracı olmanın ötesine geçip, Türkiye'de uzun vadeli tasarrufları kurumsal bir yatırım disiplinine dönüştürme kapasitesini belirgin biçimde artırdığını görüyoruz. Tasarrufların artışı hem hanehalkı bilincinin güçlenmesi hem de uzun vadeli kaynak birikiminin ekonomiye kazandırılması açısından takdir edilmesi gereken bir kazanım. Özellikle dalgalı dönemlerde dahi sistemin büyümeye devam etmesi, BES'in dayanıklılık tarafını net şekilde ortaya koyuyor."

- "Aktif yönetilen enstrümanlara ilgi arttı"

Lokman Yücedağ, fon sepeti emeklilik fonları ve değişken fonlar gibi aktif yönetilen enstrümanlara ilginin arttığını kaydederek, piyasaların karmaşıklaştığı dönemlerde, doğru varlık dağılımının en az ürün seçimi kadar kritik hale geldiğini söyledi.

Farklı varlık sınıfları arasında geçişi profesyonel yöneticilerin yaptığı fonların değerinin daha çok anlaşılmaya başlandığını vurgulayan Yücedağ, bu alana yönelik artan ilgiden bahsetti.

Gelecek döneme yönelik beklentilerine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Yücedağ, sözlerini şöyle tamamladı:

"Faiz indirim döngüsünün devamı ve makroekonomik dengelenmenin güçlenmesi halinde tek bir ürüne endeksli pasif tercihler yerine, içerdiği finansal araçları aktif şekilde değiştirebilen fon sepeti ve değişken fonların daha fazla öne çıkmasını bekliyoruz. BES'te büyüyen tasarruf tabanı ve Bireysel Emeklilik Fon Alım Satım Platformunun (BEFAS) sağladığı erişim avantajı, katılımcının zamanla daha bilinçli çeşitlendirme davranışına evrilmesini destekleyecek. Bu dönüşüm de sistemin hem katılımcı faydasını hem de Türkiye'nin uzun vadeli birikim kapasitesini güçlendiren en değerli kazanımlardan olacak."

Garanti BBVA'dan sürdürülebilir finansmana 1 trilyon lirayı aşan kaynak

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Garanti BBVA, sürdürülebilir finansman alanındaki uzun vadeli taahhüdü kapsamında önemli bir noktaya ulaştı. Banka, 2018-2029 yıllarını kapsayan 3,5 trilyon liralık yeni sürdürülebilir finansman hedefi doğrultusunda, ocak ayı itibarıyla 1 trilyon liranın üzerine çıktı.

Yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, sürdürülebilir konut finansmanı, düşük karbonlu üretim, kadın girişimcilik ve sosyal altyapı projeleri gibi pek çok alanda finansman sağlayan banka, kaynakları çevresel ve toplumsal etki yaratacak alanlara yönlendirmeyi sürdürüyor.

Garanti BBVA, müşterilerine yalnızca finansman sunmakla kalmayıp karbonsuzlaşma planlarının oluşturulmasından iklim risklerinin yönetilmesine kadar dönüşüm yolculuklarında danışmanlık ve rehberlik yapıyor.

Sürdürülebilir finansman yaklaşımını uluslararası standartlarda şeffaflık ve ölçümleme esaslarıyla yürüten Garanti BBVA, Karbon Saydamlık Projesi'nin (CDP) 2025 değerlendirmesinde "İklim Değişikliği", "Su Güvenliği" ve "Orman" değerlendirmelerinin tamamında "A" notu alan finansal kurumlar arasında yer alıyor.

- "Sürdürülebilirliği işimizin sebebi olarak görüyoruz"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, sürdürülebilirliği ulaşılması gereken bir hedef değil, işlerinin sebebi olarak ele aldıklarını belirtti.

Kaynak tahsisinden risk yönetimine kadar tüm süreçleri iklim ve doğa pozitif bir bakış açısıyla yeniden şekillendirdiklerini aktaran Akten, "Yenilenebilir enerji yatırımlarından yeşil dönüşüm projelerine, kapsayıcı büyümeden toplumsal etkiye uzanan geniş bir alanda dönüşümün finansal altyapısını inşa etmeyi sürdürüyoruz." değerlendirmesini yaptı.

Sürdürebilir finansmanda elde ettikleri sonuca değinen Akten, şu ifadeleri kullandı:

"Geldiğimiz noktada sürdürülebilir finansmanda 1 trilyon lira eşiğini aşmamızı yatırımcılarımızın, müşterilerimizin ve diğer tüm paydaşlarımızın bize duyduğu güvenin somut bir göstergesi olarak görüyoruz. Amacımız, bugünün ihtiyaçlarını en iyi şekilde karşılarken, gelecek nesiller için de daha yaşanabilir, dayanıklı ve sürdürülebilir bir dünya bırakılmasına katkı sağlamak. Bu doğrultuda, uzun vadeli taahhüdümüz kapsamında sürdürülebilir finansmanı Türkiye'de dönüşümün en önemli kaldıraçlarından biri olarak geliştirmeye devam edeceğiz."

Garanti BBVA Global Finance ödüllerinde üç kategoride ödül aldı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Garanti BBVA, "Türkiye'nin En İyi Sürdürülebilir Finansman Bankası" seçilirken, Antalya-Alanya Otoyolu Projesi için sağlanan sürdürülebilirlikle bağlantılı finansmanla "Orta ve Doğu Avrupa'da Yılın Sürdürülebilir Finansman Anlaşması" ve "Orta ve Doğu Avrupa'da Toplulukları Destekleyen En İyi Banka" ödüllerinin de sahibi oldu.

Global Finance editörlerinin değerlendirmesinde, bankanın sürdürülebilir finansmanı iş modelinin merkezine alan yaklaşımı, çevresel ve sosyal etki odaklı çözümleri ile Türkiye ve bölgede yarattığı somut katkıların belirleyici olduğu ifade edildi. Garanti BBVA, 2018-2025 dönemi için açıkladığı sürdürülebilir finansman hedefini planlanandan önce tamamlarken, 2018-2029 dönemini kapsayan 3,5 trilyon liralık sürdürülebilir finansman taahhüdünde de bulunmuştu.

Banka, yenilenebilir enerji, döngüsel ekonomi, sürdürülebilir konut, turizm ve tarım finansmanı gibi alanlarda reel sektörün dönüşümünü desteklemeye devam etmeyi hedefliyor. Ödül getiren projelerden Antalya-Alanya Otoyolu Projesi için sağlanan 1,7 milyar avro tutarındaki finansman, Türkiye'de kurumsal bir şirkete sağlanan büyük ölçekli sürdürülebilirlikle bağlantılı kredi işlemleri arasında yer alıyor.

- "Uzun vadeli değer üreten çözümler geliştiriyoruz"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, sürdürülebilirliği bir ürün ya da dönemsel bir gündem olarak değil, iş yapış biçimlerinin temel unsuru olarak ele aldıklarını belirtti.

İklim kriziyle mücadeleden kapsayıcı büyümeye, altyapı yatırımlarından toplumsal kalkınmaya kadar uzanan alanda müşterilerle uzun vadeli değer üreten çözümler geliştirdiklerini aktaran Akten, şunları kaydetti:

"Global Finance gibi uluslararası itibarı yüksek bir kurum tarafından üç ayrı kategoride ödüle layık görülmek, bu yaklaşımımızın somut olarak karşılık bulduğunu ve doğru yönde ilerlediğimizi göstermesi açısından bizim için son derece kıymetli. Türkiye'nin ve bölgemizin sürdürülebilir dönüşümüne katkı sağlamaya, reel sektörü bu yolculukta güçlü ve yenilikçi finansman çözümleriyle desteklemeye devam edeceğiz."

“Türkiye’nin en iyi dijital bankası olmayı hedefliyoruz”

Capital Online

Burgan Bank Türkiye, hızla değişip dönüşen dijital dünyayı şekillendiren bir banka olma hedefiyle yola çıkarak Ekim 2021`de ON Dijital Bankacılık platformunu hayata geçirdi. 

Ceren Oral Balaban / coral@ekonomist.com.tr
Capital Dergisi / Dijitale Yön Veren Markalar / Aralık 2025

Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, ON`u diğer dijital bankalardan ayıran en önemli farkın `rahat bankacılık` anlayışını teknolojiyle bütünleştiren bir ekosistem sunması olduğunu söylüyor. “2021`de hizmete başladığımızda beş yılda bir milyon müşteri hedefliyorduk ancak bu hedefi üç yılda yakaladık. 2024`te dijital müşteri ediniminde sektör yüzde 13 büyürken, ON Dijital olarak yüzde 106`lık büyüme ile yıl sonunda 1 milyon kullanıcı eşiğini geçtik” diyen Murat Dinç ile ON Dijital Bankacılık`ın geldiği noktayı ve yeni dönem hedeflerini konuştuk.

ON Dijital Bankacılık nasıl doğdu?

Mayıs 2021 itibarıyla hayatımıza giren-şubeye gitmeden, dilediğiniz yerden bir banka müşterisi olma imkânının önünü açan - uzaktan müşteri edinimi düzenlemesi dijital bankacılığa yeni bir boyut getirdi. TBB verilerine göre, 2024 yılı ocak ayında uzaktan müşteri edinimi, ilk kez şube müşteri kazanımını geride bıraktı. Ardından uzaktan müşteri ediniminde dijital kanalların payı artış trendini sürdürdü. Bu gelişmeler, fiziksel şubelere bağımlılığın azaldığını, dijital bankacılığın hız ve erişilebilirlik açısından müşteri beklentilerinde öne çıktığının göstergesi. Burgan Bank Türkiye olarak, biz de hızla değişip dönüşen bu dijital dünyayı şekillendiren bir banka olma hedefiyle yola çıktık. Ekim 2021`de ON Dijital Bankacılık platformumuzu hayata geçirdik. ON Dijital`in arkasında Burgan Bank`ın alanındaki uzmanlığı, tecrübesi ve bankanın ana hissedarı KIPCO Grubu`nun mali gücü ile MENAT bölgesindeki güçlü konumlanması yer alıyor. ON Dijital Bankacılık, dijitalleşmeye yaptığımız yatırımın ötesinde, bankacılık sektörüne yenilikçi bir bakış kazandıran bir platform. ON Dijital Bankacılık platformumuzu; müşterilerimize ilk andan itibaren hızlı, pratik ve güvenli bir dijital bankacılık deneyimi sunmak üzere tasarladık.

Kuruluşunuzdan bu yana gerçekleşmeler nasıl?

ON`un dört yılda geldiği nokta, Türkiye`de dijital bankacılığın gelişim hızını gösteren çok çarpıcı bir örnek. 2021`de hizmete başladığımızda beş yılda bir milyon müşteri hedefliyorduk; ancak bu hedefi üç yılda yakaladık. 2024`te dijital müşteri ediniminde sektör yüzde 13 büyürken, ON Dijital olarak yüzde 106`lık büyüme ile yıl sonunda 1 milyon kullanıcı eşiğini geçtik. Bu süreçte uzaktan müşteri edinimi tarafında en yüksek başarı oranına sahip dijital platformlardan biri olduk. 2023 yılı sonu ile 2025 Ekim sonunu karşılaştırdığımızda bireysel kredilerde 3,1; kredi mevduat hesabı bakiyesinde 37, mevduat hacminde 1,4 kat, sigorta komisyonlarında 60 kat büyüme gerçekleştirdik. Aynı dönemde ON Dijital müşterilerinin yatırım fonu büyüklüğünde ise sekiz kat artış oldu. 2025`te de bu hızımızı pazar payımızı arttırarak devam ettiriyoruz. Özellikle kampanya yoğun dönemlerde uzaktan müşteri edinimi pazar payımızın yüzde 10`a yaklaştığı ayları artık çok rahatlıkla görebiliyoruz. Taşıt kredilerinde özel bankalar arasındaki pazar payımız da sektörü domine edecek şekilde yaklaşık yüzde 8,5`e ulaştı. 2023 sonu-2025 Ekim arası dönemde ihtiyaç kredilerinde ise pazar payımız 2,4 kat arttı. 2025`te yalnızca müşteri sayısında değil ürün ve fonksiyonlarımızı zenginleştirerek müşterilere daha iyi hizmet verebilmek adına büyük yatırımlarda bulunduk. Müşterilerimizin heyecanla beklediği kredi kartı, şans oyunu ödemeleri, yurtdışı para transferi, sigorta gibi fonksiyonları ekleyerek müşteri memnuniyetini daha da arttırmaya yönelik aksiyonlar aldık. 2025 yılında ON Mobil uygulamamızı tamamen yenileyerek tüm bu süreçleri paralel bir şekilde götürdük. Kredi kartını çok kısa sürede 10 binlerce müşterimiz aktif olarak kullanmaya başladı, sigorta ürünlerimizi kullanan müşteri sayımız da bir önceki yıl başına göre 6,3 kata yakın artış gösterdi. ON Mobil`den müşterilere kullandırdığımız dijital kredi adedimiz 2025 Ekim sonunda 2023 yılına göre yaklaşık altı, 2024 yılına göre üç kat artmış durumda.

Öne çıkan ürün, hizmet ve çözümlerinizden bahseder misiniz?

ON Dijital ekosistemini bütüncül bir yaklaşımla büyüterek, kullanıcı deneyimini merkezine alan birçok yeniliği hayata geçirdik. Bu dönemde geliştirdiğimiz ürünlerin ortak noktası, sade, hızlı ve masrafsız bir bankacılık anlayışı üzerine inşa edilmiş olmaları. ON Kredi Kartı, bu vizyonun en güçlü örneklerinden biri. Aidatsız yapısı, sade tasarımı ve esnek ödeme çözümleriyle kullanıcıların günlük yaşamında fark yaratıyor; marketten restorana uzanan geniş bir harcama yelpazesinde aylık 1.500 TL`ye varan indirim avantajı sunuyor. “Dünya döndükçe kart ücreti yok” anlayışıyla piyasaya sunduğumuz bu ürün, masrafsız bankacılığın somut bir sembolü haline geldi. Yatırım alanında ON ROBO ve ON FX, yatırım dünyasını herkes için erişilebilir kılma hedefimizin en güçlü temsilcileri. Yapay zekâ destekli akıllı danışman ON ROBO, müşterilerin risk profiline uygun fon dağılım önerileri sunarken; ON FX ve ON Fon Evreni, kullanıcıların döviz ve fon işlemlerini birkaç tıkla gerçekleştirebildiği entegre bir platform oluşturuyor. Yıl içinde ON Dijital olarak kullanıcılarını kripto varlık dünyasına bir adım daha yaklaştıran yeni bir hizmeti devreye aldık. ON Mobil ve İnternet Bankacılığı üzerinden sunduğumuz bu yeni özellikle, kullanıcıların anlaşmalı kripto platformlarına haftanın her günü anında, güvenli ve hızlı TL transferi yapabilmesine olanak tanıyoruz. Önde gelen kripto platformlarıyla gerçekleştirdiğimiz bu entegrasyon sonucunda, geleneksel bankacılık ile dijital varlık platformları arasında köprü kuran stratejik bir adım attık.

İş birlikleriniz hakkında da bilgi verebilir misiniz?

Birkaç ay önce ON Dijital Bankacılık olarak Visa ile yeni bir iş birliğini hayata geçirdik. Bu iş birliği sonucunda, Visa Direct`in uluslararası hesaba para transferi hizmetini Türkiye`de ilk kez, üstelik ücretsiz sunan banka olduk. Bu kapsamda müşteriler, Amerika, Kanada, İngiltere ve Avrupa ülkeleri dahil 30`dan fazla ülkeye dakikalar içinde, hızla ve güvenli para transferi yapabiliyor. Ayrıca, yurt dışı ATM işlemlerini ücretsiz gerçekleştirebiliyor.

`ON Asistan` tarafındaki son yenilikler neler?

Geçtiğimiz haftalarda ON Dijital çatısı altında geliştirdiğimiz yapay zekâ destekli, Büyük Dil Modeli (LLM) tabanlı dijital asistan “ON Asistan”ı web sitesi üzerinden tüm müşterilerimizin kullanımına sunduk. ON Asistan ile müşterilerimize bankacılık ürünleriyle ilgili hızlı yanıtlar sunarak ve yönlendirme sağlayarak onların daha etkin finansal karar almalarını destekliyoruz. Bunun yanında, müşterilerin deneyimlerini daha doğal, akıcı ve interaktif bir yapıyla zenginleştiriyoruz. Hibrit mimarisiyle yalnızca bilgi sunmakla kalmayan ON Asistan, aldığı geribildirimlerden öğrenme ve kendini sürekli geliştirme özellikleriyle de rakiplerinden farklılaşıyor. Son olarak, ON Dijital ile müşterilerimize avantajlı ürün ve hizmetlerle fayda sağlarken, pek çok markayla yaptığımız iş birlikleriyle onların farklı ihtiyaçlarını karşılamaları noktasında da hayatlarına dokunduğumuz bir ekosistem inşa ediyoruz. Burgan Bank`ın gücüyle, Türkiye çapında mobilya, beyaz eşya, sağlık ve teknoloji gibi farklı alanlarda 6.400`den fazla bayi iş birliği ile tüketici finansmanı hizmeti sağlıyoruz. Migros, Vatan Bilgisayar, Troy, Mi, Samsung, Beko, Karaca, Xiaomi, Suv Market, Otokoç, Otoplus, Skoda, Doğtaş, Bellona, İstikbal, Mondi, İder, Gündoğu gibi pazarı domine eden firmalar ile çalışıyoruz.

IoT, Big Data, yapay zekâ ve cloud gibi teknolojilerde hangi yatırımları yapıyorsunuz?

Teknolojik alt yapımıza ve yapay zekâ tabanlı bankacılık uygulamalarına sürekli yatırım yapmayı sürdürüyoruz. Günümüzde veri, bankacılıkta en kritik konuların başında geliyor. Müşteri davranışlarını daha derinlemesine analiz edebilmek ve bu veriyi stratejik karar alma süreçlerine entegre edebilmek için büyük yatırımlar yapıyoruz. Veri analitiği altyapılarımızı güçlendirerek, müşterilerimize daha doğru ve kişiselleştirilmiş hizmetler sunuyoruz. Diğer yandan, yapay zekâ destekli çözümlerle, müşteri hizmetleri, dijital danışman ve kişiselleştirilmiş öneriler ile müşteri memnuniyetini artırıyoruz. Burgan Robo ve ON Robo Yatırım Danışmanlığı Platformumuz ile yapay zekâ destekli algoritmalarla müşterilerimizin risk profiline uygun yatırım fonu önerileri sunuyoruz. Kişiselleştirilmiş Mobil Uygulama Deneyimimiz ile harcama alışkanlıklarına göre kullanıcıya özel kampanyalar veya tasarruf, yatırım önerileri sunuyoruz. Sahte veya riskli dijital başvuruları yapay zekâ ile tespit edip başvurulardaki anomalileri makine öğrenmesi modelleriyle analiz ediyoruz. ON Asistan gibi LLM tabanlı çözümlerimiz de üretken yapay zekânın dijital bankacılıktaki potansiyelini ortaya koyuyor. Bu sistemler, müşterilerimizin sorularına anında yanıt verirken, aynı zamanda öğrenerek kendini geliştiren bir yapıya sahip.

“DİJİTALLEŞMEYİ STRATEJİK BİR KALDIRAÇ OLARAK KULLANMAYA DEVAM EDECEĞİZ”

“Önümüzdeki dönemde de güçlü finansal yapımızı korurken, dijitalleşmeyi stratejik bir kaldıraç olarak kullanmaya devam edeceğiz. Müşteri deneyimini sürekli iyileştiren, ürün çeşitliliğini artıran ve yenilikçi teknolojileri iş süreçlerimize entegre eden bir banka olma hedefimiz değişmeyecek. Ekosistem oyuncuları ve girişimlerle kurduğumuz iş birlikleriyle yalnızca finansal hizmetleri dönüştürmekle kalmayıp, müşterilerimize daha fazla değer yaratan bir dijital ekosistem inşa ediyoruz. Bu kapsamda, fintech ve retailtech alanlarındaki girişimlerle iş ortaklıklarımızı güçlendirerek, sektörün gelişimine katkı sağlayan bir marka olarak konumumuzu pekiştiriyoruz. Beş yıl içinde 5 milyon müşteriyi aşma hedefiyle Türkiye`nin en iyi dijital bankası olma yolunda kararlılıkla ilerliyoruz.”

“KULLANICILARIMIZIN DENEYİMİNİ SEZGİSEL VE YALIN BİR HALE GETİRDİK”

“HIZIMIZLA FARK YARATIYORUZ”

ON`u diğer dijital bankalardan ayıran en önemli fark, `rahat bankacılık` anlayışını teknolojiyle bütünleştiren bir ekosistem sunması. Müşterilerimize hem mental hem de fiziksel rahatlık sunuyoruz. Dijitalleşmenin getirdiği maliyet avantajını da müşterilerimize fayda olarak yansıtıyoruz. Ücretsiz Havale, EFT ve FAST imkânı, kredide düşük mevduatta yüksek faiz oranları bu yaklaşımın yansımaları. Diğer bir rekabet avantajımız da hızımız. Uzaktan müşteri edinimi sürecimizi oldukça kısalttık. Ortalama beş dakikada ON Dijital Bankacılık müşterisi olabiliyorsunuz. Sektörde bu süreyle fark yaratan bir deneyim sunuyoruz.

“EN TEMEL FONKSİYONLARI SUNUYORUZ”

Mobil uygulamamızı, tüm süreçlerimizde müşterinin en hızlı ve en kolay şekilde işlem yapabilmesini sağlayacak şekilde geliştiriyoruz. En öncelikli amacımız müşterilerimizin günlük yoğun iş akışında da bankacılık işlemlerini hızlıca yapabilmeleri, yatırımlarına birkaç tıkla yön verebilmeleri. Dijital kanallarımızdan sunduğumuz fonksiyonları gerçekten ihtiyaç duyulan 250 temel fonksiyonun üstüne çıkardık. Bu fonksiyonları da en sade ve hızlı biçimde sunmayı tercih ettik. Müşterilerimize daha da fazla değer yaratacak fonksiyonları eklemeye devam ediyoruz. Bu yaklaşım sayesinde kullanıcılarımızın deneyimini pürüzsüz, sezgisel ve yalın hale getirdik.

S&P Global Türk bankacılık sektörünü değerlendirdi

Capital Online

S&P Global`in “Türkiye Bankacılık Görünümü 2026” başlıklı raporuna göre, Türk bankalarının bu yıl yeterli sermaye seviyelerini koruması bekleniyor. Ekonomideki bazı dengesizlikler ise bankaların varlık kalitesine baskı yapmaya devam ederken, dış borç devir oranları arttı ve mevduatlardaki dolarizasyonun mevcut seviyelerde istikrar kazanması öngörülüyor.

Yüksek net faiz marjlarının, 2026`da Türk bankalarının karlılığında mütevazı bir iyileşmeye yol açacağı, para politikasının istikametinin ise hızı ve büyüklüğü açısından en önemli “risk unsuru” olabileceği değerlendiriliyor. Suriye ve İran`da artabilecek gerginliğin, Türkiye`nin ticaret dinamiklerini etkileyebileceği, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) politika faiz oranındaki indirimlerini sürdürerek yıl sonunda yüzde 27 ila yüzde 30 seviyesine düşüreceği öngörülüyor.

Bankaların kar marjlarındaki toparlanma hızının ve kısa vadeli kazanç büyümesinin gelecekteki politika faiz indirimlerinin büyüklüğüne ve zamanlamasına bağlı olacağı, para piyasası araçlarını kullanan ve vadesiz mevduatlara daha fazla güvenen bankaların, kar marjlarındaki toparlanmadan daha hızlı ve daha büyük ölçüde faydalanabileceği değerlendiriliyor.

“2025'de rekorlar kırdık"

Capital Online

Ekonomik öngörülebilirliğin arttığı ve finansal istikrarın güçlendiği 2025 yılında sigorta sektörü büyümesini sürdürdü. 

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr

Enflasyondaki düşüş eğilimi ve artan risk bilinci, hayat dışı sigorta pazarında prim üretimini destekledi. Yılın ilk 11 ayında hayat dışı sigorta sektörü 894 milyar TL prim üretimiyle yüzde 43 büyürken, artan araç satışlarının etkisiyle otomotiv sigortaları sektördeki büyümenin lokomotifi oldu. Tamamlayıcı sağlık ve yangın branşlarında da prim ve poliçe adetleri arttı. 

Bu tablo içinde Sompo Sigorta'nın sektör ortalamasının üzerinde bir performans göstererek prim üretimini yüzde 46 artırdığını söyleyen Sompo Sigorta Genel Müdürü Fahri Uğur, 2025 yılını değerlendirdiği açıklamasında 2,9 milyon müşteri ve 950 bin kasko adedine ulaştıklarını belirterek “2025 hedeflerimizin üzerine çıktığımız verimli bir yıl oldu.  Özellikle kasko branşında 15,1 milyar TL prim üretimi ve yüzde 68 büyümeyle tarihimizin en yüksek kasko pazar payı seviyesine ulaştık. Rekabetin yoğun olduğu bu dönemde, hasar yönetimi ve müşteri deneyimini merkeze alan yaklaşımımızla güçlü bir performans ortaya koyduk. Bin 300`ü aşkın oto servisinden oluşan yaygın ağımız sayesinde hasar süreçlerini hızlı ve şeffaf bir şekilde yönetiyoruz. TSB verilerine göre Kasko ödeme sürelerinde sektörde 23 gün ile en hızlı 4. şirketiz. Tüm bunlarla beraber 2025 yılında 3,8 milyon yaşayan poliçemiz bulunuyor.  Prim üretimimiz, poliçe adetlerimiz, müşteri ve acente sayılarımızdaki artışla Sompo Türkiye tarihinde rekorlar kırdığımız bir yıl oldu. 2026 yılında da aynı büyüme ivmesini sürdürmeyi planlıyoruz" dedi. 

Son üç yılda acente sayısını 2 kattan fazla artırdıklarına dikkat çeken Uğur 6 bin 500 acente ile saha erişimini ve etkinliklerini önemli ölçüde desteklediklerini söyledi.

"2026 odağında büyüme ve müşteri deneyimi var"

Sompo Sigorta Satış ve Pazarlamadan Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Burak Bayhan, yeni iletişim kampanyası `Normale Dön` ile ilgili açıklamalarda bulunarak "`Sompo`nun sigortalılarına yalnızca teminat değil, hayatlarına hızla geri dönebilmelerini sağlayan bir güven sunduğunu anlatmak istedik. Kampanyayı kasko ile başlatırken müşteri deneyimi odağımızı ve hızlı çözüm anlayışımızı merkeze aldık; yıl içinde bu yaklaşımı tamamlayıcı sağlık sigortası iletişimiyle genişleteceğiz" dedi.  Sompo Sigorta, 2026 yılında da kurumsal büyümeyi merkeze alan bir yol haritası izlemeyi hedefliyor. Bu kapsamda şirket, oto branşındaki güçlü konumunu pekiştirmeyi, sağlık alanındaki mevcut pozisyonunu güçlendirmeyi ve tüm kategorilerde müşteri deneyimini uçtan uca geliştirmeyi önceliklendiriyor. Büyümenin yalnızca hacimle değil; teknik disiplin, hizmet kalitesi ve dengeli portföy yapısıyla desteklenmesi amaçlanıyor.

Garanti BBVA'ya World Finance'ten dijital bankacılıkta iki ödül

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Garanti BBVA, ödüllerle Türkiye'nin "Bireysel Bankacılıkta En İyi Dijital Bankası" ve "En İyi Mobil Bankacılık Uygulaması" ünvanlarının sahibi oldu.

Değerlendirmede, "bankanın müşteri odaklı dijital bankacılık yaklaşımı", "teknolojiyi uçtan uca deneyime dönüştürme kabiliyeti" ve "yüksek müşteri memnuniyeti" belirleyici oldu.

World Finance, ödül programı kapsamında bankaları ve finansal teknoloji kuruluşlarını, dijitalleşme, inovasyon, müşteri deneyimi, güvenlik ve finansal kapsayıcılık kriterleri çerçevesinde değerlendiriyor.

Yapay zeka destekli kişiselleştirme, açık bankacılık, gömülü finans ve siber güvenlik alanlarındaki uygulamalar 2025 değerlendirmelerinde öne çıkan kriterler arasında yer aldı.

Garanti BBVA'nın dijital bankacılık yaklaşımı, "müşterilerin günlük finansal ihtiyaçlarını sezgisel, hızlı ve güvenli platformlar üzerinden karşılamayı" hedefleyen uçtan uca bir deneyim sunuyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Ceren Acer Kezik, dijital bankacılığı yalnızca teknoloji yatırımı olarak değil, müşterilerin hayatını kolaylaştıran bütüncül bir deneyim olarak ele aldıklarını belirtti.

Kezik, "Radikal müşteri perspektifi anlayışımız ile müşterilerimizi dinleyen, ihtiyaçlarını öngören ve onlara gerçek zamanlı, güvenilir çözümler sunan dijital platformlar geliştiriyor ve sunuyoruz. Müşteri memnuniyeti odağımızla bu ödüle layık bulunduğumuz için gururluyuz." ifadelerini kullandı.

2025 BES fon büyüklüğü açıklandı

Capital Online

Bireylerin emeklilik dönemlerinde refah seviyelerinin düşmemesini hedefleyen, aynı zamanda yurt içinde uzun vadeli tasarruf seviyesini yükselterek yarattığı fonlarla ülke ekonomisine katkı sağlayan BES, Türkiye'de 27 Ekim 2003'te devreye girerek 23. yılını doldurmak üzere emin adımlarla ilerliyor.

- BES'ten emekli sayısı 430 bini geçti

AA muhabirinin Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerinden derlediği bilgilere göre, 2025 sonu itibarıyla BES'teki katılımcı sayısı 10 milyon 156 bin 229'a ulaştı. Söz konusu dönemde katılımcıların fon tutarı 1 trilyon 811 milyar 854 milyon lirayı bulurken, devlet katkısı fon tutarı da 222 milyar 70,4 milyon lira olarak gerçekleşti. Böylelikle katılımcıların fon tutarı ile devlet katkısı fon tutarının toplam büyüklüğü 2 trilyon 33 milyar 924,4 milyon lira oldu. BES'ten emekli olan kişi sayısı da 2025 sonu itibarıyla 432 bin 793'e ulaştı.

Yıl sonu itibarıyla OKS tarafında, çalışan fon tutarı olan 121 milyar 40,9 milyon lira ile devlet katkısı fon tutarı olan 8 milyar 199,4 milyon liranın toplamıyla hesaplanan OKS'nin toplam büyüklüğü de 129 milyar 240,3 milyon lirayı buldu. OKS'deki katılımcı sayısı ise 7 milyon 779 bin 266 oldu. Böylelikle, BES ve OKS'deki devlet katkısı ile katılımcı fon tutarlarının toplam büyüklüğü 2025 sonu itibarıyla 2 trilyon 163 milyar 164,7 milyon liraya ulaşırken, toplam katılımcı sayısı 17 milyon 935 bin 495 oldu.

- Sistemin fon büyüklüğü 1 yılda 935 milyar liradan fazla arttı

BES'teki katılımcı sayısı 2024 sonunda 9 milyon 526 bin 390, katılımcıların fon tutarı da 1 trilyon 2 milyar 570,3 milyon lira olarak kaydedilmişti. Devlet katkısı fon tutarı ise 137 milyar 497,3 milyon lira olarak gerçekleşmişti. Emekli olan katılımcı sayısı da 339 bin 574 olmuştu.

Söz konusu dönemde OKS'ye bakıldığında katılımcı sayısı 7 milyon 575 bin 311, katılımcıların biriktirdiği fon tutarı 81 milyar 724,3 milyon lira, devlet katkısı ise 5 milyar 437,5 milyon lira olmuştu. 2024 yılını BES, OKS ve iki sistemdeki devlet katkıları toplamda 1 trilyon 227 milyar 229,4 milyon lira fon büyüklüğü ve 17 milyon 101 bin 701 katılımcı ile tamamlamıştı.

Böylelikle 2024 sonundan 2025 sonuna kadar geçen bir yılda, BES'te toplam fon tutarı devlet katkısı dahil 893 milyar 856,8 milyon lira ve yüzde 78,4 artış gösterirken, OKS'de toplam fon tutarı da devlet katkısı dahil 42 milyar 78,5 milyon lira ve yüzde 48,3 yükseliş kaydetti.

BES ve OKS'deki katılımcıların fon tutarında, devlet katkısı fon tutarları da dikkate alındığında 2024 yıl sonundan 2025 yıl sonuna kadar yüzde 76,3 artışla 935 milyar 935,3 milyon lira birikti. Aynı dönemde BES'te katılımcı sayısı 629 bin 839, OKS'de ise 203 bin 955 arttı. Böylece, havuza yüzde 4,9 artışla 833 bin 794 kişi daha dahil oldu.

- 18 yaş altı BES katılımı 1,6 milyon kişiyi aştı

Türkiye'de Haziran 2021'de hayata geçirilen ve 18 yaş altı çocukların gönüllü sisteme dahil olması amaçlanan uygulama büyümeye devam ediyor.

2025 sonu itibarıyla 18 yaş altı katılımcıların toplam fon büyüklüğü 84 milyar 983,4 milyon lira oldu. Fon tutarının 69 milyar 999,4 milyon lirasını katılımcıların biriktirdiği fonlar oluştururken, devlet katkısı fon tutarı 14 milyar 984 milyon lira olarak gerçekleşti. Sistemdeki çocuk sayısı 1 milyon 640 bin 982'yi bulurken, en çok katılım 159 bin 785 ile sıfır yaşta görüldü.

Aradan geçen 1 yılda 18 yaş altı uygulamasındaki kişi sayısı yüzde 15,6 artışla 221 bin 38 artarken, fon büyüklüğü devlet katkısı dahil yüzde 147,2 yükselişle 50 milyar 599,8 milyon lira artış kaydetti.

Mapfre 2025’te 26,5 milyar TL prim üretti

Capital Online

Yeni kurumsal kimlik kapsamında düzenlenen basın toplantısında konuşma yapan Mapfre Sigorta Genel Müdürü Erdinç Yurtseven değişimi şu sözlerle anlattı: 

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr

“Teknolojinin hayatın her alanına daha fazla nüfuz ettiği, müşteri beklentilerinin değiştiği ve iş dünyasının alışılmış kalıpların çok ötesinde yeniden şekillendiği bir dönemdeyiz. Biz de son yıllarda bu yeni dünyaya uyum sağlamak için içeride çok önemli bir dönüşüm sürecinden geçtik ve daha çevik, daha açık ve daha fazla sorumluluk alan bir yapı inşa ettik. Tüm bu yolculuk bize şunu net biçimde gösterdi: İçeride nasıl bir Mapfre`ye dönüştüysek dışarıdan görünenin de bunu yansıtması gerekiyordu. Bu anlamda dönüşümü sadece bir yenilenme olarak değil, kim olduğumuzu daha doğru anlatma olarak görüyorum.”

“Yılı 26,5 milyar TL prim üretimiyle kapattık”

Yeni kurumsal kimliğin Mapfre Sigorta`nın güçlü finansal yapısı ve uzun vadeli büyüme yaklaşımıyla da birebir örtüştüğünü vurgulayan Erdinç Yurtseven, finansal görünüme ilişkin şu değerlendirmelerde bulundu: 

“2025 Eylül sonuçlarına baktığımızda, MAPFRE Grup`un prim üretimini 22,4 milyar Euro seviyesine taşıdığını görüyoruz. Grubun yaklaşık 9 milyar Euro düzeyindeki güçlü özkaynak yapısı, finansal sağlamlığımızın en önemli göstergelerinden biri. Karlılık tarafında ise 2025`in ilk dokuz ayında bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 27`lik artışla 830 milyon Euro net kar elde ettik.” 

MAPFRE Grubu`nun 2023, 2024 ve 2025`te üst üste bir önceki yıldan daha iyi sonuçlar ürettiğini belirten Yurtseven, grubun finansal gücüne ilişkin sağlam mali bünye vurgusu yaptı.

 Türkiye operasyonuna ilişkin verileri paylaşan Yurtseven, “Türkiye`ye baktığımızda  Mapfre Sigorta, Grup içinde doğrudan sigortacılık faaliyetinde bulunulan 25 ülke arasında hem prim üretimi hem de net kar büyüklüğü açısından 6`ncı sırada yer alıyor. 2025 yılını yaklaşık 26,5 milyar TL prim üretimiyle kapattık; bu da bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 40`lık bir büyümeye işaret ediyor” ifadesinde bulundu.

2026 yol haritası: Sürdürülebilir büyüme ve dijitalleşme

Erdinç Yurtseven, 2026 yılına ilişkin stratejik yol haritasını da şu sözlerle özetledi: 

“Mapfre Sigorta olarak 2026 stratejimizi; sürdürülebilir büyüme, dijitalleşme, müşteri deneyimi ve insan odağı etrafında şekillendiriyoruz. Dengeli portföy yapımızı koruyarak, sektör ortalamasının üzerinde ancak kontrollü bir büyümeyi hedefliyoruz. Teknolojiyi, müşterilerimizle kurduğumuz bağı güçlendiren, onları daha iyi anlamamızı sağlayan stratejik bir unsur olarak görüyoruz. Bu doğrultuda veri analitiği ve dijital yetkinliklerimizi geliştirerek, her müşterimize ihtiyacına göre şekillenen, daha kişisel çözümler sunmaya devam edeceğiz. Tüm bu hedeflerin merkezinde insan var. Hem çalışanlarımızın hem de müşterilerimizin deneyimini birlikte yükselten, güvene dayalı ve sürdürülebilir bir kültürü güçlendirmeyi öncelikli hedeflerimiz arasında görüyoruz.”

Bankacılık sektörünün mevduatı geçen hafta azaldı

Capital Online

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, bankacılık sektörünün toplam mevduatı, 2 Ocak ile biten haftada yüzde 1,8 düşüşle 514 milyar 515 milyon 584 bin lira azalarak 28 trilyon 535 milyar 94 milyon 161 bin liradan 28 trilyon 20 milyar 578 milyon 577 bin liraya indi.

Aynı dönemde bankalardaki Türk lirası (TL) cinsi mevduat yüzde 3 azalarak 15 trilyon 164 milyar 589 milyon 274 bin liraya gerilerken, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 0,3 düşüşle 9 trilyon 429 milyar 798 milyon 519 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 257 milyar 560 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken, bu tutarın 220 milyar 309 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı. Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında, parite etkisinden arındırılmış veriler dikkate alındığında, 2 Ocak itibarıyla 112 milyon dolarlık artış görüldü.

- Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri arttı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 2,3 artışla 5 trilyon 722 milyar 406 milyon 80 bin liraya yükseldi. Söz konusu kredilerin 678 milyar 555 milyon 390 bin lirası konut, 51 milyar 531 milyon 935 bin lirası taşıt, 2 trilyon 200 milyar 204 milyon 329 bin lirası ihtiyaç kredileri, 2 trilyon 792 milyar 114 milyon 426 bin lirası ise bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası dahil toplam kredi hacmi de 2 Ocak ile biten haftada 189 milyar 766 milyon 984 bin lira artarak 22 trilyon 439 milyar 727 milyon 762 bin liraya çıktı.

Burgan Leasing iki yeni dijital çözümü devreye aldı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, teknoloji yatırımlarını kullanıcı faydası ve süreç verimliliği odağında sürdüren Burgan Leasing, yeni uygulamalarla leasing işlemlerini daha hızlı ve mekandan bağımsız hale getirdi.

"Hızlı teklif" uygulamasıyla teklif oluşturma süresi 1,5 dakikaya inerken, dijital imza platformu sayesinde doküman imzalama süreçleri uçtan uca dijital ortama taşındı. Uygulamayla satış ekipleri telefon veya tablet üzerinden teklif hazırlayıp kullanıcılara iletebiliyor. Bu sayede sahada ve ofis dışında müşteri taleplerine daha hızlı yanıt veriliyor.

Onaylanan teklifler kredi süreçlerinin anında başlatılabilirken, bu yapıyla kullanıcıların leasinge konu mal ve hizmetlere daha kısa sürede ulaşması sağlanıyor. Dijital imza platformuyla da "mobil imza", "elektronik imza", "2D imza" ve "biyometrik imza" olmak üzere dört farklı seçenek tek çatı altında sunuluyor. Ayrıca banka talimatları ve teminat mektupları gibi kritik dökümanlar da tam yasal geçerlilikle imzalanabiliyor.

- İmza süreçlerinde daha yüksek kontrol ve bütünlük sağlıyor

Dijital imza platformu kurumiçi altyapı üzerinde konumlandırılmasıyla güvenlik standartlarını yükseltiyor. Bu sayede imza süreçlerinde daha yüksek kontrol ve bütünlük sağlıyor. Platform kağıt kullanımını ortadan kaldırarak şirketin sürüdürülebilirlik hedeflerine de katkı sunuyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Burgan Leasing Genel Müdürü Aydın Yusufoğlu, Burgan Leasing'in hem hızlı teklif uygulaması hem de dijital imza platformuyla kullanıcılarına çok daha hızlı erişim sunmayı hedeflediğini belirtti.

Yusufoğlu, "İşlem sürelerinin kısalması, bürokrasinin azalması ve süreçlerin tüm cihazlardan erişilebilir hale gelmesi, rekabet gücümüzü destekleyen en kritik unsurlar arasında yer alıyor. Bu yenilikler sayesinde leasing süreçlerini hızlandıran, kullanıcı deneyimini iyileştiren ve sürdürülebilirlik vizyonumuzu ileri taşıyan bütüncül bir dijital dönüşüm ortaya koyuyoruz" ifadelerini kullandı.

“TES ile 5 yılda 20 yıllık yol aşılır”

Capital Online

Bireysel emeklilik sistemi 2025`i güçlü bir ivmeyle kapatacak gibi görünüyor. HDI Fibaemeklilik Genel Müdürü Erol Öztürkoğlu, “Yılın başında gönüllü BES fonları 1,2 trilyon TL civarındaydı. Bugün 1,8 trilyon TL seviyelerine geldi. Gönüllü BES katılımcı sayısı da 10 milyonun üzerine çıktı” sözleriyle sektörün büyüme çizgisinin devam ettiğini vurguluyor.

Nil Dumansızoğlu / ndumansizoglu@capital.com.tr
Fotoğraflar: Hüseyin Öngen
Capital Dergisi / Aralık 2025

Yıl sonunda fon büyüklüğünün 2 trilyon TL sınırını zorlaması beklenirken sektörde altın fonlarının yükselişi dikkat çekiyor. Katılımcı davranışlarında hala “fon değişikliği yapmama” eğilimi bulunsa da toplu para girişlerinde yılın son çeyreğinde belirgin bir artış görülüyor.

Önümüzdeki dönem açısından tüm gözler Tamamlayıcı Emeklilik Sistemi`ne (TES) çevrilmiş durumda. “Türkiye`nin demografik yapısı TES`i kaçınılmaz kılıyor. Ne zaman devreye gireceği ayrı konu ama çıkmak zorunda” diyen Öztürkoğlu, 2026 takvimine işaret ediyor. TES`in devreye girmesi durumunda sektörün bugüne kadarki büyüme hızını birkaç kat aşabileceğini belirten Öztürkoğlu, ekliyor: “27 milyon çalışanın otomatik olarak sisteme dahil olacağı yeni dönem, hem ölçek hem kârlılık açısından bir dönüm noktası olacak.”

Erol Öztürkoğlu ile bireysel emeklilik sektörünün bugününü ve geleceğini konuştuk:

2025 yılı bireysel emeklilik sektörü için nasıl gidiyor? Genel görünüm nedir?

Bireysel emeklilik, gönüllü ve otomatik katılım olmak üzere ikiye ayrılıyor. 2025 yılında her iki alanda da gerek fon gerek katılımcı sayısı büyümesini sürdürdü. Yılın başında toplamda 1,2 trilyon civarında olan fon büyüklüğü, ekim sonu verilerine göre 1,8 trilyon seviyelerine geldi. Yıl başında 9,5 milyon civarında olan gönüllü katılımcı sayısıysa kasım ayında 10 milyonun üzerine çıktı. Otomatik katılımda ise 7,5 milyon seviyesindeki katılımcı sayısı bugün 7,7-7,8 milyon civarına ulaştı. Dolayısıyla toplam BES`te yılın başında 16 milyon civarında olan katılımcı sayısı şu anda 17,7 milyonlara gelmiş durumda. Güncel verilere göre otomatik katılım sistemindeki fon büyüklüğüne baktığımızda da 87 milyar TL`den 120 milyar TL`ye geldiğini görüyoruz.

Getirilerde nasıl bir tablo var?

Getiriler güçlü. Sektördeki 18 milyon katılımcının ortalama getirisi yüzde 50 civarında. Yıllık enflasyonun yüzde 28-29 seviyesinde olduğunu düşünürsek reel olarak enflasyonun yüzde 50 üzerinde bir getiri sağlamış oldu.

Türkiye`nin tasarruf açığı ve BES`in buradaki rolü nedir?

Bireysel emeklilik büyüklüğü, GSYH`nin yaklaşık yüzde 3`üne denk geliyor. Oysa gelişmiş ülkelerde emeklilik sistemlerinin GSYH`nin çok üzerinde olduğu örnekler var. Türkiye`nin ilk aşamada yüzde 10 seviyelerini hedeflemesi gerekiyor. Bugün kişi başı ortalama fon büyüklüğü 100 bin TL civarında. Tasarruf alışkanlığı açısından iyi olsa da emekliliğin finansmanı açısından bu sermaye hala yetersiz. Türkiye`nin tasarruf açığını kapatacak mekanizmalara ihtiyaç var; bunlar da orta vadeli planlarda yer alıyor.

Yıl sonu için katılımcı ve fon büyüklüğü hedefiniz nedir?

Yıl sonunda 18 milyon civarında katılımcıya ulaşılmasını bekliyoruz. Türkiye`de ayda ortalama 80-100 bin katılımcı artışı oluyor. Fon büyümesini belirleyen ana unsur getiriler. Sistemde bir yandan giriş bir yandan çıkış var ama aylık ortalama 10-15 milyar TL katkı payı geliyor. Altın fonlarının da etkisiyle yıl sonunda 2 trilyon TL seviyesine yaklaşmış oluruz.

Fon dağılımında hangi enstrümanlara ilgi artıyor?

Son 2 yıldır kıymetli maden fonlarına ilgi ciddi biçimde arttı. Altın fonları çok iyi getiri sağladı ve toplam içindeki payını artırdı. Altın yükseldikçe katılımcılar fon dağılımı değişikliklerinde altına yöneldi. Fon değişikliği yılda 12 kez yapılabiliyor, ancak katılımcıların yalnızca yüzde 14`ü en az bir kez değişiklik yapıyor. Bu da sistemin getiri potansiyelinin yeterince kullanılmadığını gösteriyor.

Bu yıl son çeyrekte TES`in devreye girmesi bekleniyordu ama olmadı. Şimdi 2026 Nisan`da kesinleştiği söyleniyor. Güncel durum nedir?

TES`in temel nedeni, Türkiye`nin hızla yaşlanan bir nüfusa sahip olması. Doğurganlık düşüyor, nüfus piramidi dikdörtgene dönüyor. Sosyal güvenlik sisteminde bugün 1,6 çalışan, 1 emekliyi finanse ediyor. Bunda ideal oran 4`tür. Bu yapı sürdürülebilir değil. Çalışandan daha fazla kesinti yapılamaz, işverenin yükü çok yüksek, devlet daha fazla finanse edemez. Dolayısıyla ikinci basamak olan TES kaçınılmaz hale geliyor. TES mutlaka çıkmak zorunda. Ne zaman çıkacağı ayrı konu ama bu demografik yapı bizi oraya doğru itiyor.

TES neden erteleniyor?

Üç temel neden var. Birincisi, çalışanın gelir seviyesi düşük. Ek kesinti yaşam standardını bozuyor. İkincisi işveren üzerindeki yük yüksek, ek katkıyı karşılamakta zorlanıyor. Üçüncüsü de devlet bütçesi. Daha yüksek emekli maaşı ödemek sürdürülebilir değil. Herkes kendi açısından haklı. Bu nedenle sistem tüm tarafların en az mutsuz olacağı dönemi bekliyor.

TES 2026`da devreye girerse ne olur, girmezse ne olur?

TES olmazsa sektör bugünkü hızında büyür; yılda 500 bin-1 milyon arasında yeni katılımcı eklenir. Fon büyüklüğü 2,1-2,2 trilyon seviyelerine gelir. TES olursa hikaye tamamen değişir. 27 milyon çalışan otomatik olarak sisteme dahil olur. Geçiş parça parça da olabilir ama bugün sektörün teknolojik altyapısı bu büyüklüğü karşılamaya hazır. İlk 5 yıl içerisinde bugünkü 20 yılda gelinen nokta aşılabilir.

Otomatik katılım sistemi (OKS) TES`le birlikte devam edecek mi?

Hayır, OKS zamanla TES`e dönüşecek. TES çıktıktan sonra OKS konuşulmayacak bile.

Gönüllü BES`te TES sonrası çıkış olur mu?

Hayır. Çünkü devlet katkısı çok değerli. Pandemide bile BES`ten çıkışlar artmadı, tahsilat oranı arttı. Dolayısıyla gönüllü BES`in yok olmasını beklemiyorum.

Toplu para girişleri devam ediyor mu?

Evet, trend devam ediyor ve her yıl bu oranlar artıyor. Özellikle ekim sonrası dönemde ciddi bir artış oluyor. Çünkü devlet katkısı, asgari ücretin yıllık tutarı kadar bir limite bağlı ve bu da yaklaşık 320 bin TL civarında bir büyüklük. Bunun yüzde 30`u da yaklaşık 92 bin lira ediyor. Yılın son çeyreğinde insanlar toplu para ödüyor. Yıl başındaki düzenli katkı payının yaklaşık iki katı tutarındaki ek katkılar bu dönemde geliyor. Toplam katkı payı içinde bu ek ödemelerin oranı yaklaşık yüzde 35-38 civarında. Ayrıca önemli bir düzenleme var. Eskiden devlet katkısı yalnızca cari yılda geçerliydi. Şimdi fazla ödeme yaparsanız, bu katkı bir sonraki yıla devrediyor. Örneğin kişi 1 milyon ödeyecek. Yılın hakkını alınca artan kısım sonraki yıl ocak ayında katkı olarak yansıyor. Bu da sistemde daha yüksek sermaye birikmesini sağlıyor.

Sektörün kârlılık durumu nasıl?

Bireysel emeklilik tarafı çok maliyetli bir alan. Hem altyapı maliyetleri hem sözleşme bakım maliyetleri yüksek. Bu nedenle BES tarafında kârlılık sıkıntısı var. Eylül sonu rakamlarına göre sektörün toplam kârı yaklaşık 800 milyon TL civarında. Fon büyüklüğü yeterli seviyeye gelmemiş şirketler operasyonel olarak aslında halen zarar ediyor. Sektörün yarısı kâr ediyor, yarısı zarar ediyor. Toplam dip kâr 810 milyon TL. Geçen yıl 830 milyondu. Reel anlamda bakarsak kâr yüzde 3-5 küçülmüş gibi görünüyor. Hayat dışı tarafında da durum benzer. Teknik olarak zarar var ama mali gelirlerle kapatılıyor. Bu model sürdürülebilir değil. Çünkü mali gelirler düştüğü anda şirketler gerçek teknik zararla baş başa kalıyor. Ölçek büyüklüğü çok kritik. Emeklilik sektöründe hala istenen kârlılık seviyelerine ulaşılmış değil. TES bu açıdan bir “can suyu” etkisi yaratabilir.

Genç nüfusun sisteme bakışı nasıl?

Gençler bireysel emekliliği biliyor, çünkü 18 milyon katılımcı 6 milyon haneye dokunuyor. Ancak emeklilik onlara uzak görünüyor. 18 yaş altı katılımı ise çok hızlı artıyor. Neredeyse her 4 katılımcıdan biri 18 yaş altı. 60 milyarın üzerinde fon 18 yaş altındaki çocuklara ait.

18 yaş altı trendi nasıl gidiyor?

Çok güçlü. 0-7 yaş grubu yüzde 40 oranında. Bu da ailelerin doğumdan itibaren tasarrufa başladığını gösteriyor. 16 yıl boyunca düzenli katkı yapan bir aile çocuğuna çok büyük bir başlangıç sermayesi oluşturuyor.

Hayat sigortalarında durum nedir?

Hayat tarafı 2024`ü de iyi kapatmıştı. 2025`te yaklaşık yüzde 80 büyüme var ve 125 milyar TL prim büyüklüğüne ulaştık. Yıl sonunda 165-180 milyar TL civarında bir kapanış bekliyoruz. Hala kredilerle bağlantılı hayat ürünlerinin payı çok yüksek. Türkiye`de sigorta kültürü mal üzerinden geliştiği için (kasko, konut sigortası vb.) kredi hayat sigortaları gelişime katkı sağlıyor. Kredi tarafındaki sınırlamalar veya bankacılık düzenlemeleri hayat primlerini doğrudan etkiliyor. Buna karşılık son yıllarda kredi dışı ürünlerde ciddi artış var. Prim iadeli ürünler, tasarruf temelli ürünler, risk ürünleri artık toplam primin yüzde 25- 30`unu oluşturuyor. Biz şirket olarak “tehlikeli hastalıklar” ürününü çıkardık. Şimdi de ömür boyu hayat sigortası (onlife) çıkarıyoruz ve muhtemelen piyasadaki ilk şirket olacağız. Yatırım fonlu ürünlerde de çalışıyoruz. Gayrimenkul fonları, girişim sermayesi fonları gibi alanlarda ürün çeşitliliği artırılacak.

Orta vadede hayat sigortalarında hangi alanın en çok büyüyeceğini öngörüyorsunuz?

Bence Türkiye`de bir noktadan sonra “yaşlı bakım sigortası” en büyük branş haline gelebilir. Hem kamu hem özel sektör bu konuda çalışıyor. Yaşlılık maliyeti, refakat, bakım, sağlık giderleri arttıkça bu ürünlere ihtiyaç çok büyüyecek.

2026 yılı için genel beklentiniz nedir? Ekonomi yönetiminin hamleleri sektörü nasıl etkiler?

2025 başarılı bir kapanış olacak. 2026 için büyümenin en çok bankacılık tarafındaki düzenlemelere bağlı olacağını düşünüyoruz. Kredi limitleri, kredi süreleri, kredi büyüme kısıtları ne kadar gevşetilirse hayat-emeklilik sektörü için o kadar pozitif olur. Daralma beklemiyoruz, fakat iyileştirici adımların ne zaman geleceği önemli. Ama genel olarak 2026-2027 için “iyimser” bir tablo var.

Peki 2026 ve sonrası için en kritik konu sizce nedir? Sektörü ne belirleyecek?

Şu üçlü belirleyecek: Bankacılık düzenlemeleri, TES`in devreye girmesi ve dijitalleşme. Ben 2026-2027`de sektörün büyüyeceğine inanıyorum ama büyümenin bileşenleri çok farklı olacak.

“HİBRİT ÜRÜNLERİN BÜYÜYECEĞİNİ DÜŞÜNÜYORUM”

NE ÖNE ÇIKACAK?

Ürünler konusunda benim iki beklentim var. Birincisi, ömür boyu hayat sigortası. Türkiye`de henüz olmayan bir ürün. Çok ilgi göreceğini düşünüyorum. Uzun ömür riski arttıkça bu tarz ürünler önemli hale geliyor.

FON ÇEŞİTLİLİĞİ

İkincisi yatırım fonlu ürünler. İnsanlar artık birikimlerini tamamen altına ya da dövize bağlamak istemiyor. Fon çeşitliliği, özellikle gayrimenkul fonu ve girişim sermayesi fonu içeren hibrit ürünlerin büyüyeceğini düşünüyorum.

“KÂRLILIKTA YÜZDE 50-60 ARTIŞ BEKLİYORUZ”

YIL SONU HEDEFİ

Hayat tarafında bu yılı 4,4 milyar TL prim üretimiyle kapatmayı hedefliyoruz. Hem BES hem hayat tarafında sektörde 9`uncu sıradayız. Kârlılıkta bu yılı yüzde 50-60 artışla kapatmayı bekliyoruz. Gelecek yıl da yeniden yüzde 50 artış hedefliyoruz.

2026 PLANI

Emeklilik tarafında 32 milyar TL fon büyüklüğümüz var. Yıl sonunda 33–35 milyar TL`ye gelir. Gönüllü sistemde yaklaşık 133-135 bin katılımcımız olacak. OKS ile birlikte toplamda 550 bin katılımcıya sahibiz. 2026`da gönüllü tarafta 150 binin üzerine çıkmayı planlıyoruz.

ODAK KONULAR

Ana odağımız, prim iadeli, uzun süreli risk ürünleri, ömür boyu hayat sigortası, yatırım fonlu ürünler, gayrimenkul ve girişim sermayesi fonlarıyla entegre ürünler, dijital satış kanalları, yapay zeka destekli satış ve müşteri iletişimi, banka ve acente kanallarında yeni ürünler.

“2026`DA YAPAY ZEKAYI DAHA FAZLA ENTEGRE EDECEĞİZ”

SANAL AJANLAR DEVREDE

Çağrı merkezinde sanal ajanlarımız devrede. Katkı payı artışı, katkı payı değişikliği, fon dağılımı değişikliği gibi konularda müşterilerle konuşuyorlar. Performans karşılaştırmaları yapıyorlar, neden fon değiştirmesi gerektiğini anlatıyorlar. Müşteri temsilcilerimiz gibi kibar, açıklayıcı konuşabiliyorlar. 2026`da yapay zekayı operasyonel süreçlere daha fazla entegre edeceğiz. Rapor analizi, tazminat değerlendirmesi, günlük operasyon yükünü azaltacak işlerde yapay zeka destekli süreçler devreye alınacak.

MOBİL UYGULAMA YENİLENDİ

App`imizi yeniledik ve sektörün en iyi uygulamalarından biri oldu. Fon getirileri, portföy dağılımı, sözleşme özetleri çok net. İki şirketin App`inin birbirine bağlandığı “süper app” yapısına doğru gidiyoruz. Müşteri sayısı yüksek olmasına rağmen App sahipliği yüzde 20 seviyesinde. Bu çağın genel problemi: “App var ama kimse kullanmıyor.” Bizim hedefimiz App`i müşterinin hayatına gerçekten dahil etmek.

Yapı Kredi Leasing'den yeşil dönüşüm için 60 milyon Euro kaynak

Capital Online

Şirketten yapılan açıklamaya göre, Yapı Kredi Leasing, Almanya merkezli varlık yönetimi şirketi Finance in Motion'ın danışmanlığını yürüttüğü "Güneydoğu Avrupa için Avrupa Fonu" (EFSE) ve "Yeşil Büyüme Fonu" (GGF) kapsamında kredi sağladı.

Söz konusu 60 milyon avroluk kaynak, 2 yılı ödemesiz toplam 5 yıl vadeli olarak kullanıma alındı. Bu fonlama, Finance in Motion yönetimindeki fonlardan bir yıl içinde sağlanan en yüksek kredi tutarı olarak gerçekleşti.

Yapı Kredi Leasing, uluslararası piyasalardan sağladığı kaynakla, hem KOBİ'lerin büyüme ve dönüşüm yatırımlarına hem de işletmelerin enerji maliyetlerini düşürürken çevresel etkilerini azaltmasına destek olacak projelere finansman sunacak.

- "Kaynak stratejik önem taşıyor"

Açıklamada görüşlerine yer verilen Yapı Kredi Leasing Genel Müdürü Fatih Torun, söz konusu kaynağın KOBİ'lerin büyüme yolculuğunu desteklemek ve Türkiye'nin yeşil dönüşüm gündemine somut katkı sunmak açısından stratejik önem taşıdığını belirtti.

KOBİ'lerin uygun koşullarda ve öngörülebilir finansmana erişimini sağlarken, aynı zamanda enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji yatırımlarını da teşvik ettiklerini vurgulayan Torun, şunları kaydetti:

"Bu çerçevede uluslararası kalkınma odaklı fonlarla işbirliklerimizi daha da güçlendiriyor ve kaynaklarımızı çeşitlendiriyoruz. Yapı Kredi Leasing'in tüm bu çalışmalarının ardında sadece finansman sağlayan bir kurum olmanın ötesine geçerek müşterilerimize, gerçek bir yol arkadaşlığı sunma anlayışımız yer alıyor. Önümüzdeki dönemde de hem KOBİ'lerimizin rekabet gücünü artıran hem de enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji alanlarında katma değer yaratan projelere destek vermeye devam edeceğiz."

GGF Fonu Yönetim Kurulu Başkanı Simon Gupta da Yapı Kredi Leasing ile gerçekleştirdikleri stratejik ortaklıkla Türkiye'de sürdürülebilir ekonomik dönüşümü desteklemeye devam ettiklerini aktardı.

İşbirlikleri kapsamında sürdürülebilirlik temalı GGF kredisini kilit sektörlere yönlendireceklerine değinen Gupta, "Bu sayede yerel işletmelerin rekabet gücünü artırmayı ve Türkiye'nin düşük karbonlu, dijital olarak etkinleştirilmiş bir ekonomiye geçişini hızlandırmayı hedefliyoruz." ifadelerini kullandı.

EFSE Fon Direktörü Jasminka Begert, Yapı Kredi Leasing ile 10 yılı aşkın süredir devam eden güçlü ortaklıklarının bir sonucu niteliği taşıyan işbirliğinin, Türkiye'deki KOBİ'leri güçlendirmeye yönelik taahhütlerinin altını çizdiğini kaydetti.

Begert, "Finansman ve teknik destek projeleri aracılığıyla EFSE ve Yapı Kredi Leasing, yerel KOBİ'lerin işletmelerini geliştirmesine, ekipman ve tesislerini modernleştirmeye yatırım yapmasına ve sürdürülebilir büyümeyle uzun vadeli dayanıklılık kazanmasına yardımcı olacak." değerlendirmesinde bulundu.

DenizBank ADB ile 100 milyon dolarlık yeşil tahvil ihracı gerçekleştirdi

Capital Online

Denizbank'tan yapılan açıklamaya göre, ADB'nin Türkiye'de özel sektörde gerçekleştirdiği ilk işlem olma özelliğini taşıyan 5 yıl vadeli yeşil tahvil, bankanın "Sürdürülebilir Finans Çerçevesi" kapsamında yenilenebilir enerji, enerji verimliliği, yeşil bina yatırımları, emisyon azaltımı, su ve atık yönetimi ile sürdürülebilir ulaşım projelerinin finansmanında kullanılacak.

ADB'nin Türkiye'nin uzun vadeli büyümesine destek verme hedefini gösteren ihraç, DenizBank'ın uluslararası piyasalardaki güçlü konumu ve sürdürülebilirlik odaklı stratejisine yönelik yatırımcı ilgisini de teyit etti.

- Yeşil tahvil tutarı 453 milyon dolara ulaştı

Açıklamada görüşlerine yer verilen DenizBank Hazine ve Finansal Kurumlar Grubu Genel Müdür Yardımcısı Bora Böcügöz, ADB'nin Türkiye'de özel sektörle gerçekleştirdiği ilk işlemde DenizBank'ı tercih etmesinden memnuniyet duyduklarını belirtti.

Böcügöz, işlemin düşük karbon ekonomisine geçişi hızlandırmaya katkı sunacağını vurgulayarak, "Elde ettiğimiz 100 milyon dolarlık fonlamayı, iklim değişikliğine bağlı risklerin azaltılmasını hedefleyen çalışmalara uzun vadeli kaynak olarak aktaracağız. Bu işlemi, Türkiye'de yeşil tahvil piyasasının gelişimi ve iklim dostu yatırımların ölçeğinin genişletilmesi açısından da önemli bir adım olarak değerlendiriyoruz." ifadelerini kullandı.

Mevcut durumda ihraç ettikleri yeşil tahvil tutarının 453 milyon dolara ulaştığına değinen Böcügöz, yurt dışı kaynaklar içinde sürdürülebilirlikle ilintili fonlama payının da yüzde 53'e çıktığını, iklim dostu projelerin portföydeki payını artırmayı ve sürdürülebilir fonlama yapısını çeşitlendirmeyi hedeflediklerini kaydetti.

ADB Özel Sektör Operasyonları Genel Direktörü Isabel Chatterton da söz konusu yatırımın, DenizBank'ın Türkiye'de iklim finansmanını ölçeklendirme hedefini destekleyeceğini ve yeşil yatırımlara yönelik uzun vadeli finansman sağlama kapasitesini güçlendireceğini vurguladı. Chatterton, "Fonlamanın, özel sektörün Türkiye'de yeşil ekonomiye geçiş sürecindeki yatırımlara daha aktif katılımını, iklim değişikliğiyle mücadele ve iklim dayanıklılığı odaklı projelerin hayata geçirilmesini teşvik edeceğine inanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

BDDK, Katılım Esaslarına Uyum Tebliği'nde değişikliğe gitti

Capital Online

BDDK'nin "Katılım Esaslarına Uyum Tebliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Tebliğ"i Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Buna göre, 19 Aralık tarihli ve 33112 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Katılım Esaslarına Uyum Tebliği'nin geçici birinci maddesinin beşinci fıkrasında yer alan "11'inci” ibaresi "12'nci” şeklinde değiştirildi.

Değişiklik kapsamında katılım finans kuruluşları ve şirketlerine uyum sağlaması için bir yıl süre verileceği belirtilen madde şu şekilde:

"Katılım finans kuruluşları/katılım finans şirketleri, istihdam ettikleri her personelin katılım esasları ile danışma komitesi kararlarına uygun şekilde görev icra edebilmesi ve yeterli düzeyde bilgi ve donanıma sahip olmasına yönelik gerekli tedbirleri almak zorundadır. Müşteriye doğrudan katılım esaslı ürün tanıtımı yapan, bu ürünlerin sunum ve satış sürecini yöneten satış personeli ile bu ürünlerin hedef müşteri kitlesine ulaşmasını ve tercih edilmesini sağlamaya yönelik faaliyetlerde bulunan pazarlama personelinin katılım finans konusunda Kurul tarafından uygun görülen bir sertifikaya sahip olması veya katılım finans alanında lisans ya da lisansüstü düzeyinde öğrenim görmüş olması şarttır."

VakıfBank, Asya Altyapı Yatırım Bankası’ndan fonlama sağladı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, çok uluslu kalkınma kuruluşlarıyla yürütülen işbirliklerini çeşitlendirmeyi sürdüren VakıfBank, uluslararası piyasalardan uygun maliyetli ve uzun vadeli kaynak teminine devam ediyor.

Banka, daha önce çok uluslu kalkınma kuruluşlarıyla imzalanan 1,5 milyar avro tutarındaki işlemin Dünya Bankası İcra Kurulunda onaylanmasının ardından, bu kez de AIIB ile ilk işbirliğini hayata geçirdi.

Bankanın AIIB ile imzaladığı kredi anlaşması kapsamında temin edilen 10 yıl vadeli 300 milyon dolarlık kaynağın, depremden etkilenen bölgelerde konut ve sosyal altyapının yeniden inşası ile küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin (KOBİ) finansman ihtiyaçlarında kullanılması hedefleniyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen VakıfBank Genel Müdürü Abdi Serdar Üstünsalih, söz konusu fonlamanın Türkiye ekonomisine duyulan güvenin göstergesi olduğunu belirtti.

Uluslararası fonların ülkeye kazandırılması için bütün enstrümanları etkin şekilde kullandıklarını vurgulayan Üstünsalih, "VakıfBank ile AIIB arasında gerçekleştirilen bu ilk fonlama işlemi, çok uluslu kalkınma kuruluşlarıyla işbirliklerimizi coğrafi olarak çeşitlendirdiğimiz ve derinleştirdiğimiz önemli bir adım niteliği taşıyor." ifadelerini kullandı.

Bu yıl itibarıyla yurt dışı fonlama stratejilerinde çok uluslu kalkınma bankalarıyla ilişkileri derinleştirmeyi önceliklendirdiklerini aktaran Üstünsalih, mayısta Çin Kalkınma Bankası ile 4 milyar yuan tutarında kredi anlaşması imzaladıklarını, ardından Dünya Bankası Grubu üyesi Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) tarafından 10 yıl vadeli 1,5 milyar avroluk kredinin onaylandığını hatırlattı.

AIIB'den sağlanan 300 milyon dolarlık yeni fonlamayla çok uluslu kalkınma kuruluşlarından temin edilen toplam kaynağın yaklaşık 3 milyar dolara ulaştığını kaydeden Üstünsalih, şu değerlendirmelerde bulundu:

"AIIB'den sağladığımız söz konusu fonlama ile bir yandan depremden etkilenen bölgelerde konut ve sosyal altyapının yeniden inşasına katkı sağlayacak projeleri, diğer yandan da KOBİ'lerin yenilenebilir enerji, enerji verimliliği ve döngüsel ekonomi gibi iklim dostu yatırımlarını desteklemeyi hedefliyoruz. Yurt dışından sağladığımız uygun maliyetli ve uzun vadeli kaynakları reel sektöre yönlendirirken, ilave döviz geliri üretme potansiyeli sunan verimlilik odaklı yatırım kredilerine öncelik vererek, Türkiye ekonomisine katma değer sağlamaya devam edeceğiz."

BDDK enflasyon muhasebesine ilişkin kararını açıkladı

Capital Online

BDDK'den yapılan açıklamada, 11 Ocak 2024 tarihli ve 10825 sayılı Kurul Kararının yürürlükten kaldırılmasına ve bankalar ile finansal kiralama, faktoring, finansman, tasarruf finansman ve varlık yönetim şirketleri tarafından enflasyon muhasebesi uygulanmamasına karar verildiği bildirildi.

Açıklamada, bu kararın kuruluş birliklerine duyurulmasına ve BDDK'nin internet sitesinde yayımlanmasına karar verildiği ifade edildi. BDDK, 5 Aralık 2024 tarihinde de aldığı kararla 2025 yılı için söz konusu kuruluşlara yönelik enflasyon muhasebesi uygulanmamasına karar vermişti.

DenizBank yurt dışından 400 milyon dolar tutarında kaynak temin etti

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, DenizBank, uluslararası piyasalardan 8 yatırımcının katılımıyla sağladığı kaynağın bir kısmını, KOBİ'ler ve kadın girişimcilerin desteklenmesiyle enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve iklim değişikliği risklerini ortadan kaldırmaya yönelik yeşil yatırımların finansmanında kullanacak.

Açıklamada görüşlerine yer verilen, DenizBank Hazine ve Finansal Kurumlar Grubu Genel Müdür Yardımcısı Bora Böcügöz, uluslararası piyasalardan sağladıkları fonları, Türkiye ekonomisinin üretim ve yatırım kapasitesini güçlendiren, aynı zamanda yeşil dönüşümü destekleyen alanlara aktarmayı önceliklendirdiklerini belirtti.

Böcügöz, söz konusu kaynağın bir kısmını, reel sektörün büyüme ve rekabet gücünü artıran KOBİ'ler ve kadın girişimcilerle enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve iklim risklerini azaltmaya yönelik yatırımlara aktaracaklarını vurgulayarak, "Finansman araçlarımızla iklim dostu ve verimlilik odaklı yatırımların ölçeğini büyütmeye ve reel sektörün dönüşüm yolculuğunda güçlü bir çözüm ortağı olmaya devam edeceğiz." ifadesini kullandı.

“TES ile sektör 2-3 kat büyür”

Capital Online

Bireysel emeklilik sektörü, 2025 yılında ekonomik dalgalanmalara rağmen güçlü bir performans sergiliyor. Garanti BBVA Emeklilik Genel Müdürü Gökhan Koca, sektörde hem katılımcı sayısında hem fon büyüklüğünde dikkate değer artışlar yaşandığını söylüyor.

Nil Dumansızoğlu / ndumansizoglu@capital.com.tr
Fotoğraflar: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Kasım 2025

Sisteme yılın ilk dokuz ayında 422 bin yeni katılımcının girdiğini, fonların da yüzde 58 oranında büyüdüğünü aktaran Koca, “Enflasyonun yüzde 25,5 olduğu bir yılda, fonların iki katı kadar büyümesi önemli bir başarı” diyor. Türkiye`de gönüllü bireysel emeklilikte katılımcı sayısı 10 milyona yaklaşırken otomatik katılım sistemiyle (OKS) birlikte toplam rakam 20 milyonu aşıyor.

Bu tablo hem sistemin ölçek kazandığını hem emekliliğin artık bir yatırım aracı olarak görüldüğünü ortaya koyuyor. Yine de tabloya temkinli iyimserlikle bakan Koca, “Daha çok yolumuz var” vurgusuyla OECD ülkeleriyle kıyas yapıyor. Türkiye`de emeklilik fonlarının GSYH`ye oranının hala yüzde 3`ün altında olduğunu, OECD ortalamasının yüzde 80`leri aştığını ifade ediyor.

Önümüzdeki dönemde sektörde büyümeyi tamamlayıcı emeklilik sisteminin (TES) belirleyeceğine dikkat çeken Koca, şöyle devam ediyor: “TES devreye girdikten sonraki iki yıl içinde 20 milyon katılımcıya ulaşılması bekleniyor. Büyüklük tarafında da aynı dönemde GSYH`nin yaklaşık yüzde 10`u seviyesinde bir büyüklüğe ulaşılacağı öngörülüyor.”

Gökhan Koca ile sektördeki gelişmeleri konuştuk:

2025`in güncel verileriyle emeklilik sistemi nasıl gidiyor?

2025, bütün zorluklarına rağmen bireysel emeklilik sektörü için iyi bir yıl oldu. Bunun iki temel nedeni var. Birincisi, katılımcı sayısı belli bir olgunluk seviyesine ulaştıktan sonra artırmak kolay değil. Buna rağmen bu yıl sisteme 422 bin yeni katılımcı girdi. İkincisi bireysel emeklilik fonlarının büyümesi ölçek açısından çok önemli. Bu yıl ilk 9 ayda yüzde 58 büyüme kaydettik. Enflasyonun yüzde 25,5 olduğunu düşünürseniz enflasyonun iki katı kadar büyüme var. Bütün bunları bir arada değerlendirdiğimizde, iyi bir yıl geçirdik diyebilirim. Ancak yine de çok yolumuz var.

“Gideceğimiz çok yol var” derken neyi kastediyorsunuz?

Kendimizi OECD ülkeleriyle kıyaslıyoruz. Genelde GSYH`ye oranla bakılır. Pozitif tabloya rağmen önümüzde uzun bir yol var. OECD ülke ortalaması yüzde 80`lerde. Bazı ülkelerde yüzde 150-180`lere çıkıyor. Bizim ortalamamız hala yüzde 3`ün altında. Dolayısıyla hızla büyüyoruz ama işin hala başındayız.

Bu yıl büyümenin arkasındaki ana nedenler neler oldu?

Öncelikle sisteme ciddi giriş var. Ayrıca sistemle ilgili farkındalık artıyor. Bunu dijital işlemlerdeki güçlü artıştan görüyoruz. Garanti BBVA Emeklilik özelinde bireysel emeklilik satışlarının yarısından fazlası dijital kanallardan geliyor. Bu tür bir ürünü dijitalden satmak zordur; insanlar ürünü bildiği için bu mümkün oluyor. İkinci olarak OECD ülkelerinin hiçbirinde olmayan yüzde 30 devlet katkısı Türkiye`de var. Stopaj avantajı da söz konusu. Artık BES, yalnızca emeklilik değil devlet destekli bir yatırım aracı olarak görülüyor. Hızlı büyümenin dinamikleri bunlar.

Toplam katılımcı sayısı nedir? Artış istikrarlı mı, dalgalanma var mı?

Çıkışlar her zaman var ama tolere edilebilir seviyede. Ortalama yüzde 15 civarında seyrediyor. 18 yaş altı ürünümüzde bu oran daha da düşük, yüzde 5 seviyesinde. Dolayısıyla çıkışlar büyümeyi olumsuz etkileyecek düzeyde değil ve hala ciddi şekilde büyüyoruz. Gönüllü bireysel emeklilikte katılımcı sayısı 10 milyona yaklaştı, OKS tarafıysa 10,1 milyon. Toplamda 20 milyon katılımcıdan bahsediyoruz. 18 yaş altı ürününe ilgi de büyümeyi destekliyor.

Yılın geri kalanı için beklentiniz nedir?

Büyüme trendinin artarak devam edeceğini düşünüyorum. Gönüllü BES fon büyüklüğü 1,7 trilyon TL seviyesinde, 2025 sonunda 2 trilyon TL`lere ulaşacağını tahmin ediyoruz. Katılımcı sayısında da benzer bir tablo bekliyoruz. Yılı 600 binin üzerinde yeni katılımcıyla kapatacağımızı öngörüyoruz.

Tamamlayıcı emeklilik sisteminin (TES) bu yıl devreye girmesi bekleniyordu. 2026`ya mı ertelendi? Çalışmaların durumu nedir?

“Erteleme” demek ne kadar doğru emin değilim. TES, Orta Vadeli Program`da yer alan bir madde. OVP 2026`yı da kapsıyor, dolayısıyla 2026 sonuna kadar hayata geçmesi beklenir. Konu zor ama Türkiye açısından kaçınılmaz. Kamu eliyle yönetilen sosyal güvenlik sistemi sürdürülebilirlik açısından zorlanıyor. Bugün yaklaşık 1,5 prim ödeyen çalışana karşılık 1 emekli var. Bu sürdürülebilir değil. Çözüm, ikinci basamak dediğimiz TES`in devreye alınması. Bu modeli iyi işleten ülkelerde finansal sistemin de hızla büyüdüğünü görüyoruz. Meclis ve düzenleyici kurumlarda çalışmalar sürüyor. Bu yıl böyle bir gelişme beklemiyorum, 2026`nın ikinci yarısında ilerleme görebiliriz.

TES`in sektöre büyüme ve katılımcı sayısı açısından nasıl bir etkisi olacak?

Türkiye Sigorta Birliği nezdinde yapılan çalışmaya göre sistem devreye girdikten sonraki iki yıl içinde 20 milyon katılımcıya ulaşılması bekleniyor. Büyüklük tarafında da aynı dönemde GSYH`nin yaklaşık yüzde 10`u seviyesinde bir büyüklüğe ulaşılacağı öngörülüyor. Bu nedenle tüm taraflar sistemin devreye alınması için çalışıyor.

TES, ulaşılan kitlenin profilini değiştirir mi?

Detaylar net olmadığı için kesin konuşamam ancak OKS`de hedeflenen kitleyle benzer olur. Bugün OKS`de sisteme giren 100 kişinin 70`i sistemden çıkıyor. Zorunlu bir model olduğu için TES daha sürdürülebilir olur. Kompozisyonda çok büyük değişiklik beklemiyorum.

OKS`de çıkış oranı 2024-2025`te nasıl? Gönüllü BES`te bir değişim var mı?

OKS tarafında 70 civarında çıkış oranı yatay seyrediyor. Gönüllü tarafta negatif bir değişiklik görmüyoruz. Hatta 18 yaş altı ürünün payı arttıkça ortalamayı aşağı çekecektir. Gönüllü BES`te erken çıkış teşvik kaybına yol açtığı için belirgin bir çıkış beklemiyorum.

Toplu para girişleri trendi nedir? Toplam fondaki payı ne oldu?

Trend artarak devam ediyor. Farkındalık yükseldikçe cazibe artıyor, başka varlıklardan bir kısmı sisteme kaydırılıyor. Sektör genelinde yıl boyunca sisteme giren toplam fonların üçte birinden fazlası toplu ödemeler. Garanti`de bu oran daha yüksek, yüzde 40`ları aşmış durumda.

Fonlar, enflasyon ve belirsizlikler ışığında 2025`te nasıl performans gösterdi?

Belirsiz bir yıl oldu. Bu dönemlerde altın ve sabit getirili ürünler öne çıkıyor. İlk 9 ayı ağırlıklı altın ve para piyasası fonlarıyla tamamladık, getiriler oldukça iyi. Altında yüzde 70`lere varan getiri görüldü. Karma fonda yüzde 50`ler, para piyasasında yüzde 40`ları geçen getiriler var. 9 aylık enflasyon yüzde 25,5`ken yaklaşık yüzde 15 reel getiri oluştu. Geçen yıl reel getiri yaklaşık yüzde 5`ti. Bu yılın performansı portföy yönetim şirketlerinin profesyonel yönetiminin de sonucu.

Kârlılıkta tablo nedir?

Sabit getirili enstrümanların ağırlığı kârlılık açısından çok pozitif değil. Bu fonlarda fon işletim gideri daha düşük. Ancak konjonktürel bir durum. Değişken ve karma fonların ağırlığı arttığında dengelenir. Örneğin yüzde 2,28 kesinti yaptığımız fon da var, yüzde 1,09 yaptığımız fon da var. Altın ve para piyasası fonlarında minimum kesinti uygulanıyor. Hisse ağırlıklı olsaydı kârlılık yaklaşık iki katı olabilirdi.

2-3 yılda sektörün hangi noktaya geleceğini öngörüyorsunuz? TES olursa ya da olmazsa senaryosu nedir?

Önümüzdeki 3 yılda TES çok kritik. Olursa GSYH`ye oran hızlıca yüzde 10`u aşar, katılımcı sayısı toplamda 25 milyonlara gelir, ciddi bir sıçrama olur. Olmazsa da farkındalık artışıyla büyüme trendinin süreceğini düşünüyorum. Türkiye`nin nüfus büyüklüğü dikkate alındığında, yüksek gelir grubundaki kişi sayısı birçok ülkeden fazla, bu da büyümeyi destekler. Emeklilik, artık kamunun tek başına sağlayamayacağı bir beklenti, alternatifler şart. Devlet katkısı ve stopaj avantajı gibi güçlü teşviklerle sistem hızlı büyümeye devam eder.

Hayat sigortacılığında bu yıl hangi ürünler daha hızlı büyüdü?

Kredi bağlantılı, özellikle tüketici kredisi, hayat sigortaları zaten olgundu, penetrasyon büyük bankalarda yüzde 90`lara ulaşıyor. Bu yıl kritik hastalıklar ve ameliyat sigortası gibi daha düşük primli ama toplumsal ihtiyaca cevap veren ürünlere yatırım yaptık. Ayrıca birikim amaçlı hayat sigortaları var. Belli dönem prim ödeyip dönem sonunda dolar cinsinden prim iadesi alırken süre boyunca sigortalı kalıyorsunuz. Vergi iadesi avantajı sayesinde çok cazip, bu ürünlerde hem geliştirmeler yaptık hem iletişimi güçlendirdik.

İlk 9 ayda hayat tarafındaki büyüme ne oldu? Yıl sonu beklentiniz nedir?

Prim iadeli hayat sigortası ve kazançlı yaşam sigortası hariç geri kalan diğer hayat ürünlerindeki büyüme geçtiğimiz yıla göre yüzde 150 seviyesinde. Bu alan kredi büyümesine paralel hareket ediyor. Yıl sonu büyümesinin de bu seviyelerde olacağını öngörüyorum. Ameliyat, kritik hastalıklar, tamamlayıcı sağlık gibi kredi dışı ürünlerde de iyi büyüme görüyoruz. Bu ürünler daha ulaşılabilir primlerle geniş fayda sağlıyor.

Yakın dönemde yeni ürün görecek miyiz?

Ana hatlarıyla temel ürünler mevcut. Yurt dışındaki reasürörlerle görüşerek farklı ülkelerde ilgi gören uygulamaları takip ediyoruz. Prim iadeli hayat sigortasına benzer, yatırım fonu bazlı TL ürün üzerinde çalışıyoruz. Mevzuat tarafı netleşirse çeşitlenme artabilir. Özel sağlığa göre daha ulaşılabilir ve kapsamı geniş olduğu için tamamlayıcı sağlık sigortası hızlı büyüyor.

Sektörde en çok beklenen gelişme yine TES mi? Operasyonel olarak hazır mısınız?

Evet en büyük haber, TES. Sektörü 2–3 kat büyütecek ama operasyonu da büyük. “Yarın başlıyoruz” dense bile şirketlerin aynı gün başlaması mümkün değil ciddi altyapı gerekir. Biz OKS`yi TES`e geçişin ilk adımı olarak gördük. Ön hazırlıklarımız var ancak ek yatırımlar gerekecek. Bir yandan da mevcut süreçleri tamamen otomatikleştirmeye odaklanıyoruz. Mevcutta milyonlarca müşterimiz var, kesin takvim gelmeden en kritik geliştirmelere öncelik veriyoruz.

“DİJİTALLEŞME ZORUNLU HALE GELDİ”

BÜYÜME PLANI

Garanti BBVA şubelerindeki emeklilik uzmanlarımız için eğitim yatırımlarını artıracağız ve daha çok müşteriye dokunacağız. Ancak artık 3–5 milyon müşteriden bahsediyoruz. Herkese tek tek temas mümkün değil. Bu nedenle ana odak tüm süreçleri dijitalleştirmek. Müşterilerimiz de dijitalden işlem yapmak istiyor. Bireysel emeklilik satışlarının yılbaşından bu yana yaklaşık yüzde 56`sı dijital kanallardan gerçekleşti. Bu ürün için oldukça iyi ve bildiğim kadarıyla sektörde örneği yok.

GELECEK HEDEFİ

Büyüme planlarında TES, gündemin üst sıralarında. Bir diğer ana başlık dijitalleşme. 18 yaş altı müşteri tabanı büyüdükçe dijitalleşme zorunlu hale geliyor. Garanti BBVA`nın “bankacılığın ötesi” stratejisiyle uyumlu şekilde bütün hizmet ve faydaları dijitale taşıyoruz. Müşteriler varlık ve fon getirilerini kolay izleyebilecek, “Otomatik Fon Koçu” (robo advisory) ile risk eğilimine uygun fon dağılımı, doğru zamanda otomatik değişim yapılabilecek. Tüm bunlarla yarının dünyasında bambaşka bir iş modeline hızlıca geçmeyi hedefliyoruz. Teknoloji yatırımımız şirketin en büyük geliştirme kalemi durumunda.

“SİSTEME GİRENLERİN 3`TE 1`İ 18 YAŞ ALTI”

EN ÖNEMLİ TRENDLER

İki önemli trend var. Birincisi, dijitalleşme. Bu ürün dijitalde satması zor bir ürün olmasına rağmen 50`lerin üzerine çıkan oranlara geldik. Hedefimiz tüm ürün ve hizmetleri dijitalleştirip bankacılık uygulaması içinde görülebilir kılmak. İkincisi ise 18 yaş altı kişilerin sisteme girmesi. Sistem 22 yıllık ancak son 3 yılda gelen bu ürün çok hızlı büyüyor. Bu yıl sisteme giriş yapanların 3`te 1`inden fazlası 18 yaş altı. Toplamda 1,5 milyon seviyesine ulaşıldı. Kültür olarak ebeveynler çocukları için daha uzun vadeli düşünüyor. Bu eğilim artarak sürecek gibi.

“GÜVENCE OLARAK GÖRÜLÜYOR”

Ebeveynlerin yaklaşık yüzde 70`inin kendi BES`i yok, önce çocukları için plan başlatmışlar. Bu ürün artık eğitim için de bir güvence olarak görülüyor. Hatta “yeni doğan hediyesi” olarak da yaygınlaşıyor. Garanti BBVA Emeklilik`te anne-baba dışındaki bir büyüğün başlattığı 7 bine yakın çocuk planı var. Ürüne ek fayda olarak ebeveynlerden herhangi birinin vefatı durumunda ödemeleri şirket olarak biz sürdürüyoruz. Şu an bu kapsamda 35–40 çocuk var.

“KATILIMCI SAYISINDA HEDEFİMİZ 3,5 MİLYON”

9 AYLIK PERFORMANS

2025`in 9 ayında gönüllü BES fon büyüklüğümüz 249,4 milyar TL, gönüllü BES katılımcı sayımız 1 milyon 571 bin 636 oldu. Pazar payımız yüzde 15,8. Sektör büyümesi 9 ayda yüzde 51`ken biz yüzde 58`le sektörün yaklaşık 10 puan üzerinde büyüdük.

YIL SONU BEKLENTİSİ

Yılın kalanında da benzer performans bekliyoruz. Fon büyüklüğünde yıl sonunda 300 milyar TL seviyesine ulaşmayı öngörüyoruz. Katılımcı sayısında 3,5 milyon civarı mümkün görünüyor.

VakıfBank, Dünya Bankasından 1,5 milyar Euro kredi sağladı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Dünya Bankası Grubu üyesi Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) kısmi garantisiyle sağlanacak 1,5 milyar avro tutarındaki kaynakla, başta kadınlar ve gençler olmak üzere toplumun her kesiminin desteklenmesi hedefleniyor.

Proje kapsamında doğrudan ve dolaylı olarak toplam 800 bin genç ve kadın istihdamının oluşturulması veya mevcut istihdam şartlarının iyileştirilmesi planlanıyor.

Söz konusu finansmanın kadın ve genç istihdamını artırmayı destekleyen, finansal kapsayıcılığı güçlendiren, mikro, küçük ve orta ölçekli işletmelerin finansmana erişimini iyileştiren ve depremden etkilenen bölgelerdeki ekonomik toparlanmayı destekleyen alanlarda kullandırılması öngörülüyor.

- "En yüksek tutarlı fonlama işlemi"

Açıklamada görüşlerine yer verilen VakıfBank Genel Müdürü Abdi Serdar Üstünsalih, Dünya Bankası ile 2010'da başlayan ve yıllar içinde farklı projelerle genişleyen işbirliklerinin, söz konusu yeni fonlama işlemiyle ileri bir aşamaya taşındığını belirtti.

Dünya Bankası Grubu üyesi IBRD kısmi garantisiyle hayata geçirmeyi planladıkları 1,5 milyar avro tutarındaki 10 yıl vadeli kaynağın, Türkiye ekonomisine duyulan güvenin yanı sıra VakıfBank'ın uluslararası kalkınma kuruluşları nezdindeki konumunun güçlendiğinin açık bir göstergesi olduğunu vurgulayan Üstünsalih, anlaşmanın Dünya Bankası İcra Kurulu tarafından onaylandığını bildirdi.

Üstünsalih, işlemin hem Türk bankacılık sektörü hem de Dünya Bankası açısından taşıdığı öneme dikkati çekerek, şunları kaydetti:

"Bu anlaşma, Türk bankacılık sektörü özelinde uluslararası kalkınma kuruluşlarıyla gerçekleştirilen en yüksek tutarlı fonlama işlemi olmasının yanı sıra Dünya Bankasının ülkemizde tek bir finansal kurumla imzaladığı en büyük fonlama işlemi olması bakımından da ayrı bir anlam ifade ediyor. Aynı zamanda, Türk bankacılık sektöründe kadın ve genç istihdamına yönelik gerçekleştirilen en yüksek tutarlı finansman projesi niteliğini taşıyor. Bankamızın Dünya Bankasının ülkemizdeki en büyük finansal kuruluş iş ortağı konumuna gelmesi hem bankamıza hem de ülkemize uzun vadede duyulan güveni yansıtıyor. Bu çerçevede, söz konusu fonlama işlemini, Dünya Bankası ile işbirliğimizi ileri bir aşamaya taşıyan ve her iki kurum açısından da stratejik öneme sahip bir adım olarak değerlendiriyoruz."

Sıkılaşmanın Kazananı: Leasing

Capital Online

Bankacılık sektörüne yönelik devreye alınan makroihtiyati tedbirler, sektörde kredi musluklarını kademeli olarak daralttı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası`nın 25 Temmuz 2023`te açıkladığı “seçici kredi ve miktarsal sıkılaştırma” paketiyle TL ticari kredilerde aylık büyüme yüzde 2,5, taşıt kredilerinde yüzde 2, ihtiyaç kredilerindeyse yüzde 3 ile sınırlandı. Bu sıkılaşma, finansmana erişimi zorlaştırırken leasing sektörüne yeni bir alan açtı. Yatırımlarını sürdürmek isteyen işletmeler için leasing, krediye alternatif bir finansman kanalı haline geldi.

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr
Capital Dergisi / Kasım 2025

Finansal Kurumlar Birliği`nin (FKB) Finansal Kiralama Sektörü İşlemleri Özet Raporu`na göre sektör güçlü bir ivme yakaladı. 2025 yılının ikinci çeyreğinde leasing işlem hacmi 1 milyar 761 milyon dolar seviyesine ulaştı. Bu, 2024`ün aynı dönemine göre yüzde 49 artış anlamına geliyor. TL bazında büyüme oranıysa yüzde 78 oldu. Yılın ilk yarısında toplam işlem hacmi 3 milyar 181 milyon dolara yükselirken TL bazında artış yüzde 62 olarak gerçekleşti. Sözleşme adedi 2024`ün ilk yarısındaki 10 bin 722 seviyesinden 14 bin 252`ye çıkarak yüzde 33 artış gösterdi. Aynı dönemde müşteri sayısı yüzde 32,7 yükselerek 50 bin 548`e ulaştı. 2022`de 19 bin 543, 2023`te 20 bin 854 olan toplam sözleşme sayısı dikkate alındığında, sektörün iki yılda istikrarlı bir genişleme süreci yaşadığı görülüyor.

Mal grubu bazında en yüksek payı iş ve inşaat makineleri yüzde 33,6 ile aldı. Onu karayolu taşıtları yüzde 17,5 ve gayrimenkul yüzde 16,4 ile izledi. En hızlı büyüyen alt segmentler arasında yenilenebilir enerji ekipmanlarının payı yüzde 124 olurken enerji verimliliği yatırımları dikkat çekti. Bu tablo, yatırım iştahının özellikle enerji, inşaat ve altyapı alanlarında yoğunlaştığını gösteriyor. Sektörel dağılıma bakıldığında imalat sanayinde yüzde 75, hizmet sektöründe yüzde 59 büyüme gerçekleşti. Toplam hacim 120 milyar TL`yi aştı. 2023 sonunda hizmet sektörünün leasing içindeki payı yüzde 55, imalatın payı ise yüzde 42 düzeyindeydi.

YENİ FİNANS ROTASI

Simon-Kucher Finansal Hizmetlerden Sorumlu Yönetici Ortağı Tunç Akyurt, kredi piyasasına getirilen sınırlamaların finansal sistemde kırılma yarattığını belirterek bankacılık sisteminin aktif büyüklüğünün de bu politikadan etkilendiğini dile getiriyor. Akyurt, banka bilançolarına uygulanan kredi büyüme sınırlarının kurumsal müşterilerin yatırım finansmanı talebini leasing şirketlerine yönlendirdiğine işaret ederek sektöre doğrudan sınırlama uygulanmadığını ancak fonlama maliyetlerinin arttığını hatırlatıyor. Bunun özellikle küçük ölçekli oyuncular üzerinde dolaylı baskı yarattığını vurgulayarak “Leasing alacakları 2024 yılında 2023`e göre yaklaşık yüzde 60 civarı nominal büyüdü. Bu, bankacılık kredilerindeki yüzde 35-40`lık artışın belirgin üzerinde” diyor. Politika yönünün tamamen gevşemeye dönmediğini vurgulayan Akyurt, “2025 yılı başından bu yana dinamik ve adaptif sınırlarla ilerleyen bir çerçeve var. Kredi büyüme mekanizmasının tamamen terk edilmesinden değil gerektiğinde gevşetilip yeniden sıkılaştırılabilecek bir yapının tercih edilmesinden söz edebiliriz. Özellikle TL ticari ve KOBİ kredilerinde 2025`in son çeyreğiyle birlikte kısmi gevşeme gündeme gelebilir. 2026 sonuna doğru ve 2027`de kredi sınırlarının gevşetilmesi beklenebilir” diyor.

KÂRA OLUMLU YANSIMA

Finansman dengelerindeki rakamlara yansıyan bu kayış, leasing şirketleri için hacmin yanı sıra kârlılık açısından da yeni bir dönem anlamına geliyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan`a göre bankacılık için açılma bu yılın sonunda mümkün. Parasal genişleme sinyallerinin 2025 sonu itibarıyla görülebileceğini söyleyen Atakan, “Daha önce kredi hacmi kontrolüne sebep olan koşullar hala geçerli. Ancak sektörlerden bağımsız olarak nakdin oldukça değer kazandığı bir dönemdeyiz. 2026 mayıs için parasal genişleme beklentisini göz önünde bulundurmak faydalı olur. Bunun 2025 yılının son çeyreğinde başlaması gerekebilir” değerlendirmesinde bulunuyor.

Atakan, bankacılıktaki sıkılaşmanın finansal kiralama şirketlere etkisini ise şöyle yorumluyor: “Birçok banka kredi verememe durumunu ve kârlılıklarını iştirakleri olan finansal kiralama ve faktoring şirketleri aracılığıyla kapatmaya çalıştı. Sektördeki bağımsız finansal kiralama şirketleri de bankalar tarafından karşılanamayan bu talebe cevap verdi. Bunun şirketlerin kârlılığına olumlu yansıdığı söylemek mümkün.”

KOBİ`LERİN TERCİHİ

Leasing sektöründeki bu sıçrama müşteri sayısına da yansımış durumda. QNB Leasing Genel Müdürü Osman Taş, son iki yılda sektörün işlem hacimlerinde yaklaşık yüzde 60 büyüme, müşteri sayısında yüzde 35 artış gözlemlediklerini belirtiyor. Özellikle KOBİ`lerin finansmana erişimde leasingi daha fazla tercih etmeye başladığını vurgulayan Taş, “İş makineleri, enerji ekipmanları ve `sat ve geri kirala` ürününe talep belirgin şekilde arttı. Son iki yılda yaşanan bu tablo, leasingin sadece bir finansman alternatifi olmaktan çıkıp reel sektörün sürdürülebilir büyümesinde kritik bir kaldıraç olduğunu bir kez daha ortaya koydu” diyor.

QNB Leasing`in öne çıkan başlıca finansman alanlarının özellikle güneş ve rüzgar enerjisi yatırımları olduğunu vurgulayan Taş, sözlerine şöyle devam ediyor: “Önümüzdeki dönemde kredi büyümesinde daha dengeli bir seyir öngörüyoruz. 2026 itibarıyla faizlerin kademeli olarak gerilemesiyle yatırım iştahının yeniden artacağını düşünüyoruz. Bu ortamda leasing, yatırım finansmanında daha stratejik bir rol üstlenecek. Bu dönemi `yatırım finansmanında yeniden yapılanma dönemi` olarak görüyoruz. Yeşil finansman, dijitalleşme ve sektör bazlı çözümler önümüzdeki yılların odak noktası olacak. Sınırlamalar gevşese dahi leasing bilincinin kalıcı hale geldiğine inanıyoruz.”

Katılım bankalarının leasinge yönelmesinin sektörde yeni bir rekabet ve iş birliği dinamiği yarattığını belirten Taş, “Türkiye`de leasing kullanan müşteri sayısı bugün 50 binler seviyesinde. Leasing ile finanse edilen yatırımların toplam sabit kıymet yatırımlarındaki payı ise sadece yüzde 3. Bu oran pastanın ne kadar büyüyebileceğini gösteriyor” ifadesinde bulunuyor.

ESNEK FİNANS MODELLERİ

Bankacılık kredilerindeki daralma ortamında leasing şirketleri esnek ödeme planları ve yenilikçi ürünlerle fark yaratmaya çalıştı. BNP Paribas Finansal Kiralama Genel Müdürü Sibel Alyar, sektörün bu dönemde faiz ve hacim odaklı rekabetten uzaklaşıp danışmanlık ve proje bazlı çözümler ekseninde nitelikli bir büyüme yakaladığını dile getiriyor. “Örneğin tarımda hasat dönemlerine, inşaat sektöründe proje hak edişlerine uygun ödeme planlarıyla özellikle teknoloji sektöründe operasyonel kiralama çözümleri şirketlere esneklik kazandıran önemli çözümler arasında yerini aldı” diyor. Alyar, ayrıca kentsel dönüşüm projelerindeki hareketlenme ve deprem bölgesindeki ihtiyaçlara paralel olarak iş ve inşaat makineleri alanında önemli bir büyüme görüldüğünü aktarıyor. “Diğer yandan üretim hatları, tarım ekipmanları, enerji verimliliği ve güneş enerjisi projelerinde de leasing önemli bir avantaj haline geldi. Bu alanlarda finansal kiralama, yalnızca finansman sağlamakla kalmadı, yatırımın sürdürülebilirliğini ve nakit akışını koruyan bir çözüm ortağı konumuna geldi” ifadesini kullanıyor. Alyar, 2025 sonrası için de temkinli bir iyimserlik taşıyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: “Makro politikaların kademeli normalleşmesiyle kredi piyasasında seçiciliğin süreceği, ancak fiyatlama ve vadelerin uzayacağı bir dönem bekleniyor. Öngörülebilirliğin artmasıyla daha uzun vadeli ve proje bazlı modeller mümkün hale gelecek. Sektör, önümüzdeki dönemde ESG uyumlu ve teknolojiye odaklanan leasing şirketlerinin öne çıktığı bir büyüme eksenine yöneliyor.”

YEŞİL DÖNÜŞÜM GÜCÜ

Leasing sektörü, 2025 sonrası Türkiye`nin sanayi dönüşüm sürecinde kritik bir finansman aracı olarak öne çıkıyor. ING Leasing Genel Müdürü Onur Gül, son iki yılda sektörün, aynı zamanda yeşil dönüşümün lokomotifi haline geldiğini söylüyor. Gül, “Türkiye`de leasing sektörünün en yoğun finanse ettiği alanların başında iş makineleri geliyor. Ancak son yıllarda enerji dönüşümü ve sürdürülebilirlik odaklı yatırımların artmasıyla birlikte leasing şirketlerinin bu alandaki finansman payı da belirgin bir şekilde yükseldi. Özellikle güneş enerjisi ve rüzgar enerjisi gibi alanlarda yapılan yatırımlar, sektördeki büyümenin yeni lokomotiflerinden biri haline geldi” diyor. Gül, yılın ilk dokuz ayında yaklaşık 13 milyar TL tutarında finansmanın yenilenebilir kaynaklı elektrik enerjisi üretim ekipmanları için sağlandığını belirtiyor. Aynı dönemde yaklaşık 40 milyar TL`lik ekipman finansmanı sağlandığını vurgulayan Gül, “Bu da sanayinin üretim kapasitesini artıran önemli bir unsur. Leasing sektörü bugün artık sadece yatırımın değil yeşil dönüşümün de finansman gücü haline geliyor” diyor. Leasingin 2025 sonrası dönemde sanayinin dönüşümünde kilit rol oynayacağını belirten Gül, önümüzdeki yıllarda dijitalleşme, sürdürülebilir altyapı ve enerji verimliliği odaklı yatırımların artacağını ifade ediyor.

MALİYET DÜŞÜRÜCÜ YATIRIMLARDA TALEP TRENDİ

Leasing sektörü açısından 2025 yılının dinamik ve dönüşüm odaklı bir yıl olarak ilerlediğini söyleyen Yapı Kredi Leasing Genel Müdürü Fatih Torun, “Bu da yatırım iştahını canlı tutmaya yarıyor. Yılın ilk yarısında, geçen yılın aynı dönemine kıyasla bir büyüme eğilimi olduğunu söyleyebiliriz. Geçen yıl aynı dönemine göre aktif büyüklük yüzde 46 artışla yaklaşık 430 milyar TL ve sektör alacakları da yüzde 45 artışla 296 milyar TL olarak gerçekleşti. Özkaynak büyüklüğü de yüzde 56 artışla 79 milyar TL`ye ulaştı” diyor. Bu süreçte Yapı Kredi Leasing olarak müşterilerin ihtiyaçlarını en doğru şekilde analiz ederek, onlara esnek ve yaratıcı çözümler sunmaya devam ettiklerini ve sektörel görünümün özellikle yılın ikinci yarısından itibaren daha da güçleneceğine inandıklarını belirtiyor. Son yıllarda finansal kiralama sektöründe daha seçici ve kaliteli bir büyüme gözlemlediklerini ifade ederek sözlerine şöyle devam ediyor: “Bu dönemde yatırımcılar, finansman kararlarını daha stratejik ve uzun vadeli düşünerek alıyor. Bu da aslında sektörümüzün daha sürdürülebilir ve sağlıklı bir yapıya kavuşmasını sağlıyor. Bu yaklaşımın, uzun vadede sektörümüz için fırsatlar yaratacağına inanıyoruz. 2025 yılında, iş ve inşaat makinesi yatırımları yüzde 30`u aşan pazar payıyla sektörü domine etmeye devam ediyor. Dikkat çeken bir diğer nokta maliyet düşürücü yatırımlardaki talep trendi. Hem su hem enerji kaynaklarını korumaya ve dönüştürmeye yönelik yatırımlardaki talepler de dikkat çekici seviyelerde seyrediyor.”

“KATILIM BANKALARI LEASİNGE YÖNELDİ”

FAİZSİZ FİNANSLA UYUMLU

Katılım bankaları son iki yılda özellikle 2023 sonrası rasyonelleşme süreciyle birlikte leasing iştirakleri kurma veya büyütme yönüne gitti. Vakıf Katılım Finansal Kiralama, Ziraat Katılım Leasing ve Kuveyt Türk bu eğilimin öne çıkan örnekleri oldu. Kredi büyüme sınırlarının TL ticari kredilerde sıkı kalması, katılım bankalarını yatırım odaklı alternatif finansman kanallarına yöneltti. Leasing modeli, varlığa dayalı ve kira sözleşmesine dayanan yapısıyla katılım finans ilkeleriyle uyumlu bir araç sunuyor.

SERMAYE DENGESİ SAĞLIYOR

Katılım bankaları leasing yoluyla sabit varlık finansmanını bilançolarından kısmen dışarı taşıyor. Bu uygulama, aktif ve yükümlülük dengesini iyileştiriyor ve sermaye yeterliliği üzerindeki baskıyı azaltıyor. Katılım bankaları leasing iştiraki üzerinden kredi sınırlamasına tabi olmadan yatırım finansmanı sağlayabiliyor. Ancak, bu “regülasyon arbitrajı” sınırlı kalıyor çünkü fonlama yine aynı grubun kaynak maliyetine bağlı.

FAİZSİZ MODELİN GÜCÜ

Leasing ürünleri üretim, enerji, altyapı ve KOBİ yatırımlarında katılım finans modelinin doğal uzantısı olarak öne çıkıyor. Bu yönelim, katılım bankacılığını tüketici finansmanından çıkarıp yatırım bankacılığı eksenine yaklaştırıyor. Leasing işlemlerinde varlık teminatlı yapı, kredi riskinin görece düşük olmasını sağlıyor. Bu da katılım bankalarının risk-ağırlıklı varlıklarını dengelemesine yardımcı oluyor. Katılım bankaları açısından finansal kiralama, faizsiz finansın reel sektördeki uygulama alanını genişletiyor. Bankacılık sistemi içinse bu model, kredi sınırları altında bile yatırımların sürmesini sağlayan emniyet supabı işlevi görüyor.

SINIRLAMALAR OLMASAYDI NE OLURDU?

STRES TESTİ İŞLEVİ

QNB Leasing Genel Müdürü Osman Taş, “Sınırlamalar olmasaydı leasing sektörü büyük olasılıkla bankacılık kredileriyle doğrudan rekabet eden geleneksel bir düzlemde kalır, bu kadar hızlı bir stratejik görünürlük ve ürün çeşitlenmesi kazanamazdı” diyor. Bu dönemde alınan tedbirlerin sektörün kendi potansiyelini göstermesi ve verimliliğini artırması açısından bir tür stres testi işlevi gördüğünü vurguluyor. “Biz bu dönemde ihtiyaçlara özgü farklı çözüm setleri geliştirdik. Dolayısıyla alternatif bir finansman kanalı olarak hacmimizi artırırken sektörün stratejik önemini ve görünürlüğünü pekiştirdik. Leasingin artık yatırım ekosisteminin kalıcı bir unsuru haline geldiğini rahatlıkla söyleyebiliriz” ifadesinde bulunuyor.

ARTAN PROFESYONELLİK

“Düzenlemeler bu dönemde leasing sektörünü destekleyici bir rol oynuyor” diyor ING Leasing Genel Müdürü Onur Gül. Ancak bu büyümenin ardında düzenlemelerin yanı sıra artan profesyonellik ve müşteri odaklı yaklaşımın da etkili olduğunu belirtiyor. “Leasing şirketleri olarak uluslararası fon kuruluşlarından Türkiye`ye yatırım çekiyoruz. Bu sayede finansman kaynaklarımızı çeşitlendiriyor, vadeleri uzatıyor ve daha rekabetçi koşullarda müşterilerimize hizmet sunabiliyoruz. 2025 yılının ilk dokuz ayında, bir önceki yıl sonuna kıyasla 1,3 milyar doların üzerinde yabancı fon sektöre tahsis edildi. Bu rakamın yıl sonuna kadar 4 milyar dolara ulaşmasını bekliyoruz” diye ekliyor. ING Leasing olarak KOBİ`lerin dijital dönüşümlerine katkı sağlayan çevre dostu yatırımları desteklemek amacıyla Green for Growth Fund S.A. (GGF) ile finansman anlaşması imzaladıklarını söyleyerek bu anlaşmayla hem çevre dostu hem de teknoloji odaklı yatırımlar için kaynak sağlayacaklarını ifade ediyor.

UYUM VE DAYANIKLILIK

Leasing sektörünün her koşulda reel ekonomiye katkı sağlayan güçlü bir yapı sergilediğini söyleyen Yapı Kredi Leasing Genel Müdürü Fatih Torun, “Elbette farklı bir makroekonomik ortamda sektörün seyri de değişebilirdi. Ancak bugünkü tablo, sektördeki oyuncuların uyum ve dayanıklılık kapasitesini net biçimde ortaya koyuyor. Geçtiğimiz yıl iş ve inşaat makineleri mal grubu, finansal kiralama sektöründeki büyümede önemli bir rol oynadı. Dolayısıyla geçen sene izlenen trend, 2025`te de şehirlerdeki yapılaşma çalışmalarının sonucu olarak sürebilir. Öte yandan, ülkemizdeki sürdürülebilir politikaların bir yansıması olarak dikkat çeken bir diğer nokta ise yenilenemez kaynaklı elektrik üretimi ekipmanlarında yaşanan düşüş. Bu segment artık yerini yenilenebilir kaynaklı elektrik üretim grubuna bırakıyor. Mal grubu sıralamasında yükselen yenilenebilir enerji ekipmanları grubunda, ülkemizin yeşil enerji dönüşümünün ivmelenmesiyle birlikte önümüzdeki yıllarda çok daha hızlı bir büyüme görebiliriz” diyor.

BES fonları altın ile parladı: Bir BES uzmanından yorumlar var

Capital Online

AA muhabirinin Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerinden derlediği bilgilere göre, BES kıymetli maden fonlarının büyüklüğü ile bu fonlara bağlı sözleşme sayıları eylül sonu itibarıyla geçen yılın sonuna göre arttı.

Bireysel Emeklilik Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, mevcut durumda Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) havuzundaki yatırımların yüzde 40'ının altın cinsi veya altına endeksli yatırımlardan oluştuğunu belirterek, "2026'da başka bir yatırım aracında bir trend oluşmazsa, sistemdeki altın yatırımlarının ağırlığı devam edecektir." dedi.

Sistemde kıymetli maden fonlarının toplam büyüklüğü, geçen yılın sonunda 396 milyar 351 milyon lirayken, eylülde 755 milyar 580,7 milyon liraya yükseldi. EGM verilerinde 15 grupta incelenen BES fon piyasasında kıymetli maden fonlarının payı da aynı dönemde yüzde 39,5'ten yüzde 49,5'e çıktı.

Eylül ayı itibarıyla fon büyüklüğünde kıymetli madenleri likit fonlar izlerken, bu fonlar 173 milyar 676,1 milyon liralık hacimle BES fon pazarının yüzde 11,4'ünü oluşturdu.

Ayrıca, bu dönemde, yatırımcı tercihlerinin yansıdığı sözleşme adetlerinde de benzer bir tablo oluştu. Geçen yılın sonunda 6 milyon 705 bin 975 olan kıymetli maden fonu kaynaklı sözleşme sayısı, eylülde 7 milyon 586 bin 94'e ulaştı. Böylece, söz konusu fon grubunun toplam sözleşmelerdeki payı yüzde 26,6'dan yüzde 29,7'ye yükseldi.

Bununla birlikte, kasım ayı itibarıyla fon kıyas grupları bazında katılımcı sayıları ve birikim tutarlarına bakıldığında ise 4 milyon 290 bin 538 ünik (tekil) katılımcısı bulunan altın katılım fonlarının büyüklüğü 625 milyar 847,2 milyon lira oldu. Standart altın fonlarında ise 1 milyon 577 bin 737 ünik katılımcı yer alırken, buradaki toplam fon tutarı 218 milyar 611,4 milyon lira olarak gerçekleşti.

Söz konusu veriler ışığında, BES kapsamında kıymetli maden fonlarındaki yükselişin lokomotifinin altın cinsi veya altına endeksli fonlar olması dikkatleri altın piyasasına yönlendirdi.

- Altının performansı yatırımcıları cezbetti

Bireysel Emeklilik Uzmanı Zeynep Candan Aktaş, AA muhabirine konuya ilişkin yaptığı değerlendirmelerde, 2025'in altın piyasasının yükselişte olduğu bir yıl olduğunu söyledi.

Yükseliş sürdükçe tüm yatırım araçlarında olduğu gibi BES'te de yatırımcıların altın fonlarına yöneldiğini vurgulayan Aktaş, "Sözleşmelerin yüzde 30'unda altın yatırımı yer almaya başladı. Gelinen noktada BES havuzundaki tüm yatırımların yüzde 40'ı altın cinsi veya altına endeksli yatırımlardan oluşuyor." diye konuştu.

Aktaş, yatırımcıların genellikle yükselen piyasada bulunmak istediğini dile getirerek, altının son bir yıldaki performansının bu yatırımcıları cezbettiğini ifade etti.

Yurt içinde altının riskinin genellikle olduğundan daha düşük değerlendirildiğini söyleyen Aktaş, "Çünkü, altının uluslararası piyasalarda değeri artmasa da dolar/TL paritesindeki yükselişler nedeniyle altın fiyatları uzun vadede sürekli yukarı yönde hareket ediyor. Bu da her dönemde altın yatırımlarını, diğer yatırım araçlarının önüne taşıyor." değerlendirmesinde bulundu.

Aktaş, sistemde altın fonlarına yatırım yaparak, bunun üzerine yüzde 30 devlet katkısı alma imkanının bulunduğuna dikkati çekti.

- "Altın ve likit fonların, yatırımcıların yönelişi ve getiriler nedeniyle sistemdeki ağırlığı arttı"

Zeynep Candan Aktaş, kıymetli maden fonlarının büyüklüğünde kaydedilen artışın arkasındaki dinamiklerden bahsederek, altının piyasalarda güvenli liman olarak kabul edildiğini anımsattı.

Uluslararası çatışmalar, jeopolitik riskler, savaş olasılıkları veya piyasalardaki marjinal dalgalanmaların yatırım için altını öne çıkardığına işaret eden Aktaş, "Özellikle ABD'nin gümrük vergileri yoluyla uluslararası ticareti dizayn etme çabası, merkez bankalarını altın rezervlerini güçlendirmeye yöneltti. Diğer yandan ülkemizde yüksek enflasyondan korunma güdüsü altının yükselişiyle desteklenince iç talepte de artış meydana geldi. O kadar ki dış ticaret açığını artırdığı gerekçesiyle altın ithalatına kota getirildi." şeklinde konuştu.

Aktaş, yurt içinde son bir yıla bakıldığında, yatırım araçlarından altın cinsi varlıkların ve mevduat gibi sabit getirili araçların getiri sağladığını belirterek, hisse senedi piyasası kayıptayken, döviz cinsi yatırımların ise enflasyona yenildiğini aktardı.

Altın fiyatlarındaki yükselişi gören yatırımcıların, altın yatırımlarını artırdıklarına dikkati çeken Aktaş, risk almak istemeyen yatırımcıların ise para piyasası fonları, likit fonlar ve temkinli değişken fonlar ile sabit getiriye yöneldiğini anlattı.

Aktaş, böylece altın ve likit fonların hem yatırımcı ilgisi hem de getiriler nedeniyle sistem içindeki ağırlığının arttığını kaydederek, "Bu fonlardaki büyümeye eşlik edemeyen hisse fonlar, hem değer kaybı hem de yatırımcı çıkışı nedeniyle sistemdeki ağırlığını kaybetti. Portföyünde döviz cinsi borçlanma aracı taşıyan dış borçlanma araçları fonları da benzer bir etkiye maruz kaldı. Yatırımcı çıkışı ve reel değer kaybı, sistemdeki ağırlıklarının azalmasına neden oldu." değerlendirmesinde bulundu.

- "BES'te önemli olan portföyü ve vadeyi çeşitlendirmek"

Aktaş, 2026 yılına dair BES katılımcılarının fon tercihlerine ve getiri beklentilerine ilişkin öngörülerde bulunarak, sözlerini şöyle tamamladı:

"2026'da başka bir yatırım aracında bir trend oluşmazsa, sistemdeki altın yatırımlarının ağırlığı devam edecektir. Ayrıca, BES uzun vadeli bir yatırım. Sisteme yeni girenlerin altın-gümüş, hisse, dış borçlanma araçları, endeks, karma ve agresif değişken fonların bir veya birkaçıyla bir portföy oluşturmasıyla çeşitlendirme sağlanabilir. Diğer taraftan sisteme girişten itibaren ilk yıllarda bu fonlara yatırım yapılması, olası kayıplardan daha az etkilenmeyi sağlar. 2026'da faizlerdeki düşüşün devam etmesi halinde hisse fonlara yönelim olabilir. Ama BES'te önemli olan portföyü ve vadeyi çeşitlendirmektir."

Bankacılık sektörünün mevduatı geçen hafta arttı

Capital Online

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), haftalık para ve banka istatistiklerini açıkladı.

Buna göre, bankacılık sektörünün toplam mevduatı 28 Kasım ile biten haftada 490 milyar 154 milyon 93 bin lira artarak 26 trilyon 762 milyar 661 milyon 248 bin liradan, 27 trilyon 252 milyar 815 milyon 341 bin liraya çıktı.

Aynı dönemde bankalardaki TL cinsi mevduat yüzde 1,3 artarak 14 trilyon 822 milyar 726 milyon 797 bin lira, yabancı para (YP) cinsinden mevduat yüzde 1,2 yükselişle 9 trilyon 10 milyar 282 milyon 417 bin lira oldu.

Bankalarda bulunan toplam YP mevduatı geçen hafta 250 milyar 247 milyon dolar düzeyinde gerçekleşirken bu tutarın 213 milyar 109 milyon doları yurt içinde yerleşik kişilerin hesaplarında toplandı.

Yurt içi yerleşiklerin toplam YP mevduatında, parite etkisinden arındırılmış veriler göz önünde bulundurulduğunda 28 Kasım itibarıyla 320 milyon dolarlık artış görüldü.

- Yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri azaldı

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredileri, geçen hafta yüzde 1,7 artarak 5 trilyon 414 milyar 972 milyon 499 bin lira oldu.

Bankacılık sektöründe yurt içi yerleşiklerin tüketici kredilerinin 658 milyar 294 milyon 766 bin lirası konut, 49 milyar 306 milyon 883 bin lirası taşıt, 2 trilyon 66 milyar 652 bin lirası ihtiyaç kredileri, 2 trilyon 641 milyar 370 milyon 198 bin lirası da bireysel kredi kartlarından oluştu.

Bankacılık sektörünün TCMB dahil toplam kredi hacmi de 28 Kasım ile biten haftada 225 milyar 398 milyon 898 bin lira artarak 21 trilyon 459 milyar 967 milyon 964 bin liraya yükseldi.

Garanti BBVA’dan gençlere kariyer desteği

Capital Online

Türkiye`de gençlerin iş hayatına geçiş süreci her yıl daha da zorlaşırken, şirketlerin yetenek ihtiyacı da hızla dönüşüyor. Bu tablo içinde Garanti BBVA, üniversite son sınıf öğrencileri ve yeni mezun gençler için hazırladığı “Kariyerime İlk Adım” programıyla hem eğitim hem istihdam alanında önemli bir adım atıyor. Program, gençlere yalnızca ilk iş deneyimlerine hazırlanma fırsatı sunmakla kalmıyor; aynı zamanda yeni nesil becerilerle donatılmış bir başlangıç yapmalarını amaçlıyor.

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr 

Garanti BBVA`nın Türkiye genelinden seçtiği 1.000 genç, kapsamlı bir gelişim sürecine dahil edildi. 16 Ekim – 18 Kasım 2025 tarihleri arasında başvuruları alınan programa, 72 ilden 4 bin 500`ün üzerinde başvuru geldi. Katılımcıların yüzde 66`sının kadın olması ise genç kadınların iş yaşamına güçlü başlama isteğinin dikkat çekici bir göstergesi olarak öne çıktı. Programı başarıyla tamamlayan gençlerin profilleri, Garanti BBVA`nın Kariyer.net iş birliğiyle 6 ay boyunca 100 işverenle öncelikli olarak paylaşılacak. Böylece gençler, eğitim sürecinin ardından doğrudan iş dünyasıyla temas etme fırsatına kavuşacak.

Programın içeriği, hızla değişen iş dünyasının beklentilerine göre şekillendirilmiş durumda. Gençler; etkili iletişimden yapay zekâ farkındalığına, yeni nesil satış tekniklerinden mülakat pratiklerine kadar 11 farklı başlıkta kapsamlı bir eğitim alıyor. Amaç, üniversite diplomasının ötesine geçen bir yetkinlik seti kazandırmak ve gençlerin istihdama daha özgüvenli adım atmasını sağlamak.

“Yeteneklerini geliştirebilecekleri alanlar açıyoruz”

Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, programın önemini şu sözlerle aktarıyor:
“Gençlerin geleceğe güçlü bir adım atmasını sağlamak önceliklerimizden biri. `Kariyerime İlk Adım` Programı ile gençlerin potansiyellerini en iyi şekilde ortaya koymalarına ve iş hayatına güvenle başlamalarına destek oluyoruz. Eğitimi yalnızca bankacılık faaliyetimizin bir parçası değil ülkemizin geleceğine yapılan bütüncül bir yatırım olarak görüyoruz.” Akten, Garanti BBVA`nın kendisini bir “okul şirket” olarak konumlandırdığını vurgulayarak, gençlere yeteneklerini geliştirebilecekleri alanlar sunmanın kurumun temel hedeflerinden biri olduğunu ifade ediyor.

“Yarının liderleri, bugünden gelişimine alan açan gençler arasından çıkacak”

Garanti BBVA Yetenek ve Kültür Genel Müdür Yardımcısı Ebru Taşcı Firuzbay ise gençlerin istihdama geçişte en çok ihtiyaç duyduğu şeyin yönlendirilme ve destek olduğunu belirtiyor. Firuzbay, “Teknolojinin ve iş yapış biçimlerinin bu kadar hızlı değiştiği bir dönemde diploma tek başına yeterli değil. Empati, iletişim, problem çözme ve sürekli öğrenme gibi beceriler artık kariyerin asıl belirleyicisi. Bu programı gençlerin bu yetkinlikleri keşfetmesi ve kariyerlerine güçlü bir başlangıç yapabilmesi için tasarladık” diyor.

Türkiye`nin farklı bölgelerinden gelen gençlerin aynı fırsata erişmesini önemsediklerini belirten Firuzbay, bugün Garanti BBVA`da her dört çalışandan birinin Z kuşağından oluştuğunu ve bu durumun gençlerin beklentilerini yakından anlamayı kolaylaştırdığını da ekliyor ve “Geleceğin liderleri, bugünden gelişimine alan açan gençler arasından çıkacak. Biz de bu yolculukta onların yanında olmaktan büyük bir heyecan duyuyoruz” diyor. Garanti BBVA`nın “Kariyerime İlk Adım” programı, gençlerin iş yaşamına hazırlanmasına yönelik yalnızca bir eğitim süreci değil; aynı zamanda fırsat eşitliği, bölgesel kapsayıcılık ve yeni nesil yetenek yetiştirme vizyonunun somut bir yansıması niteliğinde.

Bankacılık sektörünün net karı beli oldu

Capital Online

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), Ekim 2025 dönemine ilişkin "Türk Bankacılık Sektörünün Konsolide Olmayan Ana Göstergeleri" raporunu yayımladı.

Buna göre, Ekim 2025 döneminde Türk bankacılık sektörünün, aktif büyüklüğü 44 trilyon 118 milyar 718 milyon lira oldu. Sektörün aktif toplamı 2024 yılsonuna göre 11 trilyon 451 milyar 36 milyon lira arttı.

Böylece 2024 yılı sonuna göre sektörün toplam aktifi yüzde 35,1, krediler toplamı yüzde 34,5, menkul değerler toplamı yüzde 30,5 arttı. Bu dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı yüzde 2,39 oldu.

Bankaların kaynakları içinde, en büyük fon kaynağı durumunda olan mevduat 2024 yılı sonuna göre yüzde 34,2 artışla 25 trilyon 366 milyar 701 milyon liraya yükseldi.

2024 yılı sonuna göre, bankacılık sektörünün öz kaynak toplamı yüzde 30,8 artışla 3 trilyon 804 milyar 281 milyon liraya ulaştı.

Bu dönemde, sektörün dönem net karı 751 milyar 636 milyon lira, sermaye yeterliliği standart oranı ise yüzde 18,88 oldu.

AXA Sigorta ve Opinion AI’den stratejik iş birliği

Capital Online

Şirketten yapılan açıklamaya göre, AXA Sigorta, provizyon değerlendirme süreçlerinin karar kalitesini ve hızını artırmak amacıyla yapay zeka alanında yenilikçi çözümler sunan Opinion AI ile stratejik işbirliğine imza attı.

Bu kapsamda, Opinion AI tarafından geliştirilen yapay zeka tabanlı bilimsel temelli klinik karar destek sistemi, AXA Sigorta'nın provizyon süreçlerine entegre edilecek.

İki şirket arasında gerçekleştirilecek sistem entegrasyonu sayesinde uzman ekiplerin son kararları ve provizyon talepleri, tıbbi kaynaklarla güncel klinik rehberlerden beslenen sistem üzerinden değerlendirilecek, böylece sigortalılara daha hızlı ve şeffaf hizmet sağlanacak.

Opinion AI tarafından geliştirilen sistem, tanı ve talep edilen işlemlerin en güncel tıbbi rehberlerle uyumluluğunu kontrol ederken, işlemin tıbbi gerekliliğini analiz ediyor ve nadir hastalıklar için uzmanlık düzeyinde literatür bilgisi sunuyor.

Yapay zeka, her talep için akıllı öneriler üretirken, bunları bilimsel literatürden alıntı ve referanslarla şeffaf şekilde destekliyor. Tıbbi literatürdeki son gelişmeleri sürekli takip ederek bilgi tabanını otomatik olarak güncelleyen sistem, bu sayede her zaman en güncel rehberlere göre değerlendirme yapılmasına olanak veriyor.

- "Model operasyonel verimliliğimizi artıracak"

Açıklamada görüşlerine yer verilen AXA Sigorta Üst Yöneticisi (CEO) Yavuz Ölken, Opinion AI işbirliğiyle sağlıkta insanı merkeze alan yaklaşımlarını bilimsel doğruluk ve teknolojiyle güçlendiren önemli bir adım attıklarını belirtti.

Ölken, provizyon süreçlerinde ihtiyaç duyulan tıbbi değerlendirmeyi, yapay zeka destekli ve literatüre dayalı bir sistemle güçlendirmenin, karar kalitesini artırdığını, sigortalılara da daha hızlı ve şeffaf bir hizmet sunmalarını sağladığını kaydetti.

Sistemin, uzman ekiplerin karar süreçlerine bilimsel perspektif ekleyen akıllı bir klinik danışman niteliği taşıdığını anlatan Ölken, şunları kaydetti:

"Son kararın her zaman AXA Sigorta sağlık uzmanlarımızda olduğu bu model hem operasyonel verimliliğimizi artıracak hem de sağlık alanındaki empati güvencesi yaklaşımımızı daha güçlü şekilde hayata geçirmemize katkı sağlayacak. Böylece, mutlu müşteriyle büyüme yolculuğumuzu destekleyen yapay zeka iş değerini tüm süreçlerimize entegre ederek, daha etkin, güvenilir ve sürdürülebilir bir hizmet deneyimi sunacağız."

- "Provizyon süreçlerinde karar alma süresi ve hızı artıyor"

Opinion AI Kurucu Ortağı Elif Elkin de işbirliğinin, sigorta ve sağlık sektörünün kesişiminde bir dönüm noktasını temsil ettiğini anlattı.

Geliştirdikleri yapay zeka tabanlı klinik karar destek sistemiyle provizyon süreçlerindeki karar kalitesini ve hızını yeni bir seviyeye taşıdıklarını vurgulayan Elkin, her provizyon kararının dünya çapında kabul görmüş bilimsel kaynaklarla desteklendiğini ve şeffaf bir gerekçeyle sunulduğunu aktardı.

Elkin, dijital ikiz teknolojilerinin, işbirliğinin en önemli katma değerlerinden olduğuna işaret ederek "Bu teknoloji, sadece bir provizyon talebini değil, bütüncül hasta verisini ve hekimin karar modelini bir araya getirerek, bağlama duyarlı en doğru kararın verilmesini sağlıyor." ifadelerini kullandı.

Bu sayede hem operasyonel verimliliğin arttığını hem de sigortalılar için tıbbi olarak en uygun yaklaşımın belirlenmesinin güvence altına alındığını vurgulayan Elkin, "Rutin değerlendirmeleri otomatikleştirerek, değerli uzman insan kaynağının daha karmaşık vakalara odaklanmasına imkan tanıyoruz." değerlendirmesinde bulundu.

Burgan Bank 25 milyon Euro'luk yeşil finansman sağladı

Capital Online

Bankadan yapılan açıklamaya göre, Türkiye'de yeşil ekonomiye geçiş süreci hız kazanırken, finans sektörü de bu dönüşüme sağladığı desteği sürdürüyor.

Çevre dostu yatırımlara kaynak sağlamak amacıyla EBRD ile yeni bir anlaşmaya imza atan banka, bu kaynakla, enerji verimliliğini artıran, yenilenebilir enerji üretimini destekleyen ve iklim dostu teknolojilerin kullanımını teşvik eden şirketlere finansman sağlayacak. Böylece banka, reel sektörde yeşil dönüşümün hızlanmasına ve Türkiye ekonomisinin sürdürülebilir büyümesine katkı sunmayı amaçlıyor.

Açıklamada görüşlerine yer verilen Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, Türkiye'nin yeşil ekonomiye geçişini destekleyen projelere hız verdiklerini belirtti.

EBRD ile 25 milyon avro tutarında, 5 yıl vadeli bir finansman anlaşması imzaladıklarını aktaran Dinç, "EBRD'nin GEFF kapsamında gerçekleşen anlaşma, bankamızın uluslararası finans kuruluşlarından temin ettiği ilk yeşil finansman kaynağını temsil ediyor." ifadelerini kullandı.

Dinç, söz konusu finansmanla enerji verimliliği, yenilenebilir enerji ve yeşil dönüşüme odaklanan şirketlere destek sağlayacaklarını anlatarak, şöyle devam etti:

"Bu yeni kaynak ayrıca müşteri portföyümüzün büyümesine ve çeşitlenmesine de katkıda bulunacak. EBRD ile kurduğumuz bu işbirliği, yeşil ekonomiye verdiğimiz desteğin ve yeşil yatırımları finanse etme konusundaki kararlılığımızın güçlü bir göstergesidir. Ülkemizin yeşil ekonomiye geçişini hızlandırmak ve reel sektörün yeşil temalı sürdürülebilir yatırımlarına finansman sağlamak için çalışmalarımıza kararlılıkla devam ediyoruz."

EBRD Türkiye Başkan Vekili Oksana Yavorskaya da ortaklığın, yeşil finansmana duydukları farkındalığı ve Türkiye'nin yeşil dönüşümünü destekleme konusundaki kararlılıklarını ortaya koyduğunu vurguladı.

Hedefleri doğrultusunda bankayla işbirliği yapmaktan memnuniyet duyduklarına dikkati çeken Yavorskaya, "Bankanın geniş ağı aracılığıyla sağlanacak finansmanın, ülkenin iklim hedeflerine ulaşmasına ve sürdürülebilir büyümesinin güçlenmesine önemli katkılar sağlayacağına inanıyoruz." değerlendirmesini yaptı.

BES'te gönüllü sayısı 10 milyonu aştı

Capital Online

Türkiye Sigorta Birliğinden (TSB) yapılan açıklamaya göre, Türkiye`de tasarruf alışkanlıklarını güçlendiren, sermaye piyasalarını derinleştiren ve milyonlarca vatandaşın geleceğini güvence altına alan BES, 22'nci yılında önemli bir dönüm noktasına ulaştı.

Gönüllü BES`te katılımcı sayısı 10 milyonu aşarken, bu gelişme, bireylerin uzun vadeli tasarruf bilincinin her geçen yıl güçlendiğini ve sistemin Türkiye ekonomisi için stratejik bir yatırım platformuna dönüştüğünü gösteriyor.

Bireysel emeklilik fonları, otomatik katılım sistemiyle bugün 2 trilyon liraya yaklaşan büyüklüğüyle Türkiye`nin en önemli uzun vadeli yatırım kaynaklarından birini oluşturuyor.

Söz konusu fonlar, sermaye piyasalarına istikrar ve derinlik kazandırırken, reel sektöre uzun vadeli finansman sağlıyor ve kamu maliyesi üzerindeki geleceğe dönük yükleri hafifletiyor.

- Katılımcıların yüzde 42`sini kadınlar oluşturuyor

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Uğur Gülen, BES'in 22 yılda finansal sürdürülebilirliğin en başarılı örneklerinden biri haline geldiğini belirterek, "Bugün 10 milyonu gönüllü BES`te olmak üzere Otomatik Katılım Sistemi'ndeki (OKS) çalışanları da dahil ettiğimizde 18 milyon katılımcıya ulaşmak sadece bir rakam değil, geleceğe güvenle bakan bir toplumun göstergesi." ifadelerini kullandı.

BES'in vatandaşın tasarruf bilinciyle ekonominin uzun vadeli istikrarı arasında güçlü bir köprü kurduğunu aktaran Gülen, 10 milyonu aşan katılımcıların yüzde 42`sini kadınların oluşturduğunu aktardı.

Gülen, söz konusu oranın, devlet katkısı ile amaçlanan sistemin toplumsal kapsayıcılık misyonuna da başarıyla hizmet etmekte olduğunun bir göstergesi olduğunu vurguladı.

Yüzde 30 devlet katkısının, sistemin cazibesini artıran ve katılımcıların birikim motivasyonunu güçlendiren en önemli unsurlardan biri konumunda olduğuna dikkati çeken Gülen, şu değerlendirmelerde bulundu:

"Devlet katkısı, vatandaşın tasarrufuna verilen stratejik bir destektir. Bu model sayesinde bireyler sadece kendi birikimlerini değil, kamu desteğiyle büyüyen bir emeklilik fonunu da inşa ediyor. Katkının sürdürülebilirliği, sistemin uzun vadeli başarısının da güvencesidir. Ayrıca yılın son günlerine yaklaştığımız bu dönemde bu yıla ait devlet katkısı hakkının tamamını almak isteyen katılımcıların bütçeleri elverdiğince ek katkı payı yatırmaları da kritik öneme sahip.”

- "18 yaş altı katılımlar, sistemin sürdürülebilirliğini güçlendiriyor"

TSB Başkanı Gülen, 2022'de yapılan düzenleme ile 18 yaş altı bireylerin de BES`e dahil olmasının, sistemin geleceğine yeni bir dinamizm kazandırdığını ifade etti.

1,5 milyonu aşkın genç ve çocuk adına açılan BES sözleşmelerinin, ailelerin çocuklarının geleceğine dönük uzun vadeli finansal planlama yaptığının göstergesi olduğunu belirten Gülen, "Gençlerin BES`e katılımı, sadece birikim değil, finansal farkındalık açısından da büyük bir kazanım. 18 yaş altı katılımlar, sistemin sürdürülebilirliğini güçlendiriyor ve tasarruf kültürünü erken yaşta yerleştiriyor. Bizim hedefimiz, vatandaşlarımızın sadece emekliliğini değil, tüm yaşam döngüsünü finansal güvence altına alan bir yapıyı kalıcı hale getirmek.” ifadelerini kullandı.

Gülen, BES'in 22 yılda sadece rakamlarla değil, yarattığı güven, istikrar ve finansal okuryazarlık bilinciyle de Türkiye`nin ekonomik kalkınma yolculuğunda önemli bir yer edindiğini kaydetti.

“Zorlu Dönem Geride Kaldı”

Capital Online

Bankacılık sektörü, son iki yılın sıkı para politikaları ve yüksek faiz ortamının ardından daha dengeli bir tabloya doğru ilerliyor. Sermaye yeterlilik oranı yüzde 17-18 seviyelerinde korunuyor. Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Malek Temsah, bu görünümü değerlendirirken, “Bankacılık sektöründe en zorlu dönemin geride kaldığını söylemek mümkün. Sermaye yapısı güçlü ve şok yaşanmaması halinde ivme yukarı yönlü olacak” diyor.

Nilüfer Gözütok Ünal / ngozutok@capital.com.tr
Capital Dergisi / Ekim 2025

Temsah, özellikle seçici sektörlerde kredi iştahının yüksek olacağına dikkat çekiyor. Döviz kurundaki istikrar ve yabancı kredi maliyetlerindeki avantajın büyümeyi desteklediğini belirtiyor, “Kredi büyümelerinde yılın son çeyreği daha hareketli geçecek. Bireysel kredilerde ise asıl ivme 2026`da gelecek” değerlendirmesini yapıyor. Geleceğe dair beklentisini de, “Para politikasında gevşemenin etkisi bu yıl sınırlı kalacak. Ancak 2026 itibarıyla hem konvansiyonel hem katılım bankalarında kârlılık ve marjlarda daha güçlü bir iyileşme göreceğiz” sözleriyle ortaya koyuyor.

Albaraka Türk Katılım Bankası Genel Müdürü Malek Temsah ile sektörü ve gelecek beklentilerini konuştuk:

Bugün katılım bankacılığında fon kullandırımı hangi seviyede? Bankacılık sektöründe bu rakamlar nasıl?

Katılım bankaları hem aktif hem toplanan fon ve kullandırılan fon büyümelerinde sektörün üzerin[1]de bir ivmeye sahip. 2025 Temmuz ayı verileriyle katılım bankalarının canlı kredileri önceki yılın Temmuz ayına kıyasla yüzde 55 büyüyerek 1,8 trilyon TL olurken sektörün toplam canlı kredileri yüzde 42,2 artışla 20,3 trilyon TL oldu.

Katılım bankalarının bankacılık sektörüne kıyasla daha canlı kredi büyümesi sergilemesinin arkasındaki nedenler neler? Yılın devamına ilişkin beklentileriniz nedir?

Katılım bankalarının sektörden yüksek büyüme sergilemesi aslında yeni bir olgu değil. 2005 yıl sonundan itibaren baktığımızda mevduat bankaları yaklaşık 90 kat büyürken katılım bankaları 345 kat büyümüş durumda. Aktif büyüklüğü açısından baktığımızda ise katılım bankalarının mevduat bankalarına oranı da yüzde 3`ten bugün yüzde 10 seviyelerine ulaşmış durumda. Bunun nedenlerine baktığımızda katılım bankalarının mevduat bankalarının aksine halen pazarda doygunluk seviyesine ulaşmış bir konumda olmadığını görüyoruz. Şu anda mevcut 9 katılım bankasından 3`ü henüz 2023 yılı ve sonrasında gerekli izinleri alarak faaliyete geçti. Biri kamu bankası olmak üzere üç banka da kuruluş iznine sahip olup faaliyete geçmeyi bekliyor. Dolayısıyla son yıllarda hem devlet eliyle hem farklı sektörlerden özel şirketlerin sahipliğinde yeni katılım bankalarının kurulması da sektörün dinamizmini ve potansiyelini gözler önüne seriyor. Bu yıl özelindeyse katılım bankalarının büyümesinde finansal kiralama işlemleri ayrıştırıcı şekilde ön plana çıkıyor. 2024 yılı Temmuz ayına kıyasla katılım bankaları finansal kiralamada yüzde 75,2`lik bir büyüme yakaladı. Etkili olabilecek diğer bir mesele de tüketici kredileri tarafı. Mevduat bankalarında kredi büyümelerinin önemli itici güçlerinden birisi geçmiş dönemlerde ihtiyaç kredisi tarafında sahip oldukları hacim olmuştu. Son yıllarda uygulanan sıkı para politikası önemli ölçüde buradaki büyümeleri yavaşlattı. Diğer taraftan katılım bankaları olarak varlık temelli finansman modeliyle çalıştığımız için doğrudan salt nakit ihtiyacına yönelik kredi kullandırımı finansman modellerimiz arasında yer almıyor. Reel ekonomi ve ticaret merkezli çalıştığımız için de buradaki büyüme katılım bankalarını mevduat bankalarından pozitif ayrıştırıyor. Yılın geri kalanında da benzer trendin sürmesini bekliyoruz. Özellikle piyasa koşullarının daha da açılmasını beklediğimiz 2026 yılında katılım bankalarının büyümesinin daha da ivmeleneceğini öngörüyoruz.

Mevduatta durum nedir?

Yılın ilk yedi ayında toplam mevduat/katılım fonu sektörde yüzde 24,3 büyümeyle 23,5 trilyon TL`ye ulaşırken katılım bankalarında yüzde 30,6 büyümeyle 2,3 trilyon TL oldu. Piyasadaki yüksek getirilerin de etkisiyle mevduat/katılım fonu yıllık büyümelerinin 2025 yıl sonunda sektörde yüzde 40`ın, katılım bankalarındaysa yüzde 50`nin üzerinde olmasını öngörüyoruz. Diğer yandan değişen tasarruf alışkanlıklarıyla birlikte mevduat ve katılım fonları tek seçenek olmaktan çıktı. Son yıllarda özellikle kısa vadeli getiri beklentisiyle bireylerin yatırım fonlarına talebinde hızlı bir artış kaydedildi. Likiditesi öne çıkan para piyasası fonları 2023 sonunda 253 milyar TL hacme sahipken Eylül 2025 itibarıyla 2,1 trilyon TL`lik piyasa hacmine ulaştı. Yüksek getirilerin etkisiyle yatırım fonlarına talebin yılın kalan döneminde de güçlü kalmaya devam etmesini bekliyorum.

KOBİ segmenti de ticari ve kurumsal bankacılıktan daha fazla büyüyor. Öte yandan KOBİ`lerde sorunlu alacak oranı da artıyor. Buradaki büyümeleri nasıl yorumluyorsunuz?

KOBİ kredilerindeki alacak bakiyesi yüzde 125 yükseldi ve toplam alacaklar içindeki payı yüzde 27`den yüzde 33`e çıktı. Ancak bütüncül resme ve tarihsel ortalamalara bakıldığında bu durumun alarm seviyesinde olmadığını söylemek mümkün. Nitekim, oransal olarak bakıldığında KOBİ`lerin sorunlu alacak oranı yılbaşındaki yüzde 1,7-1,8 seviyesinden yüzde 3 seviyelerine yaklaştı. Önceki sıkılaşma dönemleriyle kıyasladığımızda halen bu oranların bankacılık sektörü açısından yönetilebilir seviyelerde olduğunu söylemek mümkün. Özellikle Merkez Bankası faiz indirimleri ve 2026`da daha uygun piyasa koşulları oluşmasına yönelik beklentimiz bu noktada yeni yılda daha iyimser bir tablo ortaya koyuyor.

Temmuzdaki faiz indirimleri sonrası nasıl bir değişim oldu? Kredi talebi arttı mı?

Öncelikle bu indirimi geniş bir perspektifte ele almak gerekiyor. Bu noktada faiz patikasındaki trende baktığımızda, mart ayında politika faizi yüzde 42,5`e kadar gerilemiş ardından finansal istikrarı gözetmek amacıyla yüzde 46 seviyesine yükseltilmiş, efektif uygulanan faiz oranı ise yüzde 49 seviyelerine gelmişti. Temmuz toplantısında yapılan indirimle politika faizi yüzde 43 seviyesine çekilmişti. Eylül ayındaki son indirimle ise yüzde 40,5 seviyesine gelmiş durumdayız. Yani aslında mart ayında gördüğümüz seviyelerin altına eylül ayı itibarıyla yeni inmiş bulunuyoruz. Dolayısıyla bu durumu kredi talebinde ekstra bir hareketlenmeye neden olacak bir gelişme olarak okumaktansa tekrardan öngördüğümüz patikaya dönüş olarak yorumluyoruz. Diğer taraftan, bu indirimin yaz döneminde gerçekleşmesi de etkinin görece sınırlı kalmasını sağladı. Şunu da belirtmek gerekir ki bulunduğumuz oranlar halen yüksek seviyede. Bu noktada indirimlerin kredi taleplerine daha yoğun yansıyacağı dönemin 2026 ile başlamasını öngörüyoruz.

Peki şu anda talep nereden geliyor?

Para cinsi olarak değerlendirdiğimizde yıl genelinde kredi büyümelerinde yabancı para kredilerinin önemli bir itici güç olarak ön plana çıktığını görüyoruz. Yıl başında 167 milyar dolar olan ticari kredi stoku ağustos ayının son haftasında 192 mil[1]yar dolara yükseldi. Ticari kredilerde TL cinsinden olan krediye yönelik talep ise daha sınırlı. Bu durumun temel sebebi aslında döviz kurunda beklenti dışı bir hareket olmayacağına yönelik güven ve diğer taraftan yabancı para cinsi kredi maliyetlerin TL kredilere nazaran oldukça düşük olması. Ancak son dönemde, özellikle YP kredi sınırlamalarının sıkılaşması dolayısıyla büyüme daha ziyade TL tarafında görünmeye başladı. Segment olarak değerlendirdiğimizde ise bireysel krediler sıkılaşma döneminde daha çok yavaşlayan segment. Özellikle ihtiyaç kredileri tarafında geçmiş yıllara nazaran belirgin bir yavaşlama söz konusu. Ticari tarafta ise hem büyüme sınırları noktasında sahip oldukları avantaj hem likiditeye daha çok ihtiyaç duyulması nedeniyle KOBİ tarafında önemli bir kredi talebi hep var. Yılın geri kalanında talep tarafında, Merkez Bankası`nın kredi büyüme sınırlarını 4 haftalık yerine 8 haftalık dönemler bazında takip etmeye başlaması bankalara daha çok hareket alanı sağlayabilir. Bankalar kredi kullandırımlarını daha uzun vadeli planlayabileceği için özellikle ticari tarafta öncelikli sektörler için krediye erişim daha istikrarlı hale gelebilir. Ancak şunu belirtmekte fayda var ki bulunduğumuz reel büyüme seviyeleri sektörün tarihsel ortalamalarının altında ve bazı segmentlerde reel olarak aslında daralmalar söz konusu. Dolayısıyla faiz indirim süreçlerine ek olarak kredi büyüme sınırlarının da önümüzdeki süreçte esnetilmesi finansman açısından piyasaları daha çok destekleyecek.

TL yatırım kredilerinde zayıf seyir dikkat çekiyor. Sadece dövizli kredilerde yatırım kredileri alınabiliyordu. Burada son durum nedir? 

Dezenflasyon süreci başarıyla yürütülüyor ve enflasyondaki düşüş aralıksız devam ediyor. Faiz indiriminin ise herhangi bir jeopolitik şok yaşanmaması durumunda kademeli olarak devam etmesi bekleniyor. Bunlarla birlikte yatırım iştahının artmasını, yatırım kredilerine olan talebin de daha belirgin hale gelmesini bekliyoruz.

Vadedeki trend nasıl değişiyor?

Yüksek faiz ortamı, sıkılaşma dönemi ve jeopolitik belirsizliklerin yaşandığı dönemde doğal olarak vadelerde bir kısalma dönemi yaşıyoruz. Bu noktada vadelerin uzamasını sağlayacak en temel etmen hem bankalar hem müşteriler için öngörülebilirliğin artması. Geçmiş yıllarda bir dönem 1-3 ay arasına kadar sıkışan TL ticari kredi vadelerinde şu anda 1 yıl ve üzeri vadeleri görebiliyoruz. Burada doğal bir süreç olarak faiz indirimleri devam ettikçe ve fiyat istikrarı oturdukça özellikle ticari kredilerde vadelerin kademeli olarak uzamasını bekliyoruz. Tabii bu süreç zamanla olacak.

Faiz indirimleriyle birlikte büyüme kısıtlamalarında esneme olur mu?

Faiz indirimleriyle ilgili şu an temkinli bir süreçteyiz. Merkez Bankası`nın ana hedefi enflasyonla mücadele olmaya devam ediyor. Bu doğrultuda her ne kadar indirimler başlamış olsa da sık sık fiyat istikrarı sağlanana kadar sıkı para politikalarının devam edeceği mesajı veriliyor. Önümüzdeki dönemde enflasyonun hedeflenen seviyelere gerilemesiyle faizlerdeki kademeli gevşemenin devam etmesini ve büyüme kısıtlamalarında da paralel şekilde esnemelerin yaşanmasını bekliyoruz.

Son çeyrekte nasıl bir ortam bekliyorsunuz?

Bankacılık sektöründe en zorlu dönemin geride kaldığını söylemek mümkün. Sektörün sermaye yeterlilik oranı yüzde 17-18 seviyelerinde istikrarlı ilerliyor. Kredi büyümelerine son çeyrekte daha hareketli bir dönem bekliyoruz. Özellikle büyüme sınırlarına dahil edilmeyen selektif sektörlerde kredi büyümelerinin güçlü kalacağını düşünüyoruz. Diğer yandan döviz kurunda yakalanan istikrar ve yabancı kredi maliyetlerinin etkisiyle yıl boyu güçlü seyreden YP kredi büyümesi de destekleyici olmayı sürdürecek. Bireysel tarafta da yavaş yavaş bir hareketlenme bekliyoruz. Ancak büyük montanlı ivmelenme 2026 yılında gerçekleşecek. Katılım bankaları özelinde yılın son çeyreğinde finansal kiralama tarafındaki desteğin devam etmesini bekliyorum. Katılım bankaları şu anda hem özkaynak kârlılığında hem aktif kârlılığında sektörden pozitif ayrışıyor. Benzer şekilde sektör yüzde 2,4`lük sorunlu alacaklara sahipken katılım bankalarında bu oranın yüzde 1,6 ile daha düşük seyretmesi sektörün avantajı. Diğer yandan para politikasında kademeli gevşemenin etkisinin 2025 yılında kısıtlı kalmasını beklesem de önümüzdeki yıl gerek konvansiyonel bankalarda gerekse katılım bankalarında marjlarda ve kârlılık görümünde iyileşme bekliyorum.

Tüm bu tabloda sektör yılı ne kadarlık büyümelerle kapatabilir?

Yılın ilk 7 ayında toplam aktif büyümesi bankacılık sektöründe yüzde 25 ve katılım bankalarında yüzde 29 seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde kredi büyümesi de bankacılık sektöründe yüzde 25 ve katılım bankalarında yüzde 33 oldu. Yılın geri kalanında, bankacılık sektörünün ortalama yüzde 40, katılım bankacılığının yaklaşık yüzde 45 seviyesinde bir büyüme kaydetmesini bekliyoruz.

Yeni dijital katılım bankalarının devreye girmesi, sürdürülebilir finansman araçlarının ve sukuk ihraçlarının yaygınlaşması gibi etkenlerle sektörde payın artması da bekleniyor. Sizin bu yöndeki beklentileriniz nedir?

2025 yılında katılım bankalarının sektör içindeki payı yüzde 8–9 bandında seyretti. Önümüzdeki dönemde ise bu payın çift hanelere ulaşmasını bekliyoruz. Dijital katılım bankalarının piyasaya girmesi rekabeti artırırken düşük operasyonel maliyetli yapıları, genç ve teknolojiye yatkın kitlelere ulaşması gibi faktörler katılım bankacılığının büyümesine ve finansal kapsayıcılığa önemli katkı sağlayacak.

Bir de leasing işlemlerinin büyüme kısıtlamalarından muaf olması nedeniyle katılım bankacılığı bu alana yönelmişti. Buradaki beklentiniz nedir?

Leasing işlemlerinin büyüme kısıtlamalarından muaf olması, sektöre pozitif bir avantaj sağladı. 2024 yılında leasing sektörünün işlem hacmi yaklaşık 143 milyar TL`den 2025 yılı temmuz ayında 225 milyar TL`ye ulaştı. Biz finansal kiralama işlemlerini stratejik bağlamda katılım bankacılığı için önemli bir enstrüman olarak görüyoruz. Bu nedenle önümüzdeki dönemde bu alandaki çözümlerimizi geliştirmeye devam edeceğiz.

“YILI SEKTÖRÜN ÜZERİNDE KAPATACAĞIZ”

BÜYÜME PERFORMANSI

2025`in ilk yarısında bankamızın toplam aktifleri yüzde 25,2 artışla 388,7 milyar TL ulaşırken net kârımız geçtiğimiz yılın ilk yarısına kıyasla yüzde 386,6 artışla 9,1 milyar TL olarak gerçekleşti. Kredilerimiz ve toplanan fonlarımız yılbaşına kıyasla yüzde 29,5 ve yüzde 21,6 artışla sırasıyla 192 milyar TL ve 244 milyar TL`ye ulaştı. 2024 yılı haziran ayına kıyasla konut kredileri artışında birinci banka olurken finansal kiralama alacaklarımızı yüzde 201 artırdık. Tüketici kredilerimizi yüzde 49,2 artırarak katılım bankaları arasında en yüksek ikinci yüzdelik artışı elde ettik. Katılım bankaları arasında 2024`ün ikinci çeyreğinde yüzde 11,1 olan bireysel kredi pazar payımızı kademeli olarak 2024`ün sonunda yüzde 12,6`ya, 2025`in ilk yarısında ise yüzde 12,9`a çıkardık. Bankacılık sektörü içerisindeki bireysel kredi pazar payımız da paralel bir şekilde artış gösteriyor.

AKTİF KALİTESİ GÜÇLENDİ

Son yıllarda elde ettiğimiz kârlılığımızdaki başarımızı sermaye yapımızı ve aktif kalitemizi güçlendirmek için kullandık. Böylece 2021 yıl sonunda yüzde 6 seviyelerinde olan takipteki alacak oranımızı 2024`ün ilk yarısında yüzde 1,4`e düşürmeyi başardık. Yüzde 14,9 olan sermaye yeterlilik oranımızı yüzde 18,9`a çıkardık. Bu büyümede 2024 yıl sonuna göre yüzde 24, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 56 büyüyen tüzel kredilerimiz ve 2024 yıl sonuna göre yüzde 188, 2024 Haziran ayına kıyasla yüzde 201 büyüyen finansal kiralama alacaklarımızın etkisi belirleyici oldu. Tüketici kredilerimiz ise 2024 yıl sonuna göre yüzde 49 artış gösterdi. İlk yarıda toplam kredi portföyümüzü yüzde 30 ile bankacılık ortalamasının üzerinde büyüttük. Yakaladığımız bu ivmeyi yılın ikinci yarısında da sürdürerek yıl sonunda yüzde 50`lik kredi büyümesine ulaşmayı öngörüyoruz. Yıl sonunu sektör ortalamalarının üzerinde ve hedeflerimiz doğrultusunda kapatmayı bekliyoruz.

“ODAĞIMIZDA KARLILIĞI ARTIRMAK VAR”

“DEĞER YARATMAYI ÖNEMSİYORUZ”

Büyürken odağımız seçici kredi stratejimizi sürdürmek, aktif kalitemizi korumak ve kârlılığımızı istikrarlı biçimde artırmak olmaya devam ediyor. Hem bireysel hem kurumsal tarafta dengeli bir büyüme yaklaşımıyla ilerliyoruz. Büyümeyi seçici bir stratejiyle yönetirken dijitalleşme ve sürdürülebilirlik odaklı ürünlerle sektördeki payımızı daha da artırmayı hedefliyoruz. Sürdürülebilirlikte ise yeşil finansman, yenilenebilir enerji projeleri ve sosyal etki odaklı ürünlerle uzun vadeli değer yaratmayı önemsiyoruz. Yılın kalanında her zaman olduğu gibi müşteri tabanımızı genişletirken operasyonel verimliliğimizi artırmaya ve reel sektöre sağladığımız desteği sürdürmeye devam edeceğiz.

DENGELİ YAKLAŞIM

Kısa vadede sürdürülebilir büyüme ve rekabet avantajımızı korumak adına bireysel bankacılık deneyimini müşterilerimizin ihtiyaçlarını daha etkin karşılayacak ürün ve hizmetlerle geliştirmeyi hedefliyoruz. Kurumsal bankacılık tarafında ise düzenlemelerle uyumlu şekilde yüksek teminatlı ve verimli müşterilere odaklanarak dengeli bir yaklaşım sürdürmeyi planlıyoruz. Finansal kiralama gibi reel sektöre doğrudan dokunan enstrümanlarla yatırımları desteklemeye devam edeceğiz. Gelir üretme kapasitemizi artırmak için hazine ve sermaye piyasası faaliyetlerimizi genişletmek ve sermaye piyasası ürünlerimizi çeşitlendirmek de kısa vadede önceliklerimiz arasında yer alıyor.

Anadolubank'tan uluslararası piyasalarda tahvil ihracı

Capital Online

Anadolubank toplam 250 milyon ABD doları tutarında gerçekleştirilen tahvil ihracı, Şubat ayındaki 150 milyon ABD dolarlık sermaye benzeri tahvil ihracının ardından bankanın yurt dışı fonlama alanında attığı ikinci stratejik adımı olarak öne çıkıyor.

3 ayrı dilim halinde yapılandırılan ihraç kapsamında; 75 milyon ABD doları tutarındaki bölüm %4,95 kupon oranı ile 18 ay vadeli, 125 milyon ABD doları tutarındaki bölüm %4,875 kupon oranı ile 15 ay vadeli, 50 milyon ABD doları tutarındaki bölüm ise %5,075 kupon oranı ile 24 ay vadeli olarak yatırımcılara sunuldu. Anadolubank, bu işlem aracılığıyla reel sektöre, özellikle de KOBİ segmentine yönelik finansman desteğini daha da artırmayı hedefliyor.

"Fonlama kaynaklarımızı çeşitlendirerek ülkemiz ekonomisine katkı sağlamayı sürdüreceğiz"

Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Anadolubank Genel Müdürü Suat İnce, “Şubat ayında gerçekleştirdiğimiz sermaye benzeri tahvil ihracının ardından bu yeni ihraç, Bankamızın uluslararası piyasalardaki güvenilirliğini bir kez daha teyit etmemizi sağladı. Anadolubank olarak fonlama kaynaklarımızı çeşitlendirerek ülkemiz ekonomisine katkı sağlamayı ve müşterilerimize değer yaratan çözümler sunmayı sürdüreceğiz. Önümüzdeki dönemde de hem yurt içi hem de yurt dışı piyasalarda güçlü duruşumuzu koruyarak, sürdürülebilir büyüme yolculuğumuza kararlılıkla devam edeceğiz. Bu başarı, aynı zamanda güçlü sermayedarımız HABAŞ'ın sağladığı istikrarlı desteğin ve Bankamızın sürdürülebilir iş modelinin yarattığı değerin bir yansımasıdır” açıklamalarında bulundu.

"Brokerlik sektörü stratejik dönüşüm sürecinde"

Capital Online

Sigorta ve Reasürans Brokerleri Derneği Yönetim Kurulu Üyesi Atınç Yılmaz, konuyla ilgili değerlendirmesinde şunları kaydetti:

“Günümüzde sigorta brokerleri yalnızca poliçe temini veya fiyat karşılaştırması yapan aracılar olmaktan öte, müşterilerinin risk profilini detaylı analiz eden, uygun teminat yapıları oluşturan ve özelleştirilmiş çözümler geliştiren profesyonel danışmanlara dönüşmüş durumdadır. Artan rekabet ve karmaşıklaşan risk yapısı, özellikle kurumsal işletmelerin daha sofistike ve teknik sigorta çözümlerine yönelmesine neden olmuş; bu da brokerlerin stratejik rolünü daha görünür hale getirmiştir.”

Türkiye sigorta piyasasında bu farkındalığın giderek arttığını belirten Yılmaz, hem yerli hem de yabancı sermayeli firmaların brokerlik hizmetlerine olan taleplerinin çeşitlendiğine dikkat çekti. Özellikle enerji, inşaat, ulaşım ve sağlık gibi yüksek risk barındıran sektörlerde, doğru risk yönetimi stratejileri ve etkin sigorta programları oluşturulmasında brokerlerin kritik rol oynadığını ifade etti.

Reasürans tarafında ise küresel kapasite değişimleri, fiyatlama trendleri ve doğal afetlerin artan maliyetlerinin Türkiye piyasasını doğrudan etkilediğini vurgulayan Yılmaz, şu değerlendirmede bulundu: 

“Bu noktada reasürans brokerleri, uluslararası pazarlardaki gelişmeleri yakından takip ederek hem sigorta şirketlerine hem de kurumsal müşterilere en uygun reasürans çözümlerini sunmak adına köprü görevi üstlenmektedir. Özellikle deprem, sel ve diğer doğal afetlerin risk oluşturduğu bölgelerde, doğru reasürans yapılandırmaları ile riskin yönetilebilir hale getirilmesi büyük önem taşımaktadır. Sonuç olarak, Türkiye`de sigorta ve reasürans brokerliği sektörü yalnızca teknik bilgi değil; aynı zamanda küresel perspektif, yerel pazar bilgisi ve stratejik vizyon gerektiren bir uzmanlık alanı haline gelmiştir. Bu gelişim trendinin önümüzdeki dönemde de hız kesmeden devam etmesi beklenmekte; brokerlerin hem bireysel hem de kurumsal müşteriler nezdinde güvenilir birer çözüm ortağı olarak konumlanmaları giderek daha fazla önem kazanmaktadır."

Bankacılık sektörünün Eylül 2025 dönemine ilişkin net karı açıklandı

Capital Online

Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) Eylül 2025 dönemine ilişkin "Türk Bankacılık Sektörünün Konsolide Olmayan Ana Göstergeleri" raporunu yayımladı.

Buna göre, sektörün aktif büyüklüğü 2024 sonuna göre 10 trilyon 920 milyar 708 milyon lira artarak 43 trilyon 578 milyar 620 milyon liraya ulaştı.

Sektörün en büyük aktif kalemi olan krediler eylül ayı itibarıyla 21 trilyon 243 milyar 537 milyon lira, menkul değerler toplamı da 6 trilyon 796 milyar 113 milyon lira oldu. Bu dönemde kredilerin takibe dönüşüm oranı yüzde 2,29 seviyesinde gerçekleşti.

Bankaların kaynakları içinde en büyük fon kaynağı durumunda olan mevduat, 2024 sonuna göre yüzde 31,5 artarak 24 trilyon 848 milyar 964 milyon liraya çıktı.

Aynı dönemde özkaynak toplamı yüzde 27,9 artışla 3 trilyon 707 milyar 345 milyon liraya ulaştı.

Eylül sonu itibarıyla sektörün dönem net karı 669 milyar 676 milyon lira, sermaye yeterliliği standart oranı ise yüzde 18,55 olarak kayıtlara geçti.

AKLease Filo’nun 5 yıllık hedefi: 10 bin araçlık filo

Capital Online

Operasyonel kiralama pazarına kısa süre önce giriş yapan AKLease Filo, kısa zamanda dikkat çekici bir büyüme ivmesi yakaladı. Şirket, bugün itibarıyla iki bin 500 araçlık filoya ulaşarak sektörde görünür bir konuma geldi. 

Tuba İlze / tilze@capital.com.tr

Sabancı Holding çatısı altında, Akbank`ın finansal gücü ve AKLease`in 35 yılı aşkın leasing deneyimi üzerine inşa edilen model, Türkiye`nin farklı bölgelerinde faaliyet gösteren kurumsal ve KOBİ ölçekli firmalara hizmet veriyor. AKLease Filo`nun hedefi, beş yıl içinde filosunu 10 bin araca çıkararak operasyonel kiralama alanında Türkiye`nin önde gelen oyuncuları arasında yer almak.

Uzun ve kısa dönem kiralamada esnek çözümler

AKLease`in leasing sektöründeki 35 yılı aşkın deneyimini mobilite dünyasına taşıyan AKLease Filo, uzun dönem kiralama çözümlerinin yanı sıra önümüzdeki süreçte kısa dönem kiralama ve dijital mobilite modelleri üzerinde de hizmet sunmayı planlıyor. 

Konuyla ilgili açıklama yapan AKLease Genel Müdürü Eser Okyay, “AKLease olarak bugüne kadar üretimden enerjiye, ulaşımdan sağlığa kadar birçok sektörde işletmelerin büyüme yolculuklarına eşlik ettik. Bu süreçte edindiğimiz tecrübe bize şunu gösterdi; müşteriler iş süreçlerini hızlandırarak hayatı kolaylaştıran bütünsel çözümler bekliyor. İşte biz de bu anlayışla, sektördeki bilgi birikimimizi operasyonel kiralama alanına taşıyarak AKLease Filo`yu hayata geçirdik. AKLease Filo, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik ekseninde şekillenen bu vizyonumuzun en somut adımlarından biri oldu. Mobilite ekosistemiyle bağlantılı dijital iş modelleri için de hazırlıklarımızı sürdürüyoruz. Böylece geleneksel filo kiralamanın ötesine geçerek mobilitenin geleceğinde güçlü bir aktör olmayı planlıyoruz” dedi.

AKLease Filo`nun kısa sürede güvenilir bir iş ortağı haline geldiğini belirten AKLease Filo Genel Müdür Yardımcısı Oğuzhan Avdan ise “Bizi sektörde farklılaştıran en önemli unsurlar  Müşteri odaklı hizmet anlayışımız, dijitalleşmeye yaptığımız yatırımlar ve sürdürülebilirlik temelli iş modelimiz oldu diyebiliriz. Çünkü biz, sadece bir araç kiralama şirketi değiliz; mobilite dünyasında müşterilerimizin güvenilir iş ortağıyız” açıklamasında bulundu.

Bankacılık sektörü en fazla krediyi imalat sanayisine sağladı

Capital Online

AA muhabirinin Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) verilerinden derlediği bilgilere göre, 2024 Aralık sonunda 16 trilyon 340 milyar 144,3 milyon lira olan toplam nakdi kredi (nakdi+takipteki kredilerin toplamı) hacmi, bu yılın ağustos ayında 21 trilyon 97 milyar 980,8 milyon liraya ulaştı. Kredi bakiyesindeki 8 aylık değişim yaklaşık yüzde 30 oldu.

Sektör bazında bakıldığında, nakdi kredilerde en büyük payı yüzde 22 ile imalat sanayisi aldı. Ağustos sonu itibarıyla imalat sanayisine 4 trilyon 955 milyar 554,5 milyon liralık nakdi kredi kullandırıldı.

İmalat sanayisi başlığı altında 830 milyar 169 milyon 830 bin lira ile en fazla kredi kullandırılan sektör ise metal ana sanayi oldu. Metal ana sanayisini, 685 milyar 738 milyon 492 bin lira ile tekstil ve tekstil ürünleri ile 602 milyar 58 milyon 898 bin lira ile gıda, meşrubat ve tütün takip etti.

İmalat sanayisinin ardından nakdi kredilerde en fazla pay alan sektör, yüzde 11'lik pay ve 2 trilyon 423 milyar 330 milyon 180 bin lira ile "toptan ve perakende ticaret, motorlu araçlar servis hizmetleri ile kişisel ve hane halkı ürünleri" oldu. Söz konusu kredi tutarının 1 trilyon 401 milyar 213 milyon 85 bin lirası "toptan ticaret ve komisyonculuk", 703 milyar 995 milyon 215 bin lirası "perakende ticaret ve kişisel ürünler" ve 318 milyar 121 milyon 880 bin lirası da "motorlu araçlar ve yakıtlarının perakende satışı" alt sektörlerine kullandırıldı.

- Nakdi kredi miktarında en fazla değişim imalat sanayisinde

BDDK verilerine göre, Aralık 2024-Ağustos 2025 döneminde sektörel bazda kullandırılan toplam nakdi kredilerde tutar olarak en fazla artış, yüzde 32 ile imalat sanayisinde gerçekleşti. Söz konusu sektörde kredi hacmi 1 trilyon 190 milyar 115 milyon 94 bin lira arttı.

İmalat sanayisini, yüzde 28 artışla 535 milyar 669 milyon 396 bin lira artan toptan ve perakende ticaret, motorlu araçlar servis hizmetleri ile kişisel ve hane halkı ürünleri sektörü izledi. İnşaat sektörü ise yüzde 30'luk artışla 303 milyar 333 milyon 407 bin lira ile üçüncü sırada yer aldı.

Yıl başından Ağustos ayına kadar olan dönemde toplam nakdi kredi miktarında en fazla oransal değişimin yaşandığı sektör ise yüzde 45,5 artışla savunma ve kamu yönetimi ve zorunlu sosyal güvenlik oldu. Söz konusu dönemde düşüş yaşanan bir sektör olmadı.

- KOBİ'lere 5 trilyon 399,5 milyar lira kredi desteği sağlandı

Aynı dönemde KOBİ'lere sağlanan kredi hacmi 5 trilyon 399 milyar 539 milyon lira düzeyinde gerçekleşti. Kredilerin dağılımını bakıldığında, bankalar tarafından mikro işletmelere 1 trilyon 436 milyar 340 milyon lira, küçük işletmelere 1 trilyon 485 milyar 459 milyon lira ve orta büyüklükteki işletmelere 2 trilyon 477 milyar 740 milyon lira nakdi destek verildi.

Müşteri deneyimini merkeze alan iş modeli

Capital Online

Dünyada ve Türkiye`de özel bankacılık, özel hizmet sunmanın ve finansal fayda sağlamanın ötesinde müşteriyi merkeze alan bir yaklaşımla yönetiliyor.

Capital Dergisi / Eylül 2025

Türkiye İş Bankası Özel Bankacılık bu alanda, gelecek kuşakları içine alan uzun soluklu iş ortaklığı anlayışıyla fark yaratıyor. Türkiye İş Bankası Özel Bankacılık Müdürü Tuba Tepret, bankanın özel bankacılıktaki uygulamalarını son dönem gelişmeleriyle şöyle paylaşıyor:

Türkiye`de özel bankacılıktan kaç kişi yararlanıyor? Bu alanın sunduğu farklılıklar neler?

Finansal piyasalarda alternatif yatırım ürünlerinin çeşitlenmesi, rekabetin hızlanması, finansal okuryazarlık seviyesindeki artış, hızla değişen müşteri ihtiyaçları ve kişi odaklı hizmet sunumu beklentisi, dünyayla paralel olarak ülkemizde de özel bankacılığın giderek daha fazla önem kazanmasını sağlıyor. Dünyada ve Türkiye`de yüksek varlık sahibi birey sayısı artıyor. Hizmet verdiğimiz bu segment, hızla değişen regülasyonlar, ekonomik ve jeopolitik gelişmeler dolayısıyla daha rafine çözümler talep ediyor. Özel bankacılık tarafında yer almak için gerekli olan alt limit dünya genelinde 1 milyon dolar ve üstü iken Türkiye`de 250 bin dolar ve üstü seviyesinde seyrediyor. Özel bankacılıkta fark yaratan, kişiselleştirilmiş ve stratejik hizmet sunumu ile müşteriyi merkeze alan “uzun soluklu iş ortaklığı” yaklaşımımız müşteri yönetimimizin temelini oluşturuyor. Yalnızca bugünkü varlıkların yönetimini değil sonraki kuşaklara aktarılacak varlığın sürdürülebilirliğini de garanti altına almayı hedefliyoruz.

Özel bankacılık tarafında müşterilerinizin ihtiyaç ve beklentileri nasıl değişim gösteriyor?

Dünyada yatırım bankacılığı giderek daha fazla ön plana çıkarken Türkiye`de mevduat bankacılığının, yüksek mevduat faiz oranları ve kısa vadeli yatırım tercihleri sebebiyle ağırlığını koruyor. Bununla beraber son 3 yılda müşterilerimiz, yüksek getiri beklentisinin ötesinde, finansal esneklik ve değer odaklı yatırım arayışına yöneldi. Artık portföylerde, yapay zeka destekli yatırım tavsiyeleri, sürdürülebilirliği destekleyen tematik fonlar ve alternatif finansal varlık yönetim araçları daha fazla yer buluyor.

Rekabette nasıl farklılaşıyorsunuz?

Türkiye, sermaye piyasaları ve yatırım bankacılığı alanında önemli potansiyel taşıyor. Enflasyonun gerilemeye başladığı ve faiz oranlarının düşme eğilimine girdiği bir dönemde olduğumuz düşünüldüğünde, önümüzdeki dönem para piyasası ürünlerinin daha fazla tercih edileceği bir zaman dilimi olacak. Bu değişimi bankamızın veri gücü, bilgi birikimi ve nitelikli insan kaynağı sayesinde yapay zeka desteğiyle çalıştırdığımız modellerle proaktif şekilde yönetiyoruz. Kuşaklar arası varlık aktarımını mümkün kılan “Aile Bankacılığı” yaklaşımımız, rekabette bizi farklı kılan en önemli unsurlardan... İş Yatırım, İş Portföy, Anadolu Hayat Emeklilik ve Anadolu Sigorta iş birliğiyle portföy yönetiminde sunduğumuz bütünleşik finansal çözümlerin yanı sıra, seçkin iş birliklerimizle müşterilerimize sağladığımız kültür sanat, spor, yaşam tarzı, alışveriş deneyimleri ve toplumsal etki yatırımlarına erişim hizmetlerimiz (Darüşşafaka, TEMA Vakfı ile ortak projeler) müşteriyi merkeze alan yaklaşımımızın ayrılmaz parçası. Önümüzdeki dönemde, “özel bankacılık” kavramı yalnızca finansal getiriyle değil yaşamda iz bırakan deneyimlere yapılan yatırımla ölçülecek. Kuruluş misyonumuza uygun olarak ülke ekonomisinin kalkınmasına ve gelişmesine katkı sağlayacak ürün ve hizmetlerin sunulması önceliğimiz. Bankamızda özel bankacılığın kuruluş tarihi olan 2007 yılından bu yana, “Privia” markamız altında, müşterilerimize her zaman yanlarında olduğumuzu hissettirdiğimiz bir sadakat programı sunuyoruz. Asırlık tecrübemizden ilham alarak hayata geçirdiğimiz bu programda, hedefimiz müşterilerin beklenti ve ihtiyaçlarını doğru tespit etmek ve onlara en iyi şekilde cevap vermek. Varlıkların ülke ekonomisinde değerlendirilmesi önceliğimizle aile bankacılığı olarak sunduğumuz “Özel Fon” yapısıyla, müşterilerimizle kurduğumuz uzun soluklu ilişkiyi bir adım ileriye taşıyoruz. Varlıkların ailelerin sonraki kuşaklarını da kapsayacak şekilde yönetilmesini sağlıyoruz. Aile bireylerinin bu sürece aktif dahil edilmesi sayesinde fırsatların daha etkin değerlendirilmesini hedefliyoruz. Yüksek kalite standartlarında ürün ve hizmetleri işin ehli uzmanlarca sunmayı her zaman önceliğimiz olarak belirliyoruz. Diğer taraftan, sürdürülebilir bir geleceğin inşasına katkıda bulunmayı doğal rutinimiz olarak görüyoruz. Bunun için Darüşşafaka Cemiyeti ve TEMA Vakfı iş birliğiyle sunduğumuz filantropi danışmanlığı hizmetimizle müşterilerimizin sistematik, etkin ve izlenebilir bir bağış planı oluşturmalarına aracılık ediyoruz. Miras ve vergi konularında danışmanlık aldığımız hukuk şirketleriyle de bu alanda ihtiyaç sahibi olan müşterilerimizi bir araya getirerek çözümün bir parçası olmaya çabalıyoruz.

Özel bankacılıkta nasıl bir büyüme stratejiniz var?

Büyüme stratejimizi ülkemizin ekonomik gelişimini destekleyecek, aynı zamanda her bir müşterimizin hayatına gerçek anlamda değer katacak ürün ve hizmetler etrafında kurguluyoruz. Bugün geldiğimiz noktada teknolojiyi insanın karşısında değil yanında konumlandırarak fırsatlara erişim sağlayan kişiye özel çözümler sunuyoruz. Amacımız, uzun vadeli ilişkilerimizi her zaman olduğu gibi güven, şeffaflık ve mükemmel müşteri deneyimi üzerine inşa etmek. Çünkü biz biliyoruz ki özel bankacılıkta asıl başarı, rakamların ötesinde, kurduğunuz bağların gücüyle ölçülüyor.

“TAKDİR GÖRÜYORUZ”

4 AYRI KATEGORİDE ÖDÜL

2007`den bu yana özel bankacılıkta nitelikli hizmet ve uzman kadro odağımız, ulusal ve uluslararası arenada birçok kez takdir gördü. 2025 yılında bankacılık ve finans dünyasının önde gelen yayınlarından Euromoney tarafından ``Türkiye`nin Özel Bankacılık Alanında En İyi Bankası” ödülünün yanı sıra “Türkiye`nin Yüksek Varlık Sahibi Bireyler için En İyi Bankası”, “Türkiye`nin Farklılaştırılmış Portföy Yönetiminde En İyi Bankası” ve “Türkiye`nin Özel Bankacılık Dijital Çözümlerinde En İyi Bankası” olmak üzere dört ayrı kategoride ödüle layık görüldük.

GELECEK

2021 ve 2023 yıllarında özellikle sonraki kuşakların dahil edildiği aile bankacılığı kapsamında sunduğumuz “Özel Fon” hizmetimizle “Nesiller Arası Varlık Aktarımı Planlaması (Succession Planning)” kategorisinde “Türkiye`nin En İyi Bankası” ödüllerini almanın mutluluğunu yaşamıştık. Gayretlerimizin ödülle taçlandırılması bizim için gurur verici. Önümüzdeki dönemde, alanında uzman insan kaynağımız, sürdürülebilirlik temalı fonlarımız, kültür ve sanatla zenginleşen müşteri deneyimlerimiz ve dijital dönüşümle güçlenen kesintisiz hizmet anlayışımızla yeni ödülleri bankamıza kazandırmaya devam edeceğiz. Güçlü rekabet ortamının bize kazandırdığı en önemli deneyim, zamanı önceliklere uygun ve etkili bir şekilde değerlendirerek nitelikli hizmet ve ürünü müşteriye ilk sunan olabilmek.

“Rahatlama 2026’da olacak”

Capital Online

Bankacılık sektöründe, ağustos başında 13 haftalık yıllıklandırılmış rakamlara göre nakdi kredilerde yüzde 28 büyüme yaşandı. Yılın son 4 ayında talebiyse faiz politikası belirleyecek. Faizlerde düşüş beklentisi, reel sektörde ve bireylerde kredi talebinin ertelenmesine neden oluyor.

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Fotoğraflar: Hüseyin Öngen
Capital Dergisi / Eylül 2025

QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, “Son dönemde krediye talep o kadar fazla değil” diyor ve yıl başında üst limitlere sığamayan sektörün faizdeki düşüş trendiyle birlikte limitleri çok zorlamadan gittiğini aktarıyor. Tan`a göre faizlerin düşüşüyle kredi talebi artacak. Bu yıl “nefesini tutanların” kazanacağının altını çizen Tan, sorunlu alacak oranında en üst noktanın da 2026 ortasında yaşanacağını düşünüyor. Tan, “Dipten yukarıya doğru gideceğiz. Gelecek yıl ortası ve sonrası daha iyi bir dönem olacak” şeklinde konuşuyor.

QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, bankacılıkta bu yılı ve 2026`yı şöyle değerlendirdi:

Bu yıl bankacılıkta genel tablo nasıl? Mevcut büyümeleri nasıl yorumluyorsunuz?

Sektörde büyüme sınırları var ve bunlar büyümeyi engelliyor. Ağustos başı itibarıyla nakdi kredilerde 13 haftalık yıllıklandırılmış büyüme yüzde 28. Bu oran, geçen yılın aynı dönemiyle paralel ama uzun dönem ortalamasının üzerinde. Ticari kredilerde yüzde 23, kredi kartlarında yüzde 57 ve tüketici kredilerinde yüzde 35 büyüme gerçekleşti. Büyüme sınırları, oranları belli bir yerde tutuyor. Fakat son dönemde krediye talep de o kadar fazla değil. Bunun da iki nedeni var: Biri, faizlerin artık iniş trendine geçmesi ve burada beklentinin devam etmesi. Diğeri, bugünkü kredi faiz hadlerinin çok yukarıda olması. Bu, şirketleri gerçekten likiditeyi çok iyi yönetmeye sevk ediyor. Bu ortamda işletme sermayesi kredisi için ihtiyaç neyse, tam ve minimumda almak lazım. Bugün yatırım zamanı değil. Yıl başında üst limitlere sığamazdık. Şimdi faiz iniş trendi başlayınca limitleri çok zorlamadan, krediye talep çok fazla olmadan devam ediyoruz.

Yılın son 4 ayında kredilerde nasıl bir trend göreceğiz?

Faiz düşüşü ne kadar hızlanırsa talep o kadar artmaya başlayacak. Çünkü gerçekten yatırım için, herhangi bir ekstra ihtiyaç için bu hadlerden borçlanmak çok anlamlı değil. Kredi almayı erteleme eğilimi olduğunu düşünüyorum, kredi alırken minimum ihtiyaç neyse o alınmalı. Aslında dezenflasyon süreci, finansal istikrarın kalıcı temelini oluşturuyor. Enflasyonun düşüş trendi iyi gidiyor. Uygulanan makro ihtiyati tedbirler ve para politikası bugüne kadar başarılı gitti. Daha da hızlı ilerleyebilirdi. Mart ayındaki türbülansla beraber ciddi bir iniş çıkış yaşadık. O dönemin de çok iyi yönetildiğini düşünüyorum. Çok erken toparlandık. Döviz rezervlerinde o dönem bir azalma oldu; bu da stabilizasyon etkisi yarattı. Bugün döviz rezervi eski seviyelere geldi. Önümüzdeki dönemde tekrar böyle bir volatilite olmazsa bir problem olacağını zannetmiyorum. Ama tabii sürecin iyi gitmesi, ekonominin daha çok sıkışması ve büyümelerin azalması anlamına geliyor. Faiz düşüşüyle talep artışı olmaması mümkün değil; çünkü işletme sermayesi ihtiyacı da var. Döviz kredisi talebinin de artacağını düşünüyorum. Döviz kredisi borçlanmak döviz geliriniz varsa hala çok avantajlı. Ancak büyüme limitleri olduğu için fiyatlar sıkışıyor. Yılın sonuna kadar bugünkü trendin devam edeceğini düşünüyorum. Ama 2026`da belirlenen büyüme sınırları yavaş yavaş yukarıya doğru açılırsa rahatlama gelecek.

Daha hızlı talepte bulunacak sektörler hangileri olacak?

Bu yıl enerji, gıda, taşımacılık ve genel olarak hizmet sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin kredi talebi daha yüksek. Yaz aylarının da etkisiyle turizmde canlı talep var. Yüksek enflasyon ortamında birkaç yıldır ihracatçılar çok zorlanıyor, Euro`daki parite avantajından kurtarıyorlar. Ama işçilik, elektrik, doğal gaz maliyetleri çok arttı. Dolayısıyla kâr marjları minimumda. Anadolu`yu dolaşıyorum. İhracatçılar, müşterilerini bırakırsa onları yeniden kazanma maliyeti çok yüksek olacağından “Bir süre başabaş gideriz, suyun altında nefesimizi tutarız, önümüz açık” diye düşünüyorlar. 2026, rahatlama yılı olacak. Diğer taraftan enerji, yenilebilir enerji, sağlık alanlarında talep daha iyi olabilir. Yeşil dönüşümde önemli yatırımlar var 2026`da bu konu rekabet anlamında çok önemli olacak. Bugün suyun altında nefes tutanlardan da gelecek yıl bu alanlarda talepler gelecek. Tekstil sıkıntılı gidiyor. Ama 2026`da denge bulunacak; bu yıl nefesini tutan kazanacak.

Mevduat tarafında yılın kalanı nasıl geçecek?

BDDK verilerine göre temmuz sonu itibarıyla bankacılık sektöründeki toplam mevduat büyümesi geçen yıl sonuna göre yüzde 24. Hala TL mevduatları reel faiz veriyor, bu iyi. Bu durumun bu yıl sonuna kadar devam edeceğini düşünüyorum. Yüksek enflasyon döneminde mevduat zaten eklenen faiziyle artarak büyüyordu. Mevduata yatırımda değişim olacağını düşünmüyorum, çünkü alternatif yatırım aracı çok yok. Bu son dönemde para piyasası fonları çok arttı, likit olma gibi avantajlar sunduklarından fonlara kayış oldu. 2026`da mevduat dengesinde büyük değişiklik olacağını düşünmüyorum.

Yıl sonunda büyümelerin nasıl olacağını öngörüyorsunuz?

Kredi büyümesi, yıl sonu enflasyon beklentilerine paralel gidecek. Yıl sonunda enflasyonun yüzde 28-29 oranında seyretmesini bekliyoruz. Politika faizinin de yüzde 35`e gerileyeceğini tahmin ediyoruz. Bankacılıkta kredi ve mevduat büyümesinin yüzde 35-40 bandında olacağını öngörüyoruz.

Gelecek yıl nasıl bir bankacılık ortamı beklentiniz var? Sektörde regülasyonlar, büyümeler gibi farklı açılardan nasıl bir yıl yaşayacağız?

Ekonomi yönetiminin iki yıldan uzun süredir uyguladığı sıkılaştırıcı, piyasa dostu ve proaktif politikalar, iç ve dış gelişmelere rağmen piyasaları destekledi ve dezenflasyon sürecine girmemizi sağladı. Temmuz itibarıyla son 44 ayın en düşük enflasyon oranına ulaşıldı. Bu trendin mevcut ekonomik politikaların sürdürülmesiyle gelecek yıl da devam etmesini bekliyoruz. Piyasadaki ortak beklenti, gelecek yılda da dezenflasyon sürecinin devamı, para politikasında kademeli gevşeme, regülasyonlarda daha fazla sadeleşme yönünde. 2026`da Türkiye ekonomisinin reel bazda yüzde 4 büyümesini, tüketici enflasyonun yıl sonunda yüzde 21`e düşmesini ve politika faizinin kademeli olarak yüzde 24`e gerilemesini öngörüyoruz. Döviz kurlarındaki artışın da enflasyonun altında kalarak TL`nin reel bazda sınırlı da olsa değer kazanmaya devam etmesini bekliyoruz. 2026`da enflasyonun düşmesiyle daha iyi bir yere ulaşacağız. Dipten yukarıya doğru gideceğiz. Gelecek yıl ortası ve sonrası daha iyi bir dönem olacak. Önümüzdeki yıl enflasyonda tek haneye düşemeyeceğimiz aşikar, ama bir baza oturup önümüzü çok daha iyi göreceğimizi düşünüyorum. Yatırımların önü açılacak. Büyüme sınırları da kalkacak, rahatlanacak. Ardından yatırımlar gelecek.

Bugün gelen talepte bankacılık segmentleri arasında bir farklılaşma var mı?

Var, aslında geçtiğimiz birkaç yılın ortalamalarına baktığımız zaman en yüksek büyüme, enflasyonu da coşturan kredi kartı harcamaları. 13 haftalık verilerde kredi kartlarında yüzde 57 büyüme gerçekleşti. Kredi kartlarında geçtiğimiz birkaç yılda yüzde 100`ün çok üzerinde seyreden büyüme trendinden daha sürdürülebilir bir noktaya gerileme görüyoruz. Bir yavaşlama var. Tüketici kredileri ağırlıkla 6-12 ay vadeli oluyor, ödeniyor bitiyor. Kredi kartlarındaysa minimum ödemeler yapıldığında tutar birikiyor.

Kredi kartlarında yeni bir yapılandırma gündemde…

Evet, burada da gerçekten yapılandırma ihtiyacı olanların talebini karşılamak önemli. Bugün mevzuata göre, herhangi bir ödeme gecikmesi olmayan, ödeme zorluğuna düşmeyenler de başvurduğu zaman yapılandırma olabiliyor. Bu, hassas bir denge. Ödeme sorunu yaşayanlara bankalar olarak biz zaten gidiyoruz, yapılandırıyoruz. Ama sorunu olmayanlardan da talepler geliyor. Dengenin hiç sorunu olmayanlar tarafında artmaması lazım. Bugüne kadar yeni yapılandırmayla ilgili ciddi talep geldi ve çoğu da yapıldı. Bu, kredi kartındaki sorunlu alacak oranını etkileyecek ama ikinci grup kredilere geçeceği için toplam havuz olarak bankalar açısından büyük fark yaratmıyor. Ayrıca hala tüketici kredileri ve kredi kartlarında sorunlu alacak oranında pik noktada olduğumuzu düşünmüyorum.

Ne zaman en üst noktayı göreceğiz peki?

Sorunlu alacak oranında bu yıl ve gelecek yıl yüzde 3,5-4 bandını göreceğimizi öngörüyoruz. 2026 ortasında tepe noktayı görmüş olur. Çünkü bu yıl başından beri önce bireysel tarafta sorunlu alacak oranı ciddi artış gösterdi; ardından tüzel taraf biraz daha gecikmeli geldi. Şimdi tüzel tarafta mikro işletmelerde, KOBİ`lerde sorunlar başladı, konkordatolar artıyor. Burada da gereksiz konkordato talepleri ödeme alışkanlıklarını bozabiliyor; ihtiyacı olmayan şirketleri ayırt etmek lazım. İhtiyacı olan şirketlere biz zaten destek veriyoruz. Küçülmeyle kapanan şirketler olabilir, eleman çıkarabilirler, bu da bireysel tarafa yansıyacak. Bu nedenle tüketici kredileri ve kredi kartlarında en üst noktaya gelecek yıl gelinmesini bekliyorum. Yeni ekonomi yönetimiyle müthiş bir program uygulandı, çok sağlam duruldu. Çok tedbirli gittiler. Türkiye`nin CDS puanı da eski seviyelere, hatta daha aşağıya geldi. Bankalar sendikasyonlarını üzerine marj koymadan fazlasıyla geri çevirebiliyor. Bir yıl daha bu acı reçeteye katlanmak lazım.

ÖZKAYNAKTA POZİTİF KÂR NE ZAMAN?

SIKINTI NEREDE?

Bu yıl sektörde en büyük derdimiz, net faiz marjlarıydı. Net faiz marjları çok ciddi anlamda yara aldı. Özellikle faiz artışıyla beraber… Sanıldığının aksine bankalar, faiz düştükçe para kazanıyor. Şimdi yavaş yavaş bu marjların normalize olma zamanı geliyor. 2026`da pozitifi görmeye başlayacağız. Sorunlu alacak oranı, 2026 ortasında pik noktasını görüp azalmaya başladığında istenilen özkaynak kârlılıkları yakalanmaya başlanacak. 2025, sermayedarlara özkaynak kârlılığı getirmenin zor olduğu bir yıl. Bugün hala sektörün özkaynak kârlılıkları enflasyonun ve beklenenin altında. İstenilen en azından enflasyon seviyesi veya piyasa faizleri seviyesinin biraz üzerinde özkaynak kârlılığı yazmak.

VİRAJLI YOL

Hiçbir yıl sektörde bankalar arası özkaynak kârlılık rakamlarının bu kadar farklı olduğu bir dönem olmamıştı. Eski yıllarda örneğin, ortalama özkaynak kârlılığı yüzde 18`ken iyi bankalar yüzde 19, geride kalanlar yüzde 17 yapardı. Bugünse band genişledi. İlk altı ay bilançolarında yüzde 34 özkaynak kârlılığı yapan da yüzde 14 yazan da var. Bunun nedeni çok dalgalı ortam. Bu tür dalgalı ortamlarda daha dengeli bilanço yönetmek, daha az risk alarak devam etmek önemli. Çok virajlı bir yol ve her bankanın bilançosu farklı. Yılın sonuna kadar da oyuncular arası band genişliği sürer. 2025 sonunda sektördeki nominal bazda kâr artışının yüzde 30-40 olabileceğini tahmin ediyoruz. Özkaynak kârlılığı oranının yüzde 27- 30 gerçekleşeceğini düşünüyoruz. 2026`da ekonomik görünümde daha fazla iyileşmenin kaydedilmesi ve net faiz marjındaki toparlanmayla sektörde yıllar sonra reel bazda pozitif özkaynak kârlılığı yakalanabilir.

“YENİ MÜŞTERİYE ODAKLANIYORUZ”

ENPARA ADIMI

Kredilerde sektörden yüksek büyüme stratejimiz var, son 7-8 yıldır bunu da yapıyoruz. Agresif gitmeden pazar payında ufak artışlar elde ediyoruz. 2025`in ilk yarısında nakdi kredilerde yüzde 22,1 ve müşteri mevduatında yüzde 18,8 büyüme elde ettik. Önümüzdeki dönem stratejimizi belirleyen önemli konulardan biri Enpara bölünmesi. Aslında dünyada benzeri olmayan tarihi bir dönüşüm yaşıyoruz. Bir banka aktif faaliyet gösterirken yeni bir banka yavruluyor. Bir bankadan, iki banka çıkacak; birkaç ay içinde süreç sonuçlanacak. Enpara bilançomuzun yüzde 10`u büyüklüğünde ve 8 milyonu aşkın müşteri tabanına sahip. Bu nedenle QNB Bank olarak 4 yıldır ciddi anlamda müşteri kazanımına odaklanıyoruz. 2021 yılından bu yana müşteri sayımız yüzde 60 arttı. Uzaktan müşteri ediniminde güçlü aktivasyon yaptık.

DENGELİ BİLANÇO

Dengeli bilanço yönetimine devam edeceğiz. İçeriye bireysel ve KOBİ ağırlıklı müşterilerimizi daha agresif şekilde sokacağız, bilanço dengemizi bozmayacağız. Bu yıl sonunda nakit kredilerde ve mevduatta yüzde 40, özkaynak kârlılığında yüzde 34-35 büyüme hedefliyoruz. Yapay zekada çok ciddi aksiyonlarımız var. Kredi skorlamadan çağrı merkezinin performans ölçümlerine kadar birçok konuda yapay zekayı aktif kullanıyoruz, regülasyonlar çerçevesinde test aşamasındayız. Sürdürülebilirlik tarafında öne çıkıyoruz, sendikasyonlarımızın yüzde 28,6`sını bu alanda alıyoruz. Önümüzdeki dönemde suyla ilgili projelerimiz olacak. Deprem sonrası Bütünleşik Afet Yönetimi Programı ilan ettik, 36 proje kurduk. Bunlardan biri olarak da Ankara`da genel müdür binası oluşturduk, 620 çalışanımız olacak.

Yeniler Yolda

Capital Online

Finansın her alanında oyuncu enflasyonu dikkat çekiyor. Sadece bankacılıkta değil sigortacılık ve leasingde de yeni lisanslarla oyuncu sayısı artıyor. 

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Capital Dergisi / Eylül 2025

Bankacılık tarafında regülasyonların yeniden düzenlenmesi sonrası özellikle yerli yatırımcıların iştahıyla 67 oyunculu yeni bir yapıya geçildi. Burada yeni dijital bankalar ve yatırım bankacılığı cazibe alanı olarak dikkat çekiyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, “Son iki yılda 7 yeni dijital banka ve birçok yatırım bankasının sektöre girmesi rekabeti artırsa da bu durum pazarın dinamizmini ve yatırım fırsatlarını güçlendiriyor” diyor. Bu trend, güçlü şekilde de devam edeceğe benziyor. Bankacılık danışmanları ve yabancı yatırımcıların nabzını tutan M&amp;A uzmanları, yabancı sermayedarların artık Türkiye`yi bölgesel bir fintek ve dijital finans üssü olarak konumladığı görüşünde hemfikir. 

Bu dalga, finansın diğer alanlarına da yansıyor. Sigortacılık ve leasingde de önümüzdeki 2 yıl içinde yeni şirketlerin geleceğine kesin gözüyle bakılıyor.

YATIRIMIN CAZİBESİ

Destek Yatırım, Q Yatırım, D Yatırım, Tera Yatırım, Misyon Yatırım, Hedef Yatırım, son dönemde yatırım bankacılığına adım atan yeni oyunculardan. 

TSKB Genel Müdürü Ozan Uyar, bu alana artan bu ilginin yatırım bankalarının mevduat bankalarına kıyasla çok daha düşük sermayeyle kurulabilmesine ve daha esnek operasyonel yapıyla ürün geliştirme kabiliyetine bağlıyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, bu ilgiyi şöyle anlatıyor:

“Türkiye`de şirket birleşme ve satın alma işlemleri, halka arzlar ve sermaye piyasası ürünlerine ilginin artması buraya talep yaratıyor. Yüksek kârlılık da bu ilgiyi destekliyor. Sermaye piyasalarındaki hareketlilik özellikle yabancı yatırımcıların bu alana yönelik ilgisini sürdürüyor.” 

Türkiye, EY Global IPO Trends 2024 raporuna göre geçtiğimiz yıl Avrupa`da halka arz adedinde 34 işlemle birinci. Buradaki işlem iştahı, yeni yatırım çekiyor. Ancak yatırım bankacılığında yakın vadede regülatörün lisans verme isteğine bağlı olarak buradaki oyuncu sayısı artışı netleşecek. İlgi hala var, ancak banka yöneticileri, lisans verme isteğinin dijital bankacılıktan daha az olacağı fikrinde. 

Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, yeni oyuncu girişlerinin hız kesmeden devam etmesini bekliyor. “Yatırım bankacılığında altyapı, enerji, sürdürülebilirlik ve ihracat finansmanı gibi stratejik alanlarda artan sermaye ihtiyacı, uzun vadeli ve yüksek getirili yatırım fırsatı sunuyor. Türkiye`nin bölgesel ticaret ve finans merkezi olma hedefi, yerli ve yabancı yatırımcı ilgisini destekliyor” şeklinde konuşuyor. BCG Yönetici Ortağı Emir Pandır, bu alanın yatırımcılar için cazip fırsatlar sunduğuna değiniyor, ancak yakın gelecekte regülatörün yatırım bankalarının mevduat bankaları gibi davranmalarına yönelik kısıtlamalar getirilebileceğine dikkat çekiyor.

KİMLER GELİYOR?

Dijital bankacılık için neredeyse her gün yeni bir ismin sektöre gireceği konuşuluyor. Hayat Finans Genel Müdürü Galip Karagöz, bu alana ilgiyi daha düşük operasyonel maliyetlerle çalışılmasına ve bu sayede kullanıcılara masrafsız hizmetler, rekabetçi kâr payı oranları sunulabilmesine bağlıyor. 

Simon Kucher Finansal Hizmetlerden Sorumlu Ortak Tunç Akyurt, yatırımcılar açısından dijital bankacılığın Türkiye`nin genç ve dijitale çok uygun müşteri potansiyeli açısından cazip olduğunu söylüyor. Halen 25 milyon civarındaki bankasız veya sadece tek ürünlü müşteri portföyünün de ilgi çektiğini ekliyor. 

Colendi Bank Genel Müdürü Deniz Devrim Cengiz, “Türkiye`nin genç nüfusu, yüksek mobil penetrasyonu ve güçlü dijital okuryazarlığı sayesinde, küresel oyuncuların ilgisi her geçen gün artıyor. Regülasyonlardaki vizyoner yaklaşım, teknolojik altyapıdaki ilerlemeler Türkiye`de potansiyelin hızla hayata geçeceğini gösteriyor” yorumunu yapıyor. 

Lidio Kurucu Ortağı ve CEO`su Emre Güzer ise “Yerli finteklerin dijital banka ilgisi biliniyor. Revolut gibi global neobankaların pazara ilgisi de yüksek. Global oyuncuların pazara girerken Türkiye`den finteklerle stratejik ortaklık yapmasını bekliyorum” diyor. 

Ventura Partners Ortaklarından Kerim Kotan, ismi geçen yeni oyuncular için şöyle konuşuyor: “Revolut, N26 ve Starling gibi Avrupalı neobanklar, Türkiye`de yüzde 80`lerin üzerindeki mobil bankacılık penetrasyonu ve genç demografi nedeniyle pazarla ilgili. Yurt içindeyse Paycell, iyzico, Param ve Hepsipay gibi oyuncuların API tabanlı hizmetlerle süper uygulama modeline yönelmelerine kesin gözüyle bakıyorum. Midas, Param gibi yerli fintekler, bankacılık lisansı almalarıyla mevduat toplama, kredi verme ve daha geniş ürün gamı sunma imkanına kavuşacak.” Ayrıca Hepsiburada, Migros, Trendyol gibi büyük e-ticaret platformları ve perakende zincirlerinin kendi finansal hizmet markalarını oluşturarak süper uygulama modeline yönelecekleri de konuşuluyor.

SİGORTADA HAREKET

2024 sonunda yüzde 72,5 ve 2025`in ilk 7 ayında yüzde 51,2 prim üretimine imza atmayı başaran sigortacılık, sermayedarların iştahını kabartıyor. Zaten son 5 yılda 10`u aşan yeni oyuncunun bu alana girmesi de bunun en net göstergesi. Tabii bu süreçte bir elin parmağını geçmeyecek kadar sigorta şirketi de lisans iptalleriyle sektör dışında kaldı. Sigortacılıkta, hayat emeklilik ve hayat dışı alanları toplamında, ağırlığı yabancı sermayeli toplam 69 oyuncu faaliyet gösteriyor. Sektörün 2024`te toplam kârını yıllık yüzde 59,5 artırması da cazibe yaratıyor. Büyüme ivmesi özellikle motor dışı branşlardan olan sağlık ve yangın tarafındaki güçlü artışlar sektörü yeni yatırımcıların yakın merceğinde tutuyor. 

KPMG Türkiye Sigortacılık Sektör Lideri Ali Tuğrul Uzun, “Sektörün aktif büyüklüğü ve prim üretimindeki artış, finansal istikrar açısından büyük önem taşıyor. Sektör, temel olarak kendisine tahsis edilebilecek gelirin azlığı sebebiyle potansiyelinin altında bir performans sergiliyor ama burada daha kat edilecek çok uzun yol olduğu açık” yorumunu yapıyor.

Sigorta şirketlerinin yöneticileri de aynı ivmeyle olmasa da sektöre girişlerin süreceği beklentisinde. HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, bu noktada 2025 başında yayınlanan sermaye yeterliliği düzenlemeleriyle pazara girişin artık çok daha güçlü finansal altyapı gerektirdiğine dikkat çekiyor. İşcan, “Özellikle kasko üretiminin sermaye yeterlilik katsayısına bağlanması, yeni oyuncular için yüksek sorumluluk anlamına geliyor. Dolayısıyla sektöre daha çok finansal gücü kuvvetli, yatırım yapmaya istekli ve uzun vadeli stratejiye sahip şirketlerin gireceğini düşünüyoruz. Regülasyon kritik rol üstleniyor” diyor. 

Kerim Kotan, “Türkiye`de kişi başına sigorta prim üretiminin OECD ortalamasının çok altında olması, özellikle dijital kanallardan satılan niş sigorta ürünlerinde büyüme fırsatı yaratıyor. Siber güvenlik, parametrik sigorta ve mikro sigorta alanlarında Bupa, Allianz, AXA`nın insurtech kolları gibi yabancı devlerin ve yeni yerli girişimlerin ortaya çıkması bekleniyor” yorumunda bulunuyor.

FAKTORİNG İÇİN DENGE

Faktoring alanında son 5 yılda oyuncu sayısında bankacılığın aksine düşüş göze çarpıyor. Oyuncu sayısı 56`dan 48`e inildi, en son bu yıl başında bir yeni lisans verildi.

Halk Faktoring Genel Müdürü Ahmet Çağatay Üner, sektörde bir konsolidasyon sürecinin başladığını belirtiyor. Bunun ana nedenini sektörün 2021 sonrası BDDK denetimine tabi olmasıyla sermaye yeterliliği, kurumsallaşma düzeyi ve teknoloji yatırımlarının küçük ve orta ölçekli bazı faktoring şirketlerinin rekabet gücünü zayıflatması olarak açıklıyor. 

Figo Finans Faktoring Genel Müdürü Cüneyt Aydemir, artan rekabet, teknoloji yatırımı gereksinimi ve kârlılığı zorlayan ekonomik koşulların sektörden çıkışlara neden olduğunu belirtiyor. 

Q Finans Faktoring Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Akar, yüksek sermaye şartları ve rekabetçi yapı nedeniyle yeni lisans başvurularının sınırlı olacağı görüşünde. 

Halk Faktoring Genel Müdürü Üner ise olası yeni girişlerin niş alanlara ve dijital platformlara dayalı modeller üzerinden olacağı fikrinde. Ayrıca ihracat faktoringi hala yeni oyunculara göz kırpıyor. İhracat faktoringi yapan şirketlerin faktoring cirolarında bu yılın başında yüzde 50`yi aşan büyüme söz konusu. 

QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian, “Sektörde hem konsolidasyonların devam etmesini hem yeni nesil teknoloji odaklı girişimlerin piyasaya girmesini bekliyorum. Geleneksel iş modeline sahip bazı şirketler birleşme ya da portföy devriyle sektörden çıkarken fintek kökenli, dijital odaklıların girmesiyle yeni denge sağlanacak” yorumunu yapıyor. Dolayısıyla oyuncu sayısı 45-50 bandında gidecek, ancak değişimle rekabet artacak.

LEASİNGDE POTANSİYEL

Leasing sektöründe de aynı faktoring gibi oyuncu giriş çıkışı son 5 yılda hızlandı. Son dönemde girenler Mint Finansal Kiralama, Fair Finansal Kiralama ve kamu tarafından Ziraat Leasing oldu. Bu hareketlilikte regülasyon gereği uyulması gereken şartların önemli etkisi var. Bu şartların ağır geldiği leasing şirketleri çoğunlukla kendi istekleriyle sektör dışı kaldı. Tabii son 3 yılın önemli trendlerinden biri olarak katılım bankalarının leasing sektöründen giderek daha fazla pay aldığının da altını çizmek lazım. Leasing şirketlerinin rekabet ortamı daha da çetin hale geldi. Burada yine de güçlü potansiyel mevcut. 

QNB Leasing Genel Müdürü Osman Taş, “2020 sonrasında gördüğümüz yeni katılımlar, yalnızca rekabeti artırmakla kalmadı. Sektörün bilinirliğini ve erişim kapasitesini de genişletti” diyor. Türkiye`de leasing kullanan şirket sayısı yaklaşık 40 bin. Ancak leasingle finanse edilen yatırımların toplam sabit kıymet yatırımlarındaki payı sadece yüzde 3. İşte bu oran hem yerli hem yabancı yatırımcı için gidecek daha çok yol olduğunu gösteriyor. Adını vermek istemeyen bir yönetici, özellikle dijital yatırımlara odaklanan yeni yerli oyuncu girişlerinin yakın dönemde görüleceğini belirtiyor. Yeni oyuncuların teknoloji yatırımları, veri merkezleri gibi stratejik noktalarda farklılaşması bekleniyor. 

QNB Leasing Genel Müdürü Osman Taş da benzer düşüncede: “İki yılda sektöre yeni oyuncuların girmesi kaçınılmaz olacak. Yeni katılımlar, doğru stratejilerle birleştiğinde, sektörün çok daha hızlı ölçeklenmesi mümkün. Geleneksel makine ve ekipman finansmanının ötesinde teknoloji yatırımları, veri merkezleri, yenilenebilir enerji ve enerji verimliliği projeleri gibi stratejik alanlarda ciddi bir büyüme imkanı bulunuyor” şeklinde konuşuyor.

“DİJİTALE YENİLER GİRER”

OZAN KIRMIZI / ALTERNATİF BANK GENEL MÜDÜRÜ

REGÜLASYON ETKİSİ

Türkiye`de bankacılık hızlı bir dijital dönüşüm içinde. Regülasyon tarafında da çok kritik adımlar atıldı. Uzaktan müşteri ediniminin mümkün hale gelmesi ve ıslak imza zorunluluğunun kaldırılması, dijital bankacılığı sadece geleneksel bankalar için değil yeni oyuncular için de mümkün kıldı. Bu sayede maliyetler düşüyor, müşteri kazanım süreçleri hızlanıyor. Yatırımcı açısından bu tablo, düşük maliyetli ama yüksek ölçeklenebilir bir iş modeli sunuyor. Yatırım bankacılığı tarafındaysa birleşme-devralmalar, halka arzlar, proje finansmanı gibi alanlarda yüksek katma değerli işler yapılabiliyor. Küresel trendlerde bu tabloyu görüyoruz. Capital Intelligence verilerine göre 2024`te dünyada yatırım bankalarının işlem gelirleri yüzde 15 artarken Türkiye`de Borsa İstanbul`daki halka arz sayısı rekor kırdı.

YENİ İSİMLER

Yeni oyuncuların pazara gireceğini düşünüyorum. Özellikle dijital tarafta bu trend çok net. Kısa vadede dijital mevduat bankaları ve yatırım bankaları tarafında yeni isimler görürüz. Yeni oyuncular ağırlıklı olarak dijital bankacılıkta olacak. Revolut gibi küresel örnekler sadece bankacılık değil yatırım, sigorta ve ödeme hizmetlerini de tek platformda sunarak adeta “super app” modelini yarattı. Türkiye`de de güçlü fintek şirketlerinin lisans alarak bankacılığa evrilmesi gündeme gelebilir. Platform bankacılığında e-ticaret devlerinin finansal hizmet sunması da sürecin parçası. Trendyol, Baykar ve uluslararası ortakların Türkiye`de fintek platformu kurma girişimi bunun güncel örneği.

“FİNTEKLERDE HAREKETLİLİK VAR”

EMİR PANDIR / BCG YÖNETİCİ ORTAĞI

E-TİCARETE DİKKAT

2021 sonunda yürürlüğe giren dijital bankacılık yönetmeliğiyle Türkiye`de tamamen şubesiz çalışan bankalar için zemin oluştu. Bu gelişme perakende, telekom ve teknoloji gibi farklı alanlardaki oyuncuların da dikkatini çekti. Pazara erken giren kurumlar önemli avantaj yakaladı. Burada erken davranmak, sadece hızlı olmak değil uzun vadeli olarak güçlü pozisyon almak anlamına geliyor. Ekosisteme yeni oyuncuların girmesi muhtemel, çünkü hala finansal hizmetlere erişimi sınırlı olan geniş bir kitle var. Özellikle perakende, telekom ve e-ticarette faaliyet gösteren şirketler, müşteri tabanlarında daha da derinleşmek ve bu tabana finansal çözümlerle ulaşmak konusunda istekli.

REGÜLATÖR TİTİZ

Bununla birlikte regülatörün lisans vermede daha titiz ve tedbirli davranacağını, artık daha çok kendini kanıtlamış modellere lisans vereceğini öngörmek gerekir. Çünkü lisans verilen dijital bankalar arasında başarıya ulaşanların sayısı hala sınırlı. Yurt içi ve dışından gelen yeni oyuncular, kendi müşteri tabanlarına veya teknolojik kabiliyetlerine uygun değer önerileriyle pazarda kendilerine alan açabilir. Fintek tarafında hareketlilik söz konusu. Trendyol`un Baykar, ADQ ve Ant International ile yaptığı stratejik iş birliği, finansal hizmetlerin teknoloji oyuncuları için ne kadar kritik bir odak alanı haline geldiğini gösteriyor.

"Sigorta sektöründe dijitalleşmenin anahtarı e-poliçe"

Capital Online

Doğan Sigorta Brokerlik CEO`su Selcen Doğan Gür, sigorta sektörünün geleceğini şekillendirecek en önemli adımlardan birinin e-poliçe uygulamasına geçiş olacağını açıkladı.

Özlem Aydın Ayvacı / oaydin@capital.com.tr

Doğan Gür, açıklamasında “Bugün hala pek çok işlem kağıt ortamında yürütülüyor. Oysa e-poliçe hem müşterilerimiz hem sektör paydaşları için büyük kolaylık sağlayacak bir adım olacak. Müşteriler poliçelerine anında dijital ortamdan ulaşabilecek, kaybolma endişesi yaşamayacak. Hasar anında belgelerini tek tuşla paylaşabilecek. Şirketlerde baskı, kargo ve arşiv maliyetleri azalacak, üstelik daha az kağıt tüketimi sayesinde sürdürülebilirlik hedeflerine katkı sağlanacak ve karbon ayak izi küçülecektir” dedi.

E-POLİÇE NELERİ DEĞİŞTİRECEK?

E-poliçeye geçişin temel faydalarını maliyet, hız, arşivleme, esneklik, verimlilik ve çevresel katkı başlıkları halinde özetleyen Gür, dijitalleşmenin getirdiği fırsatların sektöre değer katacağının altını çiziyor ve şöyle anlatıyor: 

“Basım ve kargo giderlerinin ortadan kalkmasıyla kağıt, baskı, arşivleme ve gönderim maliyetlerini ciddi ölçüde azalacak. Poliçe kısa sürede hazırlanıp müşteriye e-posta ve dijital platform üzerinden ulaştırılabiliyor. Müşteri, poliçesine istediği zaman bilgisayar veya cihaz üzerinden ulaşabiliyor. Fiziksel belgeler kaybolabilirken e-poliçeler dijital ortamda güvenli bir şekilde saklanıyor. Hasar anında poliçe bilgilerini eksper, servis veya ilgili kuruma iletme imkanı var. Elektronik imza ile poliçenin hukuken geçerliliği sağlanır. Poliçede ek teminat ya da değişiklik olduğunda müşteri anında güncel versiyona ulaşır. Şirketler için arşiv yükü ve saklama maliyetleri azalır, denetim süreçleri kolaylaşır. Kâğıt tüketiminin azalması sayesinde doğaya daha az zarar verilmesi ve sürdürülebilirlik hedeflerine katkı. Karbon ayak izini küçültür.”

“Hibrit ürünlere talep artıyor”

Capital Online

Hayat dışı sigortacılık alanında sağlık branşı, tamamlayıcı sağlık ürününün yarattığı ivmeyle hızlı büyüyor. Mayıs sonu verilerine göre sağlık branşı prim üretiminde yıllık yüzde 70,6 ve reelde yüzde 26 artış kaydetti. Bu büyüme, motor ve yangın gibi prim üretiminde öne çıkan branşları da geride bırakıyor. Sağlık alanında uzmanlaşan Bupa Acıbadem`in genel müdürü Aslıhan Duymaz, ilk 5 ayda sigortalı sayısında tamamlayıcı sağlık sigortalarında yüzde 13,4 ve ÖSS`de de yüzde 2 artış olduğuna dikkat çekiyor.

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Fotoğraflar: Hüseyin Öngen
Capital Dergisi / Ağustos 2025

Sağlık sigortalarında bu yıl sonunda prim üretiminde yüzde 40-45 arası büyüme öngören Duymaz, özellikle kurumsal sağlık sigortalarında hibrit ürünlere olan talebin arttığını söylüyor. “Sağlık sigortalarında lokomotif, kurumsal sağlık sigortalarıdır. Kurumlar maliyetlerini yönetebilmek için sağlık sigortalarını hibrit yapılarla, yani tamamlayıcı-özel sağlık sigortalarıyla birlikte sunma eğiliminde” diyor. Sektörde bu tip hibrit ürünlerin kurumlara yüzde 20-30 oranında maliyet avantajı sağladığı tahmin ediliyor.

Bupa Acıbadem Genel Müdürü Aslıhan Duymaz ile sağlık branşını tüm detaylarıyla konuştuk.

Sağlık branşında, TSB verilerine göre mayıs ayı prim üretiminde yüzde 70,6 artış görülüyor. Bu büyümeyi nasıl yorumluyorsunuz?

Aslında sağlık branşı, 2023 sonrasında en hızlı büyüyen alan oldu. Temel nedenini pandemi sonrası insanların özellikle sağlık hizmetlerinde artan bilincine bağlıyoruz. Ayrıca sektörün tamamlayıcı sağlık sigortasını (TSS) sahiplenip, farklı ürünler tasarlayıp sunması da etken oldu. Erişilebilirlik arttı. TSS`de prim seviyeleri, özel sağlık sigortalarına (ÖSS) göre nispeten daha ulaşılabilir maliyetlerde. Dolayısıyla büyümenin ana gemisi tamamlayıcı sağlık sigortaları oldu. Sektörde motor branşları dışında ilk defa sağlık branşı aldığı payla ikinci sıraya oturdu.

Burada 2024 yılında büyüme yüzde 93`tü. Bu yıl da yüzde 70`i aşan bir ivme görüyoruz. Büyüme ivmesi, doğal olarak enflasyon düştükçe iniyor. Ama sigortalı sayısında artış var. Reelde de mayıs ayında yüzde 26 artış görüyoruz. Bu, diğer branşlara göre yüksek.

TSS ilk çıktığında önemli fiyat avantajı vardı. Bu yıl TSS ile ÖSS arasında fiyat farkı ne kadar?

Tamamlayıcı sağlık sigortaları ilk çıktığında fiyatları, özel sağlık sigortalarının altıda biri gibiydi. Yani özel sağlık sigortasını 6 birime alıyorken TSS`nin fiyatı 1 birimdi. Bugün oranlar hala açık ama 4 katına geriledi. Tabii 40-45 yaş üstü sigortalılarda özel sağlık sigortası primlerinde band biraz daha açık olabiliyor. 2024 ile 2025 arasında sağlık sigortası fiyatlarında büyük fark yok. Geçen yıl sigortalı sayısı, özel sağlık sigortalarında yüzde 7,8 ve TSS`de yüzde 27 arttı. TSS kullanan popülasyon büyüdükçe hastanelerin fiyat artış talepleri yükseldi. Özel sağlık sigortalarında da tam tersi, kampanyalarda sigorta şirketleri indirim yapmaya başladı.

Yakın gelecekte fark nasıl olacak?

Bu fark giderek kapanacak. Tamamen kapanması tabii ki mümkün değil. Ama 2 yıl içinde 3 kat farka kadar gelebilir. Ama şu anda pazarda ciddi bir talep var. Sigorta şirketlerinin de iştahı var. Bunun nedeni de faizlerin yüksek gitmesiyle yazılan finansal gelirler. Finansal gelirlerin yüksek olduğu ortamda sigorta şirketleri bu avantajı sigortalılar için de kullanıyor. Bu yılsa bu band 4 kat olarak devam eder.

Büyük şehirler ve Anadolu`da tamamlayıcı sağlıkta fiyat farkları nasıl peki?

Özel hastaneler ağırlıklı olarak Marmara ve Ege bölgelerinde yoğunlaşıyor. Özel hastaneler genelde İstanbul`a yatırım yapıyor. Bu konuyu SEDDK`da gündeme getirdik. Sigorta şirketleri olarak hizmeti her yerde vermek istiyoruz. Örneğin Gaziantep`te 1-2 özel hastane var, onlarla anlaşma yapabiliyoruz. Dolayısıyla kamunun özel hastanelerde de bölgesel yaygınlaşmayı sağlaması gerekiyor. Türkiye Sigorta Birliği`nde üniversite hastanelerinin de bu sistemin bir parçası haline gelmesini konuşuyoruz, çok istiyoruz. Eğer üniversite hastaneleri parçası olursa, Anadolu`da özel hastanelerin açılması sağlanırsa bireylerin erişimi çok daha rahat olur. Hizmete erişim sıkıntılı ve bu nedenle fiyat da çok farklılaşmıyor. Anadolu`daki fiyatlar gittikçe İstanbul`a yaklaşıyor.

Bu yıl kasko branşında rekabet nedeniyle fiyatlar, 2024`e göre düşük. Sağlıkta da benzer bir tablo var mı?

Sağlık branşında genelde fiyat artışlarını, gelecek yıl beklenen enflasyon oranına göre yapıyoruz. Beklenen enflasyon baz aldığımız için artışlar çok yüksek değil ama kaskodaki gibi geçen yıldan daha düşük primler de yok. Ya kampanyalarla geçen yılla aynı seviyeye denk gelir ya da 2025 ilk 6 ayında yüzde 10-15 yukarıda oluşur. Bu yıl ilk defa Türk Tabipler Birliği (TBB) ocak ayında hastanelerin geri bildirimlerine göre beklenenden düşük şekilde yüzde 20 artış açıkla dı. Özel Hastaneler Birliği bu artışı kabul etmediğini belirtti ve özellikle TSS`de sigorta şirketleriyle yüzde 30 artışla anlaşmalar yaptık. Temmuz ayında da TTB (Türk Tabipleri Birliği) artı yüzde 17,5 artış yaptı.

Sigortalı sayısında bu yıl gelişim nasıl?

Mayıs sonu verilerine göre TSS`de sigortalı sayısındaki artış yüzde 13,4. ÖSS`de yüzde 2. ÖSS`deki büyümenin bazı sigorta şirketlerinin çıkardığı küçük özel sağlık sigortalarından oluştuğunu görüyoruz.

ÖSS`den tamamlayıcı sağlığa kayış sürüyor mu peki?

Durdu diyemeyiz. Ama özellikle sağlık sigortalarında lokomotif olarak baktığımız kurumsal sağlık sigortalarıdır. Kurumlar maliyetlerini yönetebilmek için sağlık sigortalarını hibrit yapılarla, yani tamamlayıcı ve özel sağlık sigortasını birlikte sunma eğiliminde. Bu yıl bu eğilim artıyor, giderek de artacak. Kurumlar, özel sağlık sigortalarından çıkmaz. Ancak paketlerde SGK kullanımıyla birleştiren, yüzde 100 tamamlayıcı sağlık ürünü olmasa da hibrit yapıların türediğini görüyoruz.

Bu ürünler, bu yıl sektörün de bizim de gündemimizde. Hibrit yapılarla maliyetleri daha aşağı çekerek, ÖSS`den de çıkmadan sigortalarımızı nasıl sunabiliriz diye bakıyoruz. Örneğin Bupa Acıbadem olarak bireyselde bizim planladığımız bir yapı var: Grip, enfeksiyon, kulak-burun-boğaz, iç hastalıkları gibi en sık hastaneye gidilen rahatsızlıklar sigorta maliyetinin yüzde 65`ini oluşturuyor. Dolayısıyla ayakta tedavinin tamamlayıcı sağlıktan karşılandığı, yatarak tedavinin özel sağlık sigortalarından karşılandığı hibrit bir sisteme sahip yeni bir ürün üzerinde çalışıyoruz. Bu ürünlere talep olacağını düşünüyorum.

Sektörde yeni özel sağlık ürünlerinden bahsettiniz. Nasıl ürünler bunlar?

Evet, bu da son bir yılın trendi… Bupa Acıbadem`de bu tip ürünler yok, sadece sektördeki gelişimi gözlüyoruz. Bu yeni ürünler daha küçük teminatlı, elementer ürünlere ek konulan acil sağlık gibi limitli ürünler oluyor. Ayrıca bizde de olan kritik hastalıklar, kadın hastalıkları ürünlerinin sayısı da artıyor. Örneğin biz de yeni check-up paketleri, online sağlık sigortaları çıkarmayı düşünüyoruz.

2025 sonunda sağlık branşında büyümenin ne kadar olacağını öngörüyorsunuz?

Yüzde 45 olacağını tahmin ediyorum. Yüzde 15 de reel büyüme olur.

Sigortalı sayısında yıl sonunda hangi rakamlara ulaşırız?

Bu yıl sonunda sisteme giren yeni sigortalı sayısı 1,5 milyonu bulur. Sektörün potansiyeli, yani erişilebilecek kişi sayısı önümüzdeki 5 yılda 15 milyon. Ama burada ekonomik konjonktür çok önemli.

Sağlık sigortaları pazarına giren yeni oyuncular oldu. Oyuncu sayısı artar mı?

Artmasını beklemem, tersine azalmasını beklerim. Avrupa ve Amerika`da sağlıkta 3-4 büyük şirket vardır. Türkiye`deyse çok fazla. Örneğin emeklilik şirketleri de TSS satıyor. Bunun sürdürülebilir olması zor. Konsolidasyon olmasını bekliyorum. Çünkü sağlık alanı ölçek işidir.

Peki sağlık branşında kârlılık nasıl? Yılı nasıl bitiririz?

2024, teknik kârlılıkta da finansal kârlılıkta da tüm şirketler için iyi bir yıldı. Ama bu yıl finansal kârlılığın bir kısmını sigorta şirketleri, sigortalılarına indirim ve kampanya olarak yansıtıyor. Sağlık branşında genelde birleşik rasyoda yüzde 100-105`ler hedeflenir; yüzde 15-20 de finansal gelir olur. Toplamda sektör yüzde 5-10 arası bir kârlılıkla çalışır. Bu yıl da yine bu şekilde kârlı büyüme devam eder.

“DİJİTAL SAĞLIK YÜKSELİYOR”

ANA TREND

Sağlık sigortacılığında ana trend, doğal olarak dijitalleşme ve teknoloji. Aslında geçmişte de dijital sağlık platformları yok değildi. Hatta sektör olarak giyilebilir teknolojileri de denedik. Ancak bir süre sonra bu öncü adımlar yavaşlayıp durdu. Bugün geldiğimiz noktada yapay zekayla bu aşamaya hazırız. İnsanlar da pandemi sonrası yerinde, evde hizmet almaya alıştı. Dijital sağlık hizmetlerinin ağırlığı önümüzdeki 2-3 yılda katlanarak artacak. Burada önemli olan, sigorta şirketlerinin dijitalden gerçekten ihtiyaç olan kaliteli hizmetleri verebilmeleri, doğru platformları kurmak. Özel sektör ve kamunun dijital platformlarda veri gizliliği korunarak konuşması sağlanırsa daha verimli bir ortam olacak.

EN İYİ UYGULAMALAR

Biz de dijital sağlık ve wellbeing ile koruyucu sağlık hizmetleri sunmayı amaçlıyoruz. Bu yıl önceliğimiz müşteri deneyiminin dijital kanaldan video hekimlik ve dijital hizmetler üzerinden olması. Bu yolculuğu Blua markamızla yapıyoruz. Blua, tamamen bir dijital sağlık şirketi. Platform üzerinden istenilen branş hekimliğiyle görüşülebilecek, gerekli birimlere aktarılabilecek, ilaçlar alınabilecek. Avustralya`da sistemimiz bu şekilde işliyor. İspanya`da fizik terapiler yapay zekayla hastaneyi gitmeden cep telefonundan yapılıyor. Ya da kanserde geni deşifre ederek tedavi bulunması, kan testleriyle cep telefonlarına entegre şekilde beslenme belirlenmesi, mental sağlık gibi noktalarda en iyi uygulamaları da almaya çalışıyoruz.

“İKİNCİLİĞİ KORUYACAĞIZ”

HEDEF

Kurumsal özel sağlık sigortalarında sektör lideriyiz. Sektörde sadece ayakta sağlık sigortası satan tek şirketiz. Pazar payında mayıs verilerinde yüzde 18,3 paya sahibiz. Bu yıl prim üretiminde yüzde 40-45 büyüme planlıyoruz. Hedefimiz ikinciliği korumak. Prim üretimimizin yüzde 75`i kurumsal ve yüzde 25`i bireysel sigortalardan geliyor. Yakın gelecekte kurumsalda liderliğimizi koruyarak bireysel- kurumsal sigortalarda yarı yarıya bir yapı kurmak istiyoruz. Bireysel tarafta dijital ürünler ve önleyici sağlık hizmetlerini de içeren ürünlerde büyümeyi hedefliyoruz.

REASÜRANSTA İŞ BİRLİKLERİ

Entegre bir sağlık şirketiyiz. Bupa Türkiye`miz, dental kliniklerimiz, sigorta şirketimiz var. 2025`in ikinci yarısında bunların yanına dijital sağlık ve kurumsal sağlık alanında yeni hizmetlerimiz gelecek. Ayrıca diğer sigorta şirketlerinin reasürörü konumundayız. Özellikle sağlıkta, özel sağlık sigortalarında büyümek isteyen şirketlerle görüşüyoruz ve bu iş birliklerimiz 2025-2026`da artarak devam edecek.

“Grubun amiral gemisi olacağız”

Capital Online

Bien Seramik ve QUA Granit markalarının sahibi; madencilik, seramik, turizm gibi farklı sektörlerde faaliyet gösteren Ercan Şirketler Grubu`nun finans dünyasındaki en önemli adımı Q Yatırım Bankası oldu. Temmuz ayında ödenmiş sermayesini 600 milyon TL`den 1,5 milyar TL`ye çıkaran Q Yatırım Bankası, henüz 1,5 yaşında.

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Fotoğrafllar: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Ağustos 2025

Bin 100`ü aşan müşteriye sahip banka, bu yıl sonunda kredilerini 5`e katlayarak 13-14 milyar TL`ye çıkarmayı hedefliyor. Q Yatırım Bankası Genel Müdürü Cihan Küçükgöze, kaslarının asıl ticarette kuvvetli olduğunu ve ticaretin olduğu alanlarda etkili olmak istediklerini belirtiyor. Bu yıl şubeleşme yatırımlarını ve kadrolaşmayı tamamlamayı planlayan yatırım bankası, bir sonraki adım olarak hem yatırım ürünleri sunarak hem Şimdi Al Sonra Öde tipi mikro krediler vererek bireysel bankacılığa da girmeyi planlıyor.

Bu yılın kârlılık için zor geçeceğini ve 2025 sonunda sektörde enflasyon seviyesinde kredi büyümesi yakalanacağını öngören Q Yatırım Bankası Genel Müdürü Cihan Küçükgöze ile sektörü ve odak alanlarını konuştuk:

Bankanın kurulma motivasyonu nasıl oluştu? Kuruluşta adımlarınız neler oldu?

Aslında bankanın BDDK`dan kuruluş iznini 2022 Ekim`de aldık. 60 yıllık bir grubun finans tarafındaki yatırımlarından biriyiz. 2023 Ocak ayında faaliyet izni için başvurduk. Haziran ayında yani çok kısa sürede faaliyet iznimizi aldık. 26 Ekim 2023`te ilk müşterimizi kabul ettik. Aslında daha 1,5 yılını yeni aşmış bir bankayız. Hem sermayedarların inancıyla hem çalışanlarla kısa zamanda bankayı ayağa kaldırdık.

Grubumuzda finans tarafında ilk kurum biz değiliz. Q Finans Faktoring, Allbatross Girişim Sermayesi ve Allbatross Portföy Yönetim şirketleri vardı. Ayrıca en son Allbatross Yatırım Menkul Değerler şirketi kuruldu. Grubun finans kurumlarının amacı, tüm sac ayaklarıyla bir ekosistem yaratmak. Bu ekosistemde müşterilerin hem finansman hem yatırım ürünü ihtiyaçlarını karşılayacak esnek ve butik çözümler sunmak istiyoruz.

Grubun finans alanına ilgisi nereden geliyor? Neden finans alanına girildi?

Grupta turizm, madencilik sektörleri ve QUA Granit, Bien Seramik gibi alanında güçlü şirketler var. Zaten grup finansla hep iç içe… Amacımız butik çözümleri uçtan uca, entegre bir platform şeklinde teknolojilerle destekleyerek müşteriye sunmak.

Bugün sektördeki pek çok büyük banka, geçmişte sanayici grupların yatırımlarıyla yola çıktı ve zamanla grubun ana odağı haline geldi. Bizim gideceğimiz yer ve vizyonumuz da bu… Banka, grubun amiral gemisi olacak. Elbette grubun diğer şirketleri de büyük, yarattıkları ekosistemden bankamız faydalanacak. Finans tarafındaki sinerjiyi ekosistemin geneline yaygınlaştıracağız.

Peki neden yatırım bankacılığı tercih edildi?

Yatırım bankacılığı dünyada çok büyük bir ölçeğe sahip. Küresel bankalar arasında güçlü yatırım bankaları var. Bu alan çok esnek… Önemli olan, yatırım bankacılığının sunduğu çevik yapı.

Avantajsa eğer konvansiyonel bankaların avantajı, mevduat toplayabilmeleri. Ancak yatırım bankaları da sermaye piyasası ürünlerinin ihracı ve satışı, yapılandırılmış finansman, leasing, faktoring, menkul kıymetleştirme ve danışmanlık gibi çok çeşitli hizmetleri üstlenebiliyor. Yatırım bankalarının esnek yapı artısı var.

Temmuz ortası BDDK verilerine göre sektörde kredilerde yıllık yüzde 41,1 büyüme var. Yatırım ve kalkınma bankalarındaysa büyüme, biraz daha yüksek, yüzde 44. Yatırım tarafının daha iyi gitmesini nasıl yorumluyorsunuz?

Bunun temel nedeni, yatırım bankacılığının daha yeni yeni gelişen bir sektör olmasından kaynaklı oluşan baz etkisi. İkinci etken de yatırım bankaları esnek çözümler sunduğu için müşteriler tarafından daha fazla tercih ediliyor. Ayrıca ekonomi yönetiminin kredi büyümeleriyle ilgili birtakım düzenlemeleri var. Yatırım bankaları ölçek itibarıyla daha küçük olduğu için buralarda daha çevik hareket edebiliyor. Dolayısıyla sektörden fazla büyümesi normal. Bunun sürdürülebilir olması önemli.

Yılın devamında bu trend sürecek mi peki? Büyüme sınırlamaları kalacak gibi görünüyor…

Bu konuda bir yorum yapamayız. Ekonomi yönetimi doğru politikalarla ilerliyor. Doğru politikalarda ısrar etmekle iyi yapıyor. Sektörde yıl sonuna doğru kısıtlamaların esneyebileceğine dair konuşmalar var. Kısıtlamalar esnetilebilir ya da kapsamları değişebilir. Bu, zamanlama meselesi... Gerektiği yerde kaldırılması, esnetilmesi gerektiğini düşünüyorum.

Yıl sonu için sektörde ne kadar büyüme olacağını düşünüyorsunuz?

Ülke ekonomisinin gelişmesi açısından sektörün büyüme oranı önemli. 2025, sektör açısından yüksek enflasyon ve faiz ortamının etkilerini fazlasıyla hissettirdiği bir yıl. Piyasalarda hala yüksek volatilite mevcut. Ekonomik göstergelerdeki dalgalanma, şirketlerin kredi talebinde temkinli davranmasına neden oluyor. Yılın ilk yarısında ticari kredilerde büyüme sınırlı ve seçici oldu. İkinci yarı için daha kontrollü bir iyimserlik söz konusu. Enflasyonda kademeli bir iyileşme beklentisi bulunsa da oranlar hala çift haneli ve yüksek seviyelerde seyrediyor. Faizler de buna paralel yüksek gidiyor. Yakın coğrafyalarda yaşanan gelişmeler belirsizliği artırıyor. Bu çerçevede sektörün yılın kalanında daha çok likit ve kaliteli bir aktif yaratmaya odaklanacağını düşünüyorum. Sektör genelinde de 2025 sonunda kredilerde enflasyona yakın büyüme öngörüyoruz. Enflasyonu düşürme ve cari açığı kontrol altına alma hedefleri doğrultusunda, düzenlemelerde ticari kredilere, özellikle yatırım ve ihracat odaklı olanlara, bireysel kredilere göre daha pozitif yaklaşılacağını tahmin ediyorum.

Bu yılın ilk yarısında bankaya daha çok hangi alanlardan talep geldi? İkinci yarı için nasıl bir talep bekliyorsunuz?

Tabii yüksek faiz ortamında işletmelerin birinci önceliği, faaliyetlerini sürdürebilmek. Dolayısıyla yılın ilk yarısında işletme finansmanına dönük talepler daha ağırlıklı oldu. Ama ikinci yarıda faizlerin kademeli olarak gerileyeceği ve enflasyonun düşeceği yönünde bir beklenti var. Finansmanın ucuzlayacağı beklentisi şirketleri yatırıma yönlendirir. İkinci yarıda burada canlanma göreceğimizi düşünüyorum. İşletme finansmanından ziyade şirketlerin yatırımlarının finanse edilmesi anlamında hareket olacak. Hatta şu an üzerinde çalıştığımız 1-2 proje var, talepler gelecek. 2026`daysa enflasyon ve faizlerin öngörülen patikada seyredeceği varsayımıyla daha fazla hareket göreceğimizi düşünüyorum.

Bankanızın bu ortamda odak alanları neler?

Biz ilk günden beri ilk olarak yapabileceğimiz işlere başlıyoruz, uzmanlaşıyoruz ve adım adım ilerliyoruz. Odaklandığımız alanları dört ana başlıkta; yatırım kredileri ve dış ticaret finansmanı, kurumsal finansman ve danışmanlık, sermaye piyasası işlemleri ve portföy yönetimi ve bono ihraçları altında toplayabiliriz. Bu yıl yatırımlarımızı ve kadrolaşmamızı tamamlamaya odaklanıyoruz. 2025`te mevcut işlerin yanına Hazine işlemlerini eklemek, dış ticaret işlemlerini ayağa kaldırmak istiyoruz. 2024 yılını bankanın yürümeye başladığı, 2025`i hafiften koşmaya alıştığı ve 2026 sonrasını da koşacağı dönem olarak değerlendiriyorum. Satın alma ve birleşme işlemlerini ilerleyen dönemlerde yaparız. Bu alan, bizim ölçeğimizde sürdürülebilir bir gelir kapısı olmak için iyi bir alan değil. Biz büyüme dönemindeyiz. 2026 yılı ve sonrasında birleşme satın alma işlemleri tarafında fırsat görürsek yaparız.

Bu yıl halka arzlar açısından nasıl geçiyor? Yılın devamı nasıl olacak sizce?

Önceki yıllarda görülen yoğun halka arzların ardından son dönemde duraksama olduğunu izliyoruz. Sabit getirili TL varlıkların anlamlı şekilde pozitif reel getiri sunduğu bir ortamda, hisse senedi piyasasına para girişlerinin oldukça zayıf olduğu dikkat çekiyor. Hisse senedi yoğun fonlarda meydana gelen çıkışlardan bunu yüksek frekansta takip edebiliyoruz. Yabancı ilgisininse şimdilik çok artmadığı yurt dışı yerleşiklerin portföy akımları verisinde kendini gösteriyor. Para politikasında sıkılığın devam edeceği ve dolayısıyla TL sabit getirili varlıkların cazibesini genel olarak koruyacağı bir ortamda hisse senedi piyasasına para girişlerinin ancak kademeli olarak artması beklenebilir. Şartlara bağlı olarak yıl sonuna doğru bir hareketlenme yaşanabilir. Ama halka arzlara tekrar yoğun ilginin oluşmasının biraz daha vakit alabileceğini düşünüyorum.

Bankanızın büyümelerine dönersek kredilerde ilk çeyrekte yıllık büyümeniz yüzde 192 oldu. Yıl sonunda kredilerde büyümeniz ne kadar olur?

2024 yılını 2,6 milyar TL`ye yakın bir krediyle kapattık. 2025 sonundaysa 13-14 milyar TL kredi rakamı bütçeledik. Bu rakam, daha yukarıya gidebilir. Sermaye anlamında bir kısıtımız yok.

2-3 yıllık vadede hedefleriniz nasıl?

İlk üç yıldaki hedefimiz, dengeli ve sürdürüle bilir büyümeyle Türkiye`nin önde gelen yatırım bankalarından olmak. Özellikle Anadolu`da üretim ve ihracat yapan orta ve büyük ölçekli şirketlere odaklanıyoruz. Enerji, turizm, otomotiv, tarım-sanayi entegrasyonu olan şirketler ve girişim sermayesiyle büyüyen teknoloji şirketleri ilgi alanımıza giriyor. Orta vadede halka arzlara aracılık, VDMK, sukuk ve sermaye piyasası danışmanlığı gibi alanlarda derinleşeceğiz. Ayrıca, sürdürülebilirlik ve teknoloji odaklı ürün geliştirme stratejilerimizi hızlandıracağız. Sektörde sıralamadan ziyade kendi hedeflerimizi ne kadar gerçekleştireceğimiz önemli. Bir diğer hedefimiz özsermaye kârlılığı yakalamak. Mart 2025 sonunda özsermaye kârlılığımız yüzde 67. Enflasyonun üzerinde gitmek istiyoruz. 2026 ve sonrasında burada da daha sürdürülebilir bir patika oluşur.

Grubunuzun faaliyet gösterdiği sektörlerden daha mı yüksek kredi talebi alıyorsunuz? Daha yüksek talebi olan sektörler hangileri?

Bankanın kuruluşundan bu yana hiçbir zaman tek bir yere ya da gruba odaklanmadık. Zaten şubeleri de bu nedenle açıyoruz. Yeni şubelerle ulaşabildiğimiz kadar müşterinin yanında olalım, ihtiyaçlarını özelleştirilmiş çözümlerle verelim istiyoruz. Dolayısıyla her sektörden talep var diyebilirim. Daha çok taahhüt, enerji, turizm, tekstil ve finansal kuruluşların talepleri önde gidiyor.

Sermayedarınızla nasıl bir sinerjiniz var? Bu sinerjiyi hangi alanlarda daha çok artırmak istersiniz?

Faaliyette olduğu alanlarda özellikle seramikte hep en başa oynayan bir gruptan bahsediyoruz. Dolayısıyla hem grubun lider konumundan hem sermayedarımızın vizyonundan çok istifade ediyoruz. Bankayı kurarken “İlk başta işleri öğrenene kadar her zaman kendi ekosistemimizle işe başlayacağız. Burada kaslarımızı güçlendireceğiz ve dışarı çıkacağız” dedik. Bugüne kadar da böyle oldu. Dış ticaret, satın alma ve birleşme tarafında da yolumuz böyle olacak.

Yurt dışında büyüme planınız var mı?

Bunu konuşmak için erken. İlk önce ülkemizde büyümemiz lazım. Orta ve uzun vadede ticaretimizin yoğun olduğu coğrafyalarda varlık gösterebiliriz. Grubun yatırımlarının olduğu alanlarda olabiliriz. Kol kasımız ticarette. Hedefimiz ticaretin olduğu yerlerde olmak. Elbette ilerleyen zamanlarda içeriye kitle bankacılığını, bireyseli koyacağız.

Bireysel tarafa da mı gireceksiniz?

Önümüzdeki dönemin adımı bu… Yatırım ürünleri olabilir, Şimdi Al Sonra Öde gibi mikro krediler verebiliriz.

Yatırım bankacılığında son dönemde yeni oyuncu girişleri oldu. Daha fazla yeni giriş bekliyor musunuz?

Banka kurmak, banka sahibi olmak sermayedar için çok büyük bir prestij. Elbette bunu isteyen kişiler olacaktır. Burada bu kişilerin sektöre ne katacağının iyi değerlendirilmesi önemli. Önceki dönemde gördüğümüz hızlı yatırım bankacılığı iştahında bir yavaşlama olacağını düşünüyorum. Geçen yıl kuruluş izni alan banka sayısını, bu yıl ve 2026`da görmeyiz.

KOBİ SEGMENTİNE DİKKAT!

KÂRDA ZOR YIL

2025, zor bir yıl. Bankalar faizlerin düştüğü ortamda para kazanır çünkü aktiflerin raf ömrü pasiflerin raf ömrüne göre çok daha uzundur. Faizlerin düştüğü bir ortamda bankaların maliyetleri azalırken gelirleri yüksek kalmaya devam eder. Bu dönem faizler yüksek olduğundan bankaların kârlılıkları açısından zor bir süreç. Yine de sektörde özsermaye kârlılığı 2024`ten daha düşük gelmez, bunun nedeni baz etkisi.

“İYİ YÖNETİLMELİ”

Enflasyonun yüksek olduğu durumda personel giderleri, operasyonel giderler artıyor. Şirketlerin finansmana erişimi zorlaşıyor, finansman yükleri artıyor. Bu da aktif kalitesi üzerinde baskı oluşturuyor. Bunlar çok iyi yönetilmesi gereken süreçler. Elbette faiz gelirleri anlamında daha iyi bir gidiş olur. Ama diğer giderlerin ve aktif kalitesinin yarattığı baskıyı iyi yönetmek lazım. Sektörde 2024`ün sonunda yüzde 1,8`den bu yıl ortasına doğru yüzde 2,2 takibe düşen kredi oranına geldiğimizi gördük. Sorunlu kredi oranının yıl sonuna doğru artışını sürdürmesini bekliyoruz.

DİP DALGA

Aktif kalitesine sektörden ziyade segment özelinde bakıyorum. KOBİ`ler ülke ekonomisinin büyümesi ve istihdam anlamında çok önemli. Büyük bir motorun küçük ama olmazsa olmaz çarkları. Ekonomi yönetimi de KOBİ`lerin destekleneceğini vurguluyor. KOBİ`lerin desteklenmesi noktasında gerekli adımlar atılırsa aktif kalitesinde çok ciddi bir bozulma beklemem. Elbette batan büyük şirketler olur ama asıl dip dalga KOBİ`lerden gelir. Ekonomi yönetimi KOBİ`lerin varlığını sürdürmesini sağlarsa aktif kalitesi üzerindeki baskıların azalacağını düşünüyorum.

“ŞUBELEŞMEYE GİDİYORUZ”

“12`Yİ GEÇMEZ”

Şu anda İstanbul, Ankara ve Aydın Söke`de 3 şubemiz var. Söke`deki şube fabrikamızın komşusu. Grubun işlemlerini, bayi ve tedarikçilerimizin işlemlerini yapıyoruz. Bu yıl şubeleşmeye ciddi bütçe ayırıyoruz. Bu yıl sonu ulaşacağımız şube sayısı 8. Orta vadede bu sayı, 12 olabilir. Yakında İzmir, Antalya, Kayseri ve Konya`da şube açacağız. 3 yıllık projeksiyonda maksimum şube sayımız 12`yi geçmez.

1,5 KAT HEDEF

Bankamızda bin 100`ün üzerinde müşterimiz var. Yeni şubelerimizle yerel sanayici ve ihracatçılara ulaşarak müşteri tabanımızı genişletmeyi sürdüreceğiz. Her alanda yaygın çalışma mantığındayım, krediyi de tabana yayalım, Hazine işlemlerini de tek bir hesapla yapmayalım. Şubelerin açılmasıyla bu amaca ulaşacağız. Yakın dönemde müşteri sayımızı 1,5 katına çıkarıp 2 bin 500 müşteriye ulaşırız.

Katılım Sigortacılığı rekor büyüme yakaladı

Capital Online

Türkiye Sigorta Birliği (TSB) Başkanı Uğur Gülen, bu yılın ilk yarısında prim üretimi 32,5 milyar lirayı aşan katılım sigortacılığına ilişkin, "Hedefimiz, katılım sigortacılığını sadece ülkemizde değil, bölgemizde de örnek gösterilen bir seviyeye taşımak. Bu yolda sigorta pazarında katılım sigortacılığının payının hızla artacağına ve ülkemizin bölgesel bir merkez haline geleceğine inanıyoruz." dedi.

Türkiye'de katılım finans, ürün ve hizmet çeşitliliğini artırarak finansal piyasaların gelişimine katkı sunmaya devam ederken, bu ivme katılım sigortacılığı tarafına da yansıdı.

AA muhabirinin TSB'den edindiği bilgiye göre, söz konusu sistem, katılım esaslı sigortacılık mevzuatı ve danışma komitesince belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde yürütülen sigortacılık faaliyetlerini ifade ediyor.

Türkiye'de bu alandaki sigortacılık ve bireysel emeklilik uygulamaları, "Katılım Esasları Çerçevesinde Sigortacılık ve Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik" kapsamında hayata geçiriliyor.

Katılım sigortacılığı faiz sistemine dahil olmadan işlerken İslam dininde meşru görülmeyen konu ve riskler teminat altına alınmıyor. Sistemin temelinde yardımlaşma ve dayanışma esası bulunuyor.

Katılım sigorta şirketleri finansal varlıkları katılım ilkelerine uygun şekilde yönetmekten sorumlu bulunurken bu şirketler, iştiraklerinin dayanışmasıyla müşterilerinin uğrayabileceği olası zararları teminat altına alıyor ve hasarlarını tazmin ediyor.

Katılım sigortacılığı yapan şirketler, geleneksel sigortacılıktaki tüm ürünlerde hizmet veriyor. Fark, yatırımların değerlendirilmesinde faize duyarlı yapının benimsenmesinden kaynaklanıyor.

"Katılım Sigortacılığı ve Katılım Bireysel Emeklilik Faaliyetlerine İlişkin Yönetmelik Taslağı" çalışmaları, yeni dönemde TSB'nin görüşleriyle birlikte Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK) tarafından yürütülüyor. SEDDK önderliğinde gelecek 5 yılda sigortacılık sektöründeki katılım sigortacılığı payının yüzde 10-15'e çıkarılması hedefleniyor.

Katılım sigortacılığının toplam prim üretiminden aldığı pay yüzde 5,6'ya ulaştı

Türkiye'de katılım sigortacılığının prim üretimi Haziran 2025 itibarıyla geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 53,5 artarak 32,5 milyar lirayı geçti.

Aynı dönemde sigorta sektörü genelinde prim üretimi yüzde 52 yükselişle 576,8 milyar liraya çıktı. Böylece katılım sigortacılığının toplam prim üretiminden aldığı pay yüzde 5,6'ya ulaştı.

Katılım sigortacılığı, son 5 yılda sektör genelindeki büyüme eğilimine büyük ölçüde paralel seyretti. 2020'de sektör prim üretimi 82,6 milyar liraya yaklaşarak yüzde 19,3, katılım sigortacılığı tarafı ise yaklaşık 4,3 milyar lira prim üretimiyle yüzde 24,2 arttı.

Takip eden yıl sektörün toplam prim üretimi 105,3 milyar lirayı geçerek yüzde 27,5 büyüdü. Katılım sigortacılığı da benzer şekilde artış göstererek payını yüzde 5,2 seviyesinde korudu.

Katılım sigortacılığı, sektörün 235 milyar lirayı geçen prim üretimine ve yüzde 123 büyümeye ulaştığı 2022 yılında 12,1 milyar lira prim üretimiyle yüzde 120 artış kaydetti.

2023'te sektör 485,9 milyar lirayla yüzde 107 prim üretim artışına ulaşırken, katılım sigortacılığı 24,5 milyar lira prim üretimiyle yüzde 103 büyüdü. Bu iki yılda katılım sigortacılığının sektör prim üretiminden aldığı pay sırasıyla yüzde 5,1 ve yüzde 5 olarak gerçekleşti.

Sektörün 838,5 milyar lira prim üretimine ve yüzde 72,5 büyüme oranına ulaştığı 2024'te, katılım sigortacılığı prim üretimi 43,1 milyar lirayla yüzde 75,8 artış gösterdi. Böylece geçen yıl katılım sigortacılığının sektörün toplam prim üretiminden aldığı pay yüzde 5,1'e çıktı.

BES havuzunda faizsiz fonlara ilgi arttı

Katılım sigortacılığındaki büyümeye paralel olarak Bireysel Emeklilik Sistemi (BES) havuzunda da faizsiz fonlar, Haziran 2024'ten Haziran 2025'e kadarki 1 yıllık dönemde hem gönüllü BES'te hem de Otomatik Katılım Sistemi'nde (OKS) payını artırdı. Bu artış BES havuzunun toplamında da kendini gösterdi.

Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerine göre, bu yılın ilk yarısı itibarıyla BES tarafında devlet katkısı dahil toplam fon tutarı 1 trilyon 454,2 milyar lira oldu. Faizsiz fonların büyüklüğü ise devlet katkısı dahil 494,9 milyar liraya ulaşırken, bunların BES'teki toplam fon tutarı içindeki payı yüzde 34'e çıktı. Geçen yılın aynı dönemde bu pay yüzde 20,7 seviyesinde bulunuyordu.

OKS tarafında devlet katkısı dahil toplam fon büyüklüğü bu yılın ilk yarısı itibarıyla 104,4 milyar liraya çıktı. Faizsiz fonların devlet katkısıyla beraber büyüklüğü 49,4 milyar lira olurken bunların sistem içindeki payı yüzde 47,3 olarak kaydedildi. Geçen yılın aynı döneminde faizsiz fonların OKS içindeki payı yüzde 46,2 düzeyindeydi.

Böylece, BES ve OKS'de devlet katkısı dahil toplam fon tutarı Haziran 2025 itibarıyla 1 trilyon 558,6 milyar liraya ulaştı. Bunun 544,2 milyar lirasını faizsiz fonlar oluşturdu. Faizsiz fonların toplam içindeki payı yüzde 34,9'a çıkarken bu oran geçen yılın aynı ayında yüzde 22,5 seviyesindeydi.

Türkiye'nin bu alanda bölgesel merkez olması hedefleniyor

TSB Başkanı Uğur Gülen, birlik olarak katılım sigortacılığının güçlü potansiyeline inandıklarının altını çizerek, şunları kaydetti:

"Hassasiyetleri nedeniyle daha önce sigorta sistemine dahil olmamış kişilerin varlığı sektörümüzün bir gerçeği. Bu nedenle katılım sigortacılığının çalışma prensiplerinin faize duyarlı vatandaşlarımıza doğru yollarla izah edilmesi büyük önem taşıyor. Biliyoruz ki sigortacılık yalnızca bireysel güvence değildir, toplumun bütününü daha güçlü, dayanıklı ve umutlu kılar. Hedefimiz, katılım sigortacılığını sadece ülkemizde değil, bölgemizde de örnek gösterilen bir seviyeye taşımak. Bu yolda sigorta pazarında katılım sigortacılığının payının hızla artacağına ve ülkemizin bölgesel bir merkez haline geleceğine inanıyoruz."

Colendi'nin COMPI platformu yayında

Capital Online

COMPI; başta acenteler, brokerlar ve bankalar olmak üzere, sigortayı ilişkili hizmet olarak sunmak isteyen tüm organizasyonlara kısa sürede teklif üretimi, uçtan uca yönetim ve mobil erişim gibi hizmetler sunuyor. 

COMPI platformu, sigorta aracılarının ve sigorta şirketlerinin ürün ve hizmetlerini müşterileri nezdinde daha güçlü hale getirmeyi hedefliyor.

Yapay zeka destekli otomasyon sunan platform, mobil uygulama üzerinden saha-merkez senkronizasyonu ve çoklu ödeme entegrasyonu gibi çözümleriyle sigorta süreçlerine uçtan uca teknoloji katmanı ekliyor.

Colendi Sigorta CEO`su Ersin Al yaptığı açıklamada şunları söyledi:

"Sigorta, sadece bir ürün değil, uçtan uca finansal kapsayıcılığın ayrılmaz bir parçası. COMPI ile bu alanda da dönüşüm yaratacak, sigorta satın alma ve portföy yönetme deneyimini tüm aracılar için teknolojinin de desteğiyle kolay, hızlı ve erişilebilir hale getireceğiz."

Ersin Al, cüzdan, kredi çözümleri gibi alternatif ödeme yöntemlerini COMPI`de konumlandırarak sigorta aracılarını finansal teknolojilerle buluşturacak bir platform oluşturduklarının altını çizdi.  

COMPI, yakında devreye girecek CRM ve hasar modülleriyle birlikte, acentelere ve brokerlara tek merkezden yönetim imkanı da sunmayı planlıyor. 

Ersin Al, "Yapay zeka ile güçlendirdiğimiz talep yönetimi sistemimiz ve mobil uygulamamız sahadaki her kullanıcıyı sisteme hızla entegre ediyor. Colendi ekosisteminin hızına ve çevikliğine uygun bir sigorta teknolojisi olarak COMPI`yi büyütmeye devam edeceğiz" dedi. 

Oyuncuda düşüş sürer mi?

Capital Online

Faktoringde büyüme sürüyor. BDDK nisan sonu verilerine göre sektörün cirosu yıllık bazda yüzde 79 arttı. Geçen yıl da sektör yüzde 46 büyüme yakaladı. Bankacılıktaki büyüme kısıtlamaları nedeniyle alternatif kaynak olarak faktoringe talep yükseliyor. 

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Capital Dergisi / Temmuz 2025

Yıl sonunda enflasyonun en az 5 puan üzerinde ciro artışı beklenen sektörde, son 5 yılda temel göstergelerde dikkat çekici bir değişim yaşanıyor. Özellikle oyuncu sayısı ve ihracat faktoringi yapan şirket sayısı azalıyor. Sektörün geleceği için oyuncu sayısındaki trend, önemli bir soru işareti olarak öne çıkıyor. Bir diğer kritik nokta ise müşteri sayısı. 2023`te 70 binle re inen müşteri sayısında 2025`in ilk çeyreğinde güçlü bir toparlanma dikkat çekiyor. Faktoring şirketlerinin yöneticileri sektörün büyüme ivmesini belirleyecek bu sayılar için farklı öngörülerde bulunuyor.

KÂRLILIK ETKİLİ

Faktoring sektöründe en önemli değişim, oyuncu sayısında yaşanıyor. 2019 sonunda 56 olan oyuncu sayısı, bugün 48`e gerilemiş durumda. Turk Rating Genel Müdür Yardımcısı Sanem Kabakılıç, düşüşteki temel nedenleri sermaye yeterliliği gereklilikleri, kârlılık baskısı, regülasyon değişiklikleri ve rekabet dinamikleri olarak sıralıyor. BDDK, sektörün finansal sağlamlığını artırmak ve riskleri azaltmak amacıyla asgari ödenmiş sermaye tutarını 50 milyon TL`ye yükseltti. Bunun sonucunda özellikle küçük ölçekli faktoring şirketleri yeterli kârlılık düzeyine ulaşamama endişesiyle sektörden çekildi. Q Finans Faktoring Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Akar, küçük ölçekli oyuncuların artan operasyonel maliyetler ve personel giderleri karşısında rekabet avantajını yitirdiğine ve teknolojik yatırım eksikliklerinin pazarda olmalarını zorlaştırdığına değiniyor. 

QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian, buradaki düşüşün sektörde rekabetin sadece fiyat değil teknoloji, hizmet kalitesi ve regülasyonlara uyum kapasitesi üzerinden de yapılmaya başlandığını gösterdiğini söylüyor. Bumedian, “Bilgi sistemleri, iç kontrol ve risk yönetiminde getirilen standartlar, bunlara uyum sağlayamayan bazı küçük şirketlerin sektörden çıkmasına neden oldu. Öte yandan büyük oyuncular, teknoloji yatırımlarıyla müşteri deneyimini iyileştirdi ve pazar paylarını artırdı. Bu da küçük ölçekli şirketler için dayanıklılığı zorlaştırdı” yorumunu yapıyor.

YENİLER GELİR Mİ?

Sektörde oyuncu sayısındaki düşüş eğiliminin önümüzdeki dönemde de sürmesi bekleniyor. Bazı şirketler konsolidasyon sürecine girerken, yeni sermayedarların mevcut oyunculara satın almalarla yatırım yapma olasılığı ön plana çıkıyor. Figo Finans Faktoring Genel Müdürü Cüneyt Aydemir, artan rekabet, teknolojiye yatırım gereksinimi ve kârlılığı zorlayan ekonomik koşulların sektörden çıkışlara neden olduğunu vurgulayarak yakın dönemde sektörde yeni taleplerin olacağını öngörüyor. Ulusal Faktoring Genel Müdürü İzak Koenka, mevcut faktoring şirketlerinin dijitalleşme yatırımları için ciddi bütçe ayırması gerekliliğinin altını çiziyor. Koenka, “Kaynak sorununu çözemeyen şirketlerin devam etmeme kararı alması anlaşılır bir durum” diyor. 

“Aslında sektörde 48 oyuncu az değil çok ciddi bir rakam” diyen Tam Finans Genel Müdürü Hakan Karamanlı, “Yakın zamanda birkaç yerli yeni lisans geliyor, hazırlıklarını duyuyoruz. Katılım faktoringi de gelecek. Yurt dışından ilgi var ama onlar mevcutları satın alarak girmeyi tercih eder diye düşünüyorum” yorumunu yapıyor. 

QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian sektörde hem konsolidasyonların devam etmesini hem yeni nesil teknoloji odaklı girişimlerin piyasaya girmesini bekliyor. Oyuncu sayısının da 45-50 bandında dengeleneceğini öngörüyor.

İHRACATTA TOPARLANMA

Son 5 yılda sektörde uluslararası işlem yapan şirket sayısında da düşüş var. Bu sayıda sektör son 5 yılda 3 puan düşüşle 14 oyuncuya indi. Bu düşüş, doğrudan ihracat faktoringi yapan şirket sayısındaki azalmayı yansıtıyor. QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian, tabloyu küresel ticaretin hala kırılgan olmasına ve TL`nin dalgalı seyri nedeniyle kur risklerinin yönetiminin zorlaşmasına bağlıyor. “Bu riskleri minimize etmekte zorluk çeken bazı küçük firmalar, ihracat faktoringinden uzaklaştı” diyor. 

Ancak burada toparlanma beklentisi hakim. Figo Finans Faktoring Genel Müdürü Cüneyt Aydemir, ihracat faktoringi yapan şirketlerin faktoring cirolarında bu yılın ilk çeyreğinde yıllık yüzde 59 büyüme olduğuna dikkat çekiyor. 

Q Finans Faktoring Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Akar da Türkiye`nin ihracat vizyonunun ve Afrika, Orta Asya, Uzak Doğu`da yeni Pazar arayışının dış ticaretin finansmanına talebi artıracağı fikrinde. “2025-2027 döneminde uzmanlaşmış oyuncuların liderliğinde ihracat faktoringi işlemlerinde ve işlem yapan firma sayısında kademeli artış beklenebilir” diyor. Ayvaz Bumedian da “Türkiye`nin ihracata dayalı büyüme modeli, AB ile yeniden ivme kazanan ticari ilişkiler ve Asya pazarlarına açılım stratejisiyle ihracat faktoringi büyük potansiyel taşıyor. 2025 ve sonrasında bu alanda yeni lisans başvuruları ve stratejik ortaklıklar bekliyoruz” şeklinde konuşuyor.

MÜŞTERİDE YENİ HEDEF

En ilginç gelişme, sektörün müşteri sayısında izleniyor. 2024 sonunda sektörün eriştiği müşteriler 79 bin civarında seyrederken bu yılın ilk çeyreğinde 91 bini aştı. Böylece sektör 2023`te erimeye giden müşteri sayılarında güçlü bir geri dönüş yakaladı. 

Figo Finans Faktoring Genel Müdürü Cüneyt Aydemir, azalmaya KOBİ`lerin finansmana erişim zorluklarının ve faktoring sektörünün risk iştahındaki farklılaşmaların neden olduğu görüşünde. “Özellikle dijitalleşme, hizmet çeşitliliğinin yanı sıra KOBİ`lerin alternatif finansman arayışları sektöre ilgiyi yeniden artırıyor. Daralma yerini toparlanma sinyallerine bıraktı” diyor. 

Halk Faktoring Genel Müdürü Ahmet Çağatay Üner, bu yıl içinde çok daha yüksek müşteri rakamlarına ulaşılmasını muhtemel görüyor. Figo Finans Faktoring Genel Müdürü Cüneyt Aydemir ise özellikle dijital kanalların yaygınlaşması ve KOBİ`lerin alternatif finansman arayışının artmasıyla yıl sonunda müşteri sayısının 95 bine ulaşacağını öngörüyor. 

Q Finans Faktoring Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Akar ise müşteri sayısının 2025 sonunda 100 bin ve 2026 sonunda 105-110 bin bandına ulaşacağı görüşünde. QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian, “Müşteri sayısında son 6 ayda önemli artış görüyoruz. 2025 sonuna kadar müşteri sayısının 100 bin bandını geçmesi mümkün. 2027`ye kadar 2018 ilk yarısındaki gibi 120 binli seviyelere çıkılabilir” öngörüsünde bulunuyor.

ŞUBELEŞMEYE DEVAM

Faktoringde şube ve buna paralel çalışan sayısında artış gözlemleniyor. Burada trend, önümüzdeki dönemde devam edecek gibi görünüyor. Ulusal Faktoring Genel Müdürü İzak Koenka, sektördeki şube artışını KOBİ eksenli büyüme trendinin sonucu olarak yorumluyor. 

Tam Finans Genel Müdürü Hakan Karamanlı, “KOBİ finansmanında dokunmanın çok önemi var. Özellikle mikro KOBİ`nin verileri problemli olduğu için sadece veriyle değerlendirmeye kalktığınızda kapsayıcılık çok düşük kalıyor. Biz bu yıl ve gelecek yıl 10`ar şube açacağız. Bizim gibi şube açmaya devam edecek birkaç şirket daha olacağını düşünüyorum” şeklinde konuşuyor. 

QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian, 2025 Mart`ında 404`e ulaşan şube sayı[1]sının 2026 sonunda 420-430 bandına çıkmasını ve çalışan sayısının da 5 binin geçileceğini öngörüyor. Q Finans Faktoring Genel Müdür Yardımcısı Muhammed Akar`a göre şube sayısında bu yıl hafif bir artış olacak, 2026`daysa artık dengeye oturacak. Buna paralel çalışan sayısında 2026 ve sonrasında yatay seyir bekleniyor.

“BİRLEŞMELER VE ÇIKIŞLAR MUHTEMEL”

AHMET ÇAĞATAY ÜNER / HALK FAKTORİNG GENEL MÜDÜRÜ

REGÜLASYON ETKİSİ

Oyuncu sayısı, sektörde bir konsolidasyon sürecinin başladığını gösteriyor. Özellikle sektörün 2021 Mart tarihinde BDDK denetimine tabi olmasıyla sermaye yeterliliği, kurumsallaşma düzeyi ve teknoloji yatırımları, küçük ve orta ölçekli bazı faktoring şirketlerinin rekabet gücünü zayıflattı. Düzenleyici kurumların risk odaklı yaklaşımları ve artan uyum maliyetleri de sektöre giriş bariyerlerini yükseltti. Önümüzdeki iki yıl sektördeki regülasyonlara bağlı olarak birleşmeler veya faaliyet sonlandırmalar görmemiz muhtemel. Ancak bu tabloyu, olumsuz okumamak gerekiyor. Güçlü oyuncuların ölçek ekonomisiyle daha etkin hizmet sunması sektörde kaliteyi ve güveni artırıyor.

İHRACATTA ARTAR

Aktif olarak uluslararası işlem gerçekleştiren şirket sayısında da küçük bir gerileme yaşandı. Küresel ticaretteki yavaşlama, bazı ülkelerdeki siyasi ekonomik belirsizlikler ve uluslararası faktoring birlikleriyle olan iş birliklerinde yaşanan teknik uyum zorlukları bunun nedenleri. 2025 ve sonrası için Türk ihracatçılarının yeni pazarlara açılma isteğindeki artışla bu sayının yeniden yükselmesini bekliyoruz. Körfez, Afrika ve Orta Asya gibi yeni pazarlarda faktoringin destekleyici rolü artacak. Halk Faktoring olarak bu niş alanı önemsiyoruz.

“TREND TERSİNE DÖNDÜ”

SANEM KABAKILIÇ TURKRATING GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

TALEP YÜKSELDİ

Aslında faktoring sektörü, 2018 öncesinde yaklaşık 110 bin müşteriyle zirveye ulaşmıştu. Ancak 2018 yılında yaşanan ekonomik krizle burada düşüş trendine girdi. 2023 yılında müşteri sayısı 71,6 bine kadar geriledi. Ancak bu eğilim, 2024`te tersine dönmeye başladı. Bu toparlanma, özellikle KOBİ`ler ve ticari şirketlerin artan nakit ihtiyacıyla bankacılık sektörüne uygulanan kredi büyüme sınırlarının bir sonucu olarak değerlendirilmeli. Alternatif finansman kaynaklarına yönelim, faktoring sektörüne talebi yeniden artırdı.

ARTIŞ GELECEK

Önümüzdeki dönemde, para politikası yönlendirmeleri ve finansal regülasyonlardaki olası değişiklikler, sektördeki müşteri tabanının seyrini belirleyecek. Müşteri sayısının 90 binlerin üzerine çıkmasının önünde bir engel yok. Ticari ve kurumsal firmalara kıyasla riskin daha yüksek olduğu KOBİ segmenti daha yakın takip gerektirdiğinden faktoring şirketleri şube açılışlarıyla bu işletmelere doğrudan ulaşıyor. Bölgesel müşteri erişimi ve pazar genişletme stratejileri, şubeleşmenin kısa vadede devam etmesini sağlayan temel faktörler olmaya devam edecek

“Yavaş ve seçici bir büyüme var”

Capital Online

Bu yılın ilk 4 ayında katılım bankacılığında kredi büyümesi yüzde 21,7 olarak gerçekleşti. Bankacılık sektöründeyse bu oran yüzde 14,9`da kaldı. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, tüm sektörde temkinli ve yavaş bir büyüme olduğu görüşünde.

Elçin Cirik / acirik@capital.com.tr
Fotoğraflar: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Temmuz 2025

“2024`teki kontrollü büyüme devam ediyor. Enflasyon düşme trendine girdikten sonra faizlerin de düşeceği beklentisiyle bir canlılık olmuştu” diyen Uyan, gıda, enerji ve istisnai sektörlerde talebin daha iyi gittiğini belirtiyor. “İstisnai olmayan sektörlerde, belirlenen büyüme sınırı nedeniyle bir şey yapmanıza zaten imkan yok. Dolayısıyla yavaş ve seçici bir büyüme var” şeklinde konuşuyor.

Yılın ikinci yarısında eğer faizler düşerse katılım bankalarının büyümesinin hızlanacağını düşünen yönetici, “Çünkü yüksek getiri nedeniyle bize yönelim olacaktır. Mevduatta sektörden aldığımız pay, bu yıl sonunda yüzde 10 olur. Kredilerde de payımız yüzde 9`a doğru gelir” diye konuşuyor.

Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, katılım bankacılığı ve sektör geneline yönelik öngörülerini şöyle paylaştı:

Bu yıl talep nasıl gidiyor?

2024`teki kontrollü büyüme devam ediyor. Enflasyon düşme trendine girdikten sonra faizlerin düşeceği beklentisiyle bir canlılık oluşmuştu. Biliyorsunuz döviz kredilerinde yüzde 0,5; ticari kredilerde yüzde 1,5 ve KOBİ kredilerinde yüzde 2,5 büyüme sınırlaması var. Bu sınırlama büyüme imkanı sağlamıyor.

Gıda, enerji ve istisnai sektörlerdeyse talep daha iyi gidiyor. İstisnai sayılan ihracat, leasing, tarım kredileri, dış ticaret finansmanı, yenilebilir enerjide büyümeler daha yüksek. TL kredilerde yabancı para kredilere göre 2-3 kat daha fazla büyüme izleniyor.

Bu yıl yavaş ama temkinli bir büyüme izliyoruz. Temkinli derken istisnai sektörlerde çok ciddi talep var ama bu alanlarda çok ciddi de rekabet var. Bir ara yabancı para kredilere yönelim olmuştu. Ancak oraya da sınır gelmesinin ardından büyüme alanı kalmadı. İstisnai olmayan sektörlerde, belirlenen büyüme sınırı nedeniyle bir şey yapmanıza zaten imkan yok. Dolayısıyla yavaş ve seçici bir büyüme söz konusu.

Bankalar mı seçerek ilerliyor?

Büyüme sınırlarıyla ilerleyen bankalar, istisnai sektörlere yönelmek zorunda. İlk dört ayda katılım bankacılığında fon kullandırımı yani kredi büyümesi, yılbaşından bu yana yüzde 21,7 düzeyinde. Bankacılık sektöründeyse kredi büyümesi yüzde 14,9.

Aslında katılım bankacılığı sektörden iyi büyümüş…

Evet, katılım bankaları bankacılık sektörüne kıyasla daha canlı kredi büyümesi sergiledi. Mayıs ortası itibarıyla 13 haftalık kur etkisinden arındırılmış yıllık kredi büyüme oranı katılım tarafında yüzde 83,3`e ulaşırken sektör yüzde 37,7 büyüdü.

Genelde de katılım bankacılığı, daha iyi gidiyor. Biz tam olarak göremiyoruz ama sanıyorum kamu katılım bankalarının kamuyla olan işlerinin de etkisi söz konusu. Katılım bankacılığında oyuncu sayısı az ve kamu katılım bankalarının ağırlığı bankacılık sektörüne göre daha yüksek. Kamuyla yapılan işler katılım bankacılığını daha fazla büyütüyor.

KOBİ kredilerinde sınırlamada bir küçük esneme olmuştu. Burada durum nasıl?

KOBİ segmenti, ticari ve kurumsal bankacılıktan daha fazla büyüyor. Ama tabii unutmamak lazım ki KOBİ`de sorunlu alacak oranı artıyor. Son çeyrekte de arttı. Bu nedenle buradaki büyümeler de ihtiyatlı olarak takip ediliyor.

Faiz yükselişi sonrası nasıl bir değişim oldu? Kredi talebi kesildi mi?

Normal şartlarda bu fiyatlarla kredi kullanılmaz. Ama dönen bir çark hemen yavaşlamıyor, dolayısıyla vadeler kısalıyor. Aslında bizim şirketlere tavsiyemiz, bu dönemi özkaynaklara yönelerek geçirmeleri yönünde. Yüzde 65`lere ulaşan bir kredi maliyetiyle bu çarkı döndürmek mümkün değil. Dolayısıyla yavaşlama gözleniyor. Ama istisnai sektörlerde bu fiyatlamalar geçerli olmadığı için büyüme devam ediyor.

Yatırım kredilerinde tablo nasıl?

Yatırım kredisi yok gibi …. Bu fiyatlarla yapılması mümkün değil. Sadece dövizli kredilerde yatırım kredileri alınabiliyor, onlar da çok az… Neticede bankaların CDS maliyetleri arttı, borçlanma oranları yukarı gitti. Ama tasarruf sahiplerinde bir nebze yabancı paraya dönüş oldu. Bankaların topladığı yabancı paranın değerlendirmesi anlamında adımları oluyor. Ayrıca istediğiniz zaman yurt dışından fon bulabiliyorsunuz, sadece maliyeti yüksek. Ancak yatırım kredilerine yönelik bir talep yok, öyle bir ortam da yok. Talebin ancak enflasyonun düşmesiyle geleceğini düşünmek lazım.

Vadeler ne kadar kısaldı?

Hala faiz düşüşü beklendiği için hem insanlar hem şirketler uzun vadeli değil de 3-5 ay vadeli kredilere yöneliyor. Geçen yılki trend devam ediyor.

Faiz düşüşü bekliyor musunuz? Arkasından büyüme kısıtlamalarında esneme olur mu?

Öncelikle büyüme kısıtlamalarında bir esneme beklemiyoruz. Merkez Bankası`nın açıklamalarından sıkılaştırıcı duruşun devam edeceğini anlıyoruz. Faizlerin düşüşü, enflasyona bağlı. Dezenflasyon programının bir maliyeti olacak söylemi var biliyorsunuz; bu maliyet giderek artıyor. Reel sektörde problemler artıyor. Normal şartlarda faiz düşüşünü yılın son çeyreğinde beklerdim ama son tabloda temmuz veya ağustosta bir değişim olabilir.

Yılın ikinci yarısında nasıl bir ortam bekliyorsunuz?

Çok fazla bir farklılık beklemiyorum. Net kâr marjları açılmış durumda, bankacılığa kârlılık anlamında olumlu katkılar yapacak. Konvansiyonel bankacılıkta enflasyona endeksli tahviller sebebiyle kârlılık önceki dönemlere göre olumlu olacak.

Fakat sorunlu alacak oranında artış sürecek. Şu anda sektörde yüzde 2`ye yaklaşmış durumda. Yıl sonuna doğru 3`lere ulaşabileceğini tahmin ediyoruz. Tabii bankalar devamlı sorunlu alacak satışı yapıyor. Ama böyle bir oran olabilir. Çünkü tahsilat tarafında konkordato talepleri nedeniyle sınırlama var.

Kredilerdeyse büyüme sınırlamaları süreceği için canlılık anlamında fark olmaz. Bankaların aktivitesinde de fark olmaz. İstisnai sektörlerdeyse ihracattaki tarife savaşları netleşirse bir hareket olabilir. Çünkü ihracat pazarlarımızda da sorunlar var.

Bu durumda sektör ve katılım bankacılığı yılı ne kadarlık büyümelerle kapatabilir?

Sektörde TL kredilerde yüzde 30-40 bandında sınırlı artış bekliyoruz. Döviz kredileri regülasyonlar nedeniyle düşük seviyelerde kalacak, burada da yüzde 10 civarı büyüme beklentimiz var. Katılım bankacılığındaysa TL kredilerde yüzde 40`a yakın büyüme öngörüyoruz. Dış ticaret finansmanı kaynaklı döviz plasmanlarıyla katılımda toplam kredi artışının yüzde 40`ın üzerine çıkmasını öngörüyoruz. Seçici kredi büyümesi ve özellikle konvansiyoneller için yüksek faiz getirili TL mevduat talebinin devamı, temelde bilanço büyümesini etkileyecek alanlar olarak öne çıkıyor. Hem sektör geneline hem büyük oyuncuların bütçelerine yansıyan tablo, “ölçülü ama çift haneli” bir büyüme patikasına işaret ediyor.

Daha iyi büyüme gösterecek sektörler neler olacak?

Özellikle dış ticaret finansmanı, tarım ve finansal kiralama gibi kısıtlamaya tabi olmayan alanlarda büyüme sürer. Özellikle dış ticaret finansmanı ve ihracat ekosisteminin tamamlayıcı alanlarında güçlü bir kredi iştahı mevcut. Katılım bankaları da bu alanı önceliklendiriyor. Otomotiv yan sanayi, makine-teçhizat ve hazır giyim sektörlerinde reeskont ve murabaha gibi ihracat odaklı paketlere talep var. Tarım ve gıda zinciri de hem girdi finansmanı hem hasat öncesi destekler açısından öncelikli kalmaya devam edecek. Enerji tarafında yenilenebilir kaynaklara dayalı projeler- çatı GES gibi verimlilik yatırımları başta olmak üzere hibrit finansman modelleri ve sukuk ihracıyla desteklenecek. Dijitalleşme odaklı KOBİ`lerde, özellikle e-ticaret lojistiği, bulut hizmetleri ve fintek servis sağlayıcılarına yönelik kısa vadeli krediler tercih ediliyor.

Mevduat tarafında yılbaşından bu yana büyümeler nasıl gidiyor?

Sektörün yılbaşından bu yana ilk 4 ayda mevduat hacmi yüzde 13 artarken bu oran katılım tarafında yüzde 18,8. Katılım bankacılığı için faiz artışlarının olduğu 2024, zor bir dönemdi. Çünkü katılım bankacılığında sabit oranlı işlemler yapıyoruz, değişken oranlı enstrümanlarımız yok. TLRFK endeksli oran çıkardık, ancak bu değişken kâr paylı ürünü sadece leasing işlemlerde kullanabiliyoruz. Dolayısıyla plasmanlarımızın ağırlığı sabit oranlı. Geçmişte yüzde 8-10 faiz oranlarıyla verdiğimiz kredilerin dönüşleri yeni oluyor, havuzlar yeni düzeliyor. Katılım bankaları olarak çareyi yeni havuzlar kurarak, yeni kullandırımları bu havuzlara koyarak bulduk. Ayrıca bizim de yaptığımız gibi ekosistem bankacılığı yapılıyor, fonlarla büyüme sağlanıyor.

Faiz artışı sonrası tasarruf alışkanlıklarında nasıl bir değişim oldu?

Katılım sektöründe net şekilde değişim görülüyor. Eskiden katılım hesabı başat bir ürünken şimdi fon hesapları cazip hale geliyor. Günlük plasman yapılabilen dinamik katılım hesapları öne çıkıyor. Özellikle tüzel mevduat sahipleri, fonları daha çok tercih ediyor. Aldığımız izinle fon havuzları açma imkanına kavuştuk, daha yüksek getirili seçenekler sunabiliyoruz.

Mevduatta yılın devamı nasıl olacak?

KKM erimelerinde çoğunlukla TL`ye geçiliyordu. Kur artışı ve faiz artışından sonra dövize yönelim de oldu. Yıl sonunda mevduatta bankacılık sektöründe yüzde 40-45 ve katılım bankalarında yüzde 28-32 bandında büyüme bekliyoruz.

Kredilerde büyümenin daha fazla olmasını bekliyoruz. Tasarrufların mevduat dışına dağılmasıyla böyle bir trend oluşacak. Bankalar da rasyo sınırlamaları nedeniyle tasarrufları fonlara yönlendiriyor. Bu durum, kredi-mevduat oranını da etkiliyor. Katılım bankalarında kredi mevduat rasyosu yüzde 50-60`larda olurdu, şimdi 90`lara ulaştı. Tasarrufların fonlara aktarılması bu sonucu getiriyor.

Bu ortamda katılım bankacılığının paylarının yıl sonunda nasıl olacağını öngörüyorsunuz?

2024 yılında faizlerin arttığı dönemde katılım bankacılığının büyümediğini görebilirsiniz, negatif büyümeler yaşandı. Bizim alanda katılım havuzlarının getirilerinin artmasıyla daha yeni yeni toparlanma yaşanıyor. Faizler düşerse katılım bankalarının büyümesi hızlanır, çünkü yüksek getiri nedeniyle bize yönelim olacaktır. Mevduatta sektörden aldığımız pay, bu yıl sonunda yüzde 10 olur.

Kredilerde de pay yüzde 9`a doğru gelir. Orta vadede yeni dijital katılım bankalarının devreye girmesi, sürdürülebilir finansman araçlarının ve sukuk ihraçlarının yaygınlaşması gibi etkenlerle sektör payında her yıl 40-50 puanlık artış mümkün. Böylece 2027 sonunda kredilerde yüzde 11 ve mevduatta yüzde 12 pay alınacağını düşünüyoruz.

Katılım bankacılığı son dönemde leasing işlemlerinde etkin. Bu tablo devam edecek mi?

Temel nedeni, leasing işlemlerinin büyüme kısıtlamalarından muaf olması. Katılım bankacılığı bu alana yöneldi. Bu, zaman içinde dengelenir. Leasing tarafında çok yüksek büyümeler oldu ama büyüme sınırlamaları kalkınca normalleşir.

Leasing, katılım bankaları için önemli bir ürün. Çünkü leasinge dayalı sukuk ihracı da yapabiliyoruz, menkul kıymetleştirme imkanı veren bir ürün. Dolayısıyla her zaman odağımızda olacaktır.

Katılım bankacılığına yeni dijital banka lisanslaması bekliyor musunuz?

Tabii, sırada bekleyenler var. Dijital oyuncular, özellikle mobil tabanlı hizmet modeliyle perakende mevduat rekabetini hızlandırıyor. Masrafsız kâr payı hesapları ve kolay dijital açılış süreçleriyle genç ve teknolojiye yatkın tasarruf sahiplerinin ilgisini çekmeye odaklanıyorlar. Bunun yanı sıra ücretsiz temel bankacılık işlemleri, mikro finansman çözümleri ve servis modeli bankacılığı gibi yapılar sayesinde ücret ve komisyon gelirlerinde sektör genelinde daha rekabetçi bir çizgi oluşmaya başlıyor. Dijital bankacılık rekabet getiriyor. Ama aldıkları pay anlamında şu anda daha henüz başlangıç aşamasındalar. Payları yüzde 1`i geçmiyor. Kısa vadede aktifler içindeki payları yüzde 1`in altında kalmaya devam edecek ve marjlar üzerindeki kalıcı baskıları sınırlı olacak.

“ÖZKAYNAK KÂRLILIĞI YÜZDE 28-32 BANDINDA OLUR”

MARJLAR ARTTI

2024 yılında katılım bankacılığının sektörün kârından aldığı pay yüzde 9,6`ya ulaştı. Çünkü aslında geçen yıl tüm bankacılık sektörünün kârlılığı, faiz artışı nedeniyle baskı altındaydı. Bu yıl hem katılım hem bankacılık sektörü için daha iyi bir yıl olacak. Sektörün bu yıl net kâr marjları arttı. İlk çeyrek sonuçlarında görülmeyebilir ama yıl sonunda biz olumlu bir tablo bekliyoruz. Bir de enflasyona endeksli kağıtların etkisiyle konvansiyonel bankacılıkta kârlılığın artacağını düşünüyoruz.

ENFLASYON MUHASEBESİ ÖNEMLİ

Katılım bankacılığında bu yıl sonunda yüzde 35-45 bandında bir kâr artışı öngörüyoruz. Özkaynak kârlılığında da 38- 40 aralığında bir oran bekliyoruz. Artan marjlar kârlılığı desteklemeyi sürdürse de karşılık giderlerinin normalleşmesi nedeniyle yıl sonunda bankacılık sektöründe yüzde 28-32 bandında özkaynak kârlılığı öngörüyoruz. Yabancı sermayeli özel bankaların gündeminde bir de enflasyon muhasebesi var. En önemli konu bu... Sürekli aylık enflasyonu ve sorunlu alacakları takip ediyoruz. Büyümeler zaten sınırlı. Ayrıca ajandamızda dijital, yapay zeka konuları var. Dijital ve veri alanına odaklanıyoruz.

“EKOSİSTEM BANKACILIĞIYLA BÜYÜYORUZ”

PAZAR PAYI ALDIK

Banka olarak yılın ilk çeyreğinde yılbaşından bu yana kredilerde ve toplanan fon yani mevduat tarafında yüzde 11 büyümemiz var. Net kârımız yıllık yüzde 42,8 büyüme gösteriyor. Geciken alacak rasyomuz 1.72. Mart 2025 BDDK verilerine göre, bireysel ve tüzel kartlarla POS gibi ödeme sistemleri ürünlerinde pazar payımızı artırdık. Konut kredileri pazar payımızı yüzde 2,6`dan yüzde 3,1`e taşıdık.

ANA HEDEFLER

Reel ekonomiye katkı sağlayan, odaklı ve selektif bir büyüme devam ettiriyoruz. İhracat, tarım değer zinciri, leasing ve yenilebilir enerji stratejik alanlarımız. Buralarda büyümeye devam ediyoruz. İkinci olarak da dijital odaklı müşteri boyutunu öne çıkarıyoruz. Uzaktan müşteri edinimi, şube içi self nokta dediğimiz çözümlerle ilerliyoruz. Sürdürülebilir ve güçlü bilanço yapımızı kâr marjımızı devam ettirmek hedeflerimizden... 8,8 milyon müşteri sayımızı, 2027 sonunda 10 milyona taşıma hedefimiz var. Yüzde 50`sini uzaktan edineceğiz. 2025 sonunda aktif büyüklükte ve kârlılıkta yüzde 30 ve kredilerde yüzde 35-40 büyüme bekliyoruz.

FONA KAYIŞ

Ekosistem bankacılığıyla büyüyoruz. Fon yatırım şirketi ve gayrimenkul yatırım fonu şirketimiz var. KT Portföy fonları çok büyüdü. 2024 sonunda katılım bankacılığında mevduat artı yatırım fonları ve sukukların toplamı 809,4 milyar TL`ydi. 2025 Nisan ayında bu toplam 948 milyar TL`ye ulaştı. Yüzde 17,1 artış mevcut. Esas büyüme fon tarafında. Artan faizlerde rekabete bu şekilde karşılık verdik. Büyümede katılım fonları ve sukukların ilk dört ayda yüzde 22,7 artışla etkili olduğunu görüyoruz. Sukuk tarafında da büyüme hedeflerimiz var. Yılın devamında kurumsal ve ticari segmentte müşterilerimize sukuk ihracında daha aktif davranacağız.

“Teknik karda kritik yıl: 2026”

Capital Online

Hayat dışı sigortacılık, bu yılın ilk dört ayında reel büyüme ivmesini korudu. Nisan sonunda prim üre[1]timinde yüzde 48,5 oranında büyümeyle yüzde 7,7 reel büyüme kaydetti. Anadolu Sigorta Genel Müdürü Mehmet Tuğtan, 2025 başından bu yana yüzde 7–8 bandında reel büyüme yakalandığını ve bu büyümenin ana lokomotifinin sağlık branşı olduğunu vurguluyor ve “Sağlık bu yıl trafiği de geçerek birinci sıraya oturdu. 80,5 milyar TL`yi aşkın bir sağlık prim üretimi var. Bu alanın büyümesi yüzde 73. Yüzde 25`i aşan ciddi bir reel artıştan bahsediyoruz” diyor.

Elçin Cirik / ecirik@kapital.com.tr
Capital Dergisi / Temmuz 2025

Tuğtan, yılın ikinci yarısına da olumlu bakıyor. “Enflasyonda düşüş sürecinin devam edeceğini varsayıyoruz. Bu durum sigortaya yönelimi artırır. Ancak diğer taraftan kurun gidişatı, yaşanan bölgesel olaylar bilinmezlik yaratıyor” diyen Tuğtan, 2025 sonunda sektörün yüzde 40`a yakın büyüyeceğini tahmin ediyor. Bu yıl sonunda trafik ve ZAS`a dönüşecek DASK branşlarında da toparlamayla poliçe adetlerinde pembe tablo çiziyor.

Anadolu Sigorta Genel Müdürü Mehmet Tuğtan ile sektörün son dönem resmini çektik ve yılın devamına dair öngörülerini konuştuk:

Nisan sonu hayat dışı sigortacılık prim üretiminde yıllık yüzde 48,5 büyüme görülüyor. Bu gösterge mart sonunda yüzde 49,5, şubat sonunda yüz]de 53`tü. Düşüşün nedeni ne?

Reel büyüme nisan sonunda yüzde 7,7. Önceki aylarda da reel artış yüzde 7-8 bandında ilerledi. Toplamda enflasyonun üzerinde istikrarlı bir büyüme var. Ama branş bazında değişiklik söz konusu. Bazı branşlarda reel artış olurken bazılarında negatif gelişim var.

Reel büyümede hangi branşlar daha iyi?

Sağlık, çok ciddi önde gidiyor. Geçen yıl ikinci sıradaydı, bu yılsa trafik branşını geçerek birinci sıraya oturdu. 80,5 milyar TL`yi aşkın bir sağlık prim üretimi var. Bu alanın büyümesi yüzde 73. Yüzde 25`i aşan ciddi bir reel artıştan bahsediyoruz.

Trafik sigortalarında da reel büyüme mevcut. Nisan sonu itibarıyla yeşil kart dahil tüm trafik sigortalarında yüzde 8 reel artış yaşandı. Her ay belirli bir endekse göre trafik primlerine zam geliyor. Son iki aydır daha riskli grupları kapsayan havuz tarafına daha yüksek oranlı artış yapılıyor. Dolayısıyla burada ortalama primler yukarı yönlü bir noktaya evrilmeye başladı. Ancak hala istenilen seviyelerde değil. Biz ısrarla serbest tarifeyi savunmaya devam ediyoruz. Ama görece enflasyon üzerinde reel bir büyüme yaşanıyor.

Negatif büyüyenler hangileri?

Ana branşlardan kasko reel olarak yüzde 5,8 küçüldü. Yangın ve doğal afet sigortasında yüzde 1,3 gerileme var. Yine önemli branşlardan genel zararlar tarafında yüzde 6`ya yaklaşan reel gerileme görüyoruz.

Yüzde 7-8 reel büyüme sektör için yeterli mi?

Bu büyümenin arkasındaki ana itici güç sağlık sigortası. Burada da artış, medikal enflasyona bağlı. Medikal enflasyon, hastane fiyatlarına ve döviz kurlarına duyarlı, normal enflasyondan da yüksek. Aslında bu durumda poliçe sahiplik oranlarına bakmak gerekiyor. Net veriler olmasa da yakın tahminlerle kasko tarafında sahiplik oranı yüzde 27-28, konut tarafında yüzde 25 ve zorunlu ürünler olan trafikte yüzde 87 ve DASK`ta yüzde 56. Aslında sektörde çok ciddi bir potansiyel var. Bu nedenle enflasyonun üzerinde büyüme sağlıyoruz şeklinde tabloya bakmıyorum. Aksine, sektörün potansiyelini tam olarak değerlendiremediğini düşünüyorum. Son 2-3 yıllık dönemde enflasyon nedeniyle hane halkının satın alma gücü geriledi, primler ise maliyetler nedeniyle yükseldi. Son dönemde sigorta yaptırmaktan vazgeçme eğilimi olabildiğini de görüyoruz.

Ama sağlıkta sigortalı sayısı artıyor.

Evet, sağlıkta olumlu bir ivme var. Sigortalı sayısı artıyor. Nisan sonunda toplam sağlık sigortalı sayısında yıllık bazda yüzde 14 artış yaşadık. Kırılıma bakarsak tamamlayıcı sağlık (TSS) sayısında artış yüzde 16`ya çıkıyor. Toplam sigortalı sayısı 7,9 milyona ulaştı. TSS ağırlıklı büyüme devam ediyor. Özel sağlık sigortalarında (ÖSS) geçen yıllarda düşüş vardı. Bu yıl biz şirket olarak ÖSS`de sigortalı kaybı yaşamıyoruz.

Diğer alanlarda poliçe adetlerinde nasıl bir gelişim var?

15 Haziran verilerine göre kasko poliçe adetlerinde yıllık yüzde 1 artış var. Trafik sigortasında geçen yıl 14,1 milyon olan poliçe adedi, bu yıl 14 milyona geriledi. DASK`ta yüzde 6`ya yakın bir kayıp var. Sınai ticari yangın poliçe adetlerinde bu yılın ortasında yüzde 4,6`lık bir yükselme görülüyor. Konut yangın sigortasında poliçe sayısı 2,6 milyona geldi, yıllık yüzde 8 artış mevcut.

Bu yıl sigorta fiyatları nasıl bir seyir izliyor?

Sağlık branşında fiyatlar, enflasyona ve medikal enflasyona paralel artıyor. Burada enflasyonun düşmesi ve sigorta şirketlerinin yeni dönem hastane anlaşmalarını görece daha makul seviyelerde yenilemesi nedeniyle ortalama prim artışlarında geçen yıla göre düşüş görülüyor. Hane halkı gelirinin enflasyonun üzerinde arttığını varsayarsak 1-2 yıl içinde, aşağı yönlü enflasyon patikasında fiyatların dengeye geleceğini düşünüyorum.

Kaskoda fiyat artış oranları çok düşük, enflasyonun gerisinde kaldı. Halbuki yedek parça ve hasar maliyetlerinde azalma yok. Kaskoda gerçekten çok büyük bir fiyat rekabeti var. Bunun da arkasındaki gerekçe nakit akışı. Yüksek faiz oranlarıyla sigorta şirketlerinin mali gelirinin kuvvetli olduğu bir dönemdeyiz. Dolayısıyla sigorta şirketlerinin bir kısmı kaskodaki nakit akışından yararlanıp mali geliri elde etmek için fiyatlarını ciddi aşağıya çekti. Bu branşta hasar frekansı düşmekle birlikte hasar şiddeti arttı. Geçen yıl sektörde kasko sigortalarında hasar frekansı yüzde 14`lerdeyken şu an yüzde 11,5`e geldi. Ama ortalama hasar şiddeti neredeyse iki katına çıktı. Yani maliyetler yansıtılmıyor.

Yılın devamında fiyatlarda gidişat nasıl olacak?

Kaskoda bu yıl böyle devam edecek gibi görünüyor. Ancak faiz oranlarının düşüşüne paralel yüksek mali gelir elde edilemeyince fiyatlarda artış olacaktır. Bazı şirketlerde oto branşının prim üretiminde payı yüzde 70-80 gibi çok yüksek oranlara erişiyor, bu bir risk. Ayrıca yeni bir genelge çıktı; artık sigorta şirketi öz sermayesinin farklı şartlara göre 1 ila 3 katına kadar kasko yazabilecek. Bu nedenle bazı şirketler arzı kısabilir. Tüm bu nedenler fiyatların yukarı yönlü hareketini tetikleyebilir.

Bu yıl yangın sigortalarında büyüme neden sınırlı kaldı? Geçen yıl en hızlı büyüyen branştı, bu yılın devamında yeniden büyüme gelir mi?

Nisan sonunda yangın ve doğal afetler branşında toplam prim üretimi yüzde 36. Bunun kırılımlarında sınai ticari tarafta yüzde 32-33, konutta yüzde 50`lerde büyüme mevcut. Sınai ticari taraf[1]ta büyümenin az kalmasının net bir nedeni var: Türkiye`de ticari yangın işlerinin çok büyük kısmı dövize dayalı ve bu yıl da dövizde ciddi artış yok. Geçen yıldan bu yana çarpanlar da değişmedi, bu tarafa enflasyon çok uğramıyor.

Bir diğer neden de yurt dışı reasürans piyasalarından geçen yılın altında fiyat bulabiliyoruz. Aslında burada sigortalı sayısında sorun yok, çünkü kurumsal şirketler sigortadan vazgeçmez. Ama tabii KOBİ`lere gelince orada her alanda ciddi koruma açığı var. Genellikle yangın ve doğal afetler[1]de kurumsal tarafta yılın son 3 ayı hareketli olur, toplam üretiminin yüzde 30`u son 3 ayda yazılır. Bu branşın bu yılı enflasyonun altında kapatacağını öngörüyorum.

Yılın ikinci yarısında nasıl bir ortam bekliyorsunuz? Yılı nasıl büyümelerle kapatırız?

Enflasyonda düşüş patikasının devam edeceğini varsayıyoruz. Bu da sigortaya yönelimi artırır. Ancak kurun gidişatı, yaşanan bölgesel olaylar bilinmezlik yaratıyor. Örneğin İran-İsrail savaşı doğrudan uluslararası nakliyatı ve dolaylı olarak nakliye branşında sigorta şirketlerini vuruyor.

Biz yıl sonunda enflasyonun yüzde 30 olacağını öngörüyoruz. Sektörün büyümesinin de yüzde 40`a yakın olacağını tahmin ediyoruz. Poliçe adetlerinde düşüş beklemiyorum. Tablonun haziran ortasına benzer olacağı düşüncesindeyim. Daralma gözüken alanlarda da iyileşmeler yaşanabilir. DASK ürünü ZAS`a dönüşecek ve teminat gelişecek; bu nedenle artış görülecek. Trafik branşında da toparlanma bekliyorum.

100. YILA 1OO MİLYAR TL HEDEFİ

9 BRANŞTA İLK 3`TE

Anadolu Sigorta olarak ilk dört ayda prim üretimimizi yüzde 41 artırdık. Sağlık branşında sektörün üzerinde büyüyoruz. İkinci büyük alanımız kaskoda sektörün bir miktar altında gidiyoruz ama sektör lideriyiz. Burada stratejimizi optimizasyon, doğru fiyat üzerine kurduk. Üçüncü büyük branşımız yangın ve doğal afetler; konut tarafında sektör üzerinde büyüyoruz. Elektrikli araç kaskolarında sigortalı araç sayımız 2 yılda 2,5 katına çıktı.15 ana branşın 9`unda ilk 3`te yer alıyoruz.

6 MİLYON POLİÇE

Bu yıl sağlık, konut, ferdi kaza ve kasko gibi bireysel ürün gruplarına daha fazla odaklanmak istiyoruz. Ticari segmentte özellikle KOBİ`lere yönelik sağlık, yangın gibi çözümlerle büyüme hedefliyoruz. 2025`i sektör üzerinde büyümeyle tamamlayacağız. Bu yıl 100. yaşımızı kutluyoruz ve 100 milyar TL üzeri prim üretimi hedefliyoruz. Bu yıllık yüzde 45-50 büyüme anlamına geliyor. Pazar payında yüzde 10`u hedefliyoruz. Bu yıl sonunda 6 milyon adet poliçeyi geçeriz diye düşünüyoruz.

YENİLİKLER

Kasko ve sağlık tarafında arka tarafta talep modellerinin, yapay zekanın çalıştığı kişiselleştirilmiş bir fiyatlama uygulama çalışması yapıyoruz. Mobil platformumuz Sigortam Cepte`yi daha kapsayıcı ve kullanıcı dostu bir güncellemeyle yeniden tasarlıyoruz. Sürdürülebilirlik vizyonumuzla Werover ve Kangal Enerji iş birliğiyle rüzgar türbinleri anlık izleyerek erken hasar tespiti sağlıyoruz. Sektörde yerinde Ar-Ge merkezi olan tek şirketiz, uluslararası iş birlikleri içeren TÜBİTAK destekli projeler yürütüyoruz. “Ormanın Gözleri” projesiyle toplam 13 kuleyle 600 bin hektara yakın alanı gözetleyerek 155 yangını erken tespit ettik. Yılsonunda 16 kuleye ulaşacağız. “Anadolu Sigorta Kütüphaneleri” projesiyle 26 okula 35 bine yakın kitap kazandırdık.

“KAR TAMAMEN MALİ GELİR KAYNAKLI”

SERMAYE ÖNEMLİ

Hayat dışı sigorta sektörü için sermaye çok önemli. Bugün tüm hayat dışı sigorta şirketlerinin sermayesi, bir büyük özel bankanınki kadar etmiyor. Kâr etmemiz önemli, kâr edip bunu sermayeye eklemeliyiz. Bugün sigorta şirketlerine yüksek talep olsa yine sermayemiz kadar sigorta yapabileceğiz. Dolayısıyla kâr edilmesi gerekiyor. Mart sonunda dönem net kârı sektör genelinde yüzde 34,9 artarak 23,1 milyar TL oldu. Bu artış oranı iyi, enflasyon paralelinde gidiyor.

2026 KRİTİK

Net söylüyorum kâr, tamamen mali gelirden geliyor. Ama faizlerde düşüşle yıl sonuna doğru ve 2026`da mali gelirde kesin bir azalış yaşanacak. Dolayısıyla her branşta teknik kârlılığı nasıl iyileştireceğimizi bulmamız gerekiyor. Sektörde birkaç şirket dışında teknik kâr yazan yok. Bu yılın ikinci yarısında mali gelir azalışını hissetmeyiz ama 2026 bu açıdan kritik bir yıl olacak. Tabii sektör, varlıklarını da çeşitlendiriyor. Çeşitlendirilmiş ürünlerle bu yıl mali gelir devam eder. Bu yıl sonunda sektörde enflasyon oranı kadar bir kârlılık bekliyorum.

“Bekle gör dönemindeyiz”

Capital Online

Bankacılıkta henüz faiz artırım kararının etkilerinin görülmediği mart ayı sonu verilerinde bile büyümede düşüş gözleniyor. Sektörde krediler, özellikle büyüme kısıtlamalarının etkisiyle ilk üç ayda yüzde 10 arttı. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Müdürü İbrahim Öztop, özellikle yatırım kredilerinde ivmenin daha da yavaşladığının altını çiziyor ve “Yatırımlarda öteleme kararları alındığını görüyoruz. Bekle gör eğilimi var. İşletme kredileri mart sonunda yüzde 17 büyüdü. Yatırım kredileriyse aynı dönemde yüzde 8 büyümeyle 2,6 trilyon TL`ye ulaştı” yorumunu yapıyor.

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Fotoğraflar: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Haziran 2025

Aslında bu yılın ilk çeyreği için yüzde 20`lerde büyüme beklediklerini açıklayan Öztop, bugün şirketlerin büyüme yerine mevcudu koruma eğiliminde olduğu düşüncesinde. Mevcut ortamı, “Bekle gör dönemine girdik. Dış faktörler otomatik olarak yatırım kararlarını etkiliyor. Bu dönemde yatırımcılardan büyük yatırım beklemiyorum” sözleriyle özetliyor. Demir çelik, metal, çimento sektörlerinde yatırım iştahının azaldığına da dikkat çekiyor.

Ama Öztop, yılın ikinci yarısı için daha umutlu. Yıl sonunda sektör için yüzde 30-35, kalkınma yatırım bankaları için de yüzde 35-40 seviyelerinde bir büyüme öngörüyor. Faiz artışı sonrası sektörde kârlılık da öteleniyor. Öztop sektörün 2025`i yüzde 35 özsermaye kârlılık oranıyla kapatmasını bekliyor. Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası Genel Mü[1]dürü İbrahim Öztop, yeni oyuncu girişleriyle öne çıkan yatırım ve kalkınma bankalarının 2025 yılı tablosunu ve sektörle ilgili öngörülerini şöyle anlatıyor:

Bankacılık ve kalkınma yatırım bankacılığı 2025`e nasıl giriş yaptı?

Dış politika kaynaklı belirsizlikler nedeniyle hem ihracat hem ithalat pazarlarında ne olacağını kestirmek zorlaşıyor. Bu yıl için şirketler bütçelerini yapmıştı. Türkiye iyi bir patikaya girmişti. “Girmişti” diyorum çünkü gösterge faizinin ve enflasyonun düşmesi bizim için önemli göstergeler. Bu durum bankacılık sektörünü olumlu etkiliyor, girişimci ve yatırımcıların yatırım iştahını da artırıyordu.

Faizlerin artmasıyla ihracat pazarımız Avrupa ve ABD politikalarından etkileniyor. Avrupa`da yavaşlama olması da Türkiye ekonomisine olumsuz yansıyor. Belirsizlik nedeniyle şirketler büyüme yerine mevcudu koruma eğiliminde. Bekle gör dönemine girdik. Dış faktörler otomatik olarak yatırım kararlarını etkiliyor. Bu dönemde yatırımcılardan büyük ölçekli yatırım beklemiyorum. Dış piyasadaki belirsizlikler, şirketleri ve bankaları bekle gör durumuna itiyor.

Bu ortamda kredilerde büyüme ne kadar oldu?

Sektörde kredilerde regülasyonlarla belirlenen büyüme kısıtlamaları mevcut. Bu arada kalkınma yatırım bankaları bu kısıtlamalara tabi değil. Ticari bankalar, büyüme kısıtlamalarını yönetmeye çalışıyor. Sektör kredi hacmi 2024 yıl sonunda 16,1 trilyon TL`ydi. 2025 Mart sonunda yüzde 10 büyümeyle 17,6 trilyon TL`ye ulaştı. Geçen yılın aynı dönemine göre büyüme yüzde 36 oldu.

Biz yatırımcıların önlerini gördüğü düşüncesiyle bu yıl talebin artacağını ve büyümenin ilk çeyrekte yüzde 20`nin üzerinde olacağını öngörmüştük. Ama maalesef olmadı.

Özellikle yatırım kredilerinde ciddi daralma var. Bu dönemde reel sektörün işletme sermayesi tarafın[1]da fonlama ihtiyacı olduğu aşikar. Borsaya açıklanan bilançolar da gösteriyor ki faiz yükü altındaki şirketlerin kâr marjlarında düşüş var. Burada da işletme sermayesi taleplerinin yabancı para cinsinden arttığını görüyoruz. TL talep tarafında yüksek fonlama maliyetinden dolayı azalma yaşanıyor.

Yatırım kredilerindeyse belirsizlik nedeniyle yatırımların ertelendiğini görüyoruz, bekle gör eğilimi var. Kredi hacmine işletme ve yatırım kredisi kırılımında baktığımızda işletme kredileri mart sonunda yüzde 17 büyüdü. Yatırım kredileriyse 2024 yıl sonunda 2,4 trilyon TL büyüklüğe sahipken 2025 Mart sonunda yüzde 8 büyümeyle 2,6 trilyon TL`ye ulaştı.

Kalkınma yatırım bankalarında büyüme tablosu nasıl?

Kalkınma yatırım bankalarının 2024 sonunda kredi hacmi 1,1 trilyon TL`ydi. 2025 Mart sonunda kredi hacmi yüzde 11 büyüdü ve 1,3 trilyon TL oldu. Geçen yılın aynı dönemine göreyse yıllık yüzde 41 büyüme mevcut.

Kalkınma yatırım bankalarının ihracat, yeşil enerji, altyapı, sürdürülebilirlik gibi güçlü olduğu alanlar var. Biz kaynak temininde bir sıkıntı yaşamadık, yaşamıyoruz. Orta ve uzun vadede kredi temin ettiğimiz için günlük politikalardan da çok etkilenmiyoruz. Mart sonunda Dünya Bankası`ndan 500 milyon dolarlık kredi onayı aldık, imza aşamasındayız. Tabii kalkınma yatırım bankalarında kredi büyümelerinin sektörden daha yüksek gitmesinin ana nedeni, enerji sektörüne finansman sağlamamız. Ayrıca biz TL`de taahhütlü avans kredisi kullandırıyoruz. Örneğin gıda güvenliğine yönelik işletme sermayesi ürünümüz iyi talep gördü. Yabancı para cinsi borçlanmalarda da jeotermal, güneş, enerji verimliliğine ayrılan kaynaklarımızı kullandırıyoruz.

Bu dönemde yatırımları ötelemeyi tercih eden başlıca sektörler hangileri?

İhracat tarafında talepteki mevcut belirsizlik, yatırımların gecikmesine neden oluyor. Geçtiğimiz yıl yatırım maliyetlerinin nispeten yüksek olmasından dolayı yatırımlarını erteleyenler vardı, ama yıla girerken fiyatlamalarda iyi bir düşüş olduğunu görüyorduk. Kalkınma ve yatırım bankası olarak ağırlıklı orta ve uzun vadeli kredi veriyoruz ve çoğunlukla yatırım projeleri bize geliyor.

Sektörlere baktığımızda enerjide yatırımcılar geri adım atmıyor, finansman bulabilirlerse enerji yatırımlarını yapmaya çalışıyorlar. İştah azalması görmüyoruz. Banka olarak sürdürülebilirlik, yeşil ekonomiye geçiş amaçlı yenilenebilir enerji yatırımlarını finanse ediyoruz, etmeye de devam edeceğiz. Kaynaklarımızı temin ettik, burada hız kesmiyoruz. Ancak örneğin Dünya Bankası kaynaklı karbon emisyonu azaltma amaçlı kredi ürünümüz var. Burada demir çelik, metal, çimento sektörlerinde yatırım iştahının azaldığını görüyoruz.

Mevduat tarafında nasıl bir değişim var?

2024 sonunda 18,9 trilyon TL olan mevdu[1]at hacmi, 2025 Mart sonunda yüzde 12 büyümeyle 21,1 trilyon TL`ye çıktı. Yıllık büyüme yüzde 37`ye geldi. Mevduatta faiz artışı sonrası trend farklılaştı. Hem bireyler hem kurumlarda dövize kayış oldu ama bu süreç çok iyi yönetildi.

Yılın ikinci yarısı için öngörüleriniz nasıl?

Artık globalleşen bir dünyadan daha içe dönen ekonomilere doğru gidiyoruz. Bu ortamda yılın ikinci yarısına daha umutla bakabiliyoruz. Para politikalarına sıkı şekilde devam edileceğinin güçlü emarelerini gördük. Belirsizliğin azalmasıyla şirketlerin yeniden harekete geçeceklerini düşünüyorum. İç tüketim tarafında sıkı para politikasının devam edeceğini ve buna bağlı olarak büyümenin nispeten sınırlı olacağını öngörüyorum.

Dış pazara çalışan sektörlerde kredi talebi oluşmasını bekliyorum. Örneğin savunma sanayinde dünyada yatırımlar artıyor, bu alana mal tedarik eden Türk şirketleri için ciddi fırsat görünüyor. Aynı şekilde enerji tarafında potansiyel görüyorum. Yılın ikinci yarısında yatırımcıların tekrar düğmeye basıp yatırıma başlayacağını düşünüyorum.

Bu yıl sonu için sektörde kredi büyümesinin ne kadar olacağını öngörüyorsunuz?

Yıl sonunda kredilerde yüzde 30-35 bandında büyümenin pozitif etki oluşturacağını düşünüyorum. Kalkınma yatırım bankalarının kredi büyümeleri, sektörün büyümesinden yüzde 3 ila 5 arası daha yüksek olur diye öngörüyorum. Yatırım bankalarının büyümesinde enerji yatırımları kritik. Yatırım bankalarının burada büyüme iştahı var, ancak izinler nedeniyle kredi kullandırımı zamanla gerçekleştiriliyor.

Büyüme kısıtlamalarında değişiklik bekliyor musunuz?

Esneme gelecektir diye düşünüyorum. Çünkü reel sektörün, özellikle KOBİ`lerin ciddi finansman ihtiyacı var. Finansmana erişimde enflasyona etki yaratmayacak şekilde bir esnemenin yapılabileceğini düşünüyorum.

Bu yıla özel banka yöneticilerinin dikkat etmesi gereken noktalar neler sizce?

Birinci sırada risk yönetimi var. Ticari bankaların sorunlu alacak oranlarını çok yakından takip et[1]tiklerini biliyorum. Sorunlu alacaklarda belirsizliğin getirdiği bir bozulma var ama bu yıl sonuna kadar toparlanabilir. Burada portföy kalitesi önem kazanıyor, sağlıklı büyümek önemli hale geliyor. Bir de tabii ki fonlamada faizlerin yüksek olması nedeniyle kârlılığa da dikkat etmek gerekiyor.

Yatırım bankacılığında yeni oyuncu girişleri bekliyor musunuz?

Sektöre girişleri olumlu buluyorum ama kısa vadede daha fazla oyuncu gelmesinin biraz zor olduğunu düşünüyorum. Daha çok alanımıza yeni giren oyuncuların büyümelerinin etkilerini göreceğiz. Fon[1]lama tarafı olumlu gelişirse kalkınma ve yatırım bankalarının sektörden aldığı pay artar, pasta artar. Ayrıca yatırım bankalarının yakın gelecekte sermaye piyasalarına ve birleşme satın almalara, aracılık gibi komisyon bazlı işlere yoğunlaşacağını öngörüyorum.

“KOBİ`lere gitmek istiyoruz”

ARTIŞ YÜZDE 17,6

Bu yılın ilk çeyreğinde iyi bir dönem geçirdik. Kredi hacmimiz yıllık yüzde 17,6 artışla 102,4 milyar TL`ye ulaştı. Sürdürülebilirlik temalı kredi portföyümüz toplam portföyümüzün yüzde 96`sını oluşturuyor. BM Sürdürülebilir Kalkınma Amaçları`nın 15`ine doğrudan ve dolaylı katkı sağlayan krediler toplamı 2024 sonunda 2,6 milyar dolar. Net kârımız geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 70 arttı. Özsermaye kârlılığımız yüzde 37. Bu yıl sonunda kredilerde enflasyon oranında bir artış hedefliyoruz.

500 MİLYON DOLARLIK PAKET

KOBİ`lere gitmek istiyoruz. Burada deprem bölgesi ve komşu illerde, toplam 18 ilimizde KOBİ`lere kredi ürünümüz olacak. Doğrudan KOBİ finansmanı bizim için yeni bir alan. Toplam 500 milyon dolarlık kredi paketinin ağırlıklı kısmını KOBİ`lere vereceğiz. Burada tamamen dijital kanallarla, finteklerle KOBİ`lere ulaşmayı planlıyoruz. Yapay zekayı da etkin kullanacağız.

FONLARIN FONU

Yatırım bankacılığında yakın dönemde bir halka arz gerçekleştirdik, burada seçici davranıyoruz. Yılın ikinci yarısında hareket göreceğiz. Şirket birleşme ve satın almalarında da hazırlıklar görüyoruz. Türkiye Kalkınma Fonu çatısı altında 9 fonumuz oldu. Bu fonlardan birini üst fon olarak konumlandırdık. 50 milyon dolarlık bu üst fonla hem özel sermaye fonlarına hem girişim sermayesi fonlarına kaynak sağlıyoruz. Teknoloji ve savunma sanayine öncelik veriyoruz. Bankamızın kaynaklarının yüzde 56`sını son 7 yılda getirdik. Biz hareket getirerek ardımızdan özel bankalar da bu alanlarda kredi versin, başka kaynaklar da gelsin istiyoruz. Kamu bankası olarak rekabet bizim için ikinci planda kalıyor.

“Kar beklentisini öteliyoruz”

MALİYET ARTTI

Geçen yıl sonunda bankacılıkta özsermaye kârlılığı enflasyonun altındaydı. Dövizdeki hareketlilik sonrası, ki bu süreç çok iyi yönetildi, faizlerde yükseliş yaşandı. Bu da bankaların kaynak maliyetini artırdı. Halbuki geçen yıl dış piyasalardan çok iyi, uzun vadeli kaynak temin etmiştik.

BÜYÜME ETKİLİ

Kârlılık büyüme kısıtlamalarına göre de belirleniyor. Sektör arzuladığı büyümeyi yapamadığı için kârlılıktaki beklentiyi öteliyoruz. Yıl sonunda özsermaye kârlılığının yüzde 35 seviyelerinde gerçekleşmesini bekliyorum. Kalkınma ve yatırım bankalarında kredi portföyü genişliyor ve piyasaya sağlanan finansman artıyor. Özellikle uluslararası fonlara erişim ve yeşil dönüşüm, altyapı, sürdürülebilir kalkınma gibi tematik alanlara yönelik kaynak aktarımı kârlılığı destekledi. Kârlılığımızın artmasının en önemli nedeni, biz pasifimizi daha etkin yönetebiliyoruz. Kalkınma ve yatırım bankaları mevduat toplamadığı için buradaki maliyet farkından etkilenmiyor.

“Talep yüksek fonlama yok”

Capital Online

Faktoringde büyüme sürüyor. BDKK Mart sonu verilerine göre sektörün cirosu yıllık yüzde 49,4 arttı. Tam Finans CEO`su Hakan Karamanlı, sektörde bugün en önemli sıkıntının fonlama olanakları olduğuna dikkat çekiyor.

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr
Fotoğraf: Gökhan Çelebi
Capital Dergisi / Haziran 2025

“Aslında talep çok yüksek ama finansmana erişebildiğimiz kadar büyüyebiliyoruz. Bankaların musluğu kapandığında biz de büyük oranda etkileniyoruz” yorumunda bulunan Karamanlı, sektörde 2025 sonu için enflasyonun 5 puan kadar üstünde bir ciro büyümesi yakalanacağını öngörüyor.

Bu yıl hem faizlerin yükselmesi hem sorunlu alacak oranının artmasıyla özsermaye kârlılıklarının 2024 sonundaki yüzde 44 seviyesinden yüzde 35`e ineceğini tahmin ediyor. Tam Finans CEO`su Hakan Karamanlı ile sektör[1]deki değişimleri ve bu alandaki iş planlarını konuştuk:

Faktoring sektörü için bu yıl nasıl gidiyor?

BDDK`nin son güncel mart sonu verilerine göre faktoring sektörünün cirosu yıllık yüzde 49,4 büyüdü. Bu yılın ilk aylarında genel eğilim olarak yıl başına göre yüzde 40 üstü büyüme mevcuttu. Geçen yıl da sektör yüzde 51 büyüme yakalamıştı.

Sektörde en önemli sıkıntı, fonlama. Biz bankalardan borçlanarak finansman sağlayabiliyoruz, bankaların da kredi büyümesi sınırlandırılıyor. Aslında faktoringe talep oldukça yüksek ama finansmana erişebildiğimiz kadar büyüyebiliyoruz. Bankaların musluğu kapandığında biz de büyük oranda etkilenmiş oluyoruz. Ticari kredilere konulan kısıtlama bizi de kapsıyor. Talep çok. Sınırlama bizim büyümemizi etkiliyor.

Türkiye`de faktoringin finans sektöründen aldığı pay dünya ortalamasının 5-6 kat altında. Ancak son 2 yıldır sektöre karşı algı, pozitif yönde değişti. 2 yıl önce aynı bizim iş modelimizde olduğu gibi bankalara da kredi kullandırımında fatura mecburiyetinin getirilmesi faktoringin önemini gösterdi.

Aslında kısıtlamalarla bankacılıkta kaynak bulamayan şirketler faktoringe yöneldi diyebilir miyiz o zaman?

Yönelmeye çalıştılar evet, ama biz de oluşan ihtiyacın tamamını karşılayamadık. Sektör olarak krediye bakış açımız çok farklı. Ticareti finanse eden bir yapımız olduğu için müşterinin değil ticaretin kredibilitesine bakıyoruz. Kredi riskinde fatura borçluluğu daha ağırlıklı o yüzden yeni bir şirket de güçlü bir şirkete iş yapıyorsa, fatura kesiyorsa bizden kredi alabiliyor. Kapsayıcılığımız çok daha fazla.

Şirketiniz verileri ve sektör gözlemlerinize göre ilk yarıda trend nasıl? Mart ortası dalgalanmanın etkisi nasıl oldu?

Yüzde 40 büyümelerle gittiğimizi düşünüyorum. Mart ortası birkaç güne özel bir panik ortamı oldu, müşterilerde bunu hissettik. Ama ardından genel trendde bir sorun var diyemem.

Faizlerin artması sektörü nasıl etkiliyor?

Tabii ki negatif etkiliyor. Maliyet artıyor. Müşteri bulmakta, ikna etmekte zorluk çekiyoruz; çünkü müşterinin yükü artıyor. Faktoring şirketleri fonlamayı yapıp sonra müşteriye finansman verdiği için finansmanı kullanmadığı sürece aslında para da kaybediyor. Finans sektörü, faizler düştüğünde para kazanır. Genel algı şu yönde, işler kötü gittiğinde faktoring sektörü iyi gider. Niye öyle olsun ki? Biz bankaların kredi vermediği şirketlere de kredi veriyoruz, dolayısıyla kredi riskimiz çok artmış oluyor.

Peki 2025 sonunda ciroda büyümeyi nasıl bekliyorsunuz?

Sektör olarak yılı enflasyonun 5 puan üstünde bitiririz. Talep var, fonlama kaynaklarına bakıyoruz. İkinci yarıda bunun da açılacağını düşünüyorum. Yurt dışından arayan, soran, finansman verelim diyenlerin sayısı son 3 aydır çok arttı. Yurt dışından fonlama biraz daha rahatlamış durumda.

Yılın son çeyreği büyüme kısıtlamalarında es[1]neme olursa sektörünüzde büyüme olur mu?

Kesin, tabii ki. Ama o zaman bankalar da kendi müşterilerine daha çok finansman verebilir hale gelecek. O nedenle çok büyük bir artış beklemiyorum, bu da büyümeye 5 puana kadar artı getirir. Faktoring şirketlerinde talep var. Sermaye yeterliliği açısından büyümeyi destekleyecek sermaye de var. 2023`ün kârlılığı yüksek geldi ve BDDK sermayenin şirketlerde kalması için teşvik ediyor. Bu etkiyle sermaye yeterliği çok yüksek.

Sözleşme adetlerini de takip ediyor musunuz?

Daha çok müşteri adetlerine bakıyoruz. Geçen yıl müşteri adedinde bir artış oldu, 2022 ve 2023`te düşüş vardı. Ama artış istenilen seviyede değil. Ama bu istatistiklere Tam Finans olmadan bakmak çok anlamsız çünkü biz istatistikleri bozuyoruz. Örneğin dijital fatura iskonto yapabilen bir ürün çıkardık ve kredibilitesi yetersiz olanlara 100 bin TL altı rakamlarda onay verebilir hale getirdik. Aylık işlem sayımız 15 bine kadar çıktı, bu da tüm sektörün işlem sayısının yüzde 30`una karşılık geliyor.

2015 yılında müşteri sayısı 95 binlerdeydi. 2024 sonundaysa 79,5 bin…

Aslında son dönemde Merkezi Fatura Kaydı Sistemi sayesinde müşterileri daha tekilleştirerek ölçebilir hale geldik. Eski verilerde mükerrer girişler var. Bunların 45 bini bizim müşterimiz, 15-20 bini diğer faktoring şirketleriyle de çalışıyordur. Faktoringde müşterinin yaşam döngüsüne bakmak gerekiyor. Üç türde müşterimiz var, bir tür müşterimiz yılda sadece bir işlem yapıyor. Müşterilerimizin yüzde 25`i acil durumda antibiyotik gibi faktoringi kullanıyor. Yine yüzde 25`lik başka bir kesim de tüm işlerini banka yerine faktoring şirketleriyle yürütüyor, nakit akışını bu şekilde yönetiyor. Kalan yüzde 50`lik kesimse 2-3 yılda bir işlem yapıyor.

Yıl sonunda müşteri sayısının ne kadar olacağını düşünüyorsunuz?

Her ay çoğunluğu bizim şirketten gelecek şe[1]kilde müşteri sayısı artıyor. Yıl sonunda sektör 90 bini aşan müşteri sayısına gelir. 2026`da 100 bin müşteri sayısına ulaşılır.

Faktoring şirketlerinin bakış açısı daha farklı oluyor bu noktada… Bazı şirketler özellikle sorunlu alacakların arttığı dönemde bildikleri, tanıdıkları müşterilere yoğunlaşmayı tercih ediyor. Yeni müşteri alıp riski artırmamayı seçiyorlar. Sektörde böyle bir davranış modeli var. O yüzden de müşteri sayısı çok artmıyor. Bizse tersine olabildiğince çok sayı[1]da müşteriye daha küçük tutarlı finansman verelim, riski yönetelim diye düşünüyoruz. Aynı amaç için farklı uçlarda aksiyon oluyor. Bu yıl sorunlu alacak riski hızlı büyümeye engel oluyor. Ama 2025 sonrası yapılan şube yatırımlarını da görünce 1-2 yılda müşteri sayısının daha hızlanacağını düşünüyorum.

Sorunlu alacak oranında artış ne kadar?

Sorunlu alacak oranı çok kötü bir noktada değil; mart sonunda 1,96`ydı ama artıyor. 2023 yılına göre karşılıksız çeklerde durum bugün yüzde 85 daha kötü. 2024`ün devamını yaşıyoruz. 2025`in ilk altı ayında düzelir diye düşünüyorduk ama görünen o ki trend devam ediyor.

Sektörde sorunlu alacak oranına bakmanın da çok doğru olduğunu düşünmüyorum. Çünkü faktoringde vadeler kısaldıkça 1 yıl içinde sorunlu alacaklar hızlı dönüyor. Ama en net göstergeyle Türkiye`de karşılıksız çek oranı 2023`te yüzde 1,2 iken şu anda yüzde 2,1. Böylece 10 yıllık ortalamaya dönüldü. Burada yıl sonunda radikal bir artış beklemiyorum. Karşılıksız çek oranında yıl sonunda yüzde 2,3-2,4`ü görürüz. Sorunlu alacak oranın da yüzde 2,5-3 olmasını bekliyorum. Bu da kötü bir oran değil.

Bu yıl daha iyi gidecek alanlar neler olacak?

Sektörde yurt içi cironun payı artıyor. 2024 sonunda ciroda payı yüzde 92`ydi. Biz ihracat faktoringi yapmıyoruz. Ama bildiğim kadarıyla ihracat tarafında finansman ihtiyacı problemleri daha faz[1]la. Tam Finans`ta biz finansman verirken sektöre bakmıyoruz. Sektör genelindeyse inşaat tarafında sıkışıklık olduğu için talebin burada daha yüksek olduğunu söyleyebilirim. Toptan gıda sektöründe de sıkışıklık var, tekstil problemli. Hizmet sektöründe işler daha iyi gidiyor.

2024 sonunda sektör 21,1 milyar TL kâr açıkladı. Bu yıl kârlılıkta tablo nasıl olacak?

Bu yıl için kârda iki önemli etken, kredi fa[1]izleri ve sorunlu alacak oranı olacak. Kredi faizlerinin artması da sorunlu alacak oranın yükselmesi de kârlılığı düşürecek. Bu yıl 2024`teki gibi bir kârlılık olmayacak, bu kesin. Sektörün aktif kârlılığı yüzde 8,1; bu yüksek bir rakam. Bunun yıl sonunda yüzde 3,5`e düşmesini bekliyorum. Özsermaye kârlılığının da 2024 sonundaki yüzde 44`ten yüzde 35`e düşeceğini öngörüyorum.

“Vadede 90 günün altına indik”

2026`DA AÇILIR

Son altı aydır sektörde vadelerde 90 günün altına indik. 85-87 gün arasında dalgalanıyor, bu şekilde de devam eder. Vadelerin artması için enflasyonun düşmesi lazım, böylece vade riskinin etkisi de azalır. Vade artıkça hem enflasyon kaynaklı maliyet hem risk artıyor. Bilinmezlik de yükselmiş oluyor. Zaten vadeyi biz değil ticaret belirliyor. Birbiriyle vadeyle alışveriş yapan herkes vadeyi kısa tutmaya çalışıyor. 2026`da vadelerin uzamasını, 100 günlere çıkmasını bekliyorum. Enflasyon düştükçe bu uzayacak.

YENİ OYUNCU YOLDA

Sektörde 48 oyuncu az değil, ciddi bir rakam. Özellikle BDDK`nın sermaye yeterliliği ve regülasyon gibi alanlarda isteklerini karşılamada küçük faktoring şirketleri zorlanıyor; çıkanlar veya el değiştirenler oluyor. Bunlar güzel gelişmeler… Yakın zamanda birkaç yerli yeni lisans geliyor, hazırlıklarını duyuyoruz. Katılım faktoringi de gelecek. Yurt dışından ilgi var ama onlar mevcutları satın alarak girmeyi tercih eder diye düşünüyorum.

“Yıl sonunda ciro hedefimiz 100 milyar TL”

10 ŞUBE GELİYOR

Şirket olarak geçen yıl yüzde 122 büyüdük. Bu yıl nisan sonunda yıllık yüzde 89 büyümeyle 25 milyar TL ciroya ulaştık. İlk 4 ayda 77 bin işlem yaptık. Yıl sonu 100 milyar TL ciro hedefliyoruz. Önümüzdeki 5 yılda hep yüzde 100, iki misli büyüme planlıyoruz. Kurduğumuz şirket gerek altyapı gerek insan kalitesi olarak daha büyük işler yapabilecek durumda. Bizi satın alan Mısır merkezli MNT-Halan büyümede hevesli, teşvik ediyorlar. Bu yıl 10 şube açıyoruz, gelecek yıl 7 şube daha açacağız. Dolar bazında kârımızı iki katına çıkarıyoruz.

YENİ ALANLAR

2 yıl önce tarım işine girmiştik, 5 bin 500 tane çiftçiye finansman sağlamıştık. Şimdi bu işi Tam Birlik Tarım adında ayrı bir şirketle yapıyoruz, günlük 40 adet finansman sağlıyorlar. Bu işte gelecek yıl 1,6 milyar TL işlem hacmine ulaşma hedefindeyiz. Ayrıca Halleder adıyla KOBİ`lerin finansman dışı ihtiyaçlarına yardımcı olacak bir fintek kuruyoruz. Türkiye`deki potansiyeli gördükten sonra yurt dışına bakacağız. Balkanlar, Türkiye Cumhuriyeti başta olmak üzere yakın coğrafyaya baktık. Türkiye`nin en büyük banka dış finans şirketiyiz.

100 BİN MÜŞTERİ

Sektörde pazar payımız yüzde 55. Kuruluş amacımız, kapsayıcılık. Dijital fatura iskonto yapabilen bir ürünle kredibilitesi yetersiz olanlara 100 bin TL altı rakamlarda onay verebilir hale geldik. Her 10 yeni kurulan şirketten birine finansman sağlıyoruz. Her ay 2.500 yeni müşteriyle büyüyoruz. Ayda 50 bin ziyaret yapıyoruz. Mikro KOBİ`nin verileri problemli olduğu için sadece veriyle değerlendirmeye kalktığınızda kapsayıcılık çok düşük kalıyor, onlara dokunmayı seçiyoruz. Bu yılı 65 bin müşteriyle bitireceğiz; gelecek yıl için hedefimiz 100 bin müşteri

“Talep canlı ivme güçlü”

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Faktoring sektörü, 2025`e güçlü bir başlangıç yaptı. Talepteki artış, şirket bilançolarına da yansıyor. Fiba Faktoring Genel Müdürü ÖZGE YILMAZ, “Ocak ayında faktoring alacaklarımız yüzde 11 arttı. Sektörde de benzer bir hareketlilik görüyoruz” diyerek talepteki canlılığa dikkat çekiyor. Yılmaz, yıl sonuna kadar da faktoring alacaklarında enflasyonun üzerinde, yüzde 30`a yakın büyüme ve müşteri sayısında 6-7 bin artış bekliyor.

Banka tarafındaki kısıtlamalar ve sıkı para politikasıyla halen yüksek seviyelerde giden faizler, faktoring sektörüne büyüme alanı açıyor. Son iki yılda faktoring alacaklarının ikiye katlandığını söyleyen Fiba Faktoring Genel Müdürü Özge Yılmaz, 2025`in de güçlü başladığını belirtiyor. “Piyasada hareketlilik var” diyen Yılmaz, ocak ayında şirketlerinin faktoring alacaklarında yakaladığı yüzde 11`lik büyümenin sektör geneli için de önemli bir gösterge olduğuna dikkat çekiyor ve “Talepte canlılık var. İvme yukarı yönlü. 2025`in sektör için hareketli ve enflasyonun üzerinde büyüyeceği bir yıl olacağı görülüyor” diyor. Fiba Faktoring Genel Müdürü Özge Yılmaz, sektörün 2025 görünümünü anlattı: 

Faktoring sektörü 2025`e nasıl başladı? 

Faktoring, ticaretin finansmanında kritik bir ürün. Özellikle finansmana erişimi daha zor olan KOBİ`ler için önemli bir kaynak. Geçtiğimiz 2 yılda faktoring kullanımı arttı. Bunun iki temel nedeni var: Ticaret hacmindeki genişleme faktoring talebini artırıyor. Bankaların kısıtlı kredi vermeleri de faktoringe ihtiyacı daha da güçlendiriyor. Biz şirket olarak bu yıla çok hızlı başladık. Sektör geneli rakamlar henüz netleşmedi ancak piyasanın hareketli olduğunu görüyoruz. Şirketimizin faktoring alacakları ocak ayında yüzde 11 arttı. Bu, aylık olarak önemli bir büyüme. Ocak ayında işlem adetlerimiz ise yüzde 12 yükseldi ve müşteri adedimiz arttı. 

Sektör genelinde de benzer bir trend mi söz konusu? 

Sektörde de tablonun benzer olduğunu düşünüyoruz. Talepte belirgin bir canlılık var. Bu artışı görüyoruz. Şirketimizin yaşadığı talep artışı ve elde ettiğimiz büyüme rakamları sektör genelini de yansıtıyor. Bu ivme, 2025`in sektör için hareketli geçeceğinin ve enflasyonun üzerinde bir büyüme yaşanacağının da bir göstergesi. 

Talep daha çok hangi sektörlerden geliyor? 2025`in geri kalanı için öngörüleriniz neler? 

Aslında her sektörde hareket var. Ancak özellikle bu dönem, toptan perakende ve ticarette talepte daha güçlü bir ivme görüyoruz. Yılın devamında da tekstil, toptan perakende ve altyapı dahil inşaat sektörlerinde talebin canlı kalacağını tahmin ediyorum. 

Faktoring alacakları, 2024 sonunda yüzde 47 büyüme kaydetti. Bu tabloyu nasıl değerlendiriyorsunuz? 

Aslında geçtiğimiz iki yılda sektör güçlü bir büyüme trendine girerek alacaklarda yüzde 126`ya ulaşan bir artış kaydetti. Faktoring alacakları, plasman tutarını gösterdiği için en iyi göstergelerden biri. 2023 yılında faktoring alacakları yüzde 55 büyüyerek 196,9 milyar TL`ye ulaştı. 2024`ün üçüncü çeyreğinde bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 35 artışla 222,7 milyar TL`ye seviyesine çıktı. Yıl sonundaysa 288 milyar TL`ye ulaşıldı. 2024 sonunda açıklanan rakamlarda enflasyonun üzerinde bir büyüme görüyoruz. Sektörün işlem hacmi tarafında da 2023`te yüzde 103`lük bir büyüme kaydedildi. 2024 Eylül sonu itibarıyla işlem hacmi yüzde 50 artarak 832 milyar TL oldu. Kasım 2024 itibarıylaysa 1 trilyon 58 milyar TL`ye ulaşıldı. Bu trend doğrultusunda 2025`in de olumlu geçeceğini öngörüyoruz. 

Olumlu derken yıl sonu için ne kadarlık bir büyüme bekliyorsunuz? 

Bu yılı ikiye ayırmak lazım. Yılın ilk yarısı, sıkı para politikasının devam ettiği, faizlerin düşürülmeye başlandığı, normalleşmeye geçiş süreci olacak. Eğer bankalar kısıtlı kredi vermeye devam ederse, ticaretin finansmanında özellikle KOBİ`ler için faktoringin etkinliği daha da artacaktır. Bütün bu politikalarla finansal istikrar artacak, bu da orta vadede ticareti büyütecek. Ticaretin büyümesi her zaman sektörümüz için olumlu bir gelişme. Bu yıl da enflasyonun üzerinde büyürüz. Sektör genelinde faktoring alacaklarında yüzde 30 büyüme gösteririz. 

2024 Kasım sonunda sektörde müşteri sayısı 78,9 bin oldu. 2023 sonuna göre yüzde 10 artış mevcut. Kazanılan müşteri hangi segment ve bölgelerden geliyor? Bu yıl da müşteri sayısı artar mı? 

Yeni müşterilerin büyük çoğunluğu KOBİ`lerden geliyor. Hem büyük şehir hem Anadolu KOBİ müşterilerinde artış var. 2024`teki sıkı para politikası nedeniyle faktoring önemli bir finansman aracı olarak öne çıktı. Ayrıca sektör kendini dijital kanallar ve mobil uygulamaların gelişimiyle birlikte daha yaygın şekilde tanıtabiliyor. Tabii mobil kanallar ne kadar aktif kullanılırsa mikro işletmelere erişim de o kadar kolaylaşıyor. Eğer sektörde tüzel tarafta uzaktan müşteri edinimine ilişkin mevzuat çıkarsa ve mobil kanallar daha etkin kullanılırsa mikro işletmelere erişim hızlanır ve müşteri sayısı da hızla büyür. 2025`te müşteri sayısında 6-7 bin artış bekliyorum. 

İhracat faktoringinde bu yıl nasıl bir tablo çiziyorsunuz? 

İhracat faktoringinin sektörde payı yüzde 9. Bu yıl da payın aynı düzeyde kalacağını öngörüyorum. Çünkü bizim ihracat faktoringi yaptığımız ana pazar olan Avrupa`da çok ciddi durgunluk var. Sektörde 14 şirket ihracat faktoringi yapıyor, ihracat tarafı bu seviyelerde kalır. Yurt içi işlemlerde de tedarikçi finansmanının kademeli olarak artacağını düşünüyorum. Finteklerle olan iş birlikleri, dijitalleşme adımlarıyla daha da artacaktır. 

Faktoringte 2017 sonu işlem hacmi 40 milyar doları aşmıştı. Bu rakama ne zaman ulaşılabilir? 

Bahsettiğiniz dönemde ciddi bir ticaret hacmi vardı, müşteri adetleri de 100 binlerdeydi. Şirket sayısı daha fazlaydı. Tüm bu faktörlerin hacim büyümesine etkisi var. Ama 2023 sonrası yakalanan ivme devam edecektir. Makro ihtiyati politikalar ve şirketlerin aktivitelerinin artmasıyla birlikte büyüme ivmesi yakaladık. Tanınırlık arttı. Sektör oyuncuları olarak ciddi yatırımlar yaptık. Bu yatırımların geri dönüşü elbette olacak. Önümüzdeki 5 yıllık süreçte sürekli büyüme göreceğiz. 

Sektörde oyuncu sayısı 48`e indi ama pazar paylarında en büyük ilk 10 şirket pazarın yüzde 75`ine hakim. Çizdiğiniz büyüme beklentisiyle buradaki tablo nasıl değişir? 

Sektörde banka iştiraki olan faktoring şirketlerinin payı yüzde 65 düzeyinde. Şirket sayılarının azalacağını düşünmüyorum. Beklediğimiz gibi büyüme, ticaret hacminde artış ve kârlılık olursa oyuncu sayısı düşmez. Tabii asıl dijitalleşmede ciddi rekabet olacak. 

2024 Kasım sonu rakamlarına göre sektörde net kârda ilk 11 ayda artış yüzde 36. Bu yıl nasıl olacak?

Sektörde özsermaye kârlılığı yüzde 47. Bu oran, bankalardan yüksek. O anlamda kârlı bir yıl geçirdiğimiz söylenebilir. Net kâr da yıllıklandırılmış şekilde yüzde 49`a geliyor, bu oran da iyi. Bu yıl kârlılıkta en önemli etkenler faiz ve enflasyon olacak. Faizlerin inişi, özsermaye kârlılığı anlamında olumsuz etkiliyor. Ama ekonomi büyüdüğü için ticaret hacimleri büyüyor, o yüzden plasman artıyor ve bu yönden olumlu etkiliyor. Bu yıl oyuncuların atılımlarının da kârlılıkta olumlu etkisi olur. Sektör olarak daha çok müşteriye ulaşmaya çalışacağız. Bu da kârlılığı olumlu etkiler. 2024`ün altında kalmayacak bir kârlılık olacağını düşünüyorum.

ANA HEDEF YENİ MÜŞTERİ

YÜZDE 50 BÜYÜME PLANI Fiba Faktoring olarak 2024 sonunda faktoring alacaklarında yüzde 50 büyüyerek 6,4 milyar liraya geldik. İşlem adedimiz de yüzde 10 arttı. Son 5 yılda 5 bin farklı şirkete hizmet verdik. Bizim için KOBİ`lerle çalışmak önemli. 2 bin 200`e yakın müşterimiz var ve bunun yüzde 93`ü KOBİ. Son bir yılda bin 500`e yakın yeni şirket kazandık. Zaten tam da bunun için çalışıyoruz. 2025`te faktoring alacaklarında yüzde 50 büyüme planı yaptık. Müşteri edinimimiz bundan hızlı artabilir, 2 bin yeni müşteri kazanabiliriz.

GELENEKSEL VE DİJİTAL Daha geniş bir müşteri kitlesine daha dijital bir şekilde ulaşmak istiyoruz. Dijitalleşme yatırımını üç yönlü yaptık. Hem yapay zekayla otomatik karar destek sistemleri yaratmak hem iş süreçlerinin otomasyonu hem de çeşitli CRM projeleriyle yeni müşteri edinimini artırmak istiyoruz. Sürekli içeri yeni müşteri almaya çalışıyoruz. Pazarlama ve iş geliştirme ekibimizle ağırlıklı dijital kanallar üzerinden büyümeye odaklanıyoruz. Bu ekip, mobil uygulamamızı güçlendiriyor ve Çekolay gibi yeni ürünler çıkarıyoruz. Ayrıca finteklerle ekosistem iş birlikleri yapıyoruz. Plasmanda yüzde 2,2 pazar payımız var ama pazar payına da hiç bakmıyoruz. Geleneksel pazarlamada da bu yıl Anadolu şehirlerine 6 yeni şube açıyoruz. Bu şekilde de KOBİ`lere ulaşacağız.

BU YIL SORUNLU ALACAĞA DİKKAT!

ARTIŞ VAR 2023`ün sonunda sektörde sorunlu alacak oranı yüzde 1,3`tü. 2024`ün 11`inci ayında yüzde 2`ye çıktı. Bu yıla özel, sıkı para politikasının devamında sorunlu kredilerde artış görebiliriz. Çünkü karşılıksız çeklerde ve konkordato taleplerinde artış görüyoruz. Ancak kredi riskini hala yönetilebilir bir seviyede buluyoruz. Çünkü biz kredibilite değerlendirmesi yaparken hem alacağa hem müşteriye bakıyoruz. Yine de bu nokta, bu yıl odağımızda olması gereken konulardan biri.

2. YARIDA RAHATLAMA Sorunlu alacak oranlarında asıl yükselmeyi 2024`te yaşadık. 2025`te bu ivmenin aynı hızda olacağını sanmıyorum. 2025 sonunda bu oranın en yüksek yüzde 2,5 olabileceğini tahmin ediyorum. Bu da zaten yönetilebilir bir oran. İzlenen ekonomi politikalarının sonucu burada, yılın ikinci yarısında rahatlama görebiliriz. FKB rakamlarında sektörde vadeler genelde 60-65 gün. Bizim şirketteyse 90-100 gün. Kısa vadeli işlemleri kurumsal şirket işlemleri gibi algılıyoruz. Bu yıl bu vadelerde değişim beklemiyoruz. Sektörde Eylül 2024 sonunda işlemlerin yüzde 90`ı TL üzerinden. Bu yıl da aynı oranla süreceğini öngörüyorum.

MALİYET/GELİR MAKASINDA DENGE ARAYIŞI

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Yılın ikinci yarısında kademeli faiz indirimleri ve dolayısıyla kredi-mevduat marjlarındaki iyileşmenin gelirleri yukarı çekmesi bekleniyor. Net faiz gelirlerinde yüzde 100`ü aşan artışlar öngörülürken maliyetlerde enflasyona paralel, daha ılımlı bir yükseliş beklentisi hakim. Bu gelişmeler, net faiz gelirlerinin aktiflere oranını yüzde 4-4,5`e taşırken maliyet/gelir makasının yüzde 40`ın altına inme ihtimalini güçlendiriyor.

Bankacılık sektörü, 2024`te maliyet-gelir dengesinde tarihi bir sınav verdi. Oran, yüzde 42 ile son sekiz yılın en yüksek seviyesine ulaştı. Artan maliyetler karşısında gelirler yetersiz kaldı. Yine de sektör oyuncuları 2025`e daha umutlu bakıyor. Bu yıl faiz indirimleri ve ekonomi politikalarının şekillendireceği maliyet/gelir makası, bankacılık ajandasının ilk sıralarında yerini alıyor. Sektör temsilcileri, 2025`te net faiz marjlarında iyileşme ve gelirlerde artış bekliyor. QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, “Genel olarak maliyet artışının gelir artışını aştığı bir yılı geride bıraktık. 2025 yılı için faiz indirimleri, faiz marjlarını iyileştirerek sektöre gelir anlamında destek olacak” diyor. Ziraat Bankası Genel Müdürü ve Türkiye Bankalar Birliği Başkanı Alpaslan Çakar, düşmesi beklenen faizlerin vade uyumsuzluğu çerçevesinde bu yıl sektörün net faiz marjına olumlu katkı yapmasını, net faiz gelirinin artmasını ve ücret komisyon gelirlerinin kârlılığı desteklemeye devam etmesini bekliyor. 

AÇIK VERİLDİ

Geçtiğimiz yıl, bankalar enflasyonun etkisiyle hem operasyonel maliyetlerini kontrol altında tutmakta zorlandı hem artan fonlama maliyetleri nedeniyle net faiz geliri yaratmakta güçlük çekti. TSKB Genel Müdür Murat Bilgiç, BDDK 2024 Aralık verilerine göre sektörde net faiz gelirlerinde yüzde 3 daralma görüldüğünü söylüyor. Bu süreçte faiz dışı gelirler kurtarıcı oldu. Komisyon gelirlerindeki 1,5 katlık artışla bu kalem yıllık bazda iki katına çıktı. Sektörde toplam gelirlerde yüzde 32 artış yaşandığını aktaran Bilgiç, “Maliyet/gelir makası yüzde 42`ye yükseldi. Bu oran, son 8 yılın en yüksek seviyesi” diyor. Oysa 2023`te maliyet/gelir makası, yüzde 32 ile 10 puan daha iyi durumdaydı. Bu makas direkt kâra yansıdı ve sektörün net kârı yüzde 9,2 ile enflasyonun çok altında kaldı. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, TCMB verilerine göre 2024`te önceki yıllara kıyasla yüzde 10`un üzerinde ek mevduat faiz maliyeti oluştuğunu belirtiyor ve “Buna ek olarak zorunlu karşılık oranlarındaki artış ve diğer regülatif düzenlemeler, toplam maliyetleri yüzde 12-13 yukarı çekti. Bu gelişmeler, bankaların net faiz gelirlerinde baskı yaratarak kârlılığı sınırlayan bir etki oluşturdu” diyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, enflasyonist dönemlerde faaliyet giderlerinin takip eden aylara yansımasını beklenen bir durum olarak değerlendiriyor. Adaca, “Özellikle iş gücü, ekipman-teknoloji yatırımları ve reklam hizmetleri gibi kalemler, maliyet artışı yarattı” diyor. Danışman Tunç Akyurt, önemli kârlılık göstergelerinden net faiz gelirlerinin ortalama aktiflere oranının 2022`de yüzde 6,5`ken, 2023 sonunda yüzde 3,8 ve 2024 sonunda yüzde 3,5`e gerilediğine dikkat çekiyor. Bu tabloyu da faiz gelirlerinin maliyetlerle aynı hızda artamamasına bağlıyor. 

BANKA BAZLI FARKLAR 

BDDK verilerine göre bankacılık sektörünün toplam operasyonel giderleri 2024`te yüzde 74 arttı. Bu artışta, yüzde 85 yükselen personel giderleri ana kalem olarak başı çekti. Aynı dönemde sektörün toplam bankacılık gelirleriyse yüzde 32 arttı. Maliyet/gelir yönetiminde bankalar arası farklılıklar dikkat çekiyor. Hayat Finans Genel Müdürü Galip Karagöz, “Maliyet/gelir makası tüm bankaları etkiledi. Büyüklüğüne, bilanço yapısına göre bankaları ayrı ayrı değerlendirdiğimizde pek çok bankanın 2023 kârlılıklarından uzaklaştığını görüyoruz” diyor. QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, geçen yıl sektör genelinde yüzde 42 olarak gerçekleşen gider/gelir oranının, özel mevduat bankalarında daha da açılarak yüzde 44,7`ye yükseldiğini söylüyor. Özel mevduat bankalarında özellikle küçük ölçekli oyuncu sayısının daha fazla olması bu sonucu doğuruyor. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, özel bankaların enflasyon nedeniyle bireysel kredi kartı kullanımındaki artıştan ve üye iş yerlerinden sağladıkları gelirlerle komisyon gelirlerini 2-2,5 katına çıkardığını, bu sayede faaliyet giderlerini karşıladıklarını belirtiyor. Bilgiç, “Özel bankalarla karşılaştırıldığında daha düşük komisyon gelir artışı sağlayan kamu bankaları yine faaliyet giderlerinin büyük kısmını komisyon gelirleriyle karşıladı. Ayrıca makro ihtiyati tedbirler kapsamında alınan zorunlu karşılık kararları neticesinde oluşan yükümlülük de ek bir maliyet unsuru oldu” yorumunu yapıyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, sektörün 2024`te maliyetleri dengeleyebilmek için faiz dışı gelir kaynaklarını artırmaya, dijitalleşmeye yatırım yaparak verimliliği yükseltmeye ve bilanço yönetiminde daha proaktif olmaya odaklandığına değiniyor. 

TOPARLANMA GELİR Mİ?

Bu yıl için sektör aktörlerinin beklentisi, faiz indiriminin sektör gelirlerini olumlu etkileyeceği yönünde. Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, “Özellikle yılın ikinci yarısında, sektör için daha pozitif bir tablo bekliyoruz. Kademeli faiz indirimleri, büyüme dinamiklerini, kredi-mevduat makasını ve marjlardaki trendi olumlu etkileyecek” diyor. Akten, bu yıl faizlerdeki düşüş paralelinde kredi limitlerinde esneklik de olacağı görüşünde. Ancak Akten, maliyet kontrolünün çok önemli olduğunu da vurguluyor. “Maliyet artışı bu yıl daha kontrollü olabilir, ancak mesela biz yılda iki kez zam yapıyoruz. Bu hesapla maliyet, enflasyonun üzerinde artıyor. Yine de bu yıl fonlama maliyeti aşağı gelirken marjlar hızlı ve ciddi şekilde düzelecek” yorumunda bulunuyor. Sistema Yönetici Danışmanı Evin Tümay, 2025`te faiz indirimlerinin bankaların fonlama maliyetlerini düşüreceğini ve buna bağlı olarak mevduat maliyetleriyle kredi maliyetlerinin gerilemesini beklediklerini aktarıyor. Bu, hem mevduat hem kredilerin büyümesi demek. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, “Merkez Bankası`nın faiz indirimleri, sektörde maliyetlerin kademeli gerilemesine zemin hazırlayabilir. Mevduatların ağırlıklı olarak kısa vadeli, kredilerin ise uzun vadeli yapısı, vade farkından kaynaklanan getiri artış imkanı yaratabilir. Ama sadece bunlar değil kredi fiyatlamasındaki stratejik kararlar ve kredi talebindeki değişimler, faiz gelirlerinin seyrinde belirleyici olacak” şeklinde konuşuyor. Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan, madalyonun diğer yüzüne dikkat çekerek “Faiz marjları daralabilir, çünkü bankalar düşük faiz oranlarında daha düşük kâr marjlarıyla çalışmak zorunda kalabilir. Ama bu durumda düşük marjların telafisi kredi hacmiyle artar” sözleriyle görüşünü paylaşıyor. 

MAKAS SENARYOLARI

Bu olumlu trendin yanında bankalar, 2024`te zorlu dönemi atlatırken maliyet yönetimi açısından daha dirençli bir yapı oluşturmayı başardı. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, net faiz gelirlerindeki artışla maliyet/gelir makasının 2025`te daralacağını tahmin ediyor. “Bu yıl 2024`e göre kârlılık yüksek gerçekleşecek” diyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı da maliyet/gelir oranında iyileşme bekleyen yöneticilerden. Kırmızı, işletme giderlerinin bu yıl fiyat istikrarının sağlanması ve maliyet yönetimindeki optimizasyonlarla yüzde 36 büyüyeceğini öngörüyor. Toplam bilanço büyümesini de yüzde 35`lerde bekliyor. “2024`e göre mevduat faizlerindeki düşüşün hızlanması ve kredi stok bakiyelerinin güçlü seyrini korumasıyla, net faiz gelirlerinde yüzde 100`ün üzerinde artış görülebilir” diye ekliyor. Sistema Yönetici Danışmanı Evin Tümay, giderlerde artış oranının geçen yıla paralel ya da yılın biraz altında kalacağı beklentisinde. “Gelirlerdeki artışsa 2024`e kıyasla daha yüksek olacak” diye konuşuyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, bu yıl maliyet/gelir makasının yine yüksek seyredebileceğini düşünüyor. “Ancak oransal anlamda yükselişin duracağını tahmin ediyoruz. Ayrıca 2025, toplam gelirde net faiz gelirlerinin net kâra en çok katkı yaptığı yıllardan olacak” diyor. Tunç Akyurt, bu yıl gelir-gider makas oranında bankalar açısından daha olumlu bir trend bekliyor ve net faiz gelirlerinin (faiz gelirleri-faiz giderleri) ortalama aktiflere oranının yüzde 4-4,5 arasında çıkabileceğini öngörüyor. Bir diğer önemli gösterge, 2024`te sektörü kârlılığa geçirmede lokomotif olan ücret, komisyon ve bankacılık hizmetleri gelirleri işletme giderlerinin yüzde 121`ini karşılamıştı. Tabii 2025`te net faiz gelirlerindeki yüksek ivme beklentisiyle sektörde bu noktada 2023`e benzer ve daha normalleşen bir oran da öngörülüyor.

“FAİZ DÜŞÜŞLERİ KISA VADEDE MALİYET AVANTAJI SAĞLAYACAK”
LEVENT ATAKAN EY TÜRKİYE FİNANSAL HİZMETLER SEKTÖR LİDERİ

İKİ ÖNEMLİ NOKTA Banka gelirlerindeki büyüme iki noktadan ele alındığında, gelirlerin artacağı ve maliyetlerin azalacağından bahsedilebilir. Düşük faiz oranlarının yatırım ve tüketimi desteklediği açık olarak görülürken, bunun kullanılan kredi tutarını da artıracağını söylemek mümkün. Ek olarak, Türkiye`de yeni bir trend olduğunu düşünüyorum. Döviz ve altın gibi alternatif yatırım ürünleri nedeniyle mevduatların vadesi, kredilerin vadelerinden kısa. TBB verilerine göre ortalama vade mevduatta 3 ay, kredilerde 15 ay. Bu nedenle kısa vadede faiz düşüşlerinin maliyet avantajı sağlayacağını düşünmek makul.

2024`TE KARŞILAMADI 2024`te iş gücü maliyetindeki artış, enflasyonun üzerinde gerçekleşti. Arada yüzde 30-40 oranında fark olduğunu söylemek makul bir tahmin olur. Özellikle bankacılık kesiminin yoğun iş gücünü sağladığı İstanbul ve Ankara gibi büyük şehirlerde hissedilen enflasyon etkisi çok daha yüksek oldu. 2024`te gelirlerdeki artışın, kârlılık üzerinde olumsuz etki yarattığını gözlemledik. 2024 yılı için TL mevduat maliyeti yüzde 37,4; ortalama TL kredi maliyeti de yüzde 37,7 olarak veriliyor. Bu farkla maliyet artışlarını karşılamak, kârlılık mümkün olamaz.

“BU YIL TABLO DAHA OLUMLU”
ÖMÜR TAN / QNB TÜRKİYE GENEL MÜDÜRÜ

ARTACAK Bu yıl faiz indirimlerinin ve enflasyondaki görünümün iyileşmesinin etkisiyle gider/ gelir oranında geçen yıla kıyasla daha olumlu bir hava göreceğimizi düşünüyorum. Sektördeki büyümenin ortalama enflasyon beklentisine paralel olarak yüzde 30-35 bandında gerçekleşmesiyle birlikte yüzde 50 civarında bir gelir artışı olabileceğini tahmin ediyorum.

FARKLILAŞACAK Öte yandan maliyet artışı tarafında belirleyici unsurların başında enflasyon geliyor. Yıl sonu için enflasyon beklentimiz yüzde 28; ortalama enflasyon beklentimiz ise yüzde 34,7. Bu nedenle maliyet artışında bilanço büyümesi ve dönemsellik etkilerle birlikte yüzde 40-50 aralığında bir artış olabileceğini öngörüyorum. Ancak bankalar arasında özellikle gider büyümesi tarafında farklılıklar olması da muhtemel. Bankaların personel gider artış dönemleri ve politikaları başta olmak üzere gider yönetimi farklılaşabildiği için bankalar arasındaki büyüme oranları farklılaşabilir. Böylece sektörün gider/ gelir oranının geçen yıla göre iyileşmesi ve yüzde 40`ın sınırlı da olsa altına inmesi olası görünüyor.

Denge değişir mi?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

2013`te hayatımıza giren tamamlayıcı sağlıktaysa (TSS) sigortalı sayısı tam hız artmaya devam ediyor. Kasım 2024 sonunda TSS sigortalı sayısındaki yıllık artış yüzde 23`ken ÖSS`de oran sadece yüzde 7,4`te kaldı. Bu yıl dengelerin değişmesi bekleniyor. 2025 sonunda ÖSS, yüzde 10`a yakın artacak sigortalı sayısıyla girdiği durgunluk döneminden kurtulabilir. TSS`deyse sigortalı artış tahmini yüzde 15-20. Poliçe fiyat artışlarında da ÖSS`de yüzde 39 ve TSS`de yüzde 50 rakamları telaffuz ediliyor. Böylece iki ürün arasındaki fiyat makası da giderek daralacak.

Sağlık sigortası denildiğinde 2013 yılına kadar tek ürün, özel sağlık sigortasıydı (ÖSS). 12 yıl önce hayatımıza giren tamamlayıcı sağlık sigortası (TSS), uygun fiyat cazibesiyle sektörde güçlü bir atılım yakaladı. Öyle ki Türkiye Sigorta Birliği`nin (TSB) 2024 Kasım ayı verilerinde ÖSS`de sigortalı sayısı 2,7 milyonken TSS`de sayı 5 milyona yaklaştı. Aslında sağlık branşı, özellikle son 3 yıldır sigortada büyümeyi getiren lokomotif alanlardan biri. Sağlık branşında lider şirket Allianz Türkiye`nin CEO`su Tolga Gürkan, “Özellikle pandemi dönemiyle toplumun sağlığı odağına almasıyla sağlık sigortalarına ihtiyaç daha görünür hale geldi” diyor. Gürkan`a göre son yıllarda sağlık hizmetlerinin maliyetlerinde yaşanan artış da sağlık sigortalarını daha cazip hale getiriyor. Gürkan, 2025 için Türkiye`de sağlık bilincinin artması, tedavi masraflarındaki artışın devam etmesi, dijital sağlık çözümlerinin daha yaygın hale gelmesi gibi etkenlerle sağlık sigortalarının satın alma gücüne paralel büyüyeceğini tahmin ediyor. Sağlık branşı, sektör toplam prim üretiminde ağırlığını da artırıyor ve yüzde 18 pay almaya başladı. Sağlık branşının Kasım 2024 itibarıyla yıllık prim üretimi artışı, hayat dışı prim üretiminin 24,5 puan üstüne gerçekleşti ve yüzde 96,7`ye ulaştı. Bu büyümede asıl ivme TSS`den geliyor. 

DURGUNLUK DÖNEMİ 

Sağlıkta prim üretiminin kırılımına bakıldığında TSS`nin güçlü bir büyüme gösterdiği görülüyor. Kasım 2024`te TSS primindeki yıllık artış yüzde 135`ken ÖSS`de prim artışı yüzde 85`te kaldı. Sigortalı sayısı bazında da Kasım 2024`te TSS sigortalı sayısı yüzde 23 artarken ÖSS`de bu oran sadece yüzde 7,4. Özel sağlık sigortalarında 2016- 2024 döneminde sigorta sayısında yıllık ortalama yüzde 2 büyüme kaydedildiğine vurgu yapan HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, “Artan enflasyon ve sağlık hizmeti maliyetleri, ÖSS satın alma gücünde azalmaya yol açtı. Bu nedenle bireysel ve grup ÖSS poliçelerinde müşterilerin teminat kapsamlarını daraltarak ilerledikleri gözlemliyoruz” diyor. Şunu belirtmekte fayda var: Prim üretiminde, TSS poliçe fiyatları daha uygun olduğundan iki ürün arasında önemli fark bulunuyor. 2024 Kasım verilerine göre ÖSS`de TSS`nin iki katı prim yazıldı. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, toplam sağlık sigortalı sayısının yüzde 40`ını oluştursa da toplam prim üretiminin yüzde 60`ının ÖSS poliçelerinden geldiğine dikkat çekiyor. “ÖSS`de primler, TSS`ye göre aşırı artmış durumda. Bundan dolayı ÖSS`de sigortalı sayısı artışı düşük” diyen Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, bu tespite bağlı olarak ÖSS ürünün durgunluk döneminde olduğunu belirtiyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, sağlık sigortalı sayısının nüfusun yüzde 9`unu oluşturduğunu söylüyor ve özellikle büyük şehirlerde yaşayan adaylarla bu oranın yüzde 15`e rahat çıkabileceğini öngörüyor. 

3 MİLYONU YAKALAR MI? 

Özel sağlık sigortalarında yılların getirdiği müşteri birikiminin ve tecrübenin de etkisiyle üç büyük şirket, Allianz, Bupa Acıbadem ve Anadolu Sigorta neredeyse tüm pazarı paylaşıyor. Ancak özel sağlık ürünü, sigorta şirket yöneticilerinin altını çizdiği gibi hem yüksek fiyatlarla havuz büyüyemediği hem mevcut sigortalıların yaşlanması ve masraflarının artması nedeniyle istenen büyümeleri yazamıyor. HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, 2025 yılında ÖSS sigortalı sayısının yaklaşık 2,8 milyon seviyesinde olacağını öngörüyor. ÖSS prim üretiminin 2024`ü yaklaşık 80 milyar TL prim üretimiyle bitireceğini tahmin eden İşcan, “Bu yıl Türk Tabipleri Birliği (TTB) tarafından belirlenen hekim ücretleri artışına paralel olarak 100 milyar TL`nin üzerinde bir prim üretimine ulaşılacağını düşünüyoruz” diyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, bu yıl ekonomideki küçülmeye bağlı ÖSS`de yüksek artış beklemediğini açıklıyor. Anadolu Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Taylan Matkap, 2025 sonunda ÖSS pazarının 3 milyon sigortalıya erişeceğini tahmin ediyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, “Maliyetler bakımından geçtiğimiz yıllara kıyasla özel sağlık sigortalarının daha fazla ilgi göreceğini düşünüyoruz. Adette minimum yüzde 10 büyümeyle 2025 yılının sonunda 3 milyonun üzerine çıkmasını bekliyoruz” yorumunu yapıyor. Bu noktada Firuzan İşcan, daha temkinli. ÖSS sigortalı adedinin yıllık yüzde 2 trendiyle 2030 yılında 3 milyona gelmesini bekliyor. 

TSS`DE PRİM DE HIZLANIYOR

TSS, adette hızlı büyümesiyle sigorta şirketlerinin iştahını artırıyor. Bu nedenle mevcut büyüklerin yanında Ray Sigorta, Doğa Sigorta, Neova Sigorta gibi bugün bu alanda daha küçük pazar paylarına sahip oyuncular da tamamlayıcı sağlık ürünleriyle pazardan pay kapma yarışında. Burada da özellikle bireysel poliçeler tırmanışta. Anadolu Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Taylan Matkap, toplam 7,7 milyon sağlık sigortalısı içinde bireysel TSS sahibi sigortalı sayısının 3 milyona ulaşarak yüzde 39 paya sahip olduğunu açıklıyor. “Bu durum, bireysel TSS`nin tek başına hem bireysel hem kurumsal ÖSS sigortalı sayısını geride bıraktığını gösteriyor” yorumunda bulunuyor. Tüm sigorta yöneticileri, 2025 yılında TSS pazarının daha da büyüyeceği konusunda hemfikir. ÖSS`ye kıyasla daha erişilebilir fiyatlandırma politikasına sahip TSS, yaygınlaşmayı sürdürecek. HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, 20162024 yılları arasında TSS sigortalı sayısının yıllık ortalama yüzde 32 büyüme oranıyla dikkat topladığını vurguluyor ve “2025`te bu sayıda yüzde 15- 20 arası büyüme bekliyoruz. 2030 itibarıyla sayının 8 milyona ulaşacağı tahmin ediliyor” diyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, bu yıl talebin ÖSS lehine gelişeceğini düşünse de TSS tarafının gelir seviyesi nispeten kısıtlı bir kesim için avantajını korumaya devam edeceği fikrinde. Sincek, “TSS`li sayısının 2025 yılı sonunda 5,5 milyonlara ulaşması olası” şeklinde konuşuyor. Bu adetsel artış, prim üretimini de yüzde 45-50 tırmandıracak gibi görünüyor. HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, TSS prim üretiminde sektörün 2024`ü 55 milyar TL`yle kapatacağını ve 2025 yılında 80 milyar TL`ye ulaşacağını öngörüyor. 

ARTIŞA DİKKAT!

Sağlıkta 2022 sonrası poliçe fiyatlarında artış, aynı konut ve kasko branşlarında olduğu gibi can yakıyor. Anadolu Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Taylan Matkap, ÖSS ortalama poliçe fiyatlarının 2022- 2023 sonu arasında yüzde 121 ve Kasım 2023-2024 döneminde de yüzde 69 arttığını açıklıyor. Matkap, 2025 yılı sonu için de ÖSS primlerinde yüzde 39 artış öngörüyor. Gerçekten de başta bütçe dostu olarak lanse edilen tamamlayıcı sağlık sigortasında da ilk sunulduğu yıllara kıyasla prim artışı yüksek seyrediyor. “Tabii medikal enflasyona paralel artışlar oldu. Sigortalı bazında kullanım alışkanlığına bağlı olarak yüksek kullanımlarda da prim oranı artıyor” diyen Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, TSS poliçeleri için “Ayakta teminat kullanımı da yüksek olduğunda artan maliyetler, artan kullanım alışkanlıkları nedeniyle TSS primleri arttı. Sağlık enflasyonunda beklenen yine normal enflasyon oranının üzerinde, yüzde 50 üzerinde artış olacaktır” görüşünde bulunuyor. Kasım ayı TSB verilerine göre 2024 yılında TSS primleri yüzde 91 artış gösterdi. 2022- 2023 sonu arasındaysa bu artış yüzde 131`e ulaşmıştı. Anadolu Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Taylan Matkap, bu yıl TSS primlerinde ortalama yüzde 51 artış bekliyor ve “Bu artışlarla TSS ve ÖSS ortalama primleri arasında farkın biraz daha azalacağını öngörüyoruz” diyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek ise daha olumlu bir görüşte. Sağlık kurumları ve sigorta şirketlerinin medikal enflasyonu da dahil ederek doktor hak edişleriyle ilgili öneride bulunan Türk Tabipler Birliği oranlarını referans alarak süreçlerini ilerletme gayretinde olduklarına değinen Sincek, “2025 sonunda hedeflenen yüzde 21 enflasyonun sağlık poliçesi maliyetlerini etkileyeceğini düşünüyoruz. Medikal enflasyonu belirleyen faktörler sebebiyle yüzde 25 gibi artış öngörebiliriz” şeklinde görüşünü paylaşıyor.

FİYATLARDAKİ ARTIŞ NASIL?
 FİRUZAN İŞCAN / HDI SİGORTA GENEL MÜDÜRÜ

2025 SEYRİ Özel sağlık sigortalarında (ÖSS) ortalama primlerin, medikal enflasyon oranında artış göstermesi beklenir. ÖSS`de 2024`te fiyatlar sektörde ortalama yüzde 80-100 civarında artış gösterdi. Fakat bu artış, bireysel ve grup sigortalarını ifade ettiği için kişi bazlı farklılıklar gösterebiliyor. 2025 yılının genel itibarıyla 2024 koşullarına benzer bir seyir izlemesi öngörülüyor.

ADEDE BAĞLI Tamamlayıcı sağlık sigortasındaysa (TSS) network`ün güçlenmesi, sigortalı sayısındaki artış ve hasar frekansının yükselmesiyle primlerde artışlar oldu. Sektörde kişi başına düşen yıllık anlaşmalı sağlık kuruluşu kullanım adedi 4,5. Buna rağmen TSS halen ulaşılabilir prim seviyelerinde sunuluyor. TSS`deki prim artışlarına rağmen fiyatlar hala özel sağlık sigortası prim seviyelerine yaklaşmadı. Tamamlayıcı sağlık sigortasının yaygınlaştırılmasına yönelik mevzuat çalışmaları 2025`te tamamlanacak. Buna bağlı talep artışının olması bekleniyor. Bu nedenle primleri etkileyen dinamikler, 2025 yılında da 2024`e benzer şekilde etkili olacak.

MEDİKAL ENFLASYON ÇIKMAZI
TAYLAN MATKAP / ANADOLU SİGORTA GENEL MÜDÜR YARDIMCISI

TEKNOLOJİK BASKI Ülkemizde ortalama yaşam süresinin uzaması ve nüfusun yaşlanması, beraberinde artan sağlık ihtiyaçlarını ve sağlık giderlerini getiriyor. Diğer yandan teknolojik gelişmeler, sağlık hizmetlerindeki maliyetleri yükseltirken bu durum sunulan hizmetlerin fiyatlarında artış baskısı yaratıyor. Buna ek olarak sağlık sigortalarında poliçe primlerindeki artışın temel itici gücü, “medikal enflasyon” olarak adlandırılan sağlık hizmetleri maliyetlerindeki yükseliş.

MALİYET SORUNU Özellikle son yıllarda döviz kurlarında ve genel enflasyon oranlarında yaşanan artış, sağlık sektörünü de etkisi altına alarak girdi maliyetlerini yükseltiyor. Hekim ücretlerinden tıbbi malzeme ve ilaç fiyatlarına kadar pek çok kalemde gözlemlenen bu artış, özel hastane ve sağlık kuruluşlarının maliyetlerini artırıyor. Bu durum sigorta şirketleriyle yapılan anlaşmalara yansıyor. Sonuç olarak sigorta şirketleri, artan maliyetleri karşılamak ve risklerini yönetmek amacıyla poliçe primlerinde düzenli artışlara gitmek durumunda kalıyor.

"Oyunu yatırım fırsatları değiştirir"

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Bankacılık ilk yarıda zorlu, ikinci yarıda öngörülere göre daha fazla nefes alacağı bir yıla giriyor. Citibank Türkiye Genel Müdürü EMRE KARTER, yeni dönemde sektörde en önemli noktanın yatırım fırsatları olacağını vurguluyor. Türkiye`nin iyileşen yatırımcı ortamında yabancı portföy ve doğrudan sermaye yatırımlarının artmasını bekleyen Karter, “2024 sonunda 7,3 milyar dolar olacağını öngördüğümüz net doğrudan yabancı yatırımının bu yıl 12 milyar doların üzerine çıkmasını bekliyoruz” diye konuşuyor.

2025'te bankacılıkta büyüme hızı, enflasyon politikasına bağlı izlenecek makro ihtiyatı programa ve Merkez Bankası`nın faiz kararlarına göre şekillenecek. “2025`te oyunu değiştirebilecek en önemli nokta, yatırım fırsatları olacak” diyen Citibank Türkiye Genel Müdürü Emre Karter, Türkiye`nin iyileşen yatırımcı ortamında hem yabancı portföy hem doğrudan sermaye yatırımlarının önceki yıllarla kıyaslanamayacak oranda artmasını bekliyor. Kredilerde kural seti dışında kalan alanlarda; özellikle yatırım kredilerinde 2. çeyrek sonrası hareketlilik öngören Karter, Türkiye`nin 2024 sonunda 7,3 milyar dolar olacağını öngördükleri net doğrudan yabancı yatırımının 2025 sonunda 12 milyar doların üzerine çıkacağını tahmin ediyor. Citibank Türkiye Genel Müdürü Emre Karter ile 2025 yılının fotoğrafını çektik: 

2025 yılı bankacılık için nasıl geçecek? Nasıl bir yıl bekliyor bizi?

Piyasaya yeni girişlerin ve ödeme kuruluşlarının sayısının artmasının etkisiyle ve birtakım regülasyonların daha da normalleşeceğini düşünerek rekabetin artmasını bekliyoruz. Bankalar, dijitalleşmeye ciddi yatırım yaptı, yapmaya da devam ediyor. Aslında Türkiye`de bankalar fintekler kadar çevik hareket edebilen bir yapıya sahip. Bu yapı, hem operasyonel kârlılık hem yeni iş alanları yaratma anlamında dijitalleşme yatırımlarının çarpan etkisiyle daha da gelişecek. Bu yıl kredilerde hala daha temkinli bir büyüme bekliyoruz. Makro ihtiyati tedbirler her çeyrekte tekrar gözden geçirilecek. Ama artık oyunun yeni adı “normalleşme”. Mevduat alanında da yine tasarruf eğilimlerinin öne çıkacağı bir yıl olacak. Günün sonunda hala bir reel faiz ortamında olduğumuzu unutmayalım. 

2025`te yatırım ortamının nasıl olacağını öngörüyorsunuz? 

2025`te oyunu değiştirebilecek en önemli nokta, yatırım fırsatları olacak. Türkiye`nin iyileşen yatırımcı ortamında hem yabancı portföy hem doğrudan sermaye yatırımlarının önceki yıllarla kıyaslanamayacak oranda artmasını bekliyoruz. Sonuçta Türkiye`nin güçlü kasları yani stratejik konumu, genç nüfusu, geniş üretim kapasitesi, çeşitliliğe sahip ekonomisi yerinde duruyor. Almanya ile Hindistan arasında Türkiye tarzında üretim potansiyeli olan ülke yok. Girişimci ekosistemini, dijitalleşmeyi, beklenen ve gerçekleşen sürdürülebilirlik yatırımlarını alt alta koyunca hem Doğu hem Batı ile iş yapabilme kapasitesine sahip bir ülkeden bahsediyoruz. Hem jeopolitik anlamda hem de korumacılık kalkanlarının yükseltildiği bugünkü ortamda bu durum, Türkiye`ye yeni bir oyun alanı açıyor. Son 6-7 ayda Londra ve New York`ta bakanlarımızın da katılımıyla yatırımcı toplantıları yapıyoruz. Bu toplantılarda Türkiye`ye olan ilgi artıyor. Soruların kalitesinden ve detayından değişimi görüyoruz. Bunun ilk adımını zaten 2024`te portföy yatırımlarında fark ettik. Aslında burada da normalleşme oldu. 2024`te bu yatırımlarda hem giriş hem çıkışın olduğu, sağlıklı bir trading modeline girdiğimizi görüyoruz. 

Yatırımda hareketlilik olacağı sinyallerini gösteren veriler var mı? 

2024 Kasım ayı sonunda bono tarafında yaklaşık 23 milyar dolar civarı bir yabancı yatırımı var. Yabancı yatırımcı, her zaman önce portföy yatırımlarına gelir. Portföy yatırımlarından sonra yatırımcı profilinde bir değişim bekleriz. Kısa vadeli yatırımcılardan, uzun vadeli yatırımcılara değişim olur ki onlar da başladı. Bunların içinde emeklilik fonları, ülkelerin varlık fonları, devlet fonları var. Burada yatırımcı profili çok önemli. Açılan vadeyle alakalı değişimi görüyoruz. Bu portföy yatırımlarının zaman içinde doğrudan yatırıma dönüşünü bekleriz. Açıkçası hem Doğu`dan hem Batı`dan yatırım alacağız. Sonuçta geçmişte Türkiye ağırlıklı olarak Batı`dan sermaye çekiyordu, ama Çin`den gelen yatırımlarla beraber diğer Asya ülkelerinden de yatırım alınabilir. 2025`te iki tarafın birbirini tetiklediği daha dengeli bir yatırımcı profili göreceğiz. Bu yatırımların bazıları şirket alımları yoluyla olacak. Dolayısıyla bu açıdan rekabetçi bir ortama gireceğimizi düşünüyoruz. 

Doğrudan yabancı yatırımlarda artış ne zaman başlar? 

Yılın 2. çeyreğinin sonuyla artış başlar. Burada tabii enflasyonun ve yatırımcı ortamının iyileşmeye devam etmesinin çok büyük etkisi olacak. 2024 sonunda net doğrudan yabancı yatırımının 7,3 milyar dolar olacağını tahmin ediyoruz. Bu yıl bu kalemin 12 milyar doların üzerine çıkmasını bekliyoruz. Net doğrudan yatırım, gelen yabancı doğrudan yatırımlardan Türk yatırımcısının başka ülkelerde yaptığı yatırımları çıkardığımızda elde ettiğimiz net rakam aslında. Dünyada da olduğu gibi ülkemizde son 10 yıldır doğrudan yabancı yatırımın büyük ağırlığı yabancı şirketlerin sıfırdan yaptıkları yatırımlar ve genişleme türü yatırımlarından oluşuyor. Kalanıysa şirket satın alımları ve birleşmeler. Burada son dönemde önemli bir trend daha var: Özellikle büyük Türk gruplarının ABD`ye yatırımları artıyor. Bu, çok sağlıklı. Son 5 yılın en büyük değişikliği, ABD pazarının ihracatın içinde payının artması. Eskiden bu pazar ilk 10`a bile giremezdi. Şu anda net şekilde 2. oldu. Birinci olma potansiyeli çok güçlü, hatta bu yıl Almanya`nın yerine birinci ihracat pazarı çıkabilir. Pandemi sonrası dünyada Türkiye için oyun değiştirici bir trend bu. İkinci ve buna bağlı trend de Türk şirketlerin ABD`ye yatırımları. Bu pazarı değerlendirmek adına lojistik, depo, bakım ve üretim yatırımları yapılıyor. 

Türkiye`nin pandemi sonrası global tedarik zincirinden alacağı payın değişeceği beklentisi hakimdi. Bu yeni trendler bunun göstergesi mi?

Türkiye`nin rolü zaten değişti. Türkiye`de halihazırda yatırım yapmış çok uluslu şirketlerin tamamı, kapasite artırımlarını sadece iç pazar için değil, dünyaya tedariki desteklemek amacıyla da yapıyor. Türkiye bu anlamda bir bölgesel merkez olma potansiyelini net realize edeceği bir döneme giriyor. Bölgesel merkez derken üretimde, yönetimde ya da Ar-Ge`de merkez olunabilir. Amerikan Şirketler Derneği`nin yönetimdeyiz, üyelerimizin 3`te 1`e yakını Türkiye`yi bölgesel merkezi yaptı. Onların hikayelerini diğerlerine öykünsünler diye anlatıyoruz. Türkiye üçlü bir sacayağının ortasında, bir tarafında Orta Asya ve Türk Cumhuriyetleri, bir tarafta Avrupa ve diğer tarafta Afrika var. 

Yabancı yatırımcının portföy yatırımlarında da bu yıl artış görür müyüz? 

Evet, artış olur. 16-17 yıl kadar önce yabancı yatırımcıların borsadaki ağırlığı yüzde 70`lere kadar çıkmıştı. Son dönemdeyse likidite olarak sermaye piyasalarına Türkiye`deki yerli şirketlerin önemli dahli var. Yabancıların Türkiye`deki payı, hem bono piyasasında hem borsada yüzde 50`ye gelirse çok büyük bir başarı olur. Bu rakama ulaşma potansiyeli de var. Önümüzdeki 18 ayda Türkiye`deki yatırımcı ortamının iyileşmesi devam eder, reytingler yükselmeyi sürdürür ve yatırım yapılabilir ülke seviyesine yaklaşabilirsek bu mümkün. Yabancı yatırımcı iyileşen yatırım ortamına gelir. Yatırımcı profili de kısa vadeden uzun vadeye bu şekilde değişir. Bu yıl özellikle ikinci çeyrekten sonra enflasyondaki patikanın da belirginleşmesiyle bunu çok net göreceğiz. Hem içeride hem dışarıda hem de finansal piyasa katılımcılarının beklentilerinin birbirine yakınsallaştığı yerde yatırımcı girişi gerçekleşecek. 

2024 Aralık sonu verilerine göre sektörde kredilerde yıllık yüzde 36,7 büyüme var. 2025`e kredilerde nasıl bir ortamla girdik? Ne zaman hareket görürüz?

Makro ihtiyati kural setinin içinde bazı segmentlere ve kredi tiplerine çok ciddi teşvik var. Banka bilançoları da şu anda çok likit. Kredi verme kapasitesi çok güçlü bir bankacılık sektöründen bahsediyoruz. Kısıtlamaların da olmadığı yatırım kredileri artacak. Özellikle dijitalleşme ve sürdürülebilirlik alanlarında ikiz dönüşüme ayrılacak ve verimliliği artıracak yatırım kredilerinin bu yıl özelinde daha da artacağını düşünüyoruz. Ayrıca dünyanın farklı ihracat bankaları, Dünya Bankası gibi çok uluslu kurum kanallarından gelen kredileri de eklediğimiz zaman ciddi bir hareket bekliyoruz. Tabii makro ihtiyati tedbirlerin kendine ait bir patikası var, burada da zaman içinde değişiklik olacaktır. Yatırım kredileri, uzun vadeli verilen krediler. Bu yılın ortasında enflasyon patikasında hedeflenen gerçekleşip Merkez Bankası faiz indirim paterninde gelişimi gördükten sonra yatırım kredileri, şirketler için de çok daha cazip hale gelir. Bugün bile yatırım kredileri, piyasadaki kısa vadeli kredilere göre daha uygun. Dolayısıyla getiri/verim eğrisi şekillenmeye başladı. 2. çeyrek sonrası bu denge çok net oturur ve cazip yerlere gelmeye başlar. 

Peki büyüme sınırının olduğu kredi alanlarında tablo nasıl olur? Regülasyonda esneme bekliyor musunuz? 

Zaten enerji, lojistik, ihracat, yatırım kredileri ilave zorunluluğa tabii olmayan krediler. Bunlar toplam kredilerde yüzde 50`lerde ağırlığa sahip. Ayrıca büyüme sınırlarında da yeni değişiklik oldu, kredileri ayrıştırdılar, örneğin KOBİ kredilerinde büyüme sınırı yüzde 2,5 oldu. 2025 sonunda kurala tabii kredilerde temkinli büyüme bekliyoruz. Diğer alanlarda daha güçlü bir büyüme olacağı düşüncesindeyiz. Tüm kredilerde yıl sonu için yüzde 30`larda büyüme öngörüyoruz. 

Bu yıl mevduat için nasıl bir öngörünüz var? 

Likit fonlar ve mevduat 2024`te sağlıklı arttı. Liralaşma çok net bir trend. KKM`nin düşüş hızı yüksek, döviz mevduatından da TL`ye çok dönüş oldu. Bu yıl liralaşma trendi artarak sürecek. Sıkı para politikası devam edeceği için liralaşma oranı artar. Bu, bankaların mevduatlarına da yansır. Kredilerdeki özellikle kural seti dışındaki kredilerdeki artışa kaynak gerekiyor, dolayısıyla bankalar bu yıl mevduatı cazip hale getirir. Kredi/mevduat oranı aşağı doğru gelir. Mevduatta da 2025`te krediler kadar büyüme öngörüyoruz. 

Kredilerde 2025 başı itibarıyla gördüğünüz bir talep artışı var mı? 

Hayır, yok. Talebin ikinci çeyreğin sonuna doğru başlamasını ve yıl sonuna kadar sürmesini bekliyorum. 

Son olarak bu yıl içinde en hızlı talep oluşacak sektörler hangileri olur? 

İkiz dönüşümü gerçekleştirecek olan büyük kurumlar daha iyi gider. Ama artık KOBİ`ler de bunun peşinde çünkü hepsi tedarik zincirinin bir parçası. Tedarik zincirlerinin ana firmalar ya da ihracat kapsamında istediği belirli taahhütler var. Bu noktalarda ve yeşil sürdürülebilir yatırımlarda hareket olur. Aynı şekilde dijitalleşme dönüşümü için de bankaların çokça farklı kredi paketleri var.

“FİNTEK İŞ BİRLİRLİKLERİNE KAFA YORUYORUZ”

3 ANA ÖNCELİK Citibank olarak 2024 Eylül itibarıyla toplam aktiflerimiz, 2023 yıl sonuna göre yüzde 53 artış gösterdi. Toplam kredilerde de büyümemiz aynı dönemde yüzde 34 oldu. Bu yıl, Türkiye`de 50. yılımız. Bu anlamda yabancı bankalar içinde çok özel bir yerimiz var. Bankamızın stratejisi, 3 ana öncelik üzerine kurulu. İlk olarak globalde büyümek isteyen büyük ve orta ölçekteki şirketlere çok ciddi destek vermeyi amaçlıyoruz. İkinci olarak da Türkiye`ye hem portföy hem doğrudan yabancı sermayeyi destekliyoruz, çünkü iş modelimiz buradan çok besleniyor. Saklama hizmetinde uzun yıllardır en büyük oyuncuyuz. Türkiye`de çok uluslu şirketlerde pazar payımız çok yüksek, lideriz. Türkiye`ye gelen yatırım daha ülkesinden çıkmadan önce yatırımdan haberdar olmayı, yatırıma aracılık etmeyi ve yatırımcının ana bankası olarak hizmet etmeyi amaçlıyoruz. Yabancı yatırımcının Türkiye`de alacağı pozisyon bizim iş modelimizi besliyor.

GÜÇLÜ ALANLAR Müşterilerimizin değişen ihtiyaçlarına bağlı olarak sürdürülebilirlik alanında finansal çözümler sunuyoruz. Tedarik zinciri finansmanında yeşil sürdürülebilir çözümlerimiz var. Bono ihraçlarında, şirket alım-satımları ve birleşmelerde de pazar payımız yüksek. Tüm sendikasyon ve bono ihraçlarında varız, oradaki payımızı artırarak devam ediyoruz. Türkiye`de gelişen bir fintek oyuncu çeşitliliği var. Ben mesaimin önemli bölümünü, bu fintek ortaklıklarımızı müşterilerimizin lehine kullanmak için ayırıyorum. Octet ve Birleşik Ödeme ile üçlü sacayağı şeklinde çalışıyoruz. Bizim veremediğimiz hizmeti fintekler veriyor. Bu iki iş birliğiyle hizmet anlamında hiçbir açığı olmayan bir noktaya geldik. Bu, bizim için çok önemli bir öncelik ve devamlı bu alana kafa yoruyoruz.

“2025`TE KÂRLILIĞA DİKKAT”

VERİMLİLİK YARIŞI 2025`te, geçen yıl olduğu gibi sektörde kârlılığa hala çok ciddi dikkat etmek gerekiyor. Mevcut programın öngördüklerinden biri, bankacılıkta kâr marjlarının özellikle net faiz marjlarının kısılması oldu. Bu trend, devam ediyor. Ama bankalar ciddi dijitalleşme yatırımlarıyla verimlilik yarışının içinde. Aktif kalitesi tarafındaysa bu yıl alarm verici bir durum görmüyorum. Aktif kalitesinde çok müstesna bir zamandan geçtik. Türkiye düşük seviyeleri çok uzun yıllardır görmüyordu zaten, 2024`teki artış normalleşmenin bir parçasıydı.

NORMALLEŞME Normalleşmeyle beraber 2025`te sektörde kârlılığın 2024`e göre artması beklenir. İkinci çeyrekten sonra ekonomik aktivitenin çeşitlenmesi de kârlılığa olumlu yansıyacaktır. Bankacılık sektörünün sermaye yapısı, tecrübesi çok güçlü. Her türlü iniş veya çıkışı yönetmeyi bilen bir sektörüz.

Hangi model avantajlı?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Şube gerektirmeyen yapıları sayesinde maliyet avantajını kullanan bu “tam dijital” oyuncular, doğuştan hız ve esneklik avantajına sahip. Geleneksel bankalarsa güçlü altyapıları, müşteri güveni ve geniş şube ağlarıyla direniyor. Çekişmenin bireysel bankacılık, tasarruf ürünleri , mikro krediler ve KOBİ bankacılığı alanlarında yoğunlaşması bekleniyor.

Dünya çapında büyüme hızlarıyla dikkat çeken neobankalar, bankacılık sektöründe rekabeti artırıyor. 2024 dünyada 400 milyona yakın kullanıcıya ulaşan “tam dijital” bankaların, 2028`de 1 milyar müşteriye hizmet vermesi bekleniyor. Sektörün küresel pazar büyüklüğünün 2028`de 836 milyar doları aşacağı tahmin ediliyor. Bu büyüme rüzgarıyla her geçen gün yeni bir oyuncu rekabet sahasına adım atıyor. Türkiye de bu trendle yeni tanışmış olsa da olukça hızlı adapte olan ülkeler arasında yer alıyor. Dijital bankacılık lisansı başvurusunda bulunanlar arasında A101, Hayat Holding, Ziraat Finans Grubu ve Halkbank  gibi önemli devler yer alıyor. TOM Bank ve Hayat Finans bu alanda sahaya hızlı girişiyle dikkat çeken oyunculardan. TOM Bank`ın sadece 9 ayda 1 milyon müşteriye ulaştığını açıklaması, bu alandaki potansiyeli gözler önüne seriyor. Bankacılık sistemi, dijitalleşmeye uzun yıllardır yaptığı yatırımlar ve yüksek mobil bankacılık kullanımıyla tüm dünyada dikkat çekiyor. Bu nedenle geleneksel oyuncularla tamamen dijital bankalar arasındaki rekabetin nasıl şekilleneceği büyük bir merak konusu. Hangi alanlarda çatışacak, nerelerde ayrışacaklar? Hem tarafların yöneticileri hem de bankacılık danışmanları, artan rekabet ortamında bu soruların yanıtlarını arıyor. 

HIZ VE ESNEKLİK 

Yeni nesil dijital bankalar, kuruluşlarından itibaren sundukları belirgin avantajlarla dikkat çekiyor. Şubesiz yapı, düşük operasyon maliyeti ve esnek teknolojik altyapıları, bu bankaların en önemli farkını oluşturuyor. TOM Bank Kurucusu ve CEO`su Onur Özkan, bu avantajı şöyle özetliyor: “Şubesiz olmamız, düşük maliyetli bir operasyonel yapı sağlıyor. Esnek bir teknolojik altyapıya da sahibiz. Bu avantajlar sayesinde hizmet ücretlerimizi düşük tutabiliyor, enflasyonun altında oranlarla kredi kullandırabiliyoruz.” Dijital bankaların hızlı ve esnek hizmet sunmaları, onları geleneksel bankalardan farklı kılan bir diğer önemli özellik. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca da aynı görüşte. Adaca, yapay zeka teknolojilerinin, dijital bankacılığın kişiselleştirilmiş hizmet sunmasını kolaylaştırdığını vurguluyor. Türkiye`de banka müşterileri dijital bankacılığa zaten alışık. TBB 2024 Eylül verilerine göre dijital bankacılık müşteri sayısı 117 milyona ulaştı. Dünyada 2025 sonunda dijital bankacılık müşteri sayısının 5,5 milyar olması bekleniyor. Albaraka Türk Strateji ve Dönüşümden Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Dr. Ömer Emeç, dijital bankaların “doğrudan dijital” kültürle kurulduklarına dikkat çekiyor. Emeç`e göre dönüşüm sürecine ihtiyaç duymamaları dijital bankaları sistem ve kültür açısından daha avantajlı kılıyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı ise dijital bankaların sade ve hedef odaklı ürünlere yönelirken geleneksel bankaların geniş bir ürün yelpazesi sunduğunu belirtiyor. Kırmızı ayrıca dijital bankaların yenilikçi çözümleri daha hızlı hayata geçirebildiğini ve teknolojiye yatkın genç nesle hitap ettiğini söylüyor. 

DİJİTALDE 3 ANA AVANTAJ 

Citibank Türkiye Genel Müdürü Emre Karter, önümüzdeki dönemde dijital bankaların başarısında, hangi dijital kanalları ve ekosistemleri kullanarak ne kadar hızlı müşteri kazanımı sağladıklarının kritik gösterge olacağını belirtiyor. DenizBank iştiraki NEOHUB`un genel müdürü Gürhan Çam, dijital bankaların müşteri deneyimini üç ana başlıkta ileri taşıma avantajı olduğunu söylüyor. Bu başlıkları; kullanıcı deneyimi ve erişilebilirlik, kişiselleştirilmiş ürün ve hizmetler ile maliyet ve hız avantajları olarak sıralıyor. Bugünkü dijital bankaların, halihazırda sermayedarların sinerjisiyle dahil oldukları güçlü ekosistemler mevcut. Boston Consulting Group (BCG) Yönetici Ortağı Emir Pandır`a göre perakende, telekomünikasyon ve super app stratejisine sahip platformlar, mevcut müşteri tabanlarını, marka güçlerini ve ekosistemlerini dijital bankacılıkla birleştirerek geleneksel bankaların bile ulaşamadığı fırsatlara sahip olacak. Yine de geleneksel bankaların dijital bankacılıktaki yıllara dayanan birikimi, bu alanda onlara bir avantaj da sağlıyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, Türk bankalarının dijitalleşmede diğer ülkelerden çok daha ileride olduğunu ve bu durumun dijital bankaların işini zorlaştırdığını vurguluyor. 

GELENEKSELİN GÜCÜ 

Türkiye`de kredi taleplerinin yüzde 60`ı artık dijital kanallardan karşılanıyor. Geleneksel Türk bankacılık sistemi, hibrit modelde (şube + dijital) güçlü bir şekilde konumlanmaya devam ediyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, geniş şube ağlarının, köklü geçmişin ve müşteri güveninin geleneksel bankalara büyüme ve ölçek üzerinden kârlılık açısından büyük avantaj sağladığını vurguluyor. Adaca`ya göre bu bankaların regülasyonlara uyum konusundaki deneyimleri ve güçlü hukuki altyapıları, büyük ölçekli işlemlerde tercih edilmesini kolaylaştırıyor. Şekerbank Genel Müdür Yardımcısı Mehmet Ak, geleneksel bankaların sahip olduğu fiziki şube ve müşteriyle direkt temas edebilen saha ekipleri gibi güçlü kaslarının önemli olduğu düşüncesinde. “Fiziki şubelerden gerçekleştirilebilen kasa kiralama veya döviz işlemleri gibi hizmetleri sunmaları ayrıştıkları bir diğer nokta” diyor. Bu noktada Albaraka Türk Genel Müdür Yardımcısı Emeç`in söylediği gibi geleneksel bankacılıkta yıllarla gelen marka inşası ve bilinirlik de kuvvetli bir avantaj olarak sayılıyor. Türkiye Finans Genel Müdürü Murat Akşam, yeni oyuncuların girişiyle değişen tablonun, orta vadede mevcut şubeleşmiş bankalara avantaj getireceği fikrinde. “Dijital bankaların ister istemez şubeleri olmadığı için verdikleri hizmet çeşitliliğinde diğer bankalarla aynı yere gelemeyeceklerini düşünüyorum. Tamamen dijital olmayanlar dijital kanala yatırım yaparak onların verdiği teklifleri verebilecek ama full dijital olanların ürün çeşitlendirme becerisi daha zor olacak” yorumunda bulunuyor. 

EN ZORLU SINAV KÂRLILIKTA 

bankaların, en önemli sınavları kâra geçme noktasında olacak. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, geleneksel bankaların kâr yazmada avantajlı olduğunu belirtiyor ve “Geniş operasyonel ölçekleri ve geçmiş deneyimlerinden elde ettikleri bilgi birikimi, konvansiyonel bankaları kârlılık açısından öne çıkarıyor. Çapraz satış stratejileriyle aynı müşteriye birden fazla ürün sunarak gelirlerini artırabilir ve müşteri bağlılığını sürdürülebilir bir gelir kaynağına dönüştürebilirler” diyor. Kırmızı, burada özellikle büyük ölçekli kurumsal ve ticari müşterilere sağlanan hizmetlerin, yüksek kredi hacimlerinin, ticari finansman ve yatırım bankacılığının geleneksel banka gelirlerini artıran önemli artılar olduğunu vurguluyor. ColendiBank Kurucu Ortağı ve CEO`su Deniz Devrim Cengiz, geleneksel bankaların yıllar içinde oluşturdukları güçlü marka algısı ve geniş şube ağı sayesinde büyüme açısından avantajlı olduğunu düşünüyor ve ekliyor: “Kapsamlı müşteri tabanları ve kurumsal ilişkilerle müşterilere fiziksel temas kurmada da güçlüler. Çapraz satış stratejileri ve mevcut kurumsal müşterilerle olan köklü ilişkiler sayesinde kârlılıklarını daha kolay artırabilirler.” Dünyada dijital bankaların şu ana kadar önceliğinin bankanın değerlemesiyle içeri yeni yatırımcı alma ve buna bağlı olarak müşteri kazanımı olduğunu söyleyen EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, bazı araştırmalarda müşteri başına 10 dolar zarar ettiklerine de dikkat çekiyor. Atakan, “Kârlılığa geçmek, tamamen uygulanacak strateji ve dijital bankanın konumlanmasıyla ilgili. Ancak bu sürecin de 3 yıldan az olmayacağını beklemek yanlış olmaz” diyor. 

PAY ALMA YARIŞI 

BDDK`nın dijital banka lisansları konusunda seçici bir yaklaşım benimsemesi, yakın dönemde sektöre çok sayıda yeni oyuncunun giremeyeceğini düşündürüyor. “Dijital bankacılığın Türkiye`deki etkisi, oyuncuların sunduğu hizmet kalitesi ve müşterilere sağladığı faydayla bağlantılı olacak” diyen TOM Bank Kurucusu ve CEO`su Onur Özkan, önümüzdeki 3 yıl içinde dijital bankaların sayısının 5`i geçmeyeceğini öngörüyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca da “Türkiye`de dijital bankalar 2040 yılına kadar bireysel bankacılık hacminde toplam pazar payında yüzde 10`un üzerini hedefleyebilir” diyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı`ya göre ise 2030`da dijital bankaların Türkiye`deki pazar payının yüzde 15-20 bandına ulaşması bekleniyor. Kırmızı, “Bu büyümenin temel itici gücünü bireysel bankacılık, özellikle tasarruf ürünleri ve mikro krediler ve KOBİ bankacılığı gibi dinamik alanlar oluşturacak” yorumunda bulunuyor. DenizBank iştiraki NEOHUB Genel Müdürü Gürhan Çam, küresel dijital bankacılık platformları pazarının 2030`a kadar 13,2 milyar dolar büyüklüğü ulaşmasının beklendiğini ve Türkiye`de de alanın yüzde 15-20 pazar payına ulaşabileceğini belirtiyor.

“453 DİJİTAL BANKANIN 23`Ü KÂRLI”
EMİR PANDIR BOSTON CONSULTING GROUP (BCG) YÖNETİCİ ORTAK

REKOR BÜYÜME “Prodence, Profits and Growth” araştırmamıza göre 2021- 2023 döneminde “challenger” bankalar cirolarını yüzde 78 artırdı. Aynı dönemde küresel fintek sektörünün ortalama büyüme oranı yüzde 14`te kaldı. 2022-2023 arasında faiz oranlarındaki artış, neobankaların maliyetlerini artırmadan yeni müşteriler kazanmasını sağladı ve bu, gelir büyümesine önemli katkı yaptı. Bu dönemde Monzo`nun cirosu yıllık yüzde 230, Starling Bank`ın cirosu ise yüzde 109 oranında büyüdü. Monzo, N26, Chime, SoFi, bunq ve TymeBank gibi önde gelen neobankalar son iki yılda operasyonel kârlılığa ulaştı.

KÂRDA ZORLANIYORLAR Dijital bankalar masraf anlamında verimli olduğundan çok daha hızlı büyüyebiliyor. 50-60 milyon kullanıcı sayısına ulaşmak Barclays`in 334, BNP Paribas`ın 176 yılını almışken Revolut bu sayıya 9 yılda ulaştı. “Fintek Kontrol Kulesi” aracımıza göre geçen yıl dünyada 453 dijital banka tespit ettik. Bu bankalardan sadece 23`ü yani yüzde 5`i operasyonel kârlılığa ulaşabildi. Bunların önemli kısmı da şartların daha elverişli olduğu Asya Pasifik`te. Neobankaların kârlılıkta zorlanmalarının ana sebebi, çoğunlukla işlem başına düşük gelir getiren segmentleri hedeflemeleri. Bu tip müşterilerden kâr etmek için ciddi işlem hacmiyle geniş müşteri tabanı gerekiyor. Neobank`ların ortalama 5-10 yıl içinde kâra geçtiklerini görüyoruz. Starling Bank ve TymeBank 5 yıl, Nubank ve Monzo da 9 yılda kâra geçti. İleride bu sürelerde azalma görebiliriz. Yeteri kadar sermaye bulamayan neobankalar, agresif büyüme yerine operasyonel kârlılığı önceliklendirebilir.

“REKABET MÜŞTERİ DENEYİMİNDE YOĞUNLAŞACAK”
SEZGİN LÜLE TÜRKİYE İŞ BANKASI GMY

HIZLA BENİMSENDİLER Teknolojiyi etkin kullanarak iş süreçlerini kolaylaştıran, operasyonel maliyetleri azaltan ve mobil uygulamalar aracılığıyla kesintisiz kullanıcı deneyimi sunan dijital bankaların, özellikle teknolojiye yatkın bireyleri hedefleyerek daha hızlı, erişilebilir ve şeffaf bankacılık anlayışını benimsediklerini görüyoruz. Dijital bankalar İngiltere, Avrupa, Asya ve Güney Amerika`da hızlı büyüme sergileyerek yıllardır hizmet veren birçok geleneksel bankanın ulaşamadığı değerlemelere ulaştı. Geleneksel bankacılık hizmetlerine alternatif olarak gelişen neobankalar, müşteri odaklı, esnek finansal çözümleriyle kullanıcıların beklentilerine daha iyi yanıt vererek bu bölgelerde büyük hızla benimsendi.

HİZMET ÇEŞİTLİLİĞİ Ancak bu örneklerden farklı olarak ülkemizde geleneksel bankaların gelişen teknolojileri hızla entegre edip müşterilerin hayatında değer yaratan inovatif ürün ve hizmetleri sunarak birçok ilke imza attıklarını ve dijital kanallardan sunulan hizmetlerin global arenada örnek gösterilecek seviyede olduğunu görüyoruz. Bu kapsamda aslında “konvansiyonel” olarak ifade ettiğimiz bankalar ileri seviyede dijitalleşmiş olduğundan dijital bankalarla rekabetin; belirli bir ürün ya da hizmet özelinde değil, bir bütün olarak müşteri deneyiminde yoğunlaşacağını düşünüyorum.

DOĞUŞTAN DİJİTAL OLMANIN AVANTAJLARI
DENİZ DEVRİM CENGİZ COLENDIBANK KURUCU ORTAK VE CEO

KİŞİSELLEŞTİRİLMİŞ ÇÖZÜM Doğuştan dijital olan ve fintekten doğan ColendiBank, en temelden dijital bir yapıya sahip olduğu için tüm süreçlerini dijital dünyanın gerekliliklerine göre sıfırdan tasarlıyor. Bu sayede, hız, esneklik, kapsayıcılık ve akıcı müşteri deneyimi gibi konularda önemli avantajlara sahibiz. Yapay zeka ve büyük veri kullanımı sayesinde, fintek çözümlerindeki deneyimle kişiselleştirilmiş finansal çözümler sunmada güçlü kaslarımız var. Dijital bankaların `verimlilik`te önemli avantajları var. Öncelikli hedefimiz, verimlilik rakamlarında Türk mevduat bankaları arasında en iyi seviyeye ulaşmak.

“KAPSAYICI OLACAĞIZ” Türkiye`de dijital bankacılık çok hızlı büyüyor. TBB`nin verilerine göre Eylül 2024 itibarıyla toplam aktif dijital bankacılık müşteri sayısı 117,3 milyon kişiye ulaştı. Şu an hedefimiz partner müşteri tabanına bankacılık hizmetini sunmak. Odağımız mevcut pazarı paylaşmak değil, kendi payımızı yaratmak. Hem mevduat bankası olarak hem genel kullanım kolaylığı, hızı, akıcılığı ve dijital altyapının desteğiyle kendi alanımızı yaratacağız. Kapsayıcılık olmazsa olmaz ilkelerimizden. Skorlama sistemimizle daha önce kredi kullanmamış, kredi kayıtta skorlanmamış kişileri hedefliyoruz. Ayrıca gömülü finans, mikro kredi, hızlı dijital kayıt süreçleri, kişiselleştirilmiş finansal yönetim araçlarında avantajlı konumdayız.

Vadeler artacak

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Leasing sektörünün, 2024 yılını imzalanan sözleşme tutarında dolar bazında yüzde 24,5 artışla tamamlaması bekleniyor. QNB Leasing Genel Müdürü TAŞ, “Faizlerin düşmesi beklentisiyle 2025`te yabancı para cinsinden leasing işlemlerinin ağırlığının artabileceğini ya da en azından 2024 seviyelerinde kalacağını düşünüyorum” diyor. 2025`te hem TL hem yabancı para işlemlerde vadelerin uzayacağını öngören Taş, yeni imzalanan sözleşme hacminde de dolar bazında yüzde 15 büyüme olacağını tahmin ediyor.

2024, aşında leasing sektöründe imzalanan sözleşme tutarının 5,2 milyar dolara ulaşılacağı öngörülüyordu. 2024 Kasım itibarıyla bu öngörü aşıldı ve sözleşme tutarı 5,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. QNB Leasing Genel Müdürü Osman Taş, “Elimizde henüz aralık sonu verisi yok ama Kasım 2024 sonu rakamlarından yola çıkarak 2024`ün yeni imzalanan sözleşmelerde 6,1 milyar dolarla kapanacağını öngörüyoruz” diyor. Bu, dolar bazında yüzde 24,5 büyüme anlamına geliyor. Taş, 2024 yılında büyümeyi getiren alanların iş ve inşaat makineleri, binek oto ve yıllık olarak üç katına çıkan gayrimenkul alanları olduğunu vurguluyor. 2025`te ise faizlerin gerileme trendine girmesiyle sektörde 2024`e göre daha kârlı bir yıl bekleniyor. Ayrıca yüzde 68 olan yabancı para cinsinden leasing işlemlerinin ağırlığının 2025`te artabileceğini ya da en azından 2024 seviyelerinde kalacağını düşünüyor. QNB Leasing Osman Taş, sektöre yönelik beklentilerini şöyle anlatıyor: 

Elinizdeki son verilerle sektörde nasıl bir trend görülüyor? 

Leasingde iki ana gösterge takip ediliyor: Biri kira alacakları, diğeri daha çok performansın takip edildiği nokta olarak imzalanan sözleşme büyüklüğü... 2023`te leasing sektörü 4,9 milyar dolarlık yeni üretim yaptı. 2024 başında sektörde 5,2 milyar dolarlık hacim beklentisi vardı. 2024 Kasım ayı itibarıyla sektörde imzalanan sözleşme tutarı 5,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. Elimizde henüz aralık sonu verisi yok ama Kasım 2024 sonu rakamlarından yola çıkarak 2024`ün yeni yapılan işlem hacmi yani sözleşme büyüklüğünde 6,1 milyar dolarla kapanacağını öngörüyoruz. Dolayısıyla aslında 2023 ile kıyaslayınca dolar bazında yüzde 24,5`lük artış olacak. 

Peki yakalanan bu artışı nasıl yorumluyorsunuz?

Leasinge konu ekipmanlar ağırlıklı olarak iş makineleri, binek otolar, gayrimenkul leasingi, yenilenebilir enerji, metal işleme tezgahları ve tekstil makineleridir. 2024 yılının sektör hacim üretimi konuşulduğunda bu saydığım ekipman cinslerinde nasıl bir değişim olduğunu anlamak gerekiyor. 2023`te yaşadığımız deprem sonrasında yıkılan illerimiz oldu. Devlet çok kısa sürede bu illerin tekrar yapılmasını sağlıyor. Bu alana ciddi bütçe ayrılmış durumda. Bu bölgedeki altyapı ve üstyapı yatırımlarının hızlıca bitmesi gerekiyor. Bunun için de inşaat makinelerine ihtiyaç oluyor. Bu nedenle 2024`te, 2023`e kıyasla inşaat makinelerindeki hacim artarak devam etti. Binek oto tarafında aslında 2024`ün ilk yarısında, sıkılaştırıcı para politikası gereği varlık fiyatları nereye gider diye endişe edildiğinden filo kiralama şirketleri yeni araba alımında tereddütlüydü. Ama yılın ikinci yarısında dengelerini buldular ve yeni araç alımı için bize çok fazla geldiler. Sektör bu talebi karşıladı. Yalnız tekstil makinelerinde bir gerileme oldu. Türkiye`de tekstil üreticileri, özellikle ihracatçıları, 2024 yılında maliyetleri karşılamakta zorlandı. Bu ortamda, yeni yatırımlara girilmesini beklemek makul olmazdı. Dolayısıyla talep azaldığı için tekstil makinesinde daha az iş yaptık. Yeni büyümenin büyük kısmını iş ve inşaat makineleriyle binek otomobil grupları yarattı. Ayrıca bu dönemde yenilebilir enerji tarafında GES ve RES yatırımları da 2023`e göre artış gösterdi. Trafolarda yeteri kadar kapasite olsaydı çok daha fazla artış olabilirdi. 

Gayrimenkul leasinginde nasıl bir tablo var? 

Gayrimenkul tarafında yani ağırlıkla sat-geri kirala ürününde de 2024`te artış yaşandı. 2024`te satgeri kirala üretimi, 2023`e kıyasla üç kat arttı. Bu alanın aldığı payın da belirgin şekilde arttığını gördük, 2023`ün 3. çeyreğinde yüzde 8 olan gayrimenkulün payı 2024`ün aynı döneminde yüzde 16`ya yükseldi. Finansmana erişimin kısıtlı olduğu dönemlerde, özellikle bankalarla kefalet karşılığı çalışan müşteriler, bir ara çözüm olarak değerli bir gayrimenkulü leasing şirketine sat-geri kirala yapmayı tercih edebiliyor. 2024 de finansmana erişimin çeşitli nedenlerle çok kolay olmadığı bir yıl oldu. Bu durum sat-geri kirala işlemlerinde artışa yol açtı. 

Sözleşme adetlerinde nasıl bir tablo görüyoruz? Burada bir artış var mı? 

Kasım 2024 itibarıyla sözleşme adetleri 15 bin 90`a ulaştı. Bu sayı 2023 sonunda 15 bin 260`tı. 2024`ün sözleşme adetlerinde 16 bin 500`le tamamlanacağını öngörüyoruz. Yani burada 2023 sonuna göre yıllık yüzde 8-8,5 büyüme olacağını tahmin ediyoruz. Tutarda adetten daha fazla artış olması, sat-geri kirala ürünüyle alakalı. Sat-geri kirala sözleşmelerinin ortalama büyüklüğü, diğer leasing sözleşmelerinin büyüklüğünden fazla ve 2024`te bu alan hızlandığı için bu tablo oluştu. 2024 Eylül itibarıyla gayrimenkul alanında 19,3 milyar TL işlem yapıldı. 

2024`ün son günlerdeyiz, talep nasıl gidiyor? 

Finansal Kurumlar Birliği (FKB) verileri üzerinden aylık yapılan sözleşme hareketlerini çok net takip edebiliyoruz. Ekim ve kasım verilerinde sözleşme tutar büyüklükleri yıl ortalamasıyla paralel bir seyir izledi. Bu nedenle son çeyrekte hacimde artış var diyemeyiz. Tabii yılın son günlerinde özellikle büyük filo kiralama şirketlerinin, binek otomobillerde yapılan kampanyalara bağlı olarak sıfır araç alım talebi oluşturmasını bekliyoruz. Bu, zaten sektörün olağan seyri. Ayrıca iş ve inşaat makineleri tarafında da kurumlar, 2024 yılı bütçesi içinde kalmak için son ayda yeni yatırımlar yapabilir.

Peki 2025`in genel görünüşü nasıl olacak? 

2025, politika faizinin gerilemeye başlayacağı bir dönem olacak gibi gözüküyor. Hacmi konuşmadan önce hangi para birimi üzerinden leasing yapılabilir noktasını ifade edeyim. Faizlerin düşmesi beklentisiyle 2025`te yabancı para cinsinden leasing işlemlerinin ağırlığının artabileceğini ya da en azından 2024 seviyelerinde kalacağını düşünüyorum. 2024`te yabancı para cinsinden leasing oranı yüzde 68`di. Bu oranın devam edeceğini düşünebiliriz. 2024`te yapılan işlemlerin yüzde 32`si TL cinsinden gerçekleşti. 2025`te de bu dağılımın devam edeceğini öngörebiliriz. Enflasyonla mücadele kapsamında, ekonomi politikası olarak bir kur hedefi belirlenmediğinden enflasyon oranının altında bir TL reel değerlenmesi yaşanacağı beklentisiyle leasinge talep yine yabancı para üzerinden olacaktır. Hacim olarak da FKB`ye üye 19 leasing şirketinin tahminine göre 2025`te yeni yaratılan işlerde dolar bazında yüzde 15 büyüme bekleniyor. 

Sektörler ve ekipmanlar bazında nerede yoğunluk yaşanabilir? 

İş makinesi grubunun özellikle Güneydoğu Anadolu`daki yatırımların etkisiyle 2025`te belirgin bir hacim yaratacağını düşünüyorum. Ayrıca TOKİ`nin İstanbul da dahil olmak üzere batıdaki illerde kentsel dönüşüm projelerine ağırlık vermesini bekliyorum. İş makinesi talebi Batı bölgelerden de gelecek. Filo kiralama firmalarının, öngörülebilir ekonomi politikası sonrasında nakit akışlarını iyi yönetebildiklerini düşündüğümden yeni araç taleplerinin 2024 seviyesinde kalmasını bekliyorum. Bununla beraber uzun süredir oluşan yüksek faiz ortamı, cüzi düşüşlerle inerek bir süre daha devam edecek. Bu yüksek faiz ortamının uzamasıyla leasing dahil finans alanının her kategorisinde, sorunlu kredi alacaklarında artış olacağını öngörüyoruz. Bu durumda sat-geri kirala ürününe olan talebi, 2024 yılındaki kadar yoğun şekilde karşılamayacağımızı düşünüyorum. 

Leasing şirketlerinde sat-geri kirala ürününe iştah yüksek olmayacak yani… 

Doğru. Sat-geri kiralamada 2025`te üretimin azalacağını tahmin ediyorum. Tekstil tarafında makroekonomik konjonktürde bir değişiklik olmayacağı varsayımıyla 2025`te düşük hacmin devam edeceğini öngörebiliriz. Metal işleme tezgahları yatırımlarında 2025`te azalma olacağını düşünüyorum. Sanayi kapasite kullanım oranlarının her çeyrek belli bir seviyede geri geldiğini gözlemliyoruz, burada en belirgin kayıp imalat sanayinde. Kısa vadede üretimde bir artış olmayacağını varsayarsak hacim kaybı olabilir. 

Yenilebilir enerjide 2025`i nasıl görüyorsunuz? 

Paris İklim Anlaşması`nın yarattığı sonuçlar, 2030`da ulaşılması gereken hedefleri düşününce, dünyanın her yerinde her alanda eylemde bulunmak gerekiyor. Hem ülkemizin Sanayi Kalkınma Planı`nda yer alan planlara hem kasım ayında Bakü`deki COP29 Zirvesi`nde verilen taahhütlere göre 2030`a kadar ciddi seviyede yerinde enerji santrali kurmamız gerekiyor. Elektrik dağıtım hatlarının altyapısına da yatırım yapılması gerektiği aşikar. Önümüzdeki 5 yılda yaklaşık 50 milyar dolarlık yatırıma ihtiyaç olduğunu hesaplıyoruz. Burada leasing endüstrisine düşen bir pay olacak. Ayrıca leasing sektörünün bu alanı desteklemek için bir nedeni daha var. Sürdürülebilirlik temalı uygun maliyetli uzun vadeli kaynak da bulunabiliyor. Bankacılıkta nakit kredilerin ortalama vadesi 1- 1,5 yılken leasingde özellikle makro ekonomik görünümün çok iyi olduğu zamanlarda vade 6-8 yıla kadar çıkabiliyor. Uluslararası kalkınma bankalarından uzun vadeli kredileri temin edip ekonomiye kazandırıyoruz, 2024`te sektör bu konuda şanslıydı. Alınan bu kredilerin sürdürülebilirlik temasına uygun, yenilebilir enerji, enerji verimliliği, temiz su kaynaklarının korunması gibi projelere uygulanması gerekiyor. Dolayısıyla tüm leasing sektörü bu alanda çok istekli olacak. Bu alanın ne kadar büyüyeceği enerji nakil altyapısına bağlı, trafolarda kapasiteleri sonuna kadar kullanmak için leasing endüstrisi çok istekli olacak. 

2023`te sektörün kârlılıkta yıllık artışı yüzde 271 olmuştu. Bu yıl nasıl bir tablo olur? 

2024, leasing sektörü için, yükselen faiz ortamından ötürü sermaye getirilerinin, diğer banka dışı finans kuruluşları kadar yüksek olmadığı bir yıl oldu. 2024 yılı üçüncü çeyreği itibarıyla sektörün net dönem kârı 11,1 milyar TL. 2025 ve sonrasındaysa tam tersine faizlerin gerilemisiyle birlikte leasing sektörü, sabit faizli ve eşit kura tutarlı bir ürün sunduğundan, tüm banka dışı finans kurumları arasında muhtemelen en yüksek sermaye getirisine sahip alanlardan biri haline getirebilir. Faizlerin yukarı gittiği dönemlerde leasing sektörünün kârlılığı azalır. Faizlerin düştüğü durumdaysa kârda artış olur.;

“2025`TE PAYIMIZI KORUMAK İSTİYORUZ”

İKİ KATI BÜYÜME QNB Leasing olarak 2023`te 450 milyon dolarlık yeni leasing işlemi yaptık. 2024`ü FKB kayıtlarına göre 700 milyon dolar imzalanan sözleşme büyüklüğüyle kapatacağız. Bu, sektör büyümesinin iki katı demek. Pazardaki yerimizi güçlendirdik ve 19 şirketin olduğu leasing endüstrisinin kira alacakları anlamında ikinci büyük şirketiyiz. 2024 sonu itibarıyla pazar payımızın yüzde 11,9 olacağını öngörüyoruz. Sözleşme adetlerimizde sektöre paralel, yüzde 10 artış oldu. Sözleşme tutar büyüklüğünde, sektör ortalamasının üzerinde artış gösterdik. Burada konvansiyonel leasing yani leasingin her alanında, her makine tipinde, her sektörde faaliyet göstermemiz ve yaygın satış ağımızın olması etkili oldu.

ODAK ALANLAR 2025, QNB Leasing`in 35. kuruluş yılı olduğu için bizim için ayrıca önemli. 2025`te şirketin bütün yetkinliklerini sürülebilirlik temalı finansman oluşturmak için kullanacağız. Ciddi hazırlıklarımız var. Şirkette 2016`dan bu yana iş birliği sözleşmesi imzaladığımız 9 güneş enerjisi EPC`nin üzerine yeni iş birlikleri ekliyoruz. Sanayicilere güneş enerjisi santralleri için ortaklarımızla büyük finansman paketi hazırlığı içindeyiz. Enerji verimliliğine de odaklanacağız. BT dünyasına leasing penetrasyonu arttırmak için çalışmamız var; BT güvenlik, data center kurulumu gibi herhangi bir BT yatırımının da leasingle yapılması için iş ortaklıkları kurmak için çaba gösteriyoruz. 2025`te mevcut pazar payımızı korumak istiyoruz. Eylül sonu kârlılığımız 731,5 milyon TL. İstikrarlı bir kârlılıkla, sağlam bir portföyle büyümeyi hedefliyoruz.

ÖNEMLİ DEĞİŞİM VADELERDE

TL`DE 12-36 AY Vadeler ekonomi politikasıyla çok alakalı. TL yapılan leasing işlemlerinin çok büyük kısmında vade, 12-36 ay arasında. Faizlerin düşeceği beklentisiyle müşteriler uzun vadeli taahhütlere girmek istemiyor. Yabancı paradaysa 2024`te 2023`e kıyasla vadelerde artış oldu. 2023`te 36 ay gibi bir ortalamada devam ederken 2024`te yeni işlerde vadeler ortalama 54 ay.

YENİ TABLO TL ile yabancı para işlemleri arasında vadelerde belirgin farklılık var. TL`de kısa vade, yabancı parada uzun vade yapılıyor. 2025`te TL işlemlerde vadelerin 3-6 ay kadar artacağını düşünüyorum. Yabancı para işlemlerde, özellikle yenilebilir enerji ve enerji verimliği projelerinde yeni işlerde vadelerin 6 ila 8 yıl arasına kadar çıkabileceğini düşünüyorum.

Zor yıl hesapları

Capital Online

Kısıtlamalar nedeniyle 2024`te büyüme sancısı çeken bankacılık sektörü, bu yıl da maliyet yönetimi, regülasyonlar ve aktif kalitesi gibi başlıklarla mücadele etmeye hazırlanıyor. Artan sorunlu alacak oranı ve faizdeki düşme eğiliminin banka kârlarında baskı yaratma riski yüksek. Sigorta sektörü de benzer bir tabloyla karşı karşıya. Biriken sermayenin yatırım gelirleriyle teknik zararını telafiye alışkın olan sektörde, faizlerin düşmesi yatırım getirileri ve kârlılıkta kayıp anlamına geliyor. Leasing ve faktoringde ise tahsilat sorunları ve enflasyonun talebi azaltıcı etkisi, dile getirilen zorluklar arasında yer alıyor. 

Hiç kuşkusuz 2025, ekonomi yönetiminin uyguladığı politikaların sonuçlarının daha net görüleceği bir yıl olacak. Enflasyondaki düşüş trendi, bankacılıktan finansman şirketlerine kadar finans sektörünün her alanında önemli etkiler bırakacak. Bu süreçle paralel gerçekleşmesi beklenen faiz indirimlerininse tüm sektörlerde büyüme hızının ana belirleyicisi olması bekleniyor. Ancak her sektör, 2024`ten devraldığı zorluklarla da mücadele etmeye devam edecek. Bankacılıkta, özellikle kredi kartları ve bireysel kredilerde artan sorunlu alacak oranı, bu yıl da sektörün öncelikli gündem maddelerinden biri... Sadece bankacılık değil faktoring, leasing alanları için de ödemelerin takibi, kurumsal ve KOBİ`lerde doğru müşteriye finansman sağlamak en kritik nokta olacak. Enflasyonun düşüşe geçse de hala nispeten yüksek seviyelerde seyretmesinin, maliyet artışlarına ve hane halkı tasarruflarına etkisi sürüyor. Bu durumun sigortacılıkta poliçe yenileme oranlarını olumsuz etkilemesi, emeklilikte ise düzenli ödemelerde aksamalara neden olması olası görülüyor. Tüm bu gelişmeler ışığında finansın her alanında oyuncular, zor yıla dair hesaplarını yapıyor, 2025 için olası senaryolarını hazırlıyorlar. Yılın ilk ayından hangi noktalarda zorlanacaklarını bilip buna hazırlık yapanların sayısı hiç de az değil. 

FAİZ VE REGÜLASYON BELİRLEYİCİ 

2025`in sıkı parasal duruşun sürdürüleceği ve maliye politikasının enflasyonla mücadeleye daha fazla destek vereceği bir yıl olacağı konusunda bankacılık yöneticileri hemfikir. Garanti BBVA Genel Müdürü Mahmut Akten, “Enflasyonun seyri ve kredi büyü- H me sınırlamalarının devamı, büyüme açısından belirleyici olacak. Ancak 2025`te enflasyonun üzerinde bir TL kredi büyümesi göremeyebiliriz” diyerek yılın ikinci yarısında daha olumlu bir tablo beklediğini ifade ediyor. Akten ayrıca, bu yıl risk yönetimi ve tahsilat süreçlerinin sektörün odak noktası olacağını vurguluyor. Akbank Genel Müdürü Kaan Gür, “Enflasyondaki düşüş eğiliminin devam etmesiyle sektör için en zor dönemin geride kaldığını öngörüyoruz. Fonlama maliyetlerinde beklediğimiz iyileşmeyle bilançoların kademeli olarak rahatlayacağını düşünüyoruz” yorumunda bulunarak gelecek döneme dair daha iyimser bir perspektif sunuyor. QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, büyüme sınırlarının bu yıl da devam etmesine rağmen, dezenflasyon sürecinin kredi talebini dengeleyebileceğini öngörüyor. Tan, “Büyüme için bu sınırlar yeterli olabilir. Risk olarak öne çıkabilecek konuysa ekonomik büyümedeki potansiyel yavaşlamayla kredi kalitesinde sınırlı da olsa bozulma olabilir” diyor. Tan, sektörde kredi ve mevduat büyümesinin yüzde 25-30 arasında gerçekleşebileceğini tahmin ediyor. ING Türkiye Genel Müdürü Alper Gökgöz, “Türk lirası kredi büyümesinin yüzde 25-30 artış göstermesi, mevduat büyümesininse biraz daha üzerinde gerçekleşmesi öngörülüyor. Aktif kalitesine bağlı olarak kredi riski maliyetlerinde artış yaşanabilir” diyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, “Bu yıl aktif büyüklükte yüzde 30-35 büyüme yaşanacak. Kredi büyümesi ise yılın ikinci yarısında regülasyonların gevşetilmesi durumunda yüzde 35- 40 seviyelerine çıkabilir” şeklinde konuşuyor. Hayat Finans Genel Müdürü Galip Karagöz ise 2025 yılında bireysel ve KOBİ kredilerinin büyümede lokomotif rol üstleneceği görüşünde. 

KÂRDA SINAV 

Bankacılıkta bu yılın en önemli hedeflerden biri yine kâr yazmak olacak. QNB Türkiye Genel Müdürü Ömür Tan, 2025`te maliyet yönetimi, regülasyonlar ve aktif kalitesinin sektör için temel zorluklar arasında yer alacağını belirtiyor. Tan, “2024 yılında perakende kredi kalitesindeki bozulmalar ve artan konkordato başvuruları, 2025 için benzer risklere işaret ediyor. Ayrıca enflasyon kaynaklı artan maliyetler, sektör için yüksek bir baz oluşturdu” diyor. Anadolubank Genel Müdürü Suat İnce, “2025`te faiz indirimleri nedeniyle net faiz marjlarında daralma bekliyorum. Kaynak maliyetlerini rasyonel seviyelerde tutmak öncelikli hedef olacak. Artan girdi maliyetleri nedeniyle kârlılığın azaldığı sektörlerde, tahsili gecikmiş alacak oranında tolere edilebilir artışlar yaşanabilir” diyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, “2024`te yüksek kârlılık hedefleyen bankaların gelirlerini destekleyen bazı kaynaklar bu yıl mevcut olmayabilir. Politika faizlerindeki olası düşüşlere rağmen yeni bir dizi makro ihtiyati tedbirlerle sıkı para politikasının devam ettiği senaryoda kredi büyümesi zayıf seyir izleyebilir ve gecikmiş alacak riski artabilir” diyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan da sıkı regülasyonların kârlılık üzerinde baskı yaratabileceğini ve özellikle sermaye yeterliliği, likidite ve risk yönetimine yönelik denetimlerin sıkılaşabileceğini vurguluyor. Hayat Finans Genel Müdürü Galip Karagöz`e göre sektör, kredi kalitesinde yanlış seçim yapma ve maliyet kaynaklı bozulma riskleriyle karşı karşıya kalabilir. “2024`te hızlanan kredi büyümesi, 2025`te geri ödeme sorunlarının artmasına yol açabilir. Özellikle KOBİ ve bireysel kredilerde sorunlu kredi oranlarının yükselmesi, ciddi risk teşkil edebilir. Ayrıca artan regülasyon maliyetleri ve dijitalleşme yatırımları, kârlılık hedeflerinde ek baskı yaratacak” yorumunda bulunuyor. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, yıl başında yapılacak faiz indirimlerinin etkisiyle ancak ikinci yarıda toparlanma bekliyor ve “Sıkı duruşun bir çıktısı olarak aktif kalitesinde nispi bozulma beklense de bunun yönetilebilir seviyede kalacağını öngörüyoruz” diyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı, sorunlu alacak oranının yüzde 2-2,5 bandına çıkmasını makul görüyor ve bu seviyenin sektörün kârlılığını fazlaca etkileyebilecek bir risk olmayacağını belirtiyor. 

SİGORTACILIKTA BÜYÜK AÇMAZ 

Aslında hayat dışı sigortacılığın 2024 karnesi iyiydi. İlk 9 ayda sektör prim üretiminde yıllık yüzde 73,6 büyüdü ve güçlü bir tablo çizdi. Ancak sektör temsilcileri bu yılın daha sıkıntılı geçeceği konusunda hemfikir. Bu yıl enflasyonun üzerinde, yüzde 45-50 seviyelerinde, bir prim üretimi büyümesi bekleniyor olsa da mali gelir yaratma konusunda zorluklar öngörülüyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, “Sigorta, teknik kârlılıkta zarar eden bir sektör ve doğal olarak enflasyonun düşmesi, kur artışlarının stabil olmasıyla sigorta bedelleri belli bir noktada kalacak. Teknik zarar, şirketlerin ellerinde biriken sermayenin yatırım gelirleriyle kompanse ediliyor. 2025`te en büyük risk, faizlerin düştüğü noktada yatırım geliri çok düşecek” şeklinde konuşuyor. Neova Sigorta CEO`su Neslihan Neciboğlu da 2025`te hem teknik hem mali kârlılıkta temkinli büyüme süreci öngörüyor. Neciboğlu, “Borçlanma finansman oranlarının kademeli aşağı çekilmesi, yatırım gelirlerinde oransal azalmaya yol açabilir. 2024 sonunda finansal varlıklardan elde edilen yatırım gelirleri oranı yüzde 50`lerdeyken 2025`te yüzde 40`ın altında kalabilir” diyor. Sektör, sigortalı sayısını artırmak konusunda da sorun yaşıyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, kasko ve konutta 2024`ün ilk 6 ayında poliçe yenilemelerinde yüzde 30 düşüş yaşandığına işaret ederek 2025`te burada düzelme beklemediğinin altını çiziyor. Neova Sigorta CEO`su Neslihan Neciboğlu da “Yüksek enflasyon ve hasar maliyetlerinin artması, sigorta primlerini yüzde 20-30 artırabilir. Bu durum da poliçe yenileme oranlarında düşüşlere ve yeni müşteri kazanımında zorluklara yol açabilir” diyor. Uygulanan sıkı para politikalarının hayat sigortasında daralmaya yol açtığını söyleyen QNB Sigorta Genel Müdürü Pınar Kuriş, bu etkinin 2025`in ilk yarısında da devam edeceğini söylüyor. Kuriş, müşterilerin gelir seviyesindeki dalgalanmalar nedeniyle poliçe yenilemelerinde düşüş ve prim ödemelerinde kesinti görülebileceğini belirtiyor. 

EN OLUMLU TABLO EMEKLİLİKTE 

Finans sektörünün 2025 projeksiyonunda en olumlu tabloya emeklilik sektörü sahip. Sektörün bu yıl gündeminde tamamlayıcı emeklilik sistemi (TES) var. TES sayesinde hem katılımcı sayısında hem fonlarda önemli sıçrama bekleniyor. Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdürü Serkan Uğraş Kaygalak, TES`in yaratacağı hareketlenmeyle katılımcı sayısının 3 yılda 3 kat yükselme potansiyelinin olduğunu söylüyor. AgeSA Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Fırat Kuruca, “2025 sonunda BES+OKS katılımcı sayısının 17,6 milyona ulaşacağını, fon tutarının yüzde 50`nin üzerinde büyüyeceğini düşünüyoruz” diyor. QNB Sigorta Genel Müdürü Pınar Kuriş ise gönüllü BES katılımcı sayısında yüzde 6-8 ve fon büyüklüğünde yüzde 30-35 artış bekliyor. Kuriş`e göre sektörde tüm şirketlerin ortak zorlukları arasında operasyonel maliyetlerin yüksekliği ilk sırada yer alıyor. Kuriş, “Bu konu sektörün tüm oyuncularının gündeminde olacak” diyor. Ayrıca mevcut tabloda katılımcıların sadece yüzde 50`si her ay ödemesini düzenli yapıyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, “En büyük zorluk katılımcılarımızın ödeme düzenini koruyabilmek. Ekonomik dalgalanmalar bazı bireyler için kesintilere yol açabiliyor. Görevimiz, bu sorunları aşacak esnek çözümler sunmak” şeklinde konuşuyor. Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdürü Serkan Uğraş Kaygalak, “Enflasyonist ortamla bireylerin artan yaşam maliyetlerinin tasarruf eğilimlerini olumsuz etkilediği biliniyor. Emeklilik sektöründe müşterilerin sistemde tutunamaması, katkı payı ödemelerinin aksaması gibi büyümeyi önleyici etkenlerle karşılaşmak mümkün” yorumunu yapıyor. AgeSA Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Fırat Kuruca da katılımcıların sistemde devamlılığını sağlamak için finansal okuryazarlığı artırmanın ve onları fon danışmanlığıyla desteklemenin önem taşıdığını belirtiyor.

FAKTORİNG KAYNAK VE SAĞLAM MÜŞTERİ BULMA ÇABASINDA

AKTİF KALİTESİ 2024`ü yüzde 50 büyümeyle kapatması beklenen faktoring sektörünü 2025`in ilk yarısında yine zorlu bir dönem bekliyor. QNB Faktoring Genel Müdürü Nergis Ayvaz Bumedian, bu yıl faktoring sektörünün enflasyonun üzerinde, yüzde 35-40 büyüyeceğini öngörüyor. Yapı Kredi Faktoring Genel Müdürü Bozkurt Çöteli, sektörün Eylül 2024 sonu net kârının yıllık yüzde 46 büyüdüğünü belirtiyor ve işletmelerin faktoring sektörüne ilgisinin arttığına dikkat çekiyor. “Sektörün 2025 ajandasında müşteri kazanımı, kârlılık, aktif kalitesi, dijitalleşme ve sürdürülebilirlik olacak” diyen Bumedian, “Şirketler için nakit akışını yönetmek, kârlılığı korumak oldukça güç. Dolayısıyla aktif kalitesi dikkatle izlenmeli. Karşılıksız çekler ve konkordatolar bir süre daha devam edecek. Bu durumda yeni müşteri kazanımı da sınırlı kalacak” şeklinde konuşuyor.

FONLAMA PROBLEM Tam Finans Genel Müdürü Hakan Karamanlı, sektörün müşteri kazanımının yanı sıra en çok zorlandığı konuların başında fonlama kaynaklarına erişimin geldiğini aktarıyor. “Sektörün büyümesinde en önemli engel, fonlama kaynaklarına erişim. Mevcutta kendimizi yüzde 70 oranında banka kredileriyle fonluyoruz. Ancak özellikle para piyasaları başta olmak üzere alternatif kaynaklar geliştirebilirsek talep tarafında sektör oldukça iştahlı” diyor. Karamanlı da 2025`te kârlılıkta en büyük riskin karşılıksız ödeme oranlarında olacağı görüşünde. Ancak, faizlerin düşmeye başlamasıyla 100 binin altında kalan sektör müşteri sayısında artış yaşanacağını öngörüyor.

“FİNANSMAN TARAFINDA TALEP, İKİNCİ YARIDA”
VOLKAN DÖŞOĞLU / ALJ FİNANS GENEL MÜDÜRÜ

YÜZDE 25 BÜYÜME Finansman şirketleri sektörü için 2025 yılında ekonomik istikrar ve sürdürülebilir büyüme hedefleri ön planda olacak. Yılın ilk yarısında yüksek faiz oranlarının etkisiyle talepte dalgalanmalar görülse de ikinci yarıda enflasyonist baskının azalması ve likidite koşullarının iyileşmesiyle talep ve işlem hacminde artış bekliyoruz. 2025 yılı sonunda sektörün işlem hacminde yüzde 25 büyüme öngörüyoruz. Bu büyüme, yıllık enflasyon beklentisine paralel olarak şekillenecek. Müşteri sayısındaki büyümeninse işlem hacmi büyümesinin gerisinde kalacağını tahmin ediyoruz.

KÂRDA SIKIŞIKLIK 2024 yılının ikinci yarısı, kârlılık açısından zorluydu. Faiz oranlarındaki hızlı yükseliş, faiz marjlarının daralmasına ve tahsilat süreçlerinde sorunlara yol açtı. Bu etkiler, 2024`ün son çeyreğinde belirgin hissedildi. 2025`in ilk yarısında kârlılıkta kısmi bir toparlanma beklesek de genel olarak zorlayıcı bir dönem olacağını öngörüyoruz. Asıl kârlılık artışının, 2025`in ikinci yarısından itibaren sektör genelinde toparlanmayla gerçekleşeceğini tahmin ediyoruz. 2025`te takipteki alacaklar tarafındaki problemlerin devam etmesi, kârlılık ve bilanço üzerinde baskı yaratabilir. Yüksek faiz oranlarının etkisi de önemli. Enflasyonda beklenen iyileşmenin gerçekleşmemesi durumunda, faiz oranlarının bir süre daha yüksek seyretmesi, talep tarafında olumsuz etki yaratabilir. Kârlılık baskısı var, maliyet artışları ve tahsilat zorlukları sektörün kârlılık hedeflerine ulaşmasını zorlaştırabilir.

LEASİNGDE SORUNLU ALACAK ORANI TIRMANACAK

GÖRÜNÜM Bu yıl için FKB`ye üye leasing şirketleri, imzalanan sözleşme tutarında dolar bazında yüzde 15 artış öngörüyor. Yapı Kredi Leasing Genel Müdürü Fatih Torun, deprem bölgesindeki yatırımlar ve kentsel dönüşümün etkisiyle iş ve inşaat makinelerinde büyümenin süreceğini tahmin ediyor. “2025`te global finansal koşullar belirleyici olacak” diye konuşuyor. Yine de reel sektörün yatırım iştahında ve ödemelerde sorun yaşanma olasılığı fazla.

YATIRIM TALEBİ NE OLUR? Burgan Leasing Genel Müdürü Aydın Yusufoğlu, 2025`in tekstil makineleri, metal ve imalat sanayi ürünleri için zorlu bir yıl olmaya aday olduğunu ifade ediyor. Yusufoğlu, “Küresel ekonomideki belirsizlikler, artan girdi maliyetleri ve enerji fiyatlarındaki dalgalanmalar, yatırım iştahını olumsuz etkileyecek” diyor. Adını vermek istemeyen bir leasing şirketinin yöneticisi de Kasım 2024 itibarıyla yüzde 3,5`e yükselen sektörün sorunlu alacak oranıyla ilgili endişelerini “Yüksek faiz ortamının uzun süre devam etmesi, sermayesi eriyen şirketlerin kredilerini geri ödemekte zorlanmasına neden olabilir. 2025`te sorunlu olacak oranının yüzde 50 artmasını bekliyorum” sözleriyle ifade ediyor.

Düşüş sürer mi?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Bu oran, enflasyona ve döviz kurlarına göre reel bazda gerileme anlamına geliyor. Artan mevduat maliyetleri ve yavaşlayan kredi büyümesiyle oluşan faiz marjı baskısı, sektörde gelirlerin artışını sınırlandırdı. Üzerine bir de insan kaynağı, kira gibi kontrol edilemeyen maliyet artışları geldi. Yılın devamında trendi faizlerin seyri belirleyecek. Faiz indirimlerinin gerçekleşmesi durumunda 2024 sonunda bugünkünden daha yüksek kâr rakamları olası. Ancak 2025 için enflasyonun üstünde öz kaynak kârlılığı beklenmiyor.

Bankacılıkta işler zorlaşıyor. Bu yılın ilk yarısında sektörün net kârında yıllık bazda sadece yüzde 24,3 büyüme görüldü. 2022 ve 2023`te güçlü kâr artışlarına alışık olan bankacılıkta, BDDK`nin Haziran 2024 dönemi net kârı 314 milyar 28 milyon lira oldu. Parasal sıkılaşma tedbirleri ve uygulanan regülasyonlarla bu yılın ilk altı ayında kredilere olan talep azaldı ve sektörde kredi hacmi yüzde 19 artarak 13,8 trilyon TL`ye çıktı. Bu düşük büyüme ivmesi kâra da yansıdı. İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, sıkılaştırma adımlarından, düzenlemelerden sektörün en çok öz kaynak kârlılığı ve net faiz marjı açısından etkilendiğini belirtiyor. Aran, parasal sıkılaşmanın bir parçası olarak zorunlu karşılık oranlarının artırıldığını ve bu durumun net faiz marjını etkilemesinin doğal sonucu olarak bankaların kârlılığı üzerinde bir baskı oluşturduğunu söylüyor. Eylül ayı içinde görevini bırakmaya hazırlanan Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ da 2024`ün ilk yarısında Türkiye`nin ekonomi yönetiminin sergilediği stratejilerin etkisinin belirgin görülmeye başlandığını belirterek regülasyonların getirdiği sıkılaşma adımlarının bankacılığın kârlılığını baskılamaya devam ettiğini vurguluyor. İşte bu ortamda tüm banka yöneticileri, yılın ikinci yarısında kârı etkileyecek ana faktörleri belirlemek ve kontrol etmek için çalışıyor. 

NEDEN BOZULDU? 

Aslında kârlılığın düşük gelmesinde pek çok farklı etken rol oynuyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, ilk altı ayda talepte oluşan baskı, risk algısına bağlı seçici kredi politikaları ve insan kaynağı, BT, kira gibi alanlarda kontrol edilemeyen maliyet artışları nedeniyle kârlılığın enflasyon artışının gerisinde kaldığına dikkat çekiyor. Bu yılın ilk yarısında artan mevduat maliyetleri ve yavaşlayan kredi büyümesiyle faiz marjındaki baskı, gelirlerin artışını sınırlandırdı. İlk altı ayda toplam bankacılık gelirlerinde yüzde 34,8 artış göze çarpıyor. Maliyet tarafındaysa tablo öyle ki haziran ayında yıllık bazda enflasyon yüzde 71,6`yken sektörün bu dönemde operasyonel giderleri yüzde 81,4 yükseldi. Her dönemde kârlılığı etkileyen ana faktörler faiz, kur ve enflasyon oluyor. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, aylık bazda kredi büyümesi sınırları ve müşteri mevduatına dayalı regülasyonlar gibi faktörlerin de kârlılığı etkilediğine değiniyor. Tan, “Hem TL hem YP kredilerdeki büyüme sınırıyla kredi talebi dengelenip yavaşlarken TL vadeli mevduatın artan getirisiyle cazibesinin yükselmesi net faiz gelirlerindeki artışı sınırladı. Net faiz gelirleri görece daha az artarken faize bağlı oluşan kredi kartı ve POS gibi ödeme sistemleri komisyonları belirgin şekilde artış kaydederek kârlılığı destekledi” şeklinde konuşuyor. Bu yıl geçen yıla kıyasla mevduatın krediye dönüşme oranında düşüş gözlemlendiği, net faiz marjının da daraldığı bir dönemi geride bıraktığımızı açıklayan Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, “Buna rağmen net faiz gelirlerinde enflasyonla paralel performans gerçekleştiğini gördük. Bankacılık komisyon ve hizmet gelirlerindeki artışa, ticari kâr kalemleri destek veremediği için net kârda ivme sınırlı kaldı” yorumunu yapıyor. BDDK verilerine göre de bu yılın ilk yarısında net faiz gelirleri yüzde 73 artarken faiz dışı gelirler yıllık bazda yüzde 113 büyüme gösterdi. 

ÖNE ÇIKANLAR 

Yılın ilk yarısında önceki yıllardan farklı olarak kârlılıkta banka bazında önemli ayrışmalar yaşandı. Örneğin Vakıfbank, DenizBank, TSKB ve Garanti BBVA gibi bankaların net kâr artışı daha yüksek oldu. Banka danışmanları, Hazine işlemlerinden oluşan ticari işlemleri (kambiyo, türev, sermaye piyasası işlemlerini) iyi yöneten bankaların net kârda öne çıktığına vurgu yapıyor. Bankalar arasında kârlılık farkının fazlalığında bu alan direkt etkili oldu. TOM Bank CEO Danışmanı Tunç Akyurt, bu bankaların özellikle Hazine departmanlarında proaktif ve iyi bir portföy yönetimi sergilediklerini ve çok ciddi oranlarda Hazine kârlılığı gerçekleştirdiklerini düşünüyor. Akyurt, “Maliyet tarafında da çok yüksek vadeli mevduat faizi vermeyerek maliyetlerini diğer bankalara göre biraz daha dengeli ve makul seviyede tutmuş olma ihtimalleri yüksek” diyor. Kamu bankalarındaki artıştaysa hem geçen yılın baz etkisi hem serbest karşılık tutarları hem de kredilerde halen ticari ve bireysel tarafta net faiz marjı yaratacak şekilde büyümeye devam etmeleri neden olarak gösteriliyor. Garanti BBVA özelinde banka TL kredi-mevduat makası yönetiminde diğer mevduat bankalarından daha olumlu ayrıştı. Bu sayede daha güçlü sonuçlar açıkladı. Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ bu ortamda nasıl farklılaştıklarını, “Krediye dayalı aktif büyümesi ve müşteri ilişkilerimizi derinleştirme odağımızı koruduk. Bilançoya kısa /orta vadede ciddi maliyet yükleyen irrasyonel maaş promosyonu rekabetinden ve bu yolla müşteri kazanımından uzak durduk. Operasyonel giderlerimizi kontrol altında yönettik” sözleriyle açıklıyor. İlk altı ayda solo net kârı yüzde 39 artırdıklarını aktaran TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç de uzun vadeli yatırım kredileri odağıyla ağırlıklı yabancı para cinsi bilanço yapıları sayesinde makro ihtiyati düzenlemelerin ve faiz artışlarının bilançolarında etkisinin sınırlı kaldığını söylüyor. 

İKİNCİ YARIDA TABLO

Bankacılıkta artık en zorlu günlerin geride kaldığını düşünenlerin sayısı oldukça fazla. Yılın devamında en önemli faktör, enflasyon dolayısıyla MB faizlerinin seyri olacak. Beklenen faiz indirimlerinin gerçekleşmesi durumunda sektörde kredi-mevduat spreadlerinde düzelme görülebilir. Net faiz marjlarındaki bu toparlanmayla yıl sonu için daha yüksek kâr rakamları olası. İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, fiyat istikrarının sağlandığı, enflasyonun düşme eğilimine girdiği, aylık enflasyonda da fiyatlama davranışının değiştiğinin görülmesiyle kasımdan itibaren mevcut tablonun değişebileceğini ve bankacılığın tekrar kârlı hale gelebileceğini düşünüyor. Aran, “Zor bir dönemi geride bıraktığımızı ve artık bundan sonra bankacılıkta net faiz marjının iyileşeceği döneme gireceğimizi umut ediyorum” diyor. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, sektörün kârlılık açısından en zor dönemini ikinci çeyrekte geride bıraktığını düşünüyor ve aktif tarafındaki yeniden fiyatlamalarla marjlarda iyileşmenin üçüncü çeyrek itibarıyla başlayacağını öngörüyor. Tabii yılın devamında net ücret ve komisyon gelirlerinin temel bankacılık gelirlerini desteklemeye devam etmesi de bekleniyor. Ayrıca son dönemde çözülen kredi karşılıkları ve serbest karşılıklar da banka kârlarını destekliyor. Tunç Akyurt, banka hazineleri tarafından enflasyona endeksli yatırılmış menkul kıymetlerin halen kârlılığa pozitif etki yaptığına da dikkat çekiyor. Fibabanka Genel Müdürü Ömer Mert, bu yıl sonu için sektörde kâr büyümesinin yüzde 20-25 arasında olabileceğini tahmin ediyor. Mert, “Kârı, yılın ikinci yarısında yapılacak düzenlemeler belirleyecek. Yüzde 2 büyüme sınırları, bizim ölçekteki orta ve küçük bankaları çok etkiliyor. Enflasyon bu yıl sonunda yüzde 45-50 bandında olursa sektörün öz sermaye getirisinin yüzde 40 olacağını öngörüyorum” şeklinde konuşuyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, yıl sonu net kâr artışının ilk 6 aya yakın oranda gerçekleşmesini bekliyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan ise “Enflasyonun yıl sonunda yüzde 40-45 olacağını varsayarsak kârlılığın yüzde 25-35 aralığında, enflasyonun biraz gerisinde kalacağını öngörüyoruz” diyor. 

2025`E YANSIMALARI 

Düşük giden kâr oranlarının 2025 yılına nasıl yansımaları olacak? “Bankalar artık daha makul seviyede kârlılık elde edecek ama bu rakamların ve özkaynak kârlılığının enflasyonun altında kalması önemli soru işareti” diyen TOM Bank CEO Danışmanı Tunç Akyurt, 2025`le birlikte bankaların artık düşen enflasyon ortamına ayak uydurmak zorunda olduklarını, enflasyona endeksli yüksek getirili Hazine kârlılık döneminin bittiğini idrak etmeleri gerektiğinin altını çiziyor. Artık bankalar için müşteri bazında gerçek kâr etmeye çalışma dönemi başlayacak. “Her halükarda zaten enflasyonun altında bir kârlılık var” diyen Vakıf Katılım Genel Müdürü Mehmet Ali Akben, 2025`in en azından yaraların sarıldığı bir yıl olacağını düşünüyor. Akben, “Piyasada faizler arttıkça kârlılığın da arttığına dair bir şehir efsanesi var. Faizler arttıkça bankalar daha çok kâr etmiyor. Bankaların en çok kâr ettiği dönemler, finansal istikrarın olduğu, faizlerin çok yüksek olmadığı, böylece kredi talebinin arttığı dönemler oluyor. Gelecek yıl da ocak itibarıyla her şey birden düzelmeyecek, ancak olumlu bir seyir olacak” yorumunu yapıyor. Adını vermek istemeyen eski bir banka yöneticisi, kârlılıklarda enflasyon altında giden tablonun sermayedarların gelecekte iştahını kesebileceği görüşünde. Aslında pandemi döneminden başlayarak BDDK`nın bankalardan kâr payı dağıtmamaları yönünde görüş bildirmesine bankalar uydu ve sektörde özkaynak rakamı 2,5 trilyon TL`ye yaklaştı. Yani sektörün sermaye yeterliliğinde yakın dönem için sorun bulunmuyor. Ancak yeni sermaye artırımları ya da yeni girişler için ne kadar iştah olacağı noktasında şüpheler var. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca`ya göre bu yıl politika faizinin planlanan şekilde geri çekilmesi sonucunda vade boşluğunun bankacılık net faiz gelirlerini beslemesi ve 2025`in ikinci yarısında reel net kâr artışı olarak gelir tablolarına yansıması mümkün. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, 2025`te de özkaynak kârlılığının enflasyonun altında kalabileceğini, ancak yeniden tek haneli enflasyon hedefinin gerçekleşmesiyle özkaynak kârlılığının 2026 yılında enflasyonun üzerinde gerçekleşebileceğini düşünüyor.

“NET FAİZ GELİRLERİNDE ARTIŞ BEKLİYORUM”
ÖMÜR TAN / QNB FİNANSBANK GENEL MÜDÜRÜ

AYRIŞMA NEREDE? 2024 Haziran sonu itibarıyla QNB Finansbank`ın net kârı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 artış kaydetti. Sektörde faiz marjının baskılandığı, giderlerin gelirden daha fazla arttığı bu dönemde özellikle net komisyon ve masraf gelirleri kalemindeki güçlü artışımız ve etkin bilanço yönetimimizle başarılı sonuçlara imza attık. Kredi büyümesinin regülasyonlar kaynaklı sınırlı kaldığı dönemde, bilanço ve kredi büyümesinde bankalar birbirinden çok fazla ayrışmasa da kârlılıkta ayrışma yaşandı.

SENARYOLAR NASIL? Piyasa koşullarının ve regülasyonların yılın ikinci yarısında da benzer şekilde devam edeceğini varsayarak bir öngörüde bulunmak mümkün olabilir. Yıl sonuna kadar politika faizinin ve aylık bazda kredi büyümesi sınırının aynı kalacağı bir senaryoda nominal bazda kârlılık, yılın ilk yarısındaki gerçekleşmenin üzerinde seyredebilir. Özellikle yılın ilk çeyreğinde faiz marjı çok daralmıştı. Yılın ikinci yarısında net faiz gelirlerinin bir miktar artış kaydetmesini ve artan hacimlerle komisyon gelirlerinin ilk yarıyıla göre artmasını bekliyorum. Bu kapsamda yıl sonunda banka olarak özkaynak kârlılığımızın yüzde 36- 40 arasında gerçekleşebileceğini tahmin ediyorum. Son aylarda özellikle perakende tarafta risk göstergelerinde sınırlı da olsa bozulmalar görüyoruz. Kredi kalitesindeki potansiyel bozulmalar kârlılık üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir.

ODAK NOKTALAR Kârlılıkta mevcut koşullar altında önem verdiğimiz 4 konu var. Öncelikle gelir kalemlerinin çeşitlendirilmesi, gider kalemlerininse verimli yönetilmesi gerekiyor, faiz dışı gelirlerin artırılmasına önem veriyoruz. İkincisi enflasyonun halen yüksek olduğu ortamda gider yönetimi hayati. Haziran ayında yıllık bazda enflasyon yüzde 71,6 olarak gerçekleşti, sektörün ilk 6 ayda operasyonel giderleriyse yüzde 81,4 artış gösterdi. Kârlılığı direkt etkileyen faktörlerden birisi de aktif ve kredi kalitesi; riskin doğru yönetilmesi önceliklerimizin arasında. Dördüncüsü müşteri kazanımına çok önem veriyoruz; uzaktan müşteri edinimi süreciyle müşteri kazanımının daha hızlı ve daha düşük maliyetli hale gelmesine yoğunlaştık.

“YILIN DEVAMI DAHA İYİ OLACAK”
ÇAĞLAR TOROS İNFO YATIRIM STRATEJİSTİ

 KAMUDA BAZ ETKİSİ Bu yılın ilk yarısında oluşan net kâr büyümesinde, özel bankalarda daralan faiz marjı ve net faiz gelirlerine karşılık ücret ve komisyon gelirleriyle al-sat getirilerinde yüksek artışlar etkili. Kamu bankalarındaysa baz etkisinin ve serbest karşılıklarda düşüşün kârı etkileyen faktörler olduğunu görüyoruz. Bankacılık tarafında politika faizinin yüzde 50`lere kadar yükselmesiyle bankaların fonlama maliyetleri yükseldi. Diğer yandan özellikle KKM`den çıkan kaynağın TL mevduatlara yönelmesiyle bankaların kredi mevduat spreadlerinde de baskı olduğunu gördük. Bankaların faiz giderleri artmasına rağmen, net ücret komisyon gelirleri ve alınan faiz/ücret/komisyon gelirlerindeki artış, giderleri dengeledi.

POLİTİKALAR ÖNEMLİ Yılın ikinci yarısında kârlılıkta politikalar önemli olacak. Artan fonlama maliyetleri, faiz indirim döngüsüne girilirse geri gelebilir. Enflasyon tarafı da yakından takip edilmeli. TCMB`nin yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 38, piyasanınsa yüzde 40`lı seviyelerde. Yüksek enflasyonun geri çekilmesiyle bankaların TÜFEX`e endeksli borçlanma araçları kapsamındaki gelirleri geri gelebilir. Bankaların değerleme çarpanları ve özsermaye kârlılık beklentileri birbirlerine çok yakın olmakla birlikte al-sat getirilerindeki düşüşü telafi etme konusunda güçlü politikaları olan ve TÜFEX`e endeksli portföyü az olan bankalar kârlılıkta öne çıkabilir. 3. ve 4. çeyreklerde bankacılık tarafındaki kârlılıkların 2. çeyrekten daha iyi olacağını düşünüyoruz.
 

Dönüş sürer mi?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Artan mevduat maliyetleri ve yavaşlayan kredi büyümesiyle oluşan faiz marjı baskısı, sektörde gelirlerin artışını sınırlandırdı. Üzerine bir de insan kaynağı, kira gibi kontrol edilemeyen maliyet artışları geldi. Yılın devamında trendi faizlerin seyri belirleyecek. Faiz indirimlerinin gerçekleşmesi durumunda 2024 sonunda bugünkünden daha yüksek kâr rakamları olası. Ancak 2025 için enflasyonun üstünde öz kaynak kârlılığı beklenmiyor.

NEDEN BOZULDU? 

ÖNE ÇIKANLAR

İKİNCİ YARIDA TABLO

2025`E YANSIMALARI 

“NET FAİZ GELİRLERİNDE ARTIŞ BEKLİYORUM”
ÖMÜR TAN / QNB FİNANSBANK GENEL MÜDÜRÜ

AYRIŞMA NEREDE? 2024 Haziran sonu itibarıyla QNB Finansbank`ın net kârı geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 25 artış kaydetti. Sektörde faiz marjının baskılandığı, giderlerin gelirden daha fazla arttığı bu dönemde özellikle net komisyon ve masraf gelirleri kalemindeki güçlü artışımız ve etkin bilanço yönetimimizle başarılı sonuçlara imza attık. Kredi büyümesinin regülasyonlar kaynaklı sınırlı kaldığı dönemde, bilanço ve kredi büyümesinde bankalar birbirinden çok fazla ayrışmasa da kârlılıkta ayrışma yaşandı.

SENARYOLAR NASIL? Piyasa koşullarının ve regülasyonların yılın ikinci yarısında da benzer şekilde devam edeceğini varsayarak bir öngörüde bulunmak mümkün olabilir. Yıl sonuna kadar politika faizinin ve aylık bazda kredi büyümesi sınırının aynı kalacağı bir senaryoda nominal bazda kârlılık, yılın ilk yarısındaki gerçekleşmenin üzerinde seyredebilir. Özellikle yılın ilk çeyreğinde faiz marjı çok daralmıştı. Yılın ikinci yarısında net faiz gelirlerinin bir miktar artış kaydetmesini ve artan hacimlerle komisyon gelirlerinin ilk yarıyıla göre artmasını bekliyorum. Bu kapsamda yıl sonunda banka olarak özkaynak kârlılığımızın yüzde 36- 40 arasında gerçekleşebileceğini tahmin ediyorum. Son aylarda özellikle perakende tarafta risk göstergelerinde sınırlı da olsa bozulmalar görüyoruz. Kredi kalitesindeki potansiyel bozulmalar kârlılık üzerinde aşağı yönlü baskı oluşturabilir.

ODAK NOKTALAR Kârlılıkta mevcut koşullar altında önem verdiğimiz 4 konu var. Öncelikle gelir kalemlerinin çeşitlendirilmesi, gider kalemlerininse verimli yönetilmesi gerekiyor, faiz dışı gelirlerin artırılmasına önem veriyoruz. İkincisi enflasyonun halen yüksek olduğu ortamda gider yönetimi hayati. Haziran ayında yıllık bazda enflasyon yüzde 71,6 olarak gerçekleşti, sektörün ilk 6 ayda operasyonel giderleriyse yüzde 81,4 artış gösterdi. Kârlılığı direkt etkileyen faktörlerden birisi de aktif ve kredi kalitesi; riskin doğru yönetilmesi önceliklerimizin arasında. Dördüncüsü müşteri kazanımına çok önem veriyoruz; uzaktan müşteri edinimi süreciyle müşteri kazanımının daha hızlı ve daha düşük maliyetli hale gelmesine yoğunlaştık.

“YILIN DEVAMI DAHA İYİ OLACAK”
ÇAĞLAR TOROS İNFO YATIRIM STRATEJİSTİ

KAMUDA BAZ ETKİSİ Bu yılın ilk yarısında oluşan net kâr büyümesinde, özel bankalarda daralan faiz marjı ve net faiz gelirlerine karşılık ücret ve komisyon gelirleriyle al-sat getirilerinde yüksek artışlar etkili. Kamu bankalarındaysa baz etkisinin ve serbest karşılıklarda düşüşün kârı etkileyen faktörler olduğunu görüyoruz. Bankacılık tarafında politika faizinin yüzde 50`lere kadar yükselmesiyle bankaların fonlama maliyetleri yükseldi. Diğer yandan özellikle KKM`den çıkan kaynağın TL mevduatlara yönelmesiyle bankaların kredi mevduat spreadlerinde de baskı olduğunu gördük. Bankaların faiz giderleri artmasına rağmen, net ücret komisyon gelirleri ve alınan faiz/ücret/komisyon gelirlerindeki artış, giderleri dengeledi.

POLİTİKALAR ÖNEMLİ Yılın ikinci yarısında kârlılıkta politikalar önemli olacak. Artan fonlama maliyetleri, faiz indirim döngüsüne girilirse geri gelebilir. Enflasyon tarafı da yakından takip edilmeli. TCMB`nin yıl sonu enflasyon beklentisi yüzde 38, piyasanınsa yüzde 40`lı seviyelerde. Yüksek enflasyonun geri çekilmesiyle bankaların TÜFEX`e endeksli borçlanma araçları kapsamındaki gelirleri geri gelebilir. Bankaların değerleme çarpanları ve özsermaye kârlılık beklentileri birbirlerine çok yakın olmakla birlikte al-sat getirilerindeki düşüşü telafi etme konusunda güçlü politikaları olan ve TÜFEX`e endeksli portföyü az olan bankalar kârlılıkta öne çıkabilir. 3. ve 4. çeyreklerde bankacılık tarafındaki kârlılıkların 2. çeyrekten daha iyi olacağını düşünüyoruz.

“2024 kârda pozitif geçer”

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Hayat dışı sigortacılıkta 2023 yılında yüzde 110 prim üretimi artışına rağmen gerçek büyüme olmadığına dikkat çeken HDI Sigorta Genel Müdürü FIRUZAN İŞCAN, “Çünkü sigortalı sayısında ve toplam varlıklarda değişim yok” diyor. Büyümenin ana nedeninin, 2023`te oto dışı branşlarda yaşanan primsel artış olduğunu belirten İşcan, 2024`te de bu trendin süreceğini açıklıyor. İşcan, “Enflasyonla faiz oranı farkı azalıyor. Bu da finansal gelirlerimizi korumamıza imkan verecek gibi görünüyor. Bu tabloyla 2024`ün de kârlılıkta pozitif geçeceğini düşünüyorum” diyor.

Hayat dışı sigortacılık, bu yıl da büyüme trendini sürdürüyor. Türkiye Sigorta Birliği`nin (TSB) ocak ayı verilerine göre sektörde nominal yüzde 97,8, reel yüzde 20`yi bulan büyüme dikkat çekiyor. HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan, bu büyümede ağırlığın oto dışı branşlardan geldiğini belirtiyor. “Oto dışında son yıllarda iki etken yaşandı. Biri frekansı artan sel, fırtına gibi doğa olayları. İkincisi, geçen yıl yaşadığımız deprem” diyen İşcan, bu tablo sonucu oto dışı branşlarda ocak sonunda yüzde 110,5`e varan prim büyümesi olduğunu aktarıyor. İşcan, yılın devamı için de benzer bir trend bekliyor. “2024`te artışlar, bu şekilde gidecek. H Oto dışı tarafta yıl genelinde yüzde 100`ün üzerinde büyüme görmemiz mümkün olacak” diyen yönetici, yıl sonu için hayat dışı sigortacılıkta prim üretiminde yüzde 60-70`lerde büyüme tahmin ediyor. HDI Sigorta Genel Müdürü Firuzan İşcan ile hayat dışı sigortacılıkta 2024 görünümünü konuştuk: 

Ocak verilerine göre hayat dışı sigortacılıkta prim üretimi yüzde 97,8 büyüdü. Reel olarak da yüzde 20 büyüme mevcut. Bu trend, şubat-mart aylarında da sürdü mü? 

Aslında hayat dışı sigortacılık, pandemi sonrası değişik evrelerden geçiyor. 2015-2020 yılları arasında hayat dışı sigortacılık, TL bazında yıllık ortalama yüzde 20 büyüdü. Enflasyon oranlarına baktığımızda sektörde küçük reel yıllık büyümeler görülen bir tablo vardı. 2020 ve 2021`de pandemiyle büyüme bir miktar yavaşlasa da 2022`de yüzde 133 ve 2023`te yüzde 110 büyüme yaşadık. Ancak bu durum biraz da yanıltıcı… Çünkü dolar bazında 2015- 2020 arasında prim üretimi, ortalama yıllık 10 milyar dolar civarında. Bu rakam 2021 yılında 7 milyar dolara geriliyor. Bunun ana nedeni, pandemide hayat yavaşlayınca az hasar yaşanması. Hasar frekansı düşüşünü sektör oyuncuları olarak primlere yansıttık; yani sigortalılar aynı riskler için daha düşük çarpanla daha az prim ödedi. Poliçe fiyatları enflasyon oranında artmadı, çarpanların aşağı gitmesiyle yüzde 30 düşüş oldu. 2022`de artan enflasyon ve hasar frekanslarının normale dönmesiyle bir anda çarpanlar yukarı çıktı. Bu da bizi 2022 sonunda yüzde 50`yi aşan artışla 11 milyar dolar prim üretimine getirdi.

Ancak bu dönemde poliçe fiyat artışlarının 2-3 katına çıkmasıyla kamuoyunda önemli şikayetler oldu. 

Evet, bu dönemi yaşadık. Çarpanlar geri döndü, sigorta bedelleri TL cinsinden çok artınca 2-3 kata çıkan poliçe fiyatları gördük. Ama genel trendde büyüme, dolar cinsinden yüzde 50`lerde oldu. 2023 sonundaysa 15 milyar dolara çıktı. Esas prim anlamında gelişim 2023`te görüldü. 

Yani 2023`te gerçek bir büyüme mi var? 

Hayır, gerçek büyüme yok. Aslında sigortalı sayısında ve toplam varlıklarda değişim yok. Büyümenin ana nedeni, 2022`de oto sigortalarında yaşanan primsel artış. Geçen yıl da ağırlıklı olarak oto dışı branşlarda yani yangın, deprem ve sağlık sigortalarında büyüme görüldü. Enflasyonun farklı branşlara farklı yansıması oluyor. Geçmişte enflasyon ortamında tüm branşlarda yansıma aynı oranda olurdu. Ancak bu yaşadığımız enflasyon farklı ürünlere, yüzde 30`dan 150`ye kadar değişen artış oranlarıyla yansıyor. Sigorta sektörünün en büyük sıkıntısı buradan kaynaklanıyor. Oto kaza sigortalarında ağırlıklı olarak ithal yedek parça kullanılması ve asgari ücretin maliyeti bizim maliyetlerimizi yukarı çekti. Oto dışında da son yıllarda iki etken yaşandı. Biri frekansı artan sel, fırtına gibi doğa olayları. Daha çok tekrarlanan doğa olayları nedeniyle sektör olarak havuza almamız gereken tutar artıyor. İkincisi, geçen yıl yaşadığımız deprem, deprem teminatıyla ilgili girdi ve reasürans maliyetlerini artırdı. Zaten yukarı giden bir çarpan tablosu vardı, deprem sonrası gelecekteki riskleri de düşünerek artan reasürans maliyetleri bunun üzerine eklendi. Tüm bunların sonucunda oto dışı branşlarda ocak sonunda yüzde 110,5`e varan prim büyümesi oldu. Yangın ve doğal afetler branşında prim üretimi artışı yüzde 162,6`yı buldu. Türkiye`de deprem tarifesi yılbaşı itibarıyla artırıldı, DASK`a enflasyon klozu eklendi. Bu etkenler ve sigorta şirketlerinin reasürans maliyetlerindeki artış, bu tabloyu doğurdu. 

2024`te bu tablo sürecek mi peki? 

Bu şekilde gidecek. Deprem ve yangında prim üretimi artışı, yüzde 100`ün üzerinde devam edecek. Tabii geçen yılın ilk yarısıyla ikinci yarısı farklı gelişti; kur ve faizde farklı dönemler yaşadık. O nedenle baz etkisiyle büyümeler farklı olacaktır. Ama şunu söyleyebiliriz, yangının da içinde olduğu oto dışı tarafta yıl genelinde yüzde 100`ün üzerinde büyüme görebiliriz. 

Oto sigortalarında nasıl bir gelişme bekliyorsunuz? 

Oto kaza tarafında da geçen yılın ilk 6 ayıyla ikinci yarısı farklı gelişti. O yüzden ilk yarıda daha düşük prim üretimi büyümesi göreceğiz. İkinci yarıda baz etkisiyle biraz daha yukarıda büyümeler görebiliriz. Kasko sigortalarında yılı yüzde 40-50 aralığında prim üretimi büyümesiyle kapatırız. 

2024 sonu için hayat dışı sigortacılıkta prim üretimi artışı beklentiniz ne kadar? 

Yıl sonu hayat dışı sigortacılıkta prim üretiminde yüzde 60-70`lerde büyüme tahmin ediyorum. Yıl ortalamasında enflasyon değişimi yüzde 50`lere geliyor, sektörün reel büyümesi bu rakamın üzerinde olacaktır. Reel büyümenin, ağırlıklı oto dışı branşlar kaynaklı, yüzde 15-20 oranında gerçekleşeceğini öngörüyorum. 

Bu yıl poliçe adetlerinde nasıl bir gelişim bekliyorsunuz? 

Burada müşteri segmentleri bazında farklılar var. Büyük sanayi kuruluşlarında sigortalılık oranları çok yüksek, aynı şekilde sigortalanmaya devam ediyorlar. Küçük ve orta ölçekli işletmelerde penetrasyon sektörün yıllardır ciddi bir sorunu, en büyük açığımız. Geçen yıl deprem sonrası küçük bir hareket oldu, ancak zamanla normal seyrine döndü. Bireysel segmentte konut tarafında depremden sonra 2-3 ay yoğun talep oldu, sonrasında normale indi. Bu yıl konut sigortalarının yenilemelerinde aynı isteği göremiyoruz. Poliçe sayısı geçen yıl arttı ama bu yıl o seviyede kalmayacak gibi duruyor. Kasko sigortaları da geçen yılı poliçe adedinde küçük de olsa pozitif bir oranla kapattı. Yılın ilk ayında da bu pozitif seyir devam etti. Bu yıl araç satışlarının 800 bin-1 milyon arasında olacağı tahminiyle adetsel olarak kasko poliçe adetlerinde negatif bir sonuç beklemiyorum. 

Sağlık sigortaları bu yıl nasıl gidecek? Burada poliçe fiyatları için öngörünüz nasıl?

Medikal enflasyon, her zaman enflasyonun üstünde gidiyor. Bu sigortalarda ana etken, arz-talep. Özel sağlık sigortasını sunan özel sağlık kurumu, maliyetlerini ve fiyatlarını arz ve talep dengesine göre dengeliyor. Bu arz-talep dengesinin bozulmasından dolayı da sağlık sigortası fiyatlarında yukarı yönlü hareket oldu. Tamamlayıcı sağlık sigortalarında fiyatların artmasının temel nedeniyse hastaneye gidişlerin çoğalması. 10 yıllık bir ürün bu, 2018`de Türkiye`deki TSS sigortalı sayısı 700 binlerdeyken şu an 4 milyonu aştı. Pandemi dönemi sonrası sağlık sigortalarında hastaneye gidiş frekansı neredeyse 2 katına çıktı. Bu yıl da penetrasyon hala çok düşük olduğu için tamamlayıcı sağlık sigortalı sayısında artış olmasını bekliyorum. 

Kârlılık anlamında nasıl bir yıl olacak sizce? 

2023 yıl sonu kârlılığı henüz açıklanmadı, pozitif çıkmasını bekliyoruz. Bu yıl sigorta sektörü, 5 milyar dolarlık deprem hasarı ödemesi gerçekleştirdi. Bu miktarın 4,5 milyar doları reasürans yoluyla yurt dışından sağlanan kaynaklarla, geriye kalan 500 milyon dolarlık kısmı sektörün kendi birikimleriyle karşılandı. Oto dışı tarafta teknik olarak çok pozitif bir seyir olmadı. Ayrıca oto tarafında da trafik sigortalarında ciddi negatif sonuçla karşı karşıyayız ve kasko sigortaları ancak bu açığı kapatıyor. 2023 sonunda kârlılık, finansal gelirlerinin etkisiyle pozitif olacak diye düşünüyorum. Çünkü yılın son döneminde artan faizlerle teknik kârlılık eksi olsa da finansal gelirler sonuçları pozitife çıkaracaktır. 2024`teyse kârlılıkta branşlar arasında farklılıklar olacağını tahmin ediyorum. Oto dışı branşlarda pozitif teknik sonuçlar elde edilebilir. Bu yıl zorluk yaşanacak branş, kasko olabilir. Çünkü kaskoda yılın ikinci yarısında fiyatlar, rekabet nedeniyle enflasyonun altında artmaya başladı. Ocak ayında kasko poliçe fiyatlarının ortalamada yüzde 40`larda arttığını görüyoruz; oysa ki hasar tarafında yüzde 100 artış var. Yılın ilk üç ayı böyle gitse de kalanında farklı bir görünüm olabilir ve kaskoda teknik kârın pozitif olması riske girebilir. Trafik sigortaları zaten eksi olacak. Mali gelirler için de faiz politikası belirleyici olacaktır. Şu anki gidişatta enflasyonla faiz oranı farkı azalıyor. Bu da finansal gelirlerimizi korumamıza imkan verecek gibi görünüyor. Bu tabloyla 2024`ün de kârlılıkta pozitif geçeceğini düşünüyorum.

“HER AN LİKİT KALMAK ZORUNDAYIZ”

DENGESİZLİK OLUŞTU Sigorta sektörü, finans ekosisteminin önemli bir parçası. Biz sigortalılarımızdan prim yani peşin para alıyoruz ve hizmeti ileriki bir zamanda, hasar olursa veriyoruz. Havuz sistemiyle çalışıyoruz. Toplanan primlerin zamanla değerini korumamız çok önemli. Sigorta şirketi her an likit kalmak zorunda, her an hasar ödemeye hazır olmalı. Dolayısıyla varlıklarını, fonlarını ağırlıklı olarak likit enstrümanlarla değerlendirmesi beklenir. Likit enstrümanlar da faizle çok bağlantılı. Geçtiğimiz dönem faizlerin enflasyonla arasında fark olduğu için dengesizlik oluştu. Biz primi 1`inci gün alıyoruz ve hasar olursa örneğin 360`ıncı günde katıyla geri ödüyoruz. Primler sabitken geçtiğimiz dönemde bunu 3-4 katına çıkarma şansımız yoktu.

SERMAYEYE CİDDİ YÜK Sektörün geçtiğimiz 3 yılda en çok sıkıntı yaşadığı nokta, enflasyonun üstünde artan maliyetleri karşılayacak prim alınamadı, sektör primi enflasyon hızına yetiştiremedi. Primi değerlendirecek, finansal getiri sağlayacak enstrüman yoktu. Bu da sermayelere ciddi yük bindirdi. Şu anda sektördeki en büyük konu, birikmiş toplam sermayenin geçtiğimiz yıllarda düşük faiz-yüksek enflasyon ortamında erimesi. Şimdi rasyonel şekilde enflasyonla faiz oranının birbirine yakın seyretmesi, bizim için daha öngörülebilir ve fonlarımızı enflasyona paralel götürebildiğimiz bir ortam sağlıyor. Bu durum daha sağlıklı bir yönetim imkanı da sağlıyor. Planlarımızı hedeflenen yüzde 36 enflasyon ve enflasyona paralel döviz kuru artışlarına göre yapıyoruz. Umudumuz bu şekilde devam etmesi ve çarkları döndürebileceğimiz bir ortam olması.

2024 HEDEFİMİZDE NE VAR?

ODAK ALANLAR Büyümek istediğimiz alanlar ağırlıkla kasko, lider olduğumuz nakliyat emtia ve oto dışı sigortalarda hem konut hem iş yeri sigortaları. Sağlık sigortalarının da portföyümüz içinde payını artırmak istiyoruz. HDI Sigorta, 1995`te sıfırdan kurulan ve geçen yılın sonunda 6`ncılığa kadar yükselmiş bir şirket. Geçen yıl yüzde 6 olan pazar payımızı artırmak hedefindeyiz. Bu sonuçları getiren, yaptığımız işi iyi yapıp fark yaratabilmek.

SAĞLIKTA İKİ KAT Kaskoda hem iştahımızı hem yüzde 14 olan payımızı geliştirmek istiyoruz. Nakliyat emtia sigortalarında payımız yüzde 20`nin üzerinde. Bu alandaki konumumuzu daha da güçlendirmeyi hedefliyoruz. Sağlık sigortaları ve ağırlıkla TSS, büyümeyi hedeflediğimiz bir diğer önemli alan. Satış ağımızı bu konuda genişletiyoruz. Sağlıkta bu yılın iki ayında iki katına çıkardığımız üretim adetlerimiz var.

TEKNOLOJİYE YATIRIM Ağustos 2023`te göreve geldiğimde “Dün, bugün, yarın birlikte varız” mottomuzla, HDI Sigorta`nın nasıl kurulduğunu, bugüne nasıl geldiğimizi ve gelecekte nereye gitmek istediğimizi tüm çalışanlarla ele aldık. Önümüzdeki üç yılda, teknolojiyi etkili kullanan; çalışanları, paydaşlarını, toplumu ve çevreyi önemseyen; güçlü finansallara sahip; sektörde yerini sağlamlaştıran ve sevilen bir marka olmayı hedefliyoruz. Bu yıl teknoloji altyapımızı iyileştirmek için yatırım yapıyoruz.

Fırtınalı yılın başaranları

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Yüksek enflasyonun damga vurduğu yılda banka CEO`ları, özellikle kârda çok zorlandı. Aktif büyüklükte Hakan Ateş, Ali Güney, Hakan Aran ve Recep Baştuğ yılın en başarılı yöneticileri oldu. Yüzde 69 büyümeyle en iyi ivmeyi yakalayan mevduatta 7 banka ve yılı dalgalı geçiren kredilerde 8 bankanın yöneticisi yoğun performanslarıyla sektör ortalamasının üzerinde büyümeye imza attı. 

2023, bankacılık için sayısı 200`ü geçen regülasyonlarla yönetmesi zor bir yıl oldu. Sektörün aktif büyüklüğü 2022 yılına göre yüzde 63,9 artarak 23,5 trilyon TL`ye, net dönem kârı yüzde 40 artarak 604 milyar TL`ye ulaştı. Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, 2023`ün ekonomi politikalarındaki değişimler ve yoğun regülasyonlar nedeniyle zor geçtiğini düşünenlerden. Dinç, kredi sınırlamaları ve net faiz marjındaki daralma nedeniyle sektörün net faiz gelirleri dışındaki alternatif kanallardan gelir yaratma çabası gösterdiğini söylüyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, Merkez Bankası`nın 2023 Haziran itibarıyla uyguladığı sıkı para politikasının kredi gelişiminde etkili olduğunun altını çiziyor ve ekliyor: “Yılın ikinci yarısında kredi faizlerinin yükselmesi sonucu kredi büyümesi yılın ilk yarısına göre yarı yarıya azaldı ve 2023 sonunda yüzde 54`e gerildi. Ticari kredi kullanım oranında da azalış gözlendi. Ancak büyük işletmelerin ve hane halkının kredi kartı/KMH başvuruları güçlü kalmayı sürdürdü.” EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, 2023 yılı bankacılık verilerini resmi enflasyon oranı olan yüzde 64,7 ile okuyarak, “Sektörde aktif büyüklük neredeyse aynı kaldı. Kredilerde yüzde 10 küçülme, mevduatlarda yüzde 5 büyüme var. Enflasyona göre en geride kalan alan, yüzde 40 ile kârlılık artışı” diyerek kârdaki baskıya vurgu yapıyor. Yine de bu fırtınalı yılda bankalar arasında güçlü performansıyla dikkat çekenler oldu. 

BÜYÜKLERİN DÖNEMİ

Geçtiğimiz yıl küçük oyuncular ve yatırım bankalarını da hesaba katarak yapılan hesaplamada aktif büyüklükte toplam 11 banka sektör ortalamasının üstünde büyümeye imza attı. Destek Yatırım ve Doğan Yatırım, baz etkisinin de yardımıyla yüzde 150`nin üzerinde büyüdü. Aktif büyüklükte ilk 25 banka incelendiğinde de 9 oyuncunun “en iyi” notlarla rekabetten sıyrıldığı görülüyor. DenizBank Genel Müdürü Hakan Ateş, Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney ve İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, büyümede en başarılı yöneticiler olarak öne çıkıyor. Türk Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, aktif büyüklükte yüzde 75,7 büyümeyi ihracata sağladıkları 42 milyar dolar destekle açıklıyor. “İhracatçılarımıza 19,6 milyar dolar kredi desteği sağladık. Alacak sigortası kuruluşu olarak sigortaladığımız vadeli ihracat alacakları tutarı 22,4 milyar dolar oldu. 2024 sonunda desteğimizi 50 milyar dolara çıkaracağız” diyor. Yüzde 74,2 büyümeyle aktif büyüklüğü 2,5 trilyon TL`ye ulaşan İş Bankası, 1,2 trilyon TL`si nakdi olmak üzere toplam 1,6 trilyon TL kaynak sağladı. Burada sektörün en büyük 7 bankasının 5`inin güçlü büyüme göstermesi dikkat çekici. 2022`de küçük ve orta ölçekli bankalarla kamu oyuncuları öne çıkıyordu. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, “İki büyük kamu bankası neredeyse enflasyon kadar büyüdü. Özellerdeyse bir banka ciddi anlamda ayrışıyor. Bu da bankanın Türkiye`ye olan ilgisi ve yatırımlarıyla ilgili” şeklinde konuşuyor. TOM Group CEO Danışmanı Tunç Akyurt, 2023`te farklı olarak kamunun yanında orta- büyük ölçekli özellerin de büyüme yazdıklarını vurguluyor ve “2023, kredilerde ciddi büyüme olan, daha önemlisi `enflasyona endeksli kağıtlar` bazında aktiflerin büyütüldüğü bir yıl oldu. Enflasyonun rekor seviyeye çıkması ve bu menkul kıymetlerin çok yüksek oranda getirileri sayesinde aktif büyüklükler, özellikle büyük bankalarda çok daha yüksek gerçekleşti” diyor. 

MEVDUATIN LİDERLERİ

2023`te sektörün mevduat büyümesi yüzde 69 oldu. Mevduat, 2023`te değişen faiz politikasıyla getirisinin alternatif finansal ürünlere göre iyi olmasıyla mudi açısından, enflasyon oranın altında kalmasıyla da banka açısından cazip hale geldi. Kamu ve büyük özel bankalar geniş müşteri ve şube portföy avantajını kullanarak burada bir adım önde pozisyon aldı. Nispeten uygun maliyetle fonlamalarını artırdılar. Bu bankalardan Akbank`ın genel müdürü Kaan Gür, 2023`te 2,3 milyon net aktif müşteri kazandıklarını, tabana yaygın mevduat ve bireysel kredilerdeki güçlü pazar payı kazanımlarıyla yılı büyümeyle kapattıklarını söylüyor. Yüzde 75 mevduat büyümesine imza atan Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ da “2023`te seçime kadar kur korumalı mevduata geçiş, seçim sonrasındaysa kur korumalı mevduattan Türk Lirası mevduata dönüş sektörün ana gündemiydi. Ancak bankalar bu iki farklı dünyaya kendilerini hızla adapte etmeyi başardı” yorumunu yapıyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, “Kur korumalı hesaplara yönelik değişen yasal düzenlemeler ve buna yönelik uygulamalar, 2023 mevduat stratejimizi belirleyen en önemli etkenler oldu. Uyum yönünde alınan aksiyonlarla TL başta olmak üzere mevduat portföyümüzü büyüttük” diyor. Mevduatta Vakıfbank ve Halkbank da öncü durumda. Vakıfbank Genel Müdürü Abdi Serdar Üstünsalih, “Tabana yaygın mevduat yapısı ve müşteri portföyü stratejimizle müşterilerimizin ihtiyaçlarına yönelik özel ürünler geliştirmeye devam ediyoruz. Toplam mevduatlarımız yıllık bazda yüzde 74 artışla 2 trilyon TL`ye yaklaştı. Pazar payımız yüzde 12,7`den yüzde 13,2`ye yükseldi. TL vadeli mevduatlar ilk defa 1 trilyon seviyesini aştı” diyor. Danışmanlar, 2024`te TL`nin göreceli olarak değer kazanması ve artan faiz oranlarının etkisiyle mevduatta büyüme iştahının yüksek olmasını bekliyor. 

KREDİNİN “EN İYİLERİ”

Aslında 2023, krediye erişimin gittikçe zorlaştığı bir yıldı. Bu alanda en yüksek büyümeyi yazan oyuncular Türk Eximbank, DenizBank, QNB Finansbank ve TSKB ile orta ölçekliler olarak göze çarpıyor. Kredi büyüklüğünde 9`uncu sırada yer alan ve reeskont kredileriyle daha uygun faiz oranları sunarak öne çıkan Türk Eximbank`ın genel müdürü Ali Güney, ihracata desteğin tabana yayılması stratejisiyle 2023`te ihracatçı sayısını artırmaya büyük önem verdiklerine parmak basıyor ve “Desteklerimizden aktif yararlanan ihracatçı sayısı 17 bine yaklaştı. Son 1 yılda ilk defa yararlanan 2 bin firmanın yüzde 93`ü KOBİ. Yurt dışı borçlanma işlemleriyle de 4,3 milyar dolar kaynak sağladık” diyor. Krediler kaleminde yüzde 62,3 büyüme yakalayan TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç de bu ivmeyi ülkenin düşük karbonlu ekonomiye geçişi için ortaya koydukları misyon bankacılığının bir sonucu olarak görüyor. “Kredi portföyümüzün aktifler içindeki ağırlığı yüzde 76. Bu kredilerin yüzde 80`e yakınını yatırım kredileri oluşturuyor. İşletme sermayesi kredilerinin payı yüzde 10. 2023 yılı genelinde toplam 1,3 milyar dolar nakdi kredi kullandırdık” şeklinde konuşuyor. Kredilerde 2023, kamu ve özel büyük oyuncuların farklı alanlara odaklandığı bir dönem olarak da dikkat çekiyor. Levent Atakan, “Özellikle tüketici kredilerinin daha çok özel bankaların aktif olduğu bir alan olduğunu görüyoruz. Konut ve araç kredilerinde kamu bankaları selektif, özel bankalar daha aktif oldu. Özel bankaların göreceli olarak uzak durduğu ticari kredilerdeki büyüme kamu bankaları tarafından geldi” diyor. Adını vermek istemeyen, bir bankanın eski yönetim kurulu başkanı da ekonomideki daralmaya rağmen 2023`te kamu bankaları ve orta ölçeklilerin tüzelde iştahlarının azalmadığına değiniyor. Kredide bu ayrışmalı büyüme trendinin 2024`te süreceğini düşünen danışmanlar, gelen kısıtlamalar sonrası kredi büyümesinin yüzde 30-40 bandında olacağını öngörüyor. 

ASIL SINAVI GEÇTİLER

2023`te banka yöneticilerinin en çok emek verdiği nokta kârlılığı artırmaktı. Çünkü sektör, yüzde 40 ile enflasyonun altında bir kâr artışı yazabildi. Yatırım bankaları ve küçük oyuncuların da hesaba katıldığı noktada 19 bankanın yöneticisi yılı, sektör ortalamasının üzerinde kârla kapatabildi. İlk 25`e bakıldığında 13 oyuncunun genel müdürü bu anlamda “iyi not” aldı. Bir yılda kârlılığını yaklaşık 49 milyar TL artıran Ziraat Bankası dışında daha çok küçük ölçekli bankalar kârda öne çıktı. Kâr büyümesinde yüzde 139 artışla öne çıkan Türkiye Kalkınma ve Yatırım Bankası`nın genel müdürü İbrahim Öztop, “Bankamızın kalkınma finansmanı alanındaki etkinliği, sağladığımız kredilerin büyük bölümünün son 5 yılda temin edilmesiyle güçlü bir yapıya ulaştı. 2023`te kârlılığımızı önemli ölçüde artırdık” diyor. Yüzde 113,1 ile kârda güçlü artış yazan Burgan Bank`ın genel müdürü Murat Dinç, büyümeyi şöyle açıklıyor: “Hem regülasyonların ağır ve yoğun olduğu hem ekonomi politikalarının farklılıklar gösterdiği zorlu bir yılda, bilançomuzu çok temkinli ve etkin yönettik. Kredi sınırlamaları ve net faiz marjındaki daralma nedeniyle bankacılık sektörü geçtiğimiz yıl net faiz gelirleri dışındaki alternatif kanallardan gelir yaratma çabası gösterdi. Hazine işlemleri, ücret ve komisyon gelirlerimizle net kâra katkıda bulunduk.” Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca da kârdaki artışta iştirakleriyle ürün ve müşteri trafiği sağlayan sıra dışı iş modellerinin etkisi olduğunu belirterek, “Kurumsal ve özel bankacılığı az sayıda şubemizle yürütüyoruz. Bireysel bankacılıkta tamamen dijital ve merkezi süreçlerle servis modelimizi kurguladık. Bu da bize verimli bir operasyon sağlıyor” şeklinde konuşuyor. Yatırım bankaları içinde kârda yüzde 157,5 artışla öne çıkan Pasha Bank`ın genel müdürü Cenk Eynehan da “2023`te krediler ve leasingde yüzde 56,5 büyüme sağlarken dış ticaret finansmanı, leasing, proje finansmanı ürünlerine öncelik verdik. Hem döviz hem sermaye piyasası alım satım işlemlerindeki kazancımız bir yıl önceye kıyasla yüzde 186 artarak kârlılığa katkı sağladı” diyor.

KÂRDA 22 KAT ARTIŞ
HULUSİ HOROZOĞLU DOĞAN YATIRIM BANKASI GENEL MÜDÜRÜ

BÜYÜME GETİREN ETKENLER 2023`te aktif büyüklükte yüzde 154,2 artışla en iyi büyüyen bankalardan biriyiz. 2023`te ikinci tam faaliyet yılımızda yerel, bölgesel ve global ağlar sayesinde para ve sermaye piyasalarında çok aktif bir oyuncu olmayı başardık. Kurumsal ve ticari müşteri kazanımına hızla devam ettik. Piyasalardan sağladığımız borçlanma imkanlarımız, ihraç ettiğimiz banka bonolarımız ve müstakriz fon kaynaklarımızla çok çeşitli fonlama bazıyla kredi portföyümüzü etkin şekilde büyüttük. Bununla birlikte menkul kıymet portföy yatırımlarımıza da bilançomuzda yer verdik. Kredilerde yüzde 159,9 büyüdük. Kârımızı 22 kat yukarı taşıdık. Global yatırım bankacılığı yaklaşımına paralel farklı alanlardan aracılık ve danışmanlık geliri yaratacak, etkili ve sürdürülebilir bir gelir modeli kurguladık. Etkin bilanço yönetimi ve müşterilerimizin ihtiyaçlarına özel finansal çözümler sunduğumuz hazine işlemleri sayesinde kârlılığımıza belirgin katkı sağladık.

YABANCI İLGİSİ ARTABİLİR 2024 yılında makroekonomik gelişmeler paralelinde dengelenmenin gerçekleşeceğini bekliyoruz. Sektörün düzenlemelerce teşvik edilen KOBİ, ihracat ve yatırım kredilerinde faaliyetleri devam ederken, işletme sermayesi ve ticaret finansmanına destek vermeye devam edeceğini düşünüyoruz. 2018 sonrası şirketlerin YP kredilerden TL kredilere kısmi geçiş yaptığını izlemiştik. 2024 başından itibaren YP geliri olan şirketlerin yeniden YP kredi kullanımlarına iştah göstermeye başladıklarını ve büyük şirketlerin Eurobond piyasasından da başarılı şekilde finansman sağladığını görüyoruz. Özellikle yerel seçimler sonrası, enflasyonda gerçekleşecek düşüş ve makro görünürlükle stabilitenin daha da güçlenmesine ilaveten yatırımcı risk algısındaki iyileşmeyle yıl sonuna doğru Türk şirketlerine olan yabancı yatırımcı ilgisinin artacağını düşünüyoruz.

“KREDİ BÜYÜMESİ PERAKENDE AĞIRLIKLIYDI”
ÖMÜR TAN QNB FİNANSBANK GENEL MÜDÜRÜ

2 FARKLI YIL GİBİYDİ Geçtiğimiz yıl bankacılık açısından belirsizliklerin hakim olduğu, değişen ekonomi politikaları çerçevesinde iki farklı yıl gibi geçirdiğimiz bir dönemdi. Son 2 yılda gündemi belirleyen regülasyonlar haricinde yıl başında yaşadığımız deprem ve ardından seçim süreci sonrası değişen ekonomi yönetimi ve politikaları 2023`ün önemli faktörleri oldu. Enflasyonla mücadelede parasal sıkılaştırma sürecine girmemiz kısa vadede faiz marjlarını azaltıp gelirler üzerinde baskı yaratsa da sektörün orta ve uzun vadeli finansal istikrarı için olumlu oldu. Güçlü iç taleple ivmeli bir kredi büyümesi gerçekleşirken enflasyonist ortamda artan maliyetler önümüzdeki dönem için zorlayıcı olacak. Atılan adımlar ve sadeleşen regülasyonlarla 2024, sektör açısından daha öngörülebilir olacak.

TÜZEL SINIRLI Geçtiğimiz yıl kredilerde banka olarak yüzde 64,5 büyüdük. Özel bankaların 1,27 katı, sektörünse 1,21 katı büyüme kaydettik. Stratejik önem verdiğimiz alanlarda pazar payı kazanmaya devam ettik. Büyümemiz sektördeki gibi, perakende krediler ağırlıklı gerçekleşti. 2023`te perakende kredilerimiz yüzde 118, tüzel kredilerimizse yüzde 41 arttı. Yükselen iç talebin de etkisiyle kredi büyümesinde öne çıkan ürün, perakende kredi kartları olurken KMH büyümesi de güçlü seyretti. Tüzel taraftaysa regülasyonların da etkisiyle TL kredi büyümesi çok sınırlı gerçekleşirken burada döviz kurlarının artışı etkili oldu. TL tüzel kredilerde büyüme ağırlıklı KOBİ segmenti müşterilerde gerçekleşti. Ayrıca tüzel tarafta YP cinsinden kredilerde büyümemizle de rekabetten ayrıştık.

“AKTİF BİLANÇO YÖNETİMİYLE HIZLI BÜYÜDÜK”
HAKAN ATEŞ DENİZBANK GENEL MÜDÜRÜ

KOBİ, TARIM VE TURİZM 2023`te aktif büyüklükte yüzde 91,5 büyüme gerçekleştirdik. Banka olarak aktif bilanço yönetimiyle TL kredilerde büyüme, menkul kıymetler ve likiditedeki stratejik konumlandırmalarımız sayesinde aktiflerimizi sektör ortalamalarının üzerinde büyüttük. Artan fonlama maliyetlerine rağmen seçili kredilerle doğru ağırlıktaki menkul yatırımlarımızla faiz riskini iyi yöneterek dayanıklı bilanço yapımızı ve güçlü sermaye oranlarımızı koruduk. Kredilerde de büyümemiz yüzde 66,2 oldu. KOBİ, tarım ve turizm sektörlerine sağladığımız desteği öncelikli olarak sürdürdük. TL işletme kredileri, kredi kartları, tüketici kredileri ve YP ticari kredilerdeki büyüme, kredi büyümemize katkı sağladı.

2024 GÖRÜNÜMÜ 2023`te uygulanan makro ihtiyati tedbirlere uyum, değişen yasal düzenlemeler ve bunların bilançolara etkilerinin yönetimi, sektör için zorlayıcı oldu. Bu yıl da makro ihtiyati önlemler devam ettikçe regülasyonlarla gelen miktar kısıtlamaları, ihracat, yatırım, tarım, esnaf ve deprem bölgesi kredileri gibi seçili alanlar dışında büyüme alanını kısıtlamaya devam edecektir. Yıl genelinde kredi büyümesinin enflasyonun altında kalmasını bekliyoruz. Tüketici tarafında son gelen düzenlemeler ışığında, kredi kartı ve ihtiyaç kredisi tarafında artışın sınırlı olmasını öngörüyoruz. Bu da enflasyon canavarıyla mücadelede gerekli ve önemli bir adım.

Bireyselde büyüme iştahımız var

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Hande Yavuz

hyavuz@capital.com.tr

Alternatif Bank Genel Müdürü OZAN KIRMIZI, 2023 Kasım ayından bu yana bankanın kaptan koltuğunda oturuyor. Yeni dönemde büyüme alanlarında çeşitlendirmeye gideceklerini belirten Kırmızı, artık kurumsal ve ticari bankacılığın yanında bireyselde de büyüyeceklerini söylüyor. Özellikle ihtiyaç kredilerine odaklanacaklar��na dikkat çekiyor ve “5 yıllık planımızda bireysel kredilerin payını en az yüzde 10`a getirmek var” diye konuşuyor. Kırmızı, bu yıl aktif büyüklük ve kredilerde hem sektör hem banka için yüzde 30-40 bandında bir artış beklentisine de sahip.

Alternatif Bank, gelecek 5 yıl için kendine yeni bir rota belirledi. Kurumsal ve ticari bankacılığın yanında bireyselde de büyümeyi planlıyor. Kasım ayında bankanın genel müdürlük koltuğuna oturan Ozan Kırmızı, özellikle dijitalde güçlü bir müşteri deneyimiyle ihtiyaç kredilerinde büyüme hedeflediklerini söylüyor. 5 yılda bireysel kredilerin portföydeki payını yüzde 1`den yüzde 10`a taşımayı amaçlıyor. Hem bireysel hem ticaride bu yıl müşteri sayısını yüzde 35-40 oranında artırmayı planladıklarını belirten Kırmızı, sıkılaşan para politikası ve yeni regülasyonların etkisiyle bankacılıkta bu yıl mevduatta yüzde 40-42, kredi ve aktif büyüklükte yüzde 30-40 bandında artış bekliyor. Alternatif Bank Genel Müdürü Ozan Kırmızı ile bankanın yeni dönem hedeflerini ve sektörün 2024 gelişimini konuştuk: 

Alternatif Bank genel müdürlüğü görevini Kasım 2023`te üstlendiniz. Geçen 5 ayda organizasyonda değişime gittiniz mi, nasıl değişimler oldu?

Aslında göreve geldiğim dönem değişikliklere hemen başlamadım. Geçen süreyi hem bankayı hem çalışma arkadaşlarımı tanımak için bir fırsat olarak gördüm. Burada çok yetkin bir ekip ve çok iyi bir kadro var. Dolayısıyla “köklü bir değişiklik yapalım” düşüncesi olmadı. Bu süre zarfında 5 yıllık strateji planımızı oluşturduk. Bu planı sermayedarlarımıza, yönetim kuruluna sunduk; bizi desteklediler. Şimdi stratejimizle organizasyon şemamızın daha uyumlu olabileceği belli adımlar atacağız. Daha güçlü bir data ve analitik ekip yaratmak istiyoruz. Bireysel krediler büyümede odak noktalarımızdan biri oldu. Bu tarafta özellikle organizasyonumuzu daha da kuvvetlendirme planımız var. Bireysel dışında stratejik önceliklerimizin olduğu alanlarda ekipleri kuvvetlendireceğimiz bir yapıya doğru evrileceğiz. 

Banka, daha çok kurumsal bankacılığa, dış ticaret tarafına odaklanıyordu. Bu odaklarda değişiklik olacak mı? 

Bu odaklarımızda değişiklik olmayacak, çünkü zaten bankanın kuvvetli kaslarının olduğu ve göreve geldiğimde beni mutlu eden alanlar bunlar. Biz hem kurumsal hem ticari bankacılıkta köklü bir geçmişe sahibiz. Yeni stratejinin bir parçası olarak bu geçmişin üzerine neler koyabiliriz şeklinde ilerliyoruz. Alternatif Bank, daha önce bireysel bankacılığı stratejik önceliklerine çok da almamıştı. Şimdi seçtiğimiz odaklı noktalarda bireysel bankacılıkta daha yüksek büyüme iştahımızın olacağı bir döneme başlıyoruz. 

Sizin bireysel bankacılık tecrübeniz oldukça fazla. Sizin genel müdür koltuğuna oturmanız bu strateji değişim isteğiyle bağlantılı mı? 

Tabii, etkisi büyük… Aslında ben bankacılığa kurumsalla başladım, 6-7 yıl kurumsal bankacılık yaptım. Son 11-12 yıldır bireysel bankacılık alanında çalışıyorum. Sonuçta sermayedarın da genel müdür olarak bireysel bankacılık tecrübeli bir yönetici seçmesi hem dijitalleşmede hem bireysel bankacılıkta daha fazla iştahının olduğunun bir göstergesi. 

Bankanın 2023 yılı performansı nasıl oldu? 2023 yılı solo verilere göre mevduat ve kredilerde küçülme olduğunu görüyoruz. Bunun nedenleri neler? 

2023 çok fazla regülasyonun olduğu bir yıldı, yanlış saymadıysak 252 regülatif değişim oldu. Bu regülasyonların ışığında bankacılık sektörü için en önemli nokta bilançoyu yönetmek oldu. Bu anlamda banka olarak doğru ölçeklendirmeye odaklanıp doğru şekilde bilançoyu yöneterek kârlılıkta ciddi bir gelişim gösterdik. 

Evet, kârlılıkta yüzde 83`lük başarılı bir artış var. Ama mevduatta yüzde 22, kredilerde yüzde 5 küçülme söz konusu… 

Evet, kesinlikle verimlilik ve kârlılığa odaklanılmış bu sürede. Uzunca bir dönem mevduat faizlerinin çok hızlı yukarı gittiği ama kredi faizlerinin baskılandığı bir negatif marj ortamı yaşadık. Bilançonun büyümesi kârlılığa çok negatif etki edecekken banka bunu çok çevik bir şekilde yönetti. Bu da bir parça küçük banka olmanın avantajı. Kârlılıktaki gelişimden bunu görebiliyoruz. 

2024 için nasıl bir büyüme planınız var?

Açıkçası büyüme iştahımızın yüksek olduğu bir plan çizmiştik. Ancak mart ayı içinde kredi büyüme sınırı yüzde 2,5`ten 2 seviyesine geldi. Yılbaşında planlarımızı sektörün üzerinde kredi büyümesine yönelik yapmıştık. Yeni regülasyonlarla sektörde kredi büyümesi yüzde 30`un üzerinde, ama yüzde 40`a ulaşmayacak şekilde gelişecek gibi görünüyor. Biz de paralel büyüme seviyesini izleyeceğiz diye tahmin ediyorum. Aktif büyüklükte de yine sektöre paralel yüzde 30-40 arasında artış bekliyoruz. 

Mevduatta büyüme hedefiniz nasıl? 

Büyüme hedefimiz var. Bankanın fonlaması, yakın geçmişte daha fazla mevduat dışı fonlama kaynaklarından yapılandı. Para politikası faizinin yükselmesi ve kredi dünyasının normalleşmesiyle tabana yaygın bireysel mevduat büyümesi hedefliyoruz. Stratejik önceliklerimizden biri de bu. Burada VOV hesabımız var, fonlamada bankanın amiral gemisi olarak konumladık. Şimdi dijitalleşmeye de ciddi yatırım yapıyoruz. Ana hedefimiz, bireysel segmentte tabana yaygın VOV Hesap üzerinden dijitalde büyüyeceğimiz bir dünya oluşturmak. Mevduatta sektörden daha hızlı büyümeyi hedefliyoruz. Sektörün büyümesinin yüzde 40-42 gibi gerçekleşeceğini öngörüyorum. Bizim büyümemizin de yüzde 50`ye yakın olacağını düşünüyoruz. 

Bireysel kredilerde büyümeniz buraya da destek sağlayacak… 

Evet, sağlayacaktır. Ancak maalesef bireysel kredilerde de büyüme sınırı var. Aslında yıla bireysel kredilerde ve mevduatta hızlı büyümeyle başlamıştık. İlk iki ayda bireysel ihtiyaç kredilerinde yüzde 30 büyüme yakaladık. Büyüme sınırına sadece menkul kıymet alımı değil, zorunlu karşılık ayrılması da eklenince biz de ihtiyaç kredilerindeki bu büyümeyi yavaşlatacağız. Tabii bir yandan da bu adımın doğru olduğunu düşünüyorum. Sonuçta hem ihtiyaç kredisi hem kredi kartları enflasyonu tetikliyor. Biz de finansal kurumlar olarak enflasyonla mücadelenin sacayağıyız. Bu nedenle bireysel kredilerde yüzde 2 büyüme sınırları içinde faaliyetlerimiz sürecek. Yılın ilk iki ayındaki hızlı büyümemizin nedenlerinden biri baz etkisi; bazımız çok küçük. Burada altyapımızı güçlendireceğiz, bu yılı da bu alanda fırsat olarak görüyorum. Tüm sektör büyüme sınırlarıyla görece küçük büyüme sağlarken biz altyapımızı ve teknolojimizi bireysel kredilerde iyi bir noktaya getirirsek regülatif dünya ortadan kalktığı zaman artan talebe çok daha hızlı cevap verebiliriz.

 Bankanın kredi portföyünde bireysel kredilerin payı nedir? 

2023 sonu itibarıyla yüzde 1`in altında payı var. Portföyümüzde kurumsal kredilerin payı yüzde 60`a yakın, geri kalanını da ticari krediler oluşturuyor. 

5 yıllık stratejik planınızda portföy oluşumunda nasıl bir tablo çiziyorsunuz? 

5 yıllık planımızda bilançomuzda bireysel kredilerin payını en az yüzde 10 seviyesine getirmeyi planlıyoruz. Bireysel krediler özelinde bakarsak bankanın kredi kartlarında büyüme iştahı yok. Burada ana odağımız ihtiyaç kredisi olacak. Yüzde 10`luk bilanço payının çok önemli kısmını ihtiyaç kredileri sağlayacak. Sektörde konut kredileri ve kredi kartları çok büyük hacimlere sahip ama şu anda bu iki ürün bizim stratejik önceliğimiz değil. Biz dijitalde mükemmel bir müşteri deneyimiyle ihtiyaç kredisinde iyi büyüme hedefliyoruz. Tabii ki kurumsal ve ticaride oldukça güçlü bir bankayız. Bu kasları kuvvetlendirerek devam edeceğiz. Ama bir yandan da bilançonun çeşitlenmesini ve bireysel kredilerin payının artmasını önemsiyorum. Şube bankacılığı yapan bir mevduat bankası olarak bireysel kredilerde ve bireysel mevduatta doğal pazar payımızı almamız gerekiyor, oraya doğru ilerleyeceğiz. 

Yüzde 1 olan bu payı yıl sonunda ne kadara taşırsınız?

Bu yıl sonunda bireysel kredilerdeki yüzde 1 payı artırmayı planlıyoruz. Ama sınırlamalarla planladığımızdan kısıtlı kalacak gibi… Çünkü ticari ve kurumsal tarafta ihracat yapan şirketler, KOBİ`ler gibi regülasyonla desteklenen segmentler var ve bizim buralarda büyüme iştahımız var. Otomatik olarak bilanço buralarda büyüdükçe kuvvetle muhtemel bireysel krediler aynı hızla büyüyemeyecek. Biz tüm hazırlığımızı altyapı ve teknoloji anlamında yapıyoruz, sınırlar kalktığı zaman oluşan ertelenmiş taleple beraber hızlı büyüme yakalayacağımızı düşünüyoruz. Gidebileceğimiz büyük bir alan var. 

Bu yılın ilk iki ayında kurumsal ve ticari kredilerinizde artış ne kadar oldu? 

Yatay seyrettik. Gayri nakdi kredilerde ciddi büyüme yaptık, yüzde 20`ye yakın büyüme var. 

Müşteri tarafında hedefleriniz nasıl? 

Şu anda 140 bine yakın bireysel müşteri tabanı var. Çok hızlı bir büyüme hedefine sahibiz. Bu yıl kendimize bireysel müşteri büyümesinde yüzde 40`ın üzerinde hedef koyduk. Geçen yıl yeni müşteri kazanımının yüzde 75`ini dijital on-boarding aracılığıyla yaptık, bu oranı yüzde 90`ın üzerine çekmeyi hedefliyoruz. Özellikle VOV Hesap ve ihtiyaç kredisi aracılığıyla sektörde bireysel anlamda müşteri adedini dijitalde uçtan uca büyüten bir banka haline geleceğiz. Kurumsal tarafta en büyük kurumlar zaten müşterimiz. Yine ticari bankacılıkta ticari ve OBİ segmentinde müşteri adedinde bu yıl yüzde 35-40 büyüme planlıyoruz. Kredi yaratabileceğimiz ihracat yapan şirketler gibi seçili alt segmentlere odaklanıyoruz.

 Ajandanızda ilk sıralarda neler var?

Bankacılık sektörünün emtia noktasına doğru gittiğini görüyorum. Bankalarda yaptığımız iş kabaca aynı, özellikle regülatif ortamın da iyice bankaları birbirine yakınlaştırdığını düşünüyorum. Belli sektörlerde büyüyebiliyoruz, belli faiz oranları verebiliyoruz… Ama sektörde farklılaşmada kopyalanamayan iki nokta var: Çalışan ve müşteri deneyimi. Bu nedenle ajandamda çalışan deneyimini iyileştirmek ve müşteri deneyiminde daha iyi ne yapabileceğimiz konuları var. Çalışma arkadaşlarımla çok daha fazla vakit geçirmeye çalışıyorum. Ayrıca çok fazla müşteri ziyareti yapıyorum, dijitalleşmeye yoğunlaşıyorum. Teknoloji yatırımları, bankanın data ve analitik kapasitesinin artırılması odağımız. Süreçlerimizi çok daha iyi bir noktaya getireceğiz. Son dönemde yeni mobil bankacılık uygulamamızı lanse ettik. Tüzel tarafta da internet bankacılığının hem kullanıcı deneyimine hem arayüzlerine hem de fonksiyonel olmasına ciddi zaman harcıyoruz. 

Servis bankacılığında nasıl çalışmalarınız var?

Servis bankacılığı hizmeti vermek hedeflerimizden biri. Özellikle bizim gibi şube sayısı az olan bankaların daha fazla başvuru yaratabileceği alanlar oluşturması gerekiyor. Servis bankacılığı da burada önemli fırsat sunuyor. Bireysel krediler tarafında özellikle servis bankacılığıyla büyümek için üçüncü partilerle görüşmelere başladık.

“DÖVİZ KREDİSİNE TALEP ARTABİLİR”

TL KREDİLERDE TABLO Özel sektörde çok fazla kredi iştahı olmadığı söylemine katılıyorum. Sonuçta bugünkü faiz ortamı özellikle TL krediler için büyük bir faiz yükü getiriyor. Bir yandan da sınırlamalar var. Ancak ihracat yapan şirketlerde kredi iştahı daha fazla. Bizim gayri nakdi kredi büyümemizde en büyük etken, ihracat yapanlara yönelik reeskont kredileri. Bu alan destekleniyor, şirketlerde de talep buraya kayıyor.

TREND NE? TL tarafında hem mevduat hem kredi faizlerinde çok hızlı bir yukarı tırmanış var. Ben bunun döviz kredi kullanabilecek şirketlerde döviz kredisi talebini artıracağını düşünüyorum. Kaldı ki kurun genel seyrine bakarsak hareket enflasyon altında kalacak gibi görünüyor. Hem mevcut faiz ortamı hem kurun kendi reel getirisinin enflasyonun altında kalmasından kaynaklı olarak döviz kredisinde talep oluşacaktır. Artışın ne kadar olacağını kestirmek zor.

“KÂRLILIKTA ZOR BİR YIL”

FAİZ MARJI NE OLUR? Sektör için 2024, kârlılık anlamında zor bir yıl olacak. 2023, zorluklarına rağmen kârlılıkta iyi bir yıl olmuştu. Özellikle TÜFE endeksli kağıtların banka kârlılıklarına ciddi pozitif etkisi vardı. Ama düşen enflasyon, bu kâr etkisini azaltacak. Ayrıca hala hızlı yükselen bir TL mevduat faizi ve kredilerde bu hızı yakalamayan bir faiz ortamı var. Net faiz marjı anlamında kolay bir yıl olmayacak, bu da kârlılıkları etkileyecek. Onun için özellikle maliyetleri kontrol altında tutmak ve kârlılık banka genel müdürlerinin en önemli gündem maddelerinden biri olacak.

AKTİF KALİTESİ Aktif kalitesi de önemli bir gündem olacak. Çünkü geldiğimiz faiz hadleri, şirketlerin özellikle krediye ulaşmasının sınırlanması, özel sektörü bir parça daha sıkıştırabilir. Sektörde aktif kalitesi tarihin en düşük oranlarında, bir parça bozulsa da sorun olacağını düşünmüyorum. Segment olarak da KOBİ`lerde bir nebze sorun olabileceğini düşünüyorum. Gerçek kişilerde hem asgari ücretin artış hızına bakarak hem enflasyon etkisiyle geçmiş borçların kazançlarda payına göre bireysel kredi portföyü negatif etkilenmez. İşsizlik oranında bozulma olmadıkça bireysel krediler için aksini düşünmüyorum.

“YAVAŞLAMA OLACAK”

REGÜLASYONLAR Sektörde ilk 3 ayda bireysel değil ama ticari kredilerde yavaşlama görüyoruz. Kurdan arındırılmış 13 haftalık yıllıklandırılmış kredi büyümeleri 8 Mart itibarıyla ticari tarafta yüzde 26,5. Bireysel kredilerde de hem alınan yeni önlemler hem kredi kartına gelen yeni regülasyonlar, büyümeyi yavaşlatacak gibi görünüyor. Yine 8 Mart verilerine göre kredi kartlarında büyüme yüzde 120`yi aştı. Bu alanın da yavaşlayacağını düşünüyoruz. Bu yıl enflasyonun altında, yüzde 30`larda kredi büyümesi olacağına kesin gözüyle bakıyoruz. Regülasyonun izin verdiği alanlarda büyümeler olacak.

İVME DÜŞECEK Mevcut faiz ortamında doğal olarak TL mevduat tarafında artış var. Dolarizasyon iyice azaldı. Hala TL mevduata hem yatırımcı hem gerçek kişiler tarafında yeterince iştah var. Hane halkının dolara dönmemesi önemli bir gösterge. KKM mevduat toplamı 77 milyar dolara kadar hızlı şekilde geriledi. Artık o hızda gerilemeye devam edeceğini düşünmüyorum. Son regülasyonlar KKM`yi daha kademeli düşürmek amacıyla yönlendirme yapıyor. Dikkat edilmesi gereken bir nokta. KKM`den çıkışın devam edeceğini ama ivmenin daha yavaş, kontrollü olacağını düşünüyorum.

Ilımlı bir büyüme bekliyoruz

Capital Online

Hande Yavuz

hyavuz@capital.com.tr

Leasing sektörü 2023`ü işlem hacminde dolar bazında yüzde 20 artışla kapattı. İş Leasing`in genel müdürü ŞAFAK ÖĞÜN`e göre, yeni bir trend olarak 2023`te işlemlerin yarısından fazlası TL olarak gerçekleşti. Öğün, 2024 için daha ılımlı bakarak işlem hacminde dolar bazında yüzde 10 büyüme öngörüyor. Kârlılıkta da zorlu bir yıl olacağını düşünüyor ve “Tıpkı bankacılık kesiminde olduğu gibi leasing şirketleri de özkaynak kârlılığında enflasyonu yakalamakta zorlanacaktır” diyor.

Leasing, 2023`te hareketli bir yıl yaşadı. Enflasyonist ortamda maliyetleri artacağı için yatırımlarını öne çeken şirketler, bankaların kredi verme kapasitesinin daralmasıyla rotayı leasinge çevirdi. Sektör, 2023`ü dolar bazında yüzde 20`lik bir artışla kapattı. İşlem hacminde TL`ye yönelik artış da dikkat çekti. İşlemlerin yarısı TL cinsinden gerçekleşti. Katılım bankalarının işlem hacmi ise leasing sektörü oyuncularının işlem hacmini yakaladı. Kiralama alacakları alanında en büyük ikinci oyuncu olan İş Leasing`in genel müdürü Şafak Öğün, 2024 yılında daha ılımlı bir büyüme bekliyor. Sektörün dolar bazında işlem hacminde ve sayısında yüzde 10 büyüme yaşayabileceğini dile getiren Öğün, kârlılık beklentisini de şöyle ortaya koyuyor: “Yine tıpkı bankacılık kesiminde olduğu gibi finansal şirketler arasında leasing şirketleri de özkaynak kârlılığında enflasyonu yakalamakta zorlanacaktır.” İş Leasing Genel Müdürü Şafak Öğün ile sektörün 2023 performansını ve bu yıl için beklentilerini konuştuk: 

2023 sonu leasing sektörü işlem hacmi ne kadar arttı? 

Finansal Kurumlar Birliği (FKB) verilerine göre, 2023 yılında yaklaşık 5 milyar dolarlık yeni imzalanan işlem hacmi oldu. Bu, 2022 rakamlarına göre dolar bazında yüzde 20`lik bir artışa denk geliyor. 

TL bazında büyüme ne oldu? 

TL bazı bizim sektörde işlenmiyor, herkes kendini dolar bazında hizalıyor. Ama şöyle bakabiliriz: 2023 yılında yeni gerçekleşen işlemlerin yarısı, hatta belki fazlası TL bazında gerçekleşti. 

Sektör açısından bu farklı bir durum, öyle değil mi?

Evet, çünkü önceki yıllarda işlemlerin ağırlıklı kısmı, yaklaşık yüzde 65-70`i döviz üzerinden gerçekleşiyordu. Bu durum 2022`den itibaren değişti. Geçen yıl da TL lehine döndü. 

Peki neden böyle bir değişim oldu? 

Finansmana erişim, maliyet koşulları düşünüldüğünde TL, özellikle döviz geliri olmayan yatırımcı için kurdaki artıştan dolayı daha cazip hale gelmeye başladı. Sektör de buna uyum sağlayınca işlemler TL üzerinden dönmeye başladı. TL işlem hacmi devamlılık arz eder şekilde artış gösteriyor. 

BDDK`ya göre 2023`te finansal kiralama alacakları 188,9 milyar TL oldu. Bu, yüzde 60,2 büyüme demek. Bunu nasıl yorumluyorsunuz? 

Nominal olarak çok ciddi bir büyüme görülüyor. Ama haliyle enflasyonist ortamda TL bazındaki işlemler, tam olarak o büyümeyi temsil etmiyor. Döviz kurlarındaki hareket sebebiyle sektörümüzde döviz üzerinden çok işlem olduğu için hem enflasyon hem döviz açısından baktığımızda buradaki büyüme o kadar yüksek değil. Büyümenin daha ziyade makul ölçülerde olduğunu söyleyebilirim. Bu nedenle bizi yanıltmasın diye büyümeyi döviz bazında izlemeye çalışıyoruz. 

2023`te yeni yaratılan işlem hacmi ne kadar oldu? 

2023`te FKB tarafında tescil edilen sözleşmelerin toplam tutarı yaklaşık 5 milyar dolar. 2022 sonunda bu, 4 milyar 200 milyon dolardı. Bu da kabaca yüzde 20 artışa tekabül ediyor. Esas itibarıyla yılı da kendi içinde ayırmak gerekiyor. Geçen yıl finansal kiralama yani leasing sektöründe ilginin yüksek olduğu bir yıldı. En azından 2023, öyle başladı. Her ne kadar yurt dışında 2023`te gerileme eğilimine girilmiş olsa da devam eden enflasyon ortamı, yatırımcıları makine ekipman fiyatlarının daha yukarı gideceği düşüncesiyle yatırımlarını erkene almaya sevk etti. Bir de bir seçim süreci vardı. O yüzden 2023 başında hakikaten hareketli bir dönem yaşandı. Buna özellikle 2022 ve 2023`te de bankalar tarafındaki makro ihtiyati tedbirler kapsamındaki regülasyonları da katarsak, bankaların kredi verme kapasitesi daraldı. Böyle olunca yatırımın finansmanı daha çok leasinge döndü. Böylece yılın ilk yarısından seçime kadar son derece hareketli bir devre yaşadık. İşler mayıs-haziran aylarında biraz daha yavaş ilerledi. Yılın ikinci yarısı ekonomi yönetiminin değişimi ve birtakım politikaların da ortaya konmasıyla daha dengeli akan bir seyir oldu. 

Faizlerin artması sektörü nasıl etkiliyor?

Muhakkak suretle etkiliyor. Burada bankaların kredi verme imkanını değerlendirmeliyiz. Çünkü bankaların kredi verme imkanı azaldığında, leasing şirketlerinin de bir noktadan sonra talebi karşılama etkinliği de azalıyor. O yüzden de faizlerin artıp azalmasından ziyade faizlerin beklenen ve bilinen bir dengede olması bizim için daha önemli. 2023 başında daha ziyade TL üzerinden işlem yapılıyordu. Yılın ikinci yarısından itibaren tekrar döviz bazlı işlemler konuşulmaya başlandı. Ama talepte öyle belirgin bir daralma veya belirgin bir dövize kayış yok. Stabil olarak devam ediyor. Tabii leasing, yatırıma finansman sağlayan bir sektör; yani kısa vadeli fonlama yapan ya da işletme sermayesi fonlayan bir sektör değil. Haliyle bizim burada etkin olabilmemiz için ülkede yatırım ortamının, iştahının belli bir dengede ve düzeyde kalması lazım. Ani hareketler, belirsizlikler, öngörü eksiklikleri yatırımcıyı karar almaktan alıkoyuyor ve talebi azaltıyor. Ne kadar öngörü sahibi olabilirseniz veya beklentiler daha anlamlı hale gelebilirse o kadar talep normal yerine çekilebiliyor. Geçen yıl bunun farklı örnekleri de yaşandı. Özellikle bir nevi enflasyona karşı koruma olacağı düşüncesiyle otomobil alımında olduğu gibi iş makineleri ya da makine ekipman alımlarına yönlenme oldu. Talebin ihtiyaçla değil biraz daha korunma amaçlı arttığı dönemleri deneyimledik. 

2024`ün ilk ayları sektör için nasıl başladı? Şirketiniz ve sektör gözlemlerinize göre leasingde talep nasıl gidiyor? 

2024`ün ilk ayını tam olarak görmüş durumdayız. Geçen yılın son dönemine benzer bir durum var. Hatta ocak ayı tescil edilen sözleşme tutarı 427 milyon dolar oldu. Bu da geçen yılın ikinci yarısına benzer bir akışı gösteriyor. Uygulanan para ve ekonomi politikalarının devamlılığı ve bu devamlılığa olan inanç devam ettiği müddetçe bunun çok bozulacağını düşünmüyorum. 

Bugünlerde hangi iş alanlarından daha iyi talep görüyorsunuz? 

Esas itibarıyla yıllara dayalı istatistiklere baktığımızda belli mal grupları, ürün grupları var. Bunlar genellikle iş makineleri, tekstil makineleri, metal kesim makineleri diye kendi içinde ayrılan ama makine ekipman diye tek başlıkta toplayabileceğimiz mal grupları. Özellikle 2022 ve 2023 yılında yüksek artış gösteren alan, ulaşım araçları oldu. Araç kiralama, filo kiralama yapan şirketlerin leasing sektörüyle kesişmesi biraz daha yüksek hacimli oldu. 2 yıl içinde ciddi artış kaydedildi. 2024`te de yıllar içinde çok değişmeyen ürün alanlarında çok ayrıştırmadan büyümeye devam edeceğiz. Araç kiralama faaliyet döngüsüne paralel yine sektörümüzün müşterisi olacaktır ama 2023`teki kadar hızlı olmayacaktır. Orada beklentiyi doğru konumlandırmak lazım. Bir diğer taraf, tüm sektör oyuncularının yöneldiği enerji sektörü. Burası bizim 2024`te daha atik olmak istediğimiz bir alan. Yenilenebilir enerji ekipmanlarının sektördeki payı oldukça düşük, yüzde 3`lerde… Biz kendi kırılımımızda bunun üzerinde paya sahibiz, artırarak devam etmek istiyoruz. Enerji tarafı, geçen yıl enerji fiyatlarından dolayı ivme kaybetti, faiz oranlarının da yükselmesiyle fizibiliteler ilk cazibesini korumadı. Ama şimdi yavaş yavaş yerine geliyor. Yakın dönemde AB`de de karbon emisyonuyla ilgili sınırlamalar gelecek. Haliyle bu yatırımların yapılması elzem görünüyor. 

2024 sonunda işlem hacminde ne kadar büyüme bekliyorsunuz?

Şu andaki gidişatı dengeli görüyoruz. Yerel seçimler sonrasına piyasada beklenen bir ilave sıkılaştırma olgusu var. Bunun ne şekilde olacağını da dikkate alarak, belki bir miktar daha sınırlamalar olsa da yine de 2023`e nazaran ılımlı bir büyüme olacağını düşünüyoruz. Dolar bazında işlem hacminde yüzde 10 büyüme ve yüzde 10`luk yeni işlem artışı olur diye düşünüyoruz. Yurt dışında küresel pek çok jeopolitik gerilim var. Bunların ticarete, ekonomiye, ülkeye nasıl yansıyacağını görmek gerekiyor. Bir diğer taraftan özellikle Amerika başta olmak üzere gelişmiş ülkelerin merkez bankalarının yılın en azından ikinci yarısından itibaren faiz indirimlerine başlayacağı konuşuluyor. Buralarda olabilecek iyileşme de özellikle yılın 3`üncü ve 4`üncü çeyreğinde ülkeye fon akışını sağlayabilir. Buna göre faiz oranları da daha aşağıda olabilir. Bu da yatırımcının, işin maliyet tarafını gözeterek iştahının artmasını sağlayabilir. 

2023`te net kâr 14,5 milyar TL. 2022 sonuna göre yüzde 271 artış var. Bu artış nasıl yakalandı? 

Ana unsur olmasa da alacaklardan bir kısmı, döviz olduğu için haliyle kurlardaki artış, bu alacakları ve dolayısıyla döviz gelirlerini yukarı çıkarıyor. Ancak ana unsur bu değil. Netice itibarıyla enflasyonist bir ortamdan geçiyoruz. TL olarak bakıldığında çok büyük artış var ama gerçekten reel artıştan bahsetmek mümkün değil. Enflasyon muhasebesine bizler de bir yıl sonra intikal edeceğiz, 2025`te gerçek resim biraz daha netleşecek. 

Kârlılık anlamında 2024 nasıl geçecek? 

Yine tıpkı bankacılık kesiminde olduğu gibi leasing şirketleri de özkaynak kârlılığında enflasyonu yakalamakta zorlanacaktır. 

Leasingde bugün sorunlu alacak oranı ne kadar? Bu yıl artış bekleniyor mu? 

Sorunlu alacak oranı yaklaşık yüzde 3. Burada 2024 için dramatik bir bozulma öngörmüyoruz.

“KÂRLILIKLA GELEN BÜYÜMEYİ HEDEFLİYORUZ”

ODAK İŞLER İş Leasing olarak 2023`ü leasing alacakları büyüklüğü olarak kiralama alacakları alanında en büyük ikinci pozisyonumuzu koruyarak kapattık. 2022`ye göre yüzde 35 artışla net leasing alacaklarımız 23,3 milyar TL`ye ulaştı. Konsolide net kârımız da 1,8 milyar TL oldu. Özkaynak kârlılığının eşlik etmediği bir büyümeyi hedeflemiyoruz, doğru da bulmuyoruz. Bu da belli alanlara konsantre olmamız anlamına geliyor. KOBİ`lerin ekipman yatırımları, enerji verimliliği tarafındaki yatırımlar ve imalat sanayi tarafındaki ihracatçı şirketleri hedeflemiş durumdayız. Özellikle son 2 yılda çok hızlı büyüyen ulaşım araçları alanında beklentileri karşılayacağız. Tarım tarafında etkin olma yönünde çabamız var.

YENİLERİ GELECEK 2023`ün son aylarında Fransız Kalkınma Ajansı kuruluşu Proparco`dan 40 milyon Euro kredi aldık. Bu kaynak tamamen yenilenebilir enerji tarafında kullanmak üzere alındı. Hedefimiz, 2024`te bunun tamamını yatırımın finansmanında kullandırmak. 2024`te yüksek ihtimalle yenileri de gelecek. Müşteri memnuniyeti ve operasyonel verimliliği artırmak için yeni bir proje başlattık. Sürdürülebilirlik tarafındaki hassasiyetimizi de devam ettireceğiz. BİST`in sürdürülebilirlik endeksindeki tek leasing şirketiyiz. 2024`te sektör büyüme oranının üstünde büyüme hedefimiz var. Kârlılıkla, aktif kalitesiyle desteklenen bir büyüme hedefliyoruz.

“REKABETTE HANDİKAP OLUŞTU”

VADELER KISALDI Sıkışan ekonomik koşullardan dolayı yatırımın finansmanında vadeler kısaldı. Yurt dışındaki kreditörlerden Türkiye`ye olan teveccüh azaldığı ya da bekleme dönemine geçtiği için haliyle vadeler biraz gerilemeye başladı. Daha önceki dönemlerde ortalama 48-60 aydan bahsetmek çok olağandı. 2023`teki yapılan sözleşmelerin ortalamasıysa 30 aylarda kaldı, bu da bize azami olarak 24-36 ayların ötesine geçilemediğini gösteriyor.

KATILIMIN ETKİSİ Leasing sektöründe işlem adetlerinden ziyade müşteri tabanını artırmak önemli. 2023`te burada artış sağlandı; 34-35 binlerde seyreden müşteri sayısı 38 bine geldi. Bu yıl müşteri sayısında 40 bini yakalarız. Burada bir olgu daha var; katılım bankaları da finansal kiralama işlemleri yapabiliyor. Katılım bankaları ilk defa leasing şirketlerini işlem hacmi olarak yakaladı. İşlem hacminde ilk defa yarı yarıya geldik. Bir önceki yıl, bu oran yüzde 65-35 oranındaydı. Bu, rekabette handikaplı hale dönüştüğümüz bir yapı. Katılım bankaları, bizden farklı olarak tasarruf sahiplerinden fon toplayabiliyor. Bu da ister istemez maliyet tabanında daha farklı bir yer oluşturuyor. Leasing şirketleriyse tamamen kendi özkaynakları, yurt içindeki finans kurumlarından, bankalardan ve yurt dışındaki kreditörlerden kaynak buluyor. Haliyle rekabet tarafında biraz handikap oluştuğu açık.

Reel büyüme olur mu?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

2024`te sektörde aktif büyüklük ve kredilerde büyümelerin enflasyon oranının altında kalacağı beklentisi hakim. En iyi senaryoda bile enflasyon kadar artış öngörülüyor. Bankaların ana fonlama kalemi mevduattaysa yüzde 5-10 bandında reel büyüme olacağı tahmin ediliyor.

Bankacılık sektörü, 2024`ün ilk aylarını düşük büyümeyle geçirdi. BDDK haftalık verilerine göre yılın ilk 7 haftasında 2023 sonuna kıyasla kredilerde sadece yüzde 3,8 ve mevduatta daha da düşük yüzde 1,6 büyüme mevcut. Sektör, hem enflasyonla mücadele için belirlenen sınırlamalarla hem yüzde 45`e dayanan politika faizi sonucu azalan taleple yoğun bir baskı altında. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı ve Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar, 2024`ün geçiş yılı olarak görülmesi gerektiğine dikkat çekiyor. Yıl sonuna kadar regülasyon ve makro ihtiyati önlemlerin devreden çıkmasını bekleyen Çakar, 2024`ün sıkı para politikası ve faiz düzleminde büyük yatırımların yılı olamayacağını, ancak yıl sonuna doğru daha iyimser bir tablo görülebileceğini belirtiyor. İş Bankası Genel Müdürü Hakan Aran, sıkılaşma sonrası için “İlk 9 ayda rahatlama göremeyeceğiz. Son çeyrekte enflasyon hedefinin tuttuğu görüldüğü anda bir miktar rahatlama görebiliriz” yorumunu yapıyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı`nın ifadesiyle “can acıtıcı seviyelere” gelen faizlerle bugün bireyler de şirketler de kredi almaya hiç hevesli değil. Hakan Aran da benzer görüşte ve kredi kullanımında iştahsızlık gördüklerini, bu döngünün kırılmasının ancak enflasyonun düşmesiyle mümkün olacağını düşünüyor. Peki bu ortamda sektör, önemli kalemlerinde yıl sonunda yüzde 40-45 bandında gelmesi beklenen enflasyonun üstünde büyümeyi yakalayabilecek mi? Bu yıl bankalar en önemli sınavı, aktif büyüklük, kredi ve mevduatta reel büyümelere imza atmak için verecek. 

2023`TE EKSİDE

Aslında aktif büyüklükte, 2022 ve 2023 yıllarında da enflasyonun altında bir büyüme yaşandı. 2023`te enflasyon yüzde 64,8 iken sektörün aktifteki artışı 0,9 puan daha altta, yani yüzde 63,9 ile kapandı. Burada ana etken, bilançoda yüzde 50 paya sahip kredilerde 2023`te büyümenin, yüzde 54 ile enflasyonun 10 puan altında gerçekleşmesi. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, “Aktif büyümesini tetikleyen en önemli faktör, kredilerdeki büyüme olduğu halde ülkemizde son iki yıl kredi büyümesini belli bir sınırın altında tutabilmek için uygulanan ilave zorunlu karşılık ayırma ve menkul kıymet bulundurma gibi politikalar nedeniyle bankalar müşterilerini önceden planladıkları kadar fonlayamadı. Dolayısıyla kredi büyümesi sınırlanırken aktif büyüklüğü de sınırlandı” diyor. Ayrıca Polat`a göre 2023 yazına kadar Merkez Bankası tarafından politika faizinin artırılmaması ve buna bağlı olarak enflasyon altında baskılanan mevduat ve kredi faizlerinin bilançoya sınırlı büyüme olarak katkı vermesi de bir diğer önemli neden. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Vergi Bölümü Şirket Ortağı Levent Atakan da bu dönemde mevduatlar enflasyonun üzerinde artarken kredilerin enflasyon oranının altında oluştuğuna değiniyor. Levent Atakan, “Burada kredi vermeye ilişkin sınırlamalar ve kredi kârlılığının ana etkenler olduğunu söyleyebiliriz” diyor. 

TREND KIRILIR MI?

Aktif büyüklükte son iki yıldır süren bu olumsuz trend, bu yıl kırılabilir mi? Bankacılık danışmanlarına göre bu göstergede reel büyümenin artıya dönmesi zor olacak En iyi ihtimalle enflasyon oranı kadar büyüme olası. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, 2024`te aktif büyüklükte ivmenin, enflasyon oranının altında olacağını tahmin ediyor. Atakan`a göre bu yıl sektörde aktif büyüklüğü, yerel seçimlerin sonuçları, enflasyonla mücadeledeki tutarlılık ve mevcut ekonomi politikalarının kararlı olarak sürdürülmesi doğrudan etkileyecek. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, 2024 yılı için bankacılıkta aktif büyüme oranının yüzde 30-35 bandında olacağını öngörüyor. Polat, “2024 yerel seçimler sonrası beklenen bazı makro ekonomik değişimler olduğu gibi bazı analistlerin hiç beklenmedik değişimlere de şahit olabileceğimizi belirtmesi nedeniyle stabil ve öngörülebilir olmayan, aynı zamanda da aktif pasif yönetimi anlamında kolay bütçelenebilir bir yıl olmayacağı görüşündeyim. Bu nedenle enflasyon beklentileriyle çerçevelenmiş bir büyüme bekliyorum” yorumunu yapıyor. “Globalde faiz indirimlerinin zamanlaması ve hızı önem kazandı. Gelişmiş ülke merkez bankalarının politika faizlerini daha erken indireceğine yönelik beklentiler arttıkça gelişmekte olan ülkelere fon girişi hızlanıyor” diyen Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, TCMB Piyasa Katılımcıları Anketi`nde 12 ay sonrası enflasyon beklentisinin yüzde 39 olmasına paralel bankaların ticaride ve özellikle riski düşük KOBİ`lerde kredi kullandırmakta daha istekli olmaya başladığını belirtiyor. Tolga Moral, 2024 için aktif büyümenin enflasyonla aynı düzeyde olacağını tahmin ediyor. 

EN ZOR ALANLAR 

Bankacılıkta 2024`ün en zor büyüme yazılacak alanı, krediler olacak. 2023`ün ikinci yarısından bu yana kredilere olan düşük talep, reel büyüme yakalama umudunu söndürüyor. Zaten banka yöneticileri de bu yıl için kredilerde ihtiyatlı büyüme tahminleri açıklıyor. 2023 Haziran ayından itibaren normalleşme döneminde olunduğunu belirten Akbank Genel Müdürü Kaan Gür, “Merkez Bankamızın amacı, fiyat istikrarını sağlamak. Parasal sıkılaştırmaya yönelik ciddi bir program uygulanıyor” diyor. Şubat başında alınan yeni kararlarla bankacılık sisteminin zorunlu karşılıklar kaynaklı maliyet baskısının belli bir noktada desteklendiğini aktaran Kaan Gür, bunun da krediye olan iştahı biraz daha yukarı çekeceği düşüncesinde. Gür, bu yıl toplam TL kredilerde yüzde 40 civarı büyüme bekliyor. Türkiye Bankalar Birliği (TBB) Başkanı ve Ziraat Bankası Genel Müdürü Alpaslan Çakar da bu yıl için yüzde 40-45 bandında enflasyon ve yüzde 40 civarında bir kredi büyümesi beklediğini dile getiriyor. Çakar, “Bu yılın sonunda değişken faizli, gelecek yılın başından itibaren ise normal akışında bir kredi piyasası oluşmasını bekliyorum” şeklinde konuşuyor. “Soğumanın getirdiği bu faiz seviyesinde krediye talep bir şekilde azalacak. Hem tüketici hem ticari krediler de azalacak” diyen HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, bu yıl sonunda kredi büyümesinin kurdan arındırılmış şekilde yüzde 30 olacağını öngörüyor. Kervancı, ihracat odaklı bir politika izlendiği için sadece ihracatçı tarafında kredilerde artış olacağını, iç tüketime yönelik iş yapan alanlarda kredi talebinin sabit gideceğini düşünüyor. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan`ın tahminiyse şöyle: “2024`te sektörde, halihazırdaki para politikası uygulandığı ve alınan aksiyonlar devam ettiği sürece enflasyon beklentisi paralelinde kredi büyümesi görebiliriz.” 

SENARYOLAR NE YÖNDE?

Kredilerde bu yıl regülasyonların izin verdiği alanlarda yani KOBİ, yatırım kredileri ve ihracatçılara yönelik finansmanlarda daha güçlü büyüme beklentisi hakim. Kredi büyümesinin enflasyon oranının altında, yüzde 30-32 bandında olabileceğini aktaran EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, büyük şirketler tarafında kredi kullanımında farklılık beklemiyor. “Büyük şirketlerde kurumsal krediler devam edecek gibi görünüyor. Asıl sorun KOBİ ve altı işletmelerin nakit ihtiyacının nasıl teminatlandırılacağı ve kredi faiz oranlarının nasıl fiyatlanacağı noktasında” diyen Atakan`a göre en iyi senaryo, yılın 3`üncü çeyreğinin sonlarına doğru enflasyonun düşme eğrisinin artması ve kredi maliyetlerinin de buna bağlı azalmasıyla üretimi destekleyen kredi büyümesi yaşanması. Tabii 2024 Türkiye için ekonomik iyileşmenin belirgin olarak gerçekleşmesi durumunda kredi büyüme trendi olumluya da dönebilir. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, dış ticaretteki olumlu gelişmelerin ihracat odaklı işletmelerin ve sektörlerin büyümesini destekleyebileceğinin ve burada kredi ivmesinin artabileceğinin de altını çiziyor. Yıl içinde büyümeyi etkileyecek en önemli gelişmelerden biri, son dönemde sıkça konuşulan kredi kartlarına ve bireysel kredilere getirilecek önlemler. Bu önlemlerin çerçevesine göre, çok hızlı büyüyen bu alanda ivme gerileyebilir. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, 31 Mart sonrası seçimlerin sona ermesiyle parasal sıkılaşmayı desteklemek adına bireysel kredilerde ve kredi kartlarında ciddi bir baskı dönemi olacağını öngörüyor. “Ticari ve KOBİ tarafının enflasyona yakın büyüme seyretmesi çok muhtemel, yüzde 30`lar seviyesinde ortalama kredi büyümesi görebiliriz. Bankacılık için çok zor bir yıl olacağını söylemek doğru olacaktır” yorumunu yapıyor. 

MEVDUAT HEP ARTIDA

Son beş yılı incelediğimizde mevduat tarafında reel büyümenin her yıl yakalandığı görülüyor. Mevduatın pozitif ayrışmasının birinci nedeni, özellikle 2020 sonrası döviz tevdiatının gerek yabancı para cinsinden artışı gerek devalüasyon nedeniyle ortaya çıkan kur artışı olarak açıklanıyor. Bununla beraber bankalar için ağırlıklı fonlama kaynağı olarak mevduatın ön plana çıkması da enflasyon oranının üstünde büyüme getiriyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, bu yıl için mevduatta kurdan arındırılmış şekliyle yüzde 50 büyüme beklediğini açıklıyor. Akbank Genel Müdürü Kaan Gür, 2023 sonuna doğru bankacılık sektöründe fonlama maliyetlerinde ciddi artış meydana geldiğini kaydederek, “Bu da ister istemez mevduat faizlerini aşağı yönlü biraz baskıladı. Merkez Bankası`nın zorunlu karşılıklara faiz ödeme kararı almasının ardından mevduat faizlerinde tekrar yukarı yönlü bir hareket oldu” diyor. Mevduat faizlerinin yüksek seyretmesiyle tasarruflarını burada değerlendirmek isteyen kesim artıyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, 2024`te kredilerde yüzde 40 ve mevduatta yüzde 50 büyüme öngörüyor. Bu yıl mevduat büyümesini doğru okumak için KKM trendini de iyi izlemek gerekiyor. KKM`den TL`ye kayışın ilk göstergelerinin ocak itibarıyla görüldüğünü söyleyen Ayşegül Adaca, artan ivmeyle 2024 sonuna doğru KKM`de çıkışın kendiliğinden tamamlanacağı görüşünde. “Diğer yatırım enstrümanlarından mevduata dönüş de söz konusu” diyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, en iyi senaryoda reel getiri sağlaması durumunda enflasyonun yüzde 10-15 üstünde bir mevduat büyümesi görülebileceğini belirtiyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan da burada enflasyonun yüzde 5-10 üstünde büyüme olacağını aktarıyor.

“REGÜLATİF SINIRLAR DAHİLİNDE KALACAK”
RECEP BAŞTUĞ / GARANTİ BBVA GENEL MÜDÜRÜ

MAKROYA UYUMLU Parasal sıkılaşma adımlarının bankacılık üzerinde yansımalarını görüyoruz. Faizlerdeki artış trendinin doğal olarak kredi talebine etkisi oldu. Kredi büyüme sınırlamaları devam ediyor. 2024`te, parasal sıkılaşma ve büyümedeki dengelenmeyle uyumlu, enflasyonun altında bir TL kredi büyümesi bekliyoruz. Sektörde bilançoların gelişimi makro politikalara uyumlu olacak.

ENFLASYONUN ALTINDA Ekonomi yönetiminin, enflasyon ve cari açığı gözeterek makro politikalarda disiplinden taviz vermeme stratejisini 2024 boyunca uygulayacağını düşünüyoruz. Bu nedenle kredi büyümeleri hem bireysel hem tüzelde enflasyonun altında ve regülatif sınırlar dahilinde kalacak. Öte yandan finans sektörü, sürdürülebilir iş modellerine geçiş sürecinin önemli bir parçası haline geldi. Sürdürülebilir yatırımların artmasıyla sektörde yeşil finansman hacminin hızlanmasını bekliyoruz.

“KREDİLERİN PAYI ARTACAK”
MURAT BİLGİÇ / TSKB GENEL MÜDÜRÜ

NEGATİF İŞTAH 2023`ü iki ayrı dönemde değerlendirebiliriz. Bankacılık faaliyetleri açısından enflasyon ve yılın ilk yarısında çok düşük kalan politika faiz oranları belirleyici unsurlar olarak öne çıkmıştı. 2023`ün önemli bölümünde etkileri devam eden destekleyici politikalarla iç talepte yavaşlama sınırlı kalırken dış talepte ivme kaybı gözlendi. Yılın ikinci yarısından itibaren makro ihtiyati düzenlemelerdeki değişikliklerle ekonomi politikalarında kayda değer bir normalleşme gerçekleşti. İkinci yarıda enflasyonla mücadele kapsamında piyasadaki TL faiz oranlarındaki yükselişle TL cinsinden kredilere talep önemli ölçüde azaldı. Yılın son çeyreğindeyse piyasadaki kredi iştahının reel anlamda negatif alandan nötr seviyelere geldiğini söyleyebilmek mümkün.

BÜYÜME VAR MI? 2024 yılında bankaların yabancı para cinsinden kredi kullandırımlarında küçük de olsa görece bir artışla kredilerin aktifler içindeki payının artacağını öngörüyoruz. 2024 yılı beklentilerinde TL cinsi kredilerdeki faiz oranının yüksek seyretmesi durumunda, yabancı para cinsinden kredilere olan talepte bir miktar artış görülebilir. Ötelenen yatırımların finansmanının yanı sıra ihracatçı ve döviz geliri olan ticari şirketlere verilen kurumsal kredilerde artış olması muhtemel. Bu eksende, bankaların kurdan arındırılmış olarak düşük oranda da olsa yabancı para kredi portföylerinin büyümesini ve TL kredilerde de enflasyona paralel bir büyümenin gerçekleşmesini bekliyoruz. TSKB olarak biz 2024 yılında kredilerde kurdan arındırılmış olarak yüzde 10 büyüme öngörüyoruz.

Tehlikeli yükseliş

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Kasım 2023 verilerine göre sektörde personel giderleri yıllık yüzde 121,8, personel dışı faaliyet giderleri yüzde 123,8 yükseldi. 2024`te tüm oyuncular için operasyonel giderlerin yönetimi ana odak noktası olacak. Kârlılığa olumsuz yansıyan işletme giderlerindeki artışın, yılın ikinci yarısında düşmesi bekleniyor. Ancak yine de enflasyonun üzerinde olacağı öngörülüyor.

Merkez Bankası`nın faiz kararları ve enflasyonla mücadele için kredilere getirilen sınırlamalarla bankacılık sektörünü zor bir yıl bekliyor. Enflasyon, sektörde oyun alanını kısıtlıyor. Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, “Sektörümüz açısından 2024`te en dikkat edilecek konulardan biri, operasyonel giderlerin yönetimi olacak” diyor. Dinç`e göre 2023`te bankacılıkta işletme giderleri çok hızlı artış gösterdi. Dinç, “Hiçbirimiz böyle bir artış beklemiyorduk. Sektörün operasyonel giderleri, maalesef hem enflasyon hem global enflasyonun getirdiği BT harcamaları neticesinde arttı. Gelir-gider rasyolarında 2023`te eski yıllara göre zorlandığımızı düşünüyorum. 2024`te burayı iyi yönetmemiz lazım” yorumunu yapıyor. Maliyetlerdeki artış, en net olarak sektörün gider kalemlerinden takip ediliyor. BDDK aylık verilerine göre sektörün işletme giderlerinin toplam aktiflerden aldığı pay, Ekim 2023`te yüzde 1,93`e ve bir ay sonra kasım sonunda yüzde 2,12`ye yükseldi. Sadece iki ayda 0,4 puanlık artış söz konusu. Bu göstergede Eylül 2023 sonunda, 2022 Aralık sonunda yakalanan yüzde 1,73`e ulaşıldı. Maliyetlerdeki hareketliliği ortaya koyan bir diğer gösterge ise işletme giderlerinin toplam gelirler içindeki payı. Bu rasyo ne kadar düşük olursa sektör o kadar uygun maliyet ve verimle çalışıyor. Bu pay da 2022 yılında yüzde 19,8-22,8 arasında seyrederken 2023`ün ilk çeyreğinde yüzde 42,5`e, ikinci çeyrek sonunda yüzde 35,7`ye ve eylül sonunda yüzde 33,2`ye yükseldi. 

EN ÇOK ARTAN KALEMLER 

Bankacılıkta işletme giderlerinin içine personel, kira, amortisman, bakım-onarım, reklam-pazarlama gibi işletmenin devamlılığı için yapılan harcamalar giriyor. 2022 ve 2023`te yüksek enflasyonun da etkisiyle bankalar, nominal anlamda büyük kârlar yazdı. Ancak 2024`te işler değişiyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, enflasyonist ortamın bankacılık sektörünün üzerinde maliyet baskısı oluşturacağını dile getiriyor. Kervancı, “En büyük kaynağımız insanlarımız, onları enflasyona karşı ezdirmemek için maaş ayarlaması yapmamız gerekiyor. Bir yandan regülasyonlar değişiyor. Bu nedenle BT tarafında sürekli yatırım gerekiyor. Bunların hepsi maliyet yaratan unsurlar. Dolayısıyla maliyetlerin yakından takip ve kontrol edilmesi gereken bir döneme giriyoruz” diyor. Adını vermek istemeyen eski bir banka yöneticisi, artık enflasyonun düşme trendine girdiği 2024`te yazılan giderlerin bankalarda birden göze batmaya başlayacağını, bu nedenle yöneticilerin ajandalarında özellikle maliyet yönetiminin odak haline geldiğini belirtiyor. Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, Ekim 2023 BDDK aylık sektör verilerine göre personel giderlerinin yıllık bazda yüzde 120 ve personel dışı faaliyet giderlerinin de yüzde 172 arttığını açıklıyor. Böylece sektörde Ekim 2023 sonunda toplam faaliyet giderleri yüzde 150 artışla 418 milyar TL seviyesine ulaştı. Dinç, personel giderlerinde gerek yüksek seyreden enflasyon gerekse asgari ücrete iki kez yapılan zam nedeniyle artış olduğuna dikkat çekiyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, bilgi teknolojileri, kira ve personel maliyetlerinin bankaların işletme giderleri arasında en yüksek tutardaki kalemler olduğunu söylüyor. Nurol Bank Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Akkurt, 2023`te şube kiraları, elektrik, doğal gaz gibi giderlerin enflasyonun üzerinde arttığına dikkat çekiyor. Kira tarafının net görülebileceği bir kalem yok, ancak danışmanlar burada yüzde 100 civarı yükseliş olduğu düşüncesinde. Bu artışların tümü, beklenen 2023 sonu enflasyon oranı olan yüzde 65`in üzerinde. Nurol Bank Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Akkurt, bankacılıkta işletme giderlerinin ortalama toplam aktiflere oranının yüzde 3`ü geçtiği durumda sektörün “fazla masraf” yazdığı anlamına geleceğini aktarıyor. Bu noktada maliyet yönetimi, “acil” sinyali veriyor. 

KÂRA NASIL YANSIYOR? 

Giderlerdeki beklenmeyen artış, bankaların kâr tablolarına olumsuz etki yapıyor. Bankacılığın yüksek enflasyondan en çok etkilenen sektörlerin başında geldiğini belirten Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, “Faaliyet giderlerinin etkin yönetimi, her zamankinden daha önemli hale gelecek. Geçmiş dönemde ölçüsüz dağıtılan maaş promosyon bedellerinin bilançolardaki etkisini görmeye başlayacağız” şeklinde konuşuyor. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, 2023`te enflasyon ve yılın ilk yarısında çok düşük kalan politika faiz oranlarının sektör için belirleyici unsurlar olduğunu vurgulayarak kredi büyümelerine karşı sabit menkul kıymet uygulamasının getirilmesiyle bankaların faaliyetlerini, negatif faiz marjıyla sürdürdüğünü, yüksek enflasyonun etkilerini azaltmak için yüksek oranda TÜFE`ye endeksli menkul kıymet yatırımını tercih ettiğini söylüyor. Bilgiç, “Bu faktörler neticesinde bankaların bilançoları nominal bazda büyüse de reel ve kurdan arındırılmış olarak aslında kredilerde 2023 içinde küçülmeler gerçekleşti. Ayrıca artan operasyonel giderler kârlılık üzerinde aşağı yönlü baskı yaptı” diyor. Bankalar verdikleri kredi faiz oranlarını belirlerken fonlama maliyetini ve kayıp/kaçak riskini ana maliyet kalemleri alarak hesap yapıyor. Burada işletme giderlerinin etkisinin minimal düzeyde kaldığını açıklayan Nurol Bank Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Akkurt, “Her bankanın farklı öz sermaye kârlılığı (ROE) hedefi olur. Bu hedefi yakalamak için çeşitli geri dönüşlerle gider kalemlerinde gerekli düzeltmeler yapılır” diyor. 

2024`TE NE OLUR? 

Merkez Bankası`nın son faiz artırımı sonrası, mevduat faizleri ocak ortası itibarıyla yüzde 40-45 seviyesinde hareket ediyor. Ticari kredi faizleri yüzde 55 ve bireysel ihtiyaç kredisi faizleri de yüzde 60`ların üzerinde gidiyor. Hem bu yüksek faizlerin piyasadaki talebi etkilemesi hem kredi alanlarına getirilen büyüme kısıtlamalarıyla 2024`ün bankacılıkta daha sakin olacağı beklentisi hakim. 2024`te kredilerde Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, maksimum yüzde 42 büyüme tahmin ediyor. Fibabanka Genel Müdürü Ömer Mert de benzer oranlarla kredilerde büyümenin yüzde 36-40 arasında olacağı fikrinde. Bu yavaşlayan ortamda, 2024`te işletme giderlerindeki artışın kontrol altına alınması kritik önem taşıyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, bu yıl enflasyonla beraber maliyet artışlarının daha normalleşeceğini düşünüyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, bankaların faiz giderleri, insan kaynakları ve diğer faaliyet giderleri olarak üç büyük harcama kalemi olduğunu aktararak, “En büyük gider olan faiz giderleri, 2022`de yüzde 20`lerdeyken aralık ayında yüzde 50`yi aşıyordu. 2024`e sektör, mevduat giderlerinde yüzde 100`e yakın artışla başlıyor” diyor. Adaca, daralan net faiz marjlarıyla bankaların kâr için gider yönetimine çok dikkat edeceklerini belirtiyor. “İnsan kaynağı maliyeti, yapılması gereken düzeltmelerle 2023`te yüzde 100`ün üzerindeydi, 2024`te de bu tempo devam edecek. Diğer faaliyet giderlerinde, 2023`teki gibi bu yıl da yüzde 100`ün üzerinde artış bekliyoruz” diyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, “2024`te giderlerde enflasyonun üzerinde artış olmaya devam edeceğini bekliyoruz. Kredi faiz maliyetlerinin de 2024`te yükseleceğini ve birçok bankanın selektif kredi uygulamasına devam edeceğini öngörerek geliriniz kontrollü büyüyorsa giderinizi kontrol etmek de bir zorunluluk olacak” yorumunu yapıyor. Nurol Bank Yönetim Kurulu Başkanı Ziya Akkurt ise daha olumlu yaklaşıyor. Akkurt, 2024`te tüm sektörlerde mal ve hizmet fiyatlarının enflasyonun üzerinde artmasının beklenmemesi nedeniyle 2023 gibi bir tablo öngörmüyor. Akkurt,“Enflasyon kontrol altına alınmaya başlandı, belli bir patikada ilerleyecek. Bundan sonra fiyat artışları mantıklı olacak. Yıl genelinde giderlerde ivme mantıklı gider” yorumunu yapıyor. 

KONTROL ŞART

Maliyette etkin yönetim için bankaların atabileceği adımlar sınırlı. Adını vermek istemeyen bir bankanın eski yönetim kurulu başkanı, bu yıl özellikle tüm oyuncuların şube verimliliğine bakacağını ve kârlı çalışmayan şubelerin birleştirmeler ya da kapanmalarla elimine edilebileceğini düşünüyor. Ayrıca özel bankalar tarafında kârlı görülmeyen müşteri segmentlerinden çıkış yapma stratejisi de izlenebilir. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, işletme giderleri ve insan kaynağı maliyetindeki artışın, enflasyonist ortamın düzeleceği öngörüsüyle sadece geçici bir süre devam edeceği görüşünde. Bu nedenle 2024`ün bir plato dönemi olarak görülebileceğini, yeniden büyüme beklenen 2025`e hazırlık yılı olarak görülmesi gerektiğini belirtiyor. Bu yıl bankalarda daha çok alanda dijitale dönüşümün hızlandırılması ve verimliliği artıran projelerin çoğalması gündeme gelecek. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, bu dönemde dijital kanallar üzerinden yapılan işlemlerin sayısının daha da artacağını ve şube sayısında azalmaların gerçekleşebileceğini dile getiriyor. Burada global bir trend olarak hayatımıza daha çok giren yapay zekaya da önemli görevler düşecek gibi görünüyor. Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, gelecek dönemde “üretken yapay zeka” teknolojisini daha fazla konuşacaklarını, böylece yalnızca mevcut verileri analiz etmenin ötesinde yeni data üreterek yeni içerik ortaya koyabileceğini, daha geniş bir müşteri tabanına daha yüksek kalitede terzi işi hizmet sunabileceklerini anlatıyor.

EN HIZLISI “KAMU”

YÜZDE 200`ÜN ÜZERİNDE İşletme giderlerinin yıllık artış hızına, 2023 Eylül sonu solo bilançolara bakıldığında 20 banka için farklı sonuçlar dikkat çekiyor. Sektörde toplamda yıllık bazda artış hızı, yüzde 63-286 arasında geniş bir bantta seyrediyor. Konvansiyonel ve katılım bankalarında, kamu oyuncularının sektördeki en yüksek yıllık maliyet artışına sahip olması dikkat çekici. Ziraat Bankası`nın 2023 Eylül`de geçen yılın aynı dönemine göre giderleri yüzde 286,4 artarken Ziraat Katılım`da bu oran yüzde 244,5`i buluyor. 5 büyük kamu bankası içinde Halkbank yüzde 206,7 artışla en düşük ivmeye sahip. Giderlerin artış hızında, kamu bankalarında yüksek sayıda şubeyle çalışma tercihinin sürmesinin önemli etkisi var.

ÖZELLERDE DURUM En büyük dört özel bankadaysa yıllık gider artış hızları, yüzde 116-157 arasında seyrediyor. Bu kategoride en düşük artış hızı Garanti BBVA`da. Danışmanlara göre özel bankalarda son 5 yılda dijital bankacılığa kayışla birlikte şube birleşmeleri, şube sayısındaki düşüş asıl farkı yaratıyor. Katılım bankalarından Kuveyt Türk de giderlerinde son bir yılda yüzde 72,7 gibi kontrollü bir büyümeyle bir adım önde gidiyor.

“YÜZDE 40 ARTIŞ OLUR”
YAMAN POLAT DELOITTE TÜRKİYE FİNANSAL HİZMETLER END. LİDERİ

NE OLDU? Ülkemizdeki enflasyon nedeniyle özellikle bankalara yönelik mal/hizmet ve danışmanlık ücretleri çok ciddi şekilde artış gösterdiği için işletme giderlerindeki artış, bankaların 2023`te kontrol etmek için en çok uğraştığı kalemlerden biri oldu. Önceki yıllarda TÜFE endeksli kağıtların değer artışıyla bunu dengeleyebiliyorlardı. Ancak 2023`te bu kağıtların üzerindeki sınırlama nedeniyle bu fayda biraz daha limitli olabildi. Bu da personel giderlerindeki enflasyona bağlı artışla işletme giderlerinin artışının önemli bir nedeni oldu. İşletme giderlerindeki artış kısmi olarak komisyonlara yansıtılabildi. Faiz oranlarıysa piyasa ekonomisi çerçevesinde yükseltildi.

ODAK NOKTASI 2024, kârlılıkta tüm banka yönetimlerinin karamsar olduğu bir yıl olacak. Bu nedenle gider yönetimi, her zamankinden daha da fazla odak noktası diyebiliriz. Hizmet alımlarında maksimum enflasyon beklentisi olan yüzde 40 oranında artış bekliyorum. Mal alımlarının da özellikle BT donanım giderlerinin ithalat ve kurdan etkileneceğini de dikkate alırsak, yüzde 60 civarında artabileceğini düşünüyorum. Personel giderleri ise yıllık enflasyon artışına ek olarak yüzde 20 daha yüksek bir oranda gerçekleşecektir. Bankalar işletme giderlerini net şekilde enflasyon beklentisiyle çapalıyor. Buna uygun şekilde bankayla iş yapmak isteyen tedarikçiler, uzlaşmayla devam ediyor.

“KÂRLILIKTA OLUMSUZ ETKİ YARATACAK”
LEVENT ATAKAN / EY TÜRKİYE FİNANSAL HİZMETLER SEKTÖR LİDERİ

KRİTİK ŞEHİRLER BT, kira ve personel maliyetleri bankaların işletme giderleri arasında en yüksek tutardaki kalemler. Bu artışların tümü beklenen 2023 sonu enflasyonu olan yüzde 65`in üzerinde seyrediyor. Büyük şehirlerdeki enflasyon, Türkiye ortalamasının oldukça üzerinde. Özellikle İstanbul ve Ankara bu noktada farklılaşıyor. Ek olarak belli standartlara sahip, nitelikli personeli sadece enflasyon artışıyla elde tutmak ve bu kişilerin hayatlarına aynı standartlarda devam etmelerini sağlamak şu an için çok mümkün değil.

ETKİLİ ADIMLAR Maliyet yönetimi için dijital dönüşümün hızlandırılması, şubesiz bankacılık, çalışan verimini artıran projeler gibi birçok alanda fırsatlar geliştirilmesi mümkün. Buna ek olarak bu maliyetin özellikle şube işlem maliyetlerine yansıtılması da ücretlendirmeyle alternatif olarak düşünülebilir. Ancak burada BDDK ücret düzenlemelerini unutmamak gerek. Günün sonunda enflasyondan fazla gider artışları, 2024`te de devam edecek ve kârlılık üzerinde olumsuz etki yaratacak.

“Sermaye kârlılığı, enflasyonun altında kalacak”

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Bankacılık için 2024 sakin başladı. HSBC Türkiye Genel Müdürü SELİM KERVANCI, “can acıtıcı seviyede” bulduğu faizler nedeniyle bu yıl kredilerde talep beklemiyor. “Bu faiz seviyesinde krediye olan talep, hem tüketici hem ticari kredilerde azalacak” diyen Kervancı, marjlardaki daralma, aktif kalitesindeki bozulma olasılığı ve banka gelirlerindeki baskı nedeniyle 2024`te sermaye kârlılığının enflasyonun altında, yüzde 30`larda olacağını öngörüyor.

Bankacılık sektörü yeni yıla sakin bir tempoyla başladı. Bunda ekonomi yönetiminin attığı adımlar etkili oluyor. Hem şirketler hem tüketici tarafında kredi talebi düşük. “Soğumanın getirdiği bu faiz seviyesinde krediye talep bir şekilde azalacak. Hem tüketici hem ticari kredilerde azalacak” diyen HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, bu yıl sonunda kredi büyümesinin kurdan arındırılmış şekilde yüzde 30 olacağını öngörüyor. Mevduat tarafındaysa yine kurdan arındırılmış şekliyle yüzde 50 büyüme beklediğini dile getiren Kervancı, ihracat odaklı bir politika izlendiği için sadece ihracatçı tarafında kredilerde artış olacağını, iç tüketime yönelik iş yapan alanlarda kredi talebinin sabit gideceğini düşünüyor. Bu yıl bankaların aktif kalitesinde de dikkatli olması gerektiğini düşünen Kervancı, “Faizlerin geldiği noktada hem kredi tarafında talep azalacak hem şirketler bu seviyelere ne kadar alışacak, ne kadar başa çıkabilecek noktası önem kazanacak. Sektörde bugün takibe düşen kredi oranı 1,6. Bu oran, yüzde 2,5-3 seviyelerine gelse bile normaldir. Burada bireysel kredi kartlarını ve KOBİ kredilerini yakından takip etmek lazım” yorumunda bulunuyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı ile sektörün 2024 görünümünü yılın fırsat ve risk alanlarını, bankanın bu dönem stratejisini konuştuk: 

2024 için nasıl bir tablo çiziyorsunuz? Nasıl bir yıl bekliyorsunuz?

 Her yeni yıla başlarken bir önceki yıldan daha zor olacak diyoruz; ama her yıl kendi zorluklarıyla geliyor. Biz Türkler zor işlerle başa çıkmaya alıştık. 2023, farklı bir yıldı. Seçimlerin ve depremin yaşandığı, jeopolitik risklerin daha fazla arttığı ve bankacılık sektöründe ezber bozan, kitaplarda yazmayan politikaların uygulandığı bir yıl oldu. Tabii ki herkes tarafından daha önce tecrübe edilmeyen bir politika seti olduğu için de birtakım endişeler yarattı ve biraz zorlu bir yıl oldu. Fakat seçimlerden sonra doğru bir yola girdik. Küresel olarak kabul edilmiş ve herkesin daha iyi anlayabildiği politika seti insanlara ileriye yönelik umut ve güven verdi. Şimdi doğru yolda ilerliyoruz. Bunu rakamlardan da görüyoruz. 900`lü seviyelere çıkan kredi risk primi (CDS), 300`lere geri gelmiş durumda. Kurda bir stabilite sağlandı, Merkez Bankası`nın rezervleri 150 milyar dolara yaklaştı, rezervleri artırma kararlılığı devam ediyor. Ayrıca komplike regülasyonların yavaş yavaş basitleştirildiği, daha esnetildiği bir dönemden geçiyoruz. 

 Gerçekten zor bir dönem... Bu süreç ne kadar sürer? 

 Tabii zaman ve sabır gerekli. En önemli konulardan biri, bu yolculukta sabırlı olmak. Çünkü eğer bu yoldan erken dönülürse bu, bugüne kadar çektiğimiz acıların boşa gitmesi anlamına gelir. Çünkü şu anda faizler can acıtıcı seviyede yüksek. Ama ekonominin de biraz dinlenmesi, soğuması gerekiyor. Bir atlet ne kadar iyi koşarsa koşsun sürekli yüksek hızda koşamaz, ne kadar doping de verseniz sürekli koşamaz. Aslında belki düşük faiz politikamız da atlete verilen doping gibiydi. Enflasyon hala yüksek seyrediyor, makul seviyelere gelmesi yılın ikinci yarısında olacak. Doğru yolda ilerliyoruz. Gittiğimiz yolda gitmeye devam edersek 2024 yılında gelişmekte olan ülkelerin hikayesini Türkiye yazar. Türkiye ekonomisi aslında potansiyel olarak dünyadaki ender ekonomilerden biri. Türkiye`de çok çeşitli bir ekonomi yapısı var. Aynı anda servis, turizm ve üretim üssü... Pandemi sonrası Avrupa tarafında tedarik zinciri anlamında ne kadar önemli bir ülke olduğu da anlaşıldı. Yılmazlığı yüksek ve çok iyi bir insan yeteneğimiz var. Ancak tasarruflarımız az, onun için banka olarak bizim de misyon olarak belirlediğimiz şekilde doğru politikalarla yurt dışından Türkiye`ye yatırım çekmeliyiz. 

 2024`te de bir seçim var. Seçim ekonomisinin etkileri nasıl olur? 

 Evet. Seçim doğal olarak belki bazı politikaların ötelenmesini gerektiriyor. Ama seçimden sonra, bunu ekonomi yönetimi de söylüyor, iç tüketimin kontrol altına alındığı, daha fazla ihracatçının ve özellikle de Türkiye`nin stratejisi için ileride önemli olacak sektörlere yatırım finansmanlarının önceliklendirildiği önlemlerin alınacağı, ekonominin soğutulacağı bir dönem bekliyoruz. Burada ihracat, yurt dışından temin edilecek finansmanlar önemli olacak. Tabii ki bütün bu politikaların da bankacılık sektörü üzerinde etkileri olacak. 

 Neler olacak bu etkiler?

 2023`te bankacılık sektörü üzerinde daha farklı zorluklar, riskler vardı. Özellikle faiz riski önemli bir riskti. Gerçi bankaların bilanço büyüklüğüne baktığınızda yönetilebilir bir riskti, yönetiliyor da… Ama bence ileriye yönelik olarak bu, farklı olacak. Dezenflasyonist ortamın ve soğumanın getirdiği bu faiz seviyesinde krediye olan talep bir şekilde azalacak. Hem tüketici hem ticari kredilerde azalacak. Tabii ki marjların baskı altında olduğu bir dönem olacak. Şu anda her ne kadar birtakım basitleştirmeler olsa da hala komplike bir düzen var. Örneğin TL tarafında birkaç çeşit faiz var. Buralarda basitleştirmeler devam ettikçe yılın ikinci yarısında oluşacak kural setlerine bağlı olarak aynı dönemde faiz marjının arttığı bir sürece girebiliriz. Bir nokta da bankaların önemli gelir kaynaklarından olan TÜFE endeksli Hazine bonolarında gelir düşecek. Yani 2024, bankacılık sektörü açısından kârlılıkların nispeten azaldığı,gelir yaratmanın daha zor olduğu bir yıl olacak. Gelir tarafında şu anda artan likiditeden dolayı, çok doğal olarak Merkez Bankası piyasadaki likiditeyi çekmeye çalışıyor. Bunu yaparken de zorunlu karşılıkları artırıyor, zorunlu karşılıklarda sıfır faiz yaratıyor. Bunun bankacılık sektörü üzerine ciddi bir gelir etkisi var. 

 Bu tablo kârlılığı nasıl etkiler? 

 Tüm bunlar, sektörün kârlılıkları negatif anlamda etkileyecek. Bu da sektörün sermaye kârlılığının enflasyonun altında büyümesi demek. 2024`te sektör beklentimiz, yüzde 30 sermaye kârlılığı. 2024 sonu beklenen enflasyon bundan yüksek. Bankacılık sermaye kârlılığının enflasyonun altında kaldığı bir dönem olacak. Düşük faiz dönemi Türkiye`de şirketlerin büyümesine neden oldu. Ama şimdi faizlerin geldiği noktada hem kredi tarafında talep azalacak hem şirketler bu seviyelere ne kadar alışacak, ne kadar başa çıkabilecek noktası önem kazanacak. Bunun için aktif kalitesini takip etmek önemli. Sektörde bugün takibe düşen kredi oranı 1,6. Bu, çok sağlıklı ve düşük bir oran. Ama burada birtakım artışlar bekleyebiliriz, yakından izlemek lazım. 

 Aktif kalitesinde nasıl bir bozulma beklentiniz var? Özellikle hangi segmentleri izlemek gerekir? 

 Sistemik risk yaratabilecek, bankaların kredibilitesini bozabilecek bir oran olmayacaktır. Zaten olduğumuz nokta, dünya standartlarında çok düşük bir oran. Bu oran, yüzde 2,5- 3 seviyelerine gelse bile ki tarihi olarak Türk bankacılığında takibe düşme oranları bu şekilde, normaldir. Bu göstergeyi gözetmek lazım. Burada bireysel kredi kartlarını ve KOBİ kredilerini yakından takip etmeliyiz. 

 Sektörün kredi büyüklüğü, Merkez Bankası`nın 12 Ocak verilerine göre 11,3 trilyon TL. Sizin gözlemlerinize göre kredi tarafında talep nasıl? 

 Kredi talebi azalıyor. Aslında kredi tarafında enflasyon ve kurdan arındırılmış rakamlara bakmalıyız. Bu yıl sonu için sektörde kredi büyümesinin kurdan arındırılmış şekilde yüzde 30 olmasını bekliyoruz. Faizlerin seviyesinin çok yüksek olmasından dolayı kredi talebinde azalma var. Yılın ikinci yarısında bir artış olabilir ama bu artışın yüksek olmasını beklemiyorum. İhracat odaklı bir politika izlendiği için ihracatçı tarafında krediler büyüyecek ama onun haricinde özellikle iç tüketime yönelik iş yapan alanlarda kredi talebinin sabit gideceğini düşünüyorum. 

Banka olarak ağırlıkla çok uluslu şirketlerle çalışıyorsunuz. Bu şirketlerin 2024 ajandalarında yatırım var mı?

 Doğru politikaların uygulanması herkesin Türkiye`ye bakış açısını olumlu şekilde etkiliyor. Özellikle yabancı şirketler açısından baktığınızda, her ne kadar faizler yüksek seviyede olsa da daha fazla sermaye koyup Türkiye`de daha öngörülebilir, belirsizliklerin kalktığı bir dönemde yatırım yapmaya sıcak bakıyorlar. Bugünse herkesin ajandası ortak. 

KOBİ kredilerinde tablo yıl boyunca nasıl gidecek?

 KOBİ tarafında da talep azalıyor. Faizler çok yüksek. Faizlerin düşmeye başladığı dönemden sonra birazcık kredi talebi gelebilir. Bugün faizler öyle yüksek ki kim yatırım yapacak, kim uzun vadeli bir sözleşmeye girecek? Bu vesileyle yatırım kredileri tarafında talep olmayacaktır. Ama tabii Merkez Bankası`nın farklı politikaları, enstrümanları var; yatırım finansmanları bu kanaldan yapılacaktır. İhracat tarafında da döviz gelir yaratabilen şirketler, uzun vadeli döviz kredisi kullanarak daha uygun maliyetlerle yatırımlarını karşılayacak. Bu faiz seviyesinde kredi talebinin artmasını beklemiyoruz. 

 Bu ortamda daha iyi büyüyecek sektörler neler olacak sizce? 

 İhracat ağırlıklı, döviz kazandırıcı turizm gibi sektörlerde büyüme daha iyi olacak. 2024, döviz kazandıran sektörlerin yılı olacak. Büyümeler sanayide 2023 yılındaki gibi olmaz; 2023`te güçlü iç ekonomi tüketimi olduğu için sanayiye ivme vermişti. Burada uygulanan politikalar çok önemli. Ekonomi yönetiminin iç tüketimi kısan, ihracatı önceliklendiren politikalar uygulaması sanayi üretiminin büyümesini de şekillendirecek. 

 Mevduatta ve KKM`lerde neler öngörüyorsunuz? 

 Bu yıl mevduattaki artış, kredideki artıştan çok daha fazla olacak. Tasarrufları artıracağımız bir dönem olacak. Beklentimiz, faizler daha makul seviyelere geldiği zaman biriktirdiğimiz paraları harcamaya, kredi vermeye başlayacağız. Kurdan arındırılmış şekliyle bu yıl sonunda mevduat büyümesi, en az yüzde 50 olur diye düşünüyorum. KKM`den çıkış sürecinin nasıl olacağına bakmak gerekiyor. Hazine ürünü KKM, zaten artık sona erdirildi. Diğer tarafta geçiş süreciyle KKM stoku azaltılıyor. Burada seçimler önemli bir rol oynuyor. Seçimler yaklaştıkça tasarruf sahiplerinin aklında acaba geçen seçimlerde olduğu gibi kurda bir hareketlenme olur mu sorusu var. Bu, vadesi gelen KKM`lerde dövize olan talebi artırabiliyor. Seçimler geçtikten sonra önümüzü daha net göreceğimiz bir döneme girdiğimiz ve faizler tasarrufların enflasyona karşı korunabileceği seviyelere geldiği için TL mevduatların artacağı bir dönem olacak. Merkez Bankası yönlendirmeleri, regülasyonlar da şu anda TL`yi teşvik edici şekilde. 

 Sektörde kredi/ mevduat oranı yüzde 100`ün altında. Bu oranın tekrar kaldıraçlı çalıştığı döneme ne zaman gelebiliriz? 

 Önümüzdeki yıl olacak. Bankalar için en sağlıklı fonlama kaynağı, daha stabil ve uzun vadeli olan mevduat. Ama tabii Türkiye`de sadece mevduatlar, finansman olanakları, büyüme potansiyelini harekete geçirmek için yeterli değil. Onun için Türkiye yurt dışından borçlanmaya gidiyor. Önümüzdeki yıl kredi risk primleri çok daha makul seviyelere geldiğinde, uluslararası yatırımcıların artık bu politikalara güveni de tam olduğunda, Türkiye`nin uluslararası piyasalarda borçlanma kabiliyeti de artacak. Bankaların yurt dışından daha fazla fon bulup bunu ekonomiye daha fazla kullandırması ve kredi mevduat oranın yüzde 100`ün üzerine çıkması mümkün olacak. 2025`te bu tablo olur.

“BİRİKİM YÖNETİMİNE ODAKLANACAĞIZ”

“ŞUBE AĞIMIZI AZALTTIK” Bireysel bankacılıkta birikim yönetiminde fark yaratabilen bir bankayız. Birikim yönetimine daha fazla odaklanacağız. Zaten son dönemde altyapımızı da buna daha uygun halde yeniden şekillendirdik. Şube ağımızı azalttık. Artık şubeye en son ne zaman gidildiği bile hatırlanmıyor. Artık fiziksel şubeden ziyade mobil bankacılığa yatırım yapacağız. Tüm birikim yönetimi ürünlerini herkesin cebine indirecek şekilde dijital ve teknolojik yetkinliklerimizi artırmaya çalışıyoruz.

“GELİRİMİZ ÜÇE KATLANACAK” Sermaye piyasaları geliştikçe, regülasyon rahatladıkça farklı ürünler ortaya çıkarabiliyoruz. Yeni ürünlere çalışıyoruz. Bankamızın aktif büyüklükte pazar payı yüzde 1`in altında. Birikim yönetimindeyse pazar payımız yüzde 2,5. Burada portföy yönetimi en güçlü kaslarımızdan, emeklilik fon piyasasında yüzde 4`ü aşan payımız mevcut. Birikim yönetiminde pazar payımızı, iki yılda yüzde 7,5`e çıkarma hedefimiz var. Bu alanda gelirlerimizi de iki yılda 3`e katlamayı planlıyoruz. Birikim yönetiminde akla gelen ilk banka olmayı hedefliyoruz, piyasanın iddialı bankası olacağız.

“O KADAR KÂRLI BİR DURUM YOK”

NOMİNALDE YÜKSEK Biz 3 çeşit bilanço üretiyoruz. BBDK`ya uygun, vergi için ve bir de yabancı grubun parçası olarak uluslararası standartlara göre bilanço yapıyoruz. 2025`te uygulanmaya başlayacak enflasyon muhasebesi, aslında bankacılık sektöründe gerçek resmin görülmesi açısından faydalı olacak. Bugün bankacılıkta kârlar yüksek görünüyor ama enflasyon muhasebesiyle o kadar kârlı bir durum yok ortada. Nominal olarak çok yüksek rakamlar, ama reel olarak enflasyonun altında. Bankacılık, özellikle çok sermayeye bağımlı bir sektör. Kârlılığa bakarken nominal rakamlardan ziyade sermaye getirisine bakmalıyız. Bugün bütün uluslararası yatırımcılar, bankaların performansında sermaye getirisine ve sermaye yeterliliğine bakarak karar veriyor.

KUR DA ETKEN Banka, 1 milyar dolar kâr ediyor olabilir ama bunu 100 milyar dolar sermayeyle yapıyorsa kötü bir performansı var demektir. Bankacılık sektörünün sermaye yapısı ne kadar güçlüyse reel ekonomiyi destekleme kabiliyeti o kadar yüksek olur ve uzun vadede bu çok önemli. Bankaların sermayesini güçlendirecek politika seti, bankaların ileriye yönelik olarak ekonomiyi desteklemesi, büyümeye katkı yapması açısından çok önemli. Bugün bankaların sermaye yeterlilik oranları yüksek, kabul edilebilir noktalarda. Burada kurun gidişatı önemli. Şu anda gerçeğe yakın bir kur kullanılıyor. Bankalar kendi içlerinde sermaye yeterliliğine bakarken gerçek kur üzerinden bu hesaplamaları yapıp planlarını belirliyor. Bu yıl sektörde sermaye kârlılığının yüzde 30 olmasını bekliyorum. Bu yıl sonu enflasyonunsa yüzde 40-42 gibi geleceğini öngörüyorum.

“YURT DIŞI FİNANSMAN ÜRÜNLERİNİ ÇEŞİTLENDİRECEĞİZ”

KURUMSALDA PLAN 2016 yılından bu yana farklı stratejiyle yolumuza devam ediyoruz. “Herkes için her şey olmayacağız” dedik ve değer yarattığımız alanlara odaklanıyoruz. Odaklarımızdan biri, kurumsal ve yatırım bankacılığı. Kurumsal bankacılıkta sürdürülebilirliğin ciddi fırsat oluşturduğunu düşünüyoruz. HSBC tarihte sanayi devrimine geçişi finanse eden bir banka olduğundan kendimize yeşil ekonomiye geçişte de önemli bir misyon yüklüyoruz. Yeşil projelerin finansmanı, müşterilerimizin sıfır karbon emisyonuna geçiş planlarının finansmanı gibi alanlarda çalışıyoruz. HSBC Grubu olarak bu alanda 2030 yılına kadar 1 trilyon dolara kadar finansman ayırma planımız var.
 
DESTEK ARTACAK İyileşen ortam sayesinde Türkiye`deki şirketlerin yurt dışına açılımı, yurt dışından farklı finansman olanaklarına ulaşılmasını sağlayan, Türk şirketlerin yurt dışı yatırımlarının finansmanı yapan ve ithalat-ihracatı finanse eden bir banka olma noktasında ilerliyoruz. Bu alanlarda büyüyeceğiz. Yurt dışından finansmanda ürün çeşitliliği ve yeni ürünlerin Türk şirketleriyle tanıştırılmasında önemli misyon çiziyoruz. Örneğin SASA`nın paya dönüştürülebilir tahvil ihracı ilkti. 2023`te seçim sonrası hızlandırılmış talep toplama yönetimiyle Türk şirketlerinin 450-500 milyon dolar hissesinin uluslararası yatırımcılara satılmasında aracılık ettik. 2023`te yıllık yüzde 42 artışla toplam 6,6 milyar dolar yapılandırılmış finansman desteği sağladık. Bu yıl desteği yüzde 20-25 büyüteceğiz. HSBC Türkiye olarak bu yıl kredilerde yüzde 35 ve mevduatta yüzde 42 büyüme hedefliyoruz.

Her branşa özel enflasyon

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Hayat dışı sigortada her branş farklı maliyet yapısına ve enflasyon trendine sahip. Öyle ki 2023`ün ilk 10 ayında kaskoda maliyetler yüzde 132, sağlık sigortalarında yüzde 95 artış gösterdi. Yangın ve doğal afetlerdeyse aynı dönemde maliyet artışı yüzde 45`te kaldı. Bu ortamda sigorta yöneticileri her branşa özgü enflasyon hesaplamalarıyla 2024 yılı fiyatlarını belirliyor.

Sigortada her branşın maliyet kalemleri farklı... Sektörde farklı branşlara göre 2023`ün ilk 10 ayında maliyet artışları, yüzde 45 ila 132 arasında büyük bir yelpazede kendini gösteriyor. Bu da hayat dışı sigortanın önde gelen ürünlerinin her birinde farklı bir enflasyonun ortaya çıkmasına neden oluyor. Genel tabloda 2023`te döviz kurlarındaki dalgalanma, iki kez gelen asgari ücret artışı ve tırmanan faizler tüm ürün kategorilerinde fiyatları yukarı taşıdı. Temel maliyet kalemlerinin daha hızlı yükseldiği branşlarda sigortalılar yüzde 100`ün üzerinde fiyat artışlarıyla karşılaştı. Tabii bu da ürün alımlarına yani sigortalı sayısına yansıdı. Sigorta yöneticileri, bugünlerde her branşta hem genel ekonomik veriler hem özel maliyet hesaplamalarına göre 2024 yılı fiyat stratejilerini belirliyor. 

KASKOYU ERİTTİ 

Hayat dışı sigortada prim üretiminin yüzde 50`sini yazan oto sigortalarında maliyeti pek çok farklı kalem belirliyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, bu kalemlerden bazılarını yedek parça fiyatları, araç değerleri, asgari ücret artışı ve işçilik ücretlerindeki yükselişi şeklinde sıralıyor. Unico Sigorta CEO`su Ender Güzeler, kasko sigortalarında yedek parça ve işçiliğin hasar maliyetlerini oluşturduğunu ve bu kalemin de enflasyon, kur ve asgari ücret artışından etkilendiğini söylüyor. Trafik sigortalarında da en önemli maliyet, asgari ücret artışına bağlı ölümlü ya da yaralanmalı kazaların oluşturduğu bedeni hasarlar oluyor. Gölpınar, 2023`ün ilk 10 ayında kaskodaki maliyetin yüzde 132 , trafikteki maddi ve değer kaybı maliyet artışının ise yüzde 82 olduğunu belirtiyor. Ancak sigorta şirketleri rekabet ortamında maliyet artışlarının tamamını primlere yansıtmıyor. Türkiye Sigorta, kaskoda kasım ayında 2022 sonuna göre ortalama fiyatların yüzde 55 artış gösterdiğini aktarıyor. Trafik ürünündeyse serbest tarife yok. Sigorta Bilgi ve Gözetim Merkezi`nin belirlediği azami primler üzerinden çalışılıyor. Kaskoda sınırlı kalan fiyat artışlarına rağmen sigortalı sayısı eriyor. Türkiye Sigorta Birliği Başkanı ve Aksigorta Genel Müdürü Uğur Gülen, 2022 Ekim ayında araçların yüzde 28,5`inin kasko yaptırdığını 2023`te ise bu oranın 2,6 puan azalarak yüzde 25,9`a indiğini belirtiyor. 

2024`TE MALİYET

2024 yılında kaskoda fiyat artışlarını, maliyetlerden çok sektördeki rekabet belirleyecek gibi görünüyor. Unico Sigorta CEO`su Ender Güzeler, kasko sigortalarında 2024`ün ilk yarısı için yüzde 35 ve yılın tamamında yüzde 65 maliyet artışı olacağını tahmin ediyor. “Tabii bu durum sigortalanma oranlarına olumsuz yansıyabilir” diyen Güzeler, önemli bir noktaya parmak basıyor: “Fiyatlarda 2023 Ağustos ayı sonrası hissedilmeye başlayan düşüş, 2024 yılının ilk yarısına kadar sürebilir. Bu durum kaskoya erişimi kolaylaştıracak. Ancak 2024 ilk yarıyılda bu branşta sigorta şirketlerinin ciddi zarar yazması kaçınılmaz olacak.” Türkiye Sigorta da 2024`te kasko ürünü için aylık yüzde 4 ve yıllık yüzde 60 prim artışı öngörüyor. “Bu oran; enflasyon oranı, döviz kurları ve rekabet ortamına göre değişiklik gösterebiliyor” diyen Türkiye Sigorta yöneticileri, kaskonun ihtiyari bir ürün olması sebebiyle satın alma kararlarının etkileneceğini ve sigortalılık oranın 2023`te olduğu gibi 1-2 puan düşebileceğini tahmin ediyor. Sompo Sigorta Bireysel Sigortalar Genel Müdür Yardımcısı Şirzat Çetinkaya ise farklı görüşte. 2024`te bu yılının ilk yarısına göre daha düşük ivmeli fiyat artışı bekleyen Çetinkaya, bu tabloyla poliçe adetlerinde artış olabileceğine dikkat çekiyor. Trafik ürünündeyse hem zorunlu olduğu hem primleri kamu otoritesince daha uygun belirlendiğinden sigortalı sayısında düşüş beklenmiyor. 

REASÜRANS KATLANACAK

Sektörde prim üretiminde yüzde 15`e yakın paya sahip yangın ve doğal afetler branşında, maliyetler farklı gelişiyor. “Normal şartlarda sektörü enflasyona bağlı varlık değer ve fiyat artışları etkiler” diyen Unico Sigorta CEO`su Ender Güzeler`e göre 2023`te yüksek bedelli hasar oluşturan deprem reasürans korumalarında ciddi maliyet artışları doğurdu. Türkiye Sigorta`nın hesaplamalarına göre bu branşta 2023`ün ilk 10 ayında maliyetlerde ortalama yüzde 45 artış görüldü. Türkiye Sigorta Birliği Başkanı ve Aksigorta Genel Müdürü Uğur Gülen, yaşadığımız depremde bu kadar büyük hasar öngörülmediği için şimdi beklenen deprem olasılıklarında da hasar yüksek olacak kaygısının reasürans maliyetlerini artırdığına işaret ediyor. Gülen, “Türkiye`ye özgü maliyet, dolar bazında 2 katına çıkabilir. Bu da sigorta fiyatlarını artıracak. 2024`te bu etkiyle deprem, konut ve yangın sigortalarında fiyatlar artacak” yorumunu yapıyor. Türkiye Sigorta`nın yöneticileri, 2024`te birim metrekare maliyetlerinde, enflasyon oranlarında ve katastrofik risklere bağlı olarak reasürans maliyetlerindeki artışla sektörde yüzde 70 maliyet yükselişi öngörüyor. Unico Sigorta CEO`su Ender Güzeler de yangın sigortalarında özellikle deprem ve reasürans maliyetleriyle enflasyon kaynaklı yüzde 70-80 oranında prim artışı bekliyor. Güzeler, “Büyük işletmelerin sigorta veya reasürans çözümüne erişimi zorlaşacağından burada poliçe sayısında düşüş yaşanabilir. Konut sigorta fiyatlarında yüzde 50-60 artış olabilir ama sigortalı oranında az da olsa artış olur” diyor

MEDİKAL ENFLASYON 

Sağlıkta tamamen başka dengeler söz konusu. Türk Tabipler Birliği`nin (TBB) fiyat katsayıları, sağlık kuruluşlarının akredite gelişimleri ve oda ücretlerinde enflasyon üzeri artışlar, dövize bağlı tıbbi malzeme fiyatlarındaki yükselişlerin tümü, sağlıkta maliyetleri belirleyen medikal enflasyonu yaratıyor. Türkiye Sigorta`nın yöneticilerinin verdiği bilgilere göre 2023`ün ilk 10 ayında sağlık branşında yüzde 95 civarında maliyet artışı gerçekleşti. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, burada ana maliyet kaleminin ameliyat ve yatış giderleri gibi yatarak tedavi teminatı giderleri ve ayakta MR, BT gibi ileri tetkik giderleri olduğuna vurgu yapıyor. Gölpınar, “Ayakta tedavi teminatlarının hem kullanım frekansında hem maliyetindeki artış, primleri yükseltiyor. Hastanelerin sözleşme yenilemelerinde talep ettiği artışlar yüzde 150 ila 190 arasında, bu da maalesef primlere yansıdı” diyor. Ana Sigorta Genel Müdürü Arda Tuncay, “2023`te gerek TTB ve SUT tarifesindeki artışlar gerekse enflasyon ve kurdaki yükselişle hastanelerin fiyatlarının TÜİK enflasyon oranının çok üzerinde olmasıyla ortalama hasar maliyetlerindeki artış 2-3 katı buldu” yorumunu yapıyor. Poliçe rakamlarına rağmen sağlıkta sigortalı sayısı yükseliyor. 2023 eylül sonunda yıllık olarak TSS sigortalı sayısında yüzde 50 ve özel sağlık sigortasında yüzde 1`e yakın büyüme mevcut. 

2024 SENARYOSU 

Bu branşta yöneticiler, 2024 için enflasyonun üzerinde maliyet artışı olacağı konusunda hemfikir. Türkiye Sigorta Teknik Birimler ekibi, yeni yıl itibarıyla mevcut maliyetlerin üzerine yüzde 30 civarı artış öngörüyor. Türkiye Sigorta yöneticileri, kümülatif olarak yılın ilk yarısında yüzde 65-80 aralığında prim artışı olacağı beklentisinde. Maher Holding Sigorta Grubu Başkanı Ahmet Yaşar, 2024`te Türk Tabipler Birliği`nin tarifeye 2 kez artış yapacağı öngörüsüyle yüzde 150`nin üzerinde prim artışı olacağını düşünüyor. Yaşar, “Ancak tüm bu artışlar özel sağlık sigortalarının kemik sigortalı sayısını değiştirmeyecek. Yaşlanmış, sağlık sorunları başlamış ve bu primleri ödeyebilecek sigortalıların dışında kalan kişiler, ürünlerinde alternatif küçültme revizyonlarına gidecek ya da daha uygun primli tamamlayıcı sağlık sigortalarını tercih edecek” şeklinde konuşuyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar da kişilerin hastanelere kendilerinin başvurduğunda ödeyecekleri maliyetlerin daha yüksek olmasının ve beklenmeyen sağlık giderlerinin yine de sigortalanma ihtiyacını azaltmayacağı görüşünde. Gölpınar ve Yaşar, 2024 yılında TSS alanındaki artışın daha yüksek olacağını da öngörüyor.

“YANGINDA FİYAT 2 KATINA ÇIKABİLİR”
AHMET YAŞAR MAHER HOLDİNG SİGORTA GRUBU BAŞKANI

ASGARİ ÜCRET FAKTÖRÜ Oto branşında özellikle yüksek enflasyonla fiyatlarda artış gözlendi. Özellikle asgari ücretteki yüksek artış, bedeni hasar tutarlarının tamamını, maddi hasarların da işçilik kısmını etkileyerek ekstra yük getiriyor. Sektör için 2023`ün ilk 10 ayında maliyet artışı yüzde 110`larda. Kasko sigortasında kısa süreli fiyat artışları yaşansa da şirketlerin rekabetçi tutumları bu artışları sınırlı tutuyor. 2024`ün daha stabil bir yıl olacağını, belirsizliklerin yavaş yavaş kalkacağını umuyoruz. Döviz ve diğer ekonomik faktörlerin kontrol altına alınmasıyla fiyat artışlarının artık en azından 2 haneli rakama ineceğini öngörüyoruz. Böylece sektörün 2023`te yüzde 20 oranında kaybettiği sigortalıların bir kısmını tekrar geri kazanabileceğini umuyoruz.

BU BRANŞA DİKKAT! Yangın ve konut sigortalarında ana maliyet, hasar ve reasürans. 2022`nin son çeyreğinden itibaren enflasyon ve artan döviz kurunun etkisiyle hasar maliyetlerindeki yaşanan artış primlere yansıdı. Malzeme fiyatları ve işçilik ücret artışı da etkili oldu. Ayrıca dünyada faizlerin yüksek oluşu ve Türkiye`de yaşanan depremlerinin etkisiyle reasürans fiyatları 2023`te birkaç kat arttı. Bu durum poliçe fiyatlarını önümüzdeki yıllarda artırmaya devam edecek. 2024`te ticari yangın ve konut sigortalarında 2 kat artış bekliyoruz ancak bu artışın penetrasyonda bir düşüşe sebep olacağını öngörmüyoruz.

“2024`TE ADETLERDE DÜŞME OLMAZ”
TOLGA GÜRKAN / ALLIANZ TÜRKİYE GENEL MÜDÜRÜ

ANA ETKEN KUR Sigortada dinamikler, bütün branşlarda farklı. Kaskoda kurlar çok önemli, araçların yedek parçaları kurla fiyatlanıyor. Ayrıca işçilik fiyatları da maliyet kalemi. 2024`te bu iki göstergeye göre projeksiyonları yapıyoruz. 2024`te de kaskoda kur ve enflasyon rakamlarına göre artış olacak. Zorunlu trafik ise tarifeyle yönetiliyor. Yazılan her işte sektör yüzde 70-80 zarar yazıyor. Kaskoda poliçe sayısında 2023`te düşüş var. Bizim gibi şirketler alternatif ekonomik ürünler yapıyor, buralara geçiş oluyor. Ancak artık ciddi fiyat artışı olmasını beklemiyoruz. Bu nedenle sigortalı sayıları 2024`te stabil olur.

VAZGEÇMEZLER Sağlık tarafındaysa ana etken medikal enflasyon. Sigorta şirketleri hastanelerle özel sağlıkta TTB ve tamamlayıcı sağlıkta SUT`u baz alarak anlaşma yapıyor. Özel sağlıkta TTB baz fiyatı ne kadar artarsa maliyet o kadar yükseliyor. Özel sağlık ürününde azalma görmüyoruz, 2024`te de kesinlikle beklemiyorum. TSS ise tamamen farklı bir segment ve talep yüksek devam ediyor. Yangın branşındaysa ana maliyet, reasürans, işçilik ve malzeme fiyat artışları... Örneğin yakın geçmişte inşaat maliyetleri enflasyonun çok üstünde artıyordu, şimdi normalleşmeye başladı. Yangın tarafı enflasyona paralel fiyat artışları görür. Ekonomik koşulların etkisiyle insanlar varlıklarını kaybetmek istemiyor ve sigortadan vazgeçileceğini düşünmüyorum.

Katılımda yavaşlama var mı?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

İlk dokuz ayda konvansiyonel bankacılığa göre aktif büyüklükte 1 ve mevduatta 6,5 puan geride gidiyorlar. Kârda ve kredilerdeyse yakın geçmişteki gibi geleneksel bankacılığın üzerinde bir ivme söz konusu. Şube ve çalışan sayılarında tamamen farklı bir görünüm var, katılım tarafında şube sayısında artış devam ediyor. Katılım bankaları yöneticileri, 2024`te aktif büyüklük ve kredilerde yeniden bankacılık sektörünün üzerinde büyüme öngörüyor.

Finansta bu yılın en hareketli alanı, yeni oyuncuların girişiyle birlikte katılım bankacılığı. Full dijital iki yeni oyuncu, Hayat Finans ve TOM Bank`ın faaliyete başlamasıyla katılım bankası sayısı 8`e yükseldi. Katılım bankacılığının toplam sektörden aldığı payda da önemli artış söz konusu. Son 10 yılda katılımın bankacılık sektöründeki payı yüzde 5,5`ten 8,5`e çıktı. Bu dönemde konvansiyonel bankaların yıllık bileşik büyüme oranı yüzde 29 olurken, katılım bankalarında bu oran yüzde 35`e kadar yükseldi. İşte 2023, bu açıdan farklı bir yıl olarak karşımıza çıkıyor. Bu yıl katılım bankalarının alışıldık tempolarında bazı göstergelerde düşüş göze çarpıyor. 

AKTİFTE FARK KAPANIR MI? 

Aktif büyüklükte bu yılın ilk dokuz ayında katılım bankaları yıllık bazda yüzde 60,5 büyürken, konvansiyonel bankalar yani mevduat ve yatırım/kalkınma bankaları geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 61,5 artış yakaladı. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, bankacılıkta aktifteki yüksek büyümenin aslında kamu taraflı olduğuna vurgu yapıyor. Uyan, “Bu yılın ilk dokuz ayında, aktif büyüklükte kamu bankaları yıllık yüzde 69,3 büyüdü. Katılım finansındaysa sermaye piyasası ürünlerinde ciddi artış gözlemliyoruz; kaynak tarafında çeşitlenme var” yorumunu yapıyor. Albaraka Türk Genel Müdürü Malek K. Temsah, “Makroekonomik koşullar ve genel seçimler dolayısıyla bankaların risk iştahının azaldığı bu dönemde konvansiyonel bankaların aktif büyümesinin önemli kısmı kamu mevduat bankalarından kaynaklanıyor” diyor. Bu yıl sonu için katılım ve konvansiyonel bankaların büyüme hızının paralel olacağı tahmin ediliyor. Albaraka Türk, 2023`ü katılımda aktif büyüklüğün yıllık yüzde 60`ı aşan büyümeyle 2 trilyon TL`yle tamamlanacağını öngörüyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı da bankacılık aktif  büyümesinin yüzde 60-65 bandında gerçekleşmesini bekliyor. 

MEVDUATTA HIZ KESTİ

Benzer tablo mevduat/ toplanan fonlar tarafında da mevcut. Mevduatta ilk 9 ayda yıllık bazda katılım tarafında büyüme yüzde 51`ken konvansiyonel bankalarda yüzde 57,5 artış var. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, katılımda mevduatta en yüksek azalmanın bir milyon ve üzeri mevduatlarda olduğunu aktarıyor. Atakan, “Bu noktada KKM miktarının azalmasının ve enflasyonun altında kalan yatırım gelirlerinin etkisi oldu” diyor. Katılım bankacılığında çalışma prensibi gereği parasal sıkılaşmanın hızlı gerçekleştirildiği dönemde getiriler, bir süre gecikmeli olarak piyasayla uyumlu hale geliyor. Haziranda politika faizinin artırılması piyasa faizlerini yukarı çekerken, konvansiyonel bankaların mevduat getirileriyle katılım bankalarının katılma hesabı getiri oranları arasındaki makas açıldı. Hayat Finans Bireysel Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı M. Necati Özdeniz, “Yılın 3. çeyreğinde konvansiyonel bankalar, vadesiz mevduata yoğunlaştı. Konvansiyonelin yüzde 34`ünü oluşturan vadesiz mevduatlar, ilk 9 ayda yıllık yüzde 65 büyürken katılım bankalarının büyümesi yüzde 21 oldu” yorumunu yapıyor. Katılım bankalarının bu yıl sonu mevduatta, kâr payının son çeyrekte daha rekabetçi hale gelmesiyle yüzde 60 büyüyeceği öngörülüyor. 

KREDİDE GÜCÜNÜ KORUYOR 

Kredi yani kullandırılan fonlarda katılım bankaları, bu yılın ilk dokuz ayında konvansiyonel bankalara göre 8,4 puan önde. Albaraka Türk Genel Müdürü Malek K. Temsah, farkın özellikle TL krediler tarafında belirginleştiğini aktarıyor. “Eylül sonunda katılım bankalarının TL kredi büyümesi yüzde 82`ye ulaşırken, bu oran konvansiyonel bankalarda yüzde 66`da seyrediyor” diyen Temsah, önümüzdeki dönemde özellikle bireysel kredilerde büyümeyi sınırlayıcı faktörlerle konvansiyonel bankaların büyüme hızının yavaşlamasını bekliyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, katılım bankacılığının bu dönemde KOBİ fonlaması yoluyla kredi büyümesi gerçekleştirdiğine dikkat çekiyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, bankacılık sektörünün üzerinde kullandırılan fon büyümesi yaşandığını ve bu trendin 2023 sonu, 2024`te devam edeceğini belirtiyor. Atakan da aynı fikirde ve “Özellikle maliyet avantajıyla daha uygun fonlama sağlayacak dijital katılım bankalarının bir adım öne çıkmasını beklemek gerek” diyor. Hayat Finans Bireysel Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı M. Necati Özdeniz, geleneksel para politikalarına geçilmesiyle bu yılın son çeyreğinde katılım bankalarının ticari kredi büyümelerinin daha da hızlanacağını öngörüyor. 

KÂRDA GÖRÜNÜM 

İki bankacılık alanı arasında en büyük farkların yazıldığı nokta, kâr. Eylül sonu konvansiyonel bankacılıkta yıllık kâr artışı yüzde 51,3 iken katılımda bu oran yüzde 82,5`i buluyor. Albaraka Türk Genel Müdürü Malek K. Temsah, katılım bankaları özelinde yabancı para fonlardan TL`ye dönüşün sağlanması için KKM`de başarılı performans sergilemesinin fonlama maliyetlerini aşağı çekerken kârlılık performansını desteklediğine değiniyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, elde edilen ücret, komisyon ve bankacılık hizmetleri gelirleri noktasında katılım bankacılığının daha iyi konumda olduğuna dikkat çekerek, “Özkaynak alanındaki gelişim de kârlılığı olumlu etkiliyor” şeklinde konuşuyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, katılım finans kuruluşlarının fonlama maliyetleri ve operasyonel verimlilikte sektör genelinden olumlu ayrıştığının ve ayrıca yüksek kredi büyümesinin de kârı olumlu etkilediğinin altını çiziyor. Uyan, “Bunun gerçekleşmesinde, toplanan fonlarda yani mevduatta havuz sistemiyle çalışmamız da etkili oluyor. Merkez Bankası politika faiz artışlarının 2024`te yataya dönmesi veya enflasyona bağlı olarak düşüşe geçmesiyle oluşan bu geçici etki azalacaktır” diyor. 

ŞUBEDE TERS KÖŞE 

Konvansiyonel bankaların şube sayısı düşerken katılım bankalarının halen iştahı sürüyor. Ziraat Katılım Genel Müdürü Metin Özdemir`in “Her yıl 30 şube açarak Türkiye`nin her tarafına ulaşacağız” sözleri de şubeleşmenin süreceğini gösteriyor. Katılım bankacılığında şube sayısında yıllık yüzde 5,6 ve çalışan sayısında yüzde 7,5 büyüme mevcut. Yılın ilk yarısında bankacılıkta çalışan sayısında yüzde 9,1`lik ve şube sayısında yüzde 12,8`lik payın katılım bankacılığında olduğunu aktaran EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, “Burada yeni iş modelleri, dijitalleşme kritik rol oynadı. Dijital katılım bankalarının olası başarısı, bu modellerin diğer katılım bankalarınca uygulanması değişiklik yaratabilir” diyor. Albaraka Türk, eylül sonunda 1.433 adet olan katılım bankaları toplam şube sayısında 2024 sonunda 1.500 eşiğinin aşılmasını bekliyor. 2024`te yeni oyuncuların katkısıyla çalışan sayısında yüzde 10-15 artış daha yaşanabilir. 

2024 NASIL OLACAK? 

Ana göstergelerde katılım bankacılığının geçmişteki yüksek büyüme ivmesini yeniden yakalayıp yakalayamayacağı önemli soru işareti. Burada Hayat Finans ve TOM Bank gibi yeni full dijital oyuncuların sağlayacağı katkı kritik nokta. Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, full dijital iş modeliyle çalışmanın çok ciddi maliyet avantajları getireceğine vurgu yaparak, “Bu oyuncuların 2024`te rekabet açısından etkisi sınırlı olur. Tabii ne kadar sermayeyle ne kadar büyümek istiyorlar, bu da önemli” yorumunu yapıyor. 2024 yılında bankacılıkta aktif büyüklükte artışın, HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı`nın tahminiyle kredi büyümesinde yavaşlamayla yüzde 45-50 bandında olması bekleniyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, katılım tarafında yeni oyuncuların hemen 2024`te büyümeye belirgin katkıları olmayacağına değinerek, gelecek yıl için yüzde 50`lerde aktif büyüklük ivmesi öngörüyor. Kredilerdeyse Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, 2024 yılı için maksimum yüzde 42 büyüme tahmin ediyor. Fibabanka Genel Müdürü Ömer Mert de benzer oranlarla kredilerde büyümenin yüzde 36-40 arasında olacağı fikrinde. Albaraka Türk Genel Müdürü Malek K. Temsah, 2024`te reel sektörün finansman ihtiyacının canlı kalacağını ve mevduat bankalarının kredide kur etkisinden arındırılmış şekilde yüzde 10- 15 büyürken katılım bankalarında bu oranın daha yüksek seyredeceğini öngörüyor. Kâr tarafındaysa Albaraka Türk, 2024 sonunda bu yıla yakın bir orana ulaşılmasını bekliyor. Kuveyt Türk`ün beklentisiyse 2024`te kârlılıkta katılımla konvansiyonel bankacılık sektörünün paralel trend izleyeceği yönünde.

GLOBAL İSLAMİ BANKACILIK HACMİ, 2,8 TRİLYON DOLAR BÜYÜKLÜĞÜ AŞIYOR

2026`DA NE OLUR? İslami bankacılık, REFINITIV Islamic Finance Development Report 2022 verilerine göre yıllık yüzde 17 büyümeyle 2,8 trilyon dolar büyüklüğe ulaştı. 2026 sonunda bu hacmin 4 trilyon doları geçeceği tahmin ediliyor. Körfez ülkeleri, küresel faizsiz bankacılık varlıklarının yüzde 43`üne sahip. Orta Doğu ve Afrika bölgesinin payıysa yüzde 40. İslami finans sadece Müslüman çoğunluklu ülkelerde değil, İngiltere ve Avusturalya`da da güçleniyor. 2021 Mart`ında Birleşik Krallık hükümetinin ikinci sukuk ihracını gerçekleştirmesi, Temmuz 2022`de Avustralya`da ilk tam teşekküllü faizsiz bankanın faaliyet izni alması bunun göstergeleri.

SUKUKTA KUVVETLİ Türkiye`de de bu alanın potansiyelini gösteren adımlar mevcut. Kasım başında Ziraat Katılım`ın ilk uluslararası sukuk ihracı 5 kattan fazla talep topladı. Ağustos sonunda sektörün en yeni oyuncularından TOM Bank`a BAE`nin en büyük katılım bankası Dubai Islamic Bank PJSC (DIB) ortak olma kararı aldı. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, özellikle Malezya ve İngiltere`nin İslami finansta ön plana çıktığını söylüyor. Atakan, “İngiltere ve Malezya, finansal enstrümanlarda farklılık yaratabilmeleri, güçlü finans sektörü ve güvenilir hukuk altyapısına sahip olmalarıyla benzer. Dünyada islami finans büyüyecek. Türkiye de sukuk tarafında kuvvetli bir aktör olmaya başladı. Bu noktada uluslararası alana benzer büyüme için diğer ülkelerdeki gibi bir altyapının oluşturulması şart” diyor.

2025`TE YÜZDE 15 HEDEFİ MÜMKÜN MÜ?

KOLAY GÖRÜNMÜYOR 2015 yılında katılım bankacılığı, 2025`te bankacılıkta payını yüzde 15`e çıkarma hedefi belirledi. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, eylül sonunda katılım bankalarının bankacılık sektöründen aldığı payın yüzde 8,5 olduğunu belirtiyor. Uyan, “Önümüzde iki yıl var, dinamikler çok hızlı değişebilmekle birlikte yüzde 8`lerden 15`e ulaşabilmemiz kolay görünmüyor. Nitekim son iki yıl, regülasyonların etkisiyle kredide muhafazakar ilerlendi; mevduatta yeni kaynak temininden ziyade dönüşüme odaklanıldı. Bu gibi konjonktürel etkiler, stratejik hedeflere giden yolda sektörümüzü etkiledi. 2025 olmasa da yakın bir tarihte yüzde 15 hedefine ulaşacağımıza inanıyoruz” yorumunu yapıyor.

KAYMALAR OLABİLİR Albaraka Türk Genel Müdürü Malek K. Temsah, katılım bankacılığının gerçekleştirdiklerinin ötesinde bir potansiyel barındırdığına vurgu yapıyor. “Bu potansiyel yüzde 15 pazar payı hedefinin zor olmadığını, hatta yüzde 20`nin üzerini dahi görebileceğimizi söylüyor. Tabii dönemsel koşulların etkisiyle öngörülen takvimlerde belli kaymalar görülebilir” diyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, “Burada dijitalleşme, enflasyon ve Avrupa`da ekonomik durgunluk gibi birçok değişken mevcut. Toplanan fon yani mevduatta yüzde 10 paya ulaşıldı. Burada sağlıklı ve sürdürebilir bir büyüme olması hedeften daha önemli” şeklinde konuşuyor.

“PAZARI BÜYÜTMEK İÇİN SEKTÖRE GİRDİK”
M. NECATİ ÖZDENİZ HAYAT FİNANS BİREYSEL BANKACILIK GMY

GLOBAL HAYALİ Türkiye`nin ilk lisanslı dijital bankası Hayat Finans, 17 ülkede 49 Türk markasını milyonlarca tüketiciye ulaştıran Hayat Holding`in bankacılık yatırımı olarak faaliyete geçti. Şubesiz ve dijital kanallardan hizmet veriyoruz. “Birlikte kazan birlikte paylaş” prensibiyle reel sektörü ve ticareti fonlamayı önceliğimize alacağız. Organizasyonumuzda teknolojiyi en yüksek seviyede kullanarak kaynaklarımızı 2024`te de minimumda tutacağız. Ülkemizde bu işin lokomotifi olup sonra global dijital banka olmayı hayal ediyoruz.

HIZLA ÖLÇEKLENECEĞİZ Tüketici kredilerinde katılım bankaları halen yeterli müşteri tabanına ulaşamadığından sektördeki bireysel kredi kartları ve tüketici kredilerindeki artıştan faydalanamıyor. Katılım bankacılığının bu alandaki bazı yüzde 3,4 ile sınırlı kalıyor. Sektöre girişimizle tüzel müşterilerimizin dijitalleşmesini destekleyecek, bireysel müşterilerimizin de ihtiyaçlarını yerinde ve anında karşılayarak katılım bankacılığının aktif büyüklüğüne önemli destek vereceğiz. Sadece pazardan pay almak için değil aslen pazarı büyütmek için sektöre girdik. 2024`te müşteri sayılarımızda hızlı ölçeklenerek sektörün mevduat büyümesinde önemli rol oynayacağız.

Büyümede normalleşme bekliyoruz

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Hayat dışı sigortada prim üretiminde ilk 8 ayda büyüme yüzde 134`ü geçti. Aksigorta Genel Müdürü ve Türkiye Sigorta Birliği Başkanı , son çeyrekte baz etkisiyle ivmenin düşeceğini ve sektörün yılı yüzde 110 büyümeyle kapatacağını öngörüyor. Gelecek yıl reasürans maliyetlerindeki artışla konut ve yangın sigortalarında fiyat yükselişi olacağını tahmin eden Gülen, “2024 için büyümede normalleşme bekliyoruz ve büyümeyi yüzde 50-60 bandında öngörüyoruz. Sakinleşme bekliyoruz ama tabii yine prim üretimi büyümesi enflasyonun üstünde olacaktır” diyor.

Hayat dışı sigortada yıllık prim üretimi artışı, ilk çeyrekte yüzde 146,5 ve ilk yarıda yüzde 139 iken ilk sekiz ayın sonunda yüzde 134,4 olarak gerçekleşti. Aksigorta Genel Müdürü ve Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Uğur Gülen, “2022`nin son 3-4 ayında artık sigorta prim fiyatları belli bir platoya oturmuştu. Bu nedenle 2023`ün son çeyreğinde prim üretiminde büyümenin aylık olarak düşeceğini öngörüyorum. Bu yılı yüzde 110 büyümeyle bitiririz” yorumunu yapıyor. Sektörün 2022 sonunda 1,7 milyar TL olan net kârının 13 kattan fazla artışla 2023`ün ilk altı ayında 22,7 milyar TL`ye çıktığının altını çizen Gülen, 2024 için daha sakin bir büyüme öngörüsünde bulunarak yüzde 50-60 bandında bir prim üretimi artışı bekliyor. Aksigorta Genel Müdürü ve Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Uğur Gülen ile hem 2023 sonu ve gelecek yıl öngörülerini hem tırmanan kârlılık ve yeni oyuncu girişlerini konuştuk: 

Hayat dışı sigortada yılın ilk yarısında yıllık prim büyümesi yüzde 139`du. Ağustos sonu verilerine göreyse yüzde 134,4 artış mevcut. Büyüme ivmesinde geri çekilme var. Bunu nasıl yorumluyorsunuz?

 Prim üretimleri açısından 2022, çok ilginç bir yıldı. Yıla müthiş bir kur artışı, artan enflasyon ve düşen faizle başladık. Sigorta sektörü buna adapte olamadı, çünkü mali gelirden para kazanılıyordu. Faizler düşünce gelir kapısı kayboldu ve artan enflasyonla birlikte de sigorta fiyatları arttı. Bizim işimiz herkesten daha zor, çünkü bugün sattığımız ürünün 12 ay içindeki maliyetini bilmemiz lazım. Belirsizliklerin yüksek olduğu ortamda fiyatlarken risk marjı koyuyoruz, sektör de risk marjı koydu. Ancak 2022`nin son 3-4 ayında artık sigorta prim fiyatları belli bir platoya oturmuştu. Bu nedenle baz etkisiyle 2023`ün son 3 ayında prim üretiminde büyümenin aylık olarak düşeceğini öngörüyorum. Ağustos sonunda yıllık yüzde 134 olan büyüme daha aşağı gidecek. Bu yılı yüzde 110 büyümeyle bitiririz diye düşünüyorum. 

 Yine de yüzde 40 gibi iyi bir reel büyüme yazılacak yıl sonunda… 

 Tabii, reel büyüme olacak. Büyümenin temel nedeni de prim fiyatlarındaki artış oldu. Sektörün günün sonunda iki gelir kaynağı var: Sigortadan ve mali gelirden para kazanıyor. Son 24 aydır sektör, mali gelirden enflasyonu yenecek kadar para kazanamadı. Çünkü sigorta şirketlerinin bilançosunun yükümlülükleri yüzde 120-130 büyürken aktif yüzde 130-140 ile büyüdü. Hep bir negatif marj yaşadık. Bu marjı kompanse edebilmek için de tabii sigorta sektörü fiyatları artırdı. Faizler yükselirse sigorta prim fiyat artış hızı düşer, daha normalize olur. Ama ülkede azalsa da hala bir negatif faiz durumu var. 

Geçen yıl oto tarafında, konut sigortalarında 3-4 kata çıkan sigorta fiyatları artışı görmüştük. Bu yıl güncel haliyle artışlar nasıl, enflasyona paralel mi gidiyor?

 Kaskoda yıllık fiyat artışı ekim itibarıyla yüzde 132, ama son 2 aya bakarsak fiyat artışı yüzde 83`e düştü. Trafikte de yıllık artış yüzde 130`larda ama son 2 ayda düşüş var. Fiyatlarda düşüş başladı. Tabii geçen yıl herkes veryansın etti ama sigortada maliyetler çok artmıştı. Kasko primleri aslında araç fiyatlarıyla birebir paralel arttı, bu çok anlaşılabilir. Çok ilginç bir dönemden geçtik, hala da geçiyoruz. Bu tüketiciyi biraz üzdü, bireylerin bilançolarında sigorta önemli bir gider kalemi haline geldi. 

 Bu da penetrasyon oranlarını etkiledi, değil mi? 

 Geçen yıl araçların yüzde 28,5`i kasko yaptırıyordu, bu yıl yüzde 25,9`u kasko sigortası alıyor. Bu sürede yeni araç satışı yüzde 66 artmasına rağmen penetrasyon 2,6 puan azalmış. Bu, tabii ki önemli bir sinyal. Yangın tarafında deprem nedeniyle bu düşüş etkisi olmadı. Şubat ayında yaşanan deprem felaketi sonrası bir anda yangın, konut sigortalarına talep arttı. Eksik sigortası olanlar da düzeltme yaptırdı. Şubat- nisan ayları arası yangın ve konut sigortalarına ilgi yüksekti, ardından mayısta birden düştü. Son aylarda yangında penetrasyon geçen yıla paralel gidiyor. 

 Prim üretimindeki güçlü büyüme poliçe adetlerine yansıdı mı? Bu göstergede büyüme nasıl? 

 Poliçe adetlerinde artış yok, gördüğümüz büyüme prim artışından geliyor. Hatta bazı alanlarda poliçe sayısında düşme var. Kaskonun yanında özel sağlık sigortalarında da yüzde 2 gibi bir poliçe sayısı düşüşü görülüyor. Bu arada KOBİ, ticari tarafta deprem sonrası ilgi daha çok arttı. Türkiye`de prim üretiminin dağılımına bakarsanız yüzde 45`i kurumsal-ticari segmentten geliyor. Yüzde 30`u zorunlu sigortalardan yani trafik ve DASK gibi ürünlerden oluşuyor. Kalan yüzde 25 ise bireylerin gönüllü satın almalarıyla gerçekleşiyor. Sektörde aslan payı kurumsal ve ticari alan, çünkü hem riskleri daha yüksek hem değer olarak daha büyük rakamlar yazılıyor. 

2024 için nasıl bir tablo çiziyorsunuz?

 Gösterge faizin artması, birkaç noktayı etkiliyor; araba ve ev satışları düşüyor. Faizin yükselmesiyle süreç içinde yatırımların azalacağını da görebiliriz. Türkiye`nin büyüme hızının yavaşlaması söz konusu olabilir. Bu da doğal olarak yeni sigorta varlıklarının artışını etkiler. 2024 için sigortacılığın büyümesinde normalleşme bekliyoruz. Büyümeyi yüzde 50-60 bandında öngörüyoruz. Sakinleşme bekliyoruz ama tabii yine prim üretimi büyümesi enflasyonun üstünde olacaktır. Reel büyüme görürüz. Faizler yükselip mali gelir elde edildikçe sigorta sektörünün büyümesiyle enflasyon arasındaki makas kapanır. Ama biz bu makasın 2024, değil 2025`te kapanmasını bekliyoruz. 

Hayat sigortalarında tablo nasıl olur?

 Hayat sigortaları ağırlıkla banka kredilerine tabi olduğundan 2022`de ve 2023`ün ilk 6 ayında fevkalade iyi büyüdü. Düşük faiz politikası tüketici kredilerini artırdı, kredi faizleri enflasyonun çok altında olduğu için kredi kullanımı çoğaldı. Şimdi bu oyun bitti. Faizlerin artması ve yeni regülasyonlarla kredi tarafı zorlaştı. Bu nedenle yakın dönemde hayat sigortasında büyümenin düşeceğini öngörüyorum. Emeklilik tarafındaysa ilgi gitgide artıyor. Özellikle OVP`de tamamlayıcı emeklilik sigortasının (TES) yer almasıyla büyüme gelecek. Şu an düzenleyici kurumla yönetmenliği hazırlıyoruz. Bu çok önemli bir adım, işveren katkılı ve çalışanın da katıldığı plan BES`e büyük ivme getirir. Tabii gelecek yıla bakarken bir de hayat dışı sigortada büyümenin kurla bağlantılı olduğunu da belirtmek gerekiyor. Sigorta bedelleri dövizle artıyor. Tüm dünyada reasürans maliyetleri yükseliyor. Dünyada doğal afetler arttı, eskiden reasürans şirketleri yılda 120 milyar dolar katastrofik hasar öderken bu yıl 160-170 milyar dolar ödeyecek. Gelecek yıl için beklenti daha da yüksek. 

 Reasürans maliyetlerinde deprem nedeniyle Türkiye`ye özgü bir artış olacak mı? 

 Türkiye`ye özgü olarak yaşadığımız depremde bu kadar büyük hasar beklenmiyordu. Şimdi beklenen deprem olasılıklarında da hasar daha mı yüksek olacak kaygısı reasürans maliyetlerini artırıyor. Türkiye`ye özgü maliyet, dolar bazında 2 katına çıkabilir. Bu da sigorta fiyatlarını artıracak. Gelecek yıl bu etkiyle deprem, konut ve yangın sigortalarında fiyatlar artacaktır. Oto tarafında bu noktaya özgü bir artış olmaz. 2024`te oto sigortalarında poliçe sayısında artış bekliyorum, küçülme olmaz. Ayrıca kurumsal ticari segmentte de yangın ve deprem sigortalarında adetlerin düşeceğini sanmıyorum. Kurumsal satışlarda fiyat artışına rağmen şirketler koruma almak durumunda. Bu arada fiyatlar arttı diyoruz ama şu da bir gerçek, deprem öncesinde bu sigortalarda fiyatlar üçte biri kadar ucuzdu. Şimdi normalleşiyor. 

 Sigorta fiyatları açısından 2024 nasıl bir yıl olacak? 

 Bu noktada kârlılıklar önemli. Örneğin kaskoda ilk 6 ay kârlılığı çok iyiydi. Faizler artmaya başladığı için mali gelirden yazılan gelir de artacak. Bugün sektörde trafik ve deprem nedeniyle yangın branşları dışında her alan kârlılıkta artıda. Kârlılıklar toparlandığı zaman oyuncular fiyatları aşağı çekip pazar payı almak istiyor. 2024`te fiyatlarda mali gelirle elde edilen kâr nedeniyle bir taban olur, fiyat artışları böyle olmaz. Ama tabii fiyat trendinde asgari ücretin artış oranından, enflasyonla mücadelede atılacak adımlara kadar pek çok noktada belirsizlik var, bunu da belirtmek gerekiyor. 

KÂRLILIKTA İNANILMAZ SIÇRAMA

13 KAT ARTTI Hayat dışı sigortada bu yılın ilk yarısında kârlılık inanılmaz arttı. Yılın ilk çeyreğiyle ikinci çeyreği arasında muazzam bir kârlılık düzelmesi oldu. Bunun bir nedeni, döviz kurunun yüzde 40`a yakın devalüe olması ve sigorta şirketlerinin elindeki dövizli varlıkların bir anda değerlenmesi. Bu, mali gelirin artmasına sebep oldu. Bir de faiz oranları yükseldiği için iskonto oranı da artırıldı, 20`den 28`e çıkarıldı. Bu da kâra çok olumlu yansıma yaptı. Sektörün 2022 sonunda 1,7 milyar TL olan net kârı, 2023`ün ilk altı ayında 22,7 milyar TL`ye ulaştı. 13 kat arttı. Burada ana kalem, mali gelirden geliyor.

2024`TE NE OLUR? Sigorta gelirlerinde de bir toparlanma var. Bugün trafik ve yangın branşları hariç her alan kârda artıda. Kasko branşının 2022 sonunda zararı 1,7 milyar TL`ydi. Bu yılın altıncı ayında 6,8 milyar TL kâr var, artıya geçti. Ama trafik sigortalarında zarar 2022 sonunda 4,5 milyar TL`den 2023 Haziran sonunda 11,5 milyar TL`ye yükseldi. Yangın sigortaları branşında kâr, deprem nedeniyle 2 milyar TL`den 1 milyar TL`ye düştü. Sağlık sigortaları da geçen yılı kârsız kapatırken bu yılın ilk yarısında 1,5 milyar TL kâr etti. Genel toplamda sigortacılık zararı, 2022 sonunda 4,1 milyar TL`den bu yılın ilk yarısında 2,5 milyar TL`ye geriledi. İçinde olduğumuz son çeyrekte kârda ikinci çeyrek kadar büyük bir artış olmaz. 2024 için öngörüde bulunmaksa çok zor. Asgari ücret artışı, kurun gidişatı ve iskonto oranı gibi faktörler gelecek yılın kârlılığını belirler. 2024`te, 2023 kadar yüksek kâr olmaz ama 2021 krizi öncesi döneme yakın oranlarla gideriz.

“DEĞERLİ MÜŞTERİLERİMİZİ ARTIRACAĞIZ”

“KASKODA KÜÇÜLDÜK” Aksigorta olarak ilk 8 ayda prim üretimimiz 15,5 milyar TL`ye ulaştı. Sektör yüzde 134 büyürken bizim büyümemiz yüzde 109`da kaldı. Biraz daha az büyüdük, bunun temel nedeni trafik ve kaskoda bir miktar küçüldük. Çünkü bu alanlar çok sermaye tüketiyor. Sermayemizi daha verimli kullanabilmek için bu ürünlerde yavaşladık. Oto dışı ve sağlıkta büyümeye odaklandık. Oto dışında yüzde 136 ve sağlıkta yüzde 100 büyüdük. Önümüzdeki dönemde de bu minvalde ilerleyeceğiz. Sermayemizin elverdiği ölçüde büyümek istiyoruz. 2023 sonunda büyümemizi yüzde 95- 100 arasında öngörüyorum.

“HIZLI BÜYÜYEBİLİRİZ” 2024`te kaskoda biraz daha hızlı büyüyebiliriz. 2024 sonu sektörün üzerinde büyümemiz olur. İlk altı ayda kârlılığımız da 553 milyon TL oldu, sektöre paralel artışımız var. Dünyada ve Türkiye`de gelecekle ilgili tahmin yapmanın çok zor olduğu bir dönemden geçiyoruz. Bu nedenle senaryolarla ilerliyoruz. Senaryolar da çok sık değişiyor, her çeyrekte farklı ihtimalleri çalışıyoruz. Yıllık bütçeler yerine kısa vadeli senaryolarla işi yönetmeye başladık.

“ÇEŞİTLENDİRMEYE GİDECEĞİZ” Ayrıca pazar payı yerine değerli müşteri kazanmaya odaklanmak istiyoruz. Stratejimizi bunun üzerine kuruyoruz. Tek bir ürün değil her alanda ürününü Aksigorta`dan alan değerli müşteri sayımızı artırmak istiyoruz. Bugün portföyümüzün yüzde 25`ini oluşturuyorlar. 2024`te bu noktada çok daha agresif olacağız, üretken yapay zekayı buralarda kullanabilir miyiz noktasında da çalışıyoruz. Çok yeni elektrikli araç sigortası ürünümüzü çıkardık. Elektrikli araç alanlar bizim müşteri kitlemize giriyor, pazar payımız çok iyi gidiyor. Tekne sigortalarında güçlüyüz, burada yenilikler yapacağız. Bir de farklı konut tiplerinin özel ihtiyaçlarına göre konut sigortalarında çeşitlendirmeye gideceğiz.

SEKTÖRE AKILLI GİRİŞLER VAR

YENİ OYUNCULAR Kârlılıklar toparladığı için sigorta, yatırımcı gözüyle baktığımızda iyi bir sektör profili çiziyor. Yeni oyuncular giriyor. Yeni şirketlerde akıllı aksiyonlar var. Örneğin yeni şirketler her alanda sigorta satacağım diye düşünmüyor artık, daha niş yan alanlarda ilerliyorlar. Örneğin bir büyük vize şirketinin sermayesiyle kurulan ve seyahat sigortalarına odaklanan yeni bir oyuncu mevcut. Sadece kefalet sigortasına odaklananlar var. Taşımacılık yapan bir şirket işine paralel alanlarda sigorta şirketi kuruyor. Bunlar akıllı hareketler…

BARİYER DÜŞÜK Biz de Aksigorta ve AgeSA olarak sağlık ekosistemine yönelik çalışacak bir sağlık sigorta şirketi kuruyoruz, 1 Nisan`da faaliyetine başlayacak. Bu şirketi, sağlık ekosistemi dikeyine özel ve diğer sigorta şirketlerine de hizmet etmek üzere kuruyoruz. Bu trend böyle devam edebilir. Mutlaka niş alanlar bulunur. Türkiye`de sigortacılık büyüdükçe tabii ki herkesin ilgisini çekiyor. Bir de sektöre giriş bariyerleri, minimum sermaye tutarları da yüksek değil. Bunun da yeni oyuncu girişlerine olumlu etkisi var.

Kârda yeni tablo

Capital Online

İlk yarı yılda küçük ölçekli bankalar, üç haneli kâr artışlarıyla dikkat çekti. Faizlerin artışı ve yeni alınan ekonomi kararları, yılın ikinci yarısında kârlılıkta yepyeni bir tablo oluşturuyor. 2023 sonunda kârlılığın yüzde 39- 40 arasında kapanacağı beklentisi hakim. 2024`teyse enflasyonun üzerinde oran yakalama noktasında umut var. Gelecek yıl normalleşmesi beklenen ekonominin etkisiyle özel büyük bankalarda kârın artacağı, küçük ölçekli oyunculardaysa sektör üzerinde oranların süreceği öngörülüyor.

Elçin Cirik
ecirik@capital.com.tr

Bankacılıkta bu yılın ilk yarısında yıllık net kâr artışı yüzde 48 oldu. 2022 sonunda kârını yüzde 366 artırmış sektör için bu, dramatik bir düşüş anlamına geliyor. Haziranla başlayan politika faiz artışları sonrası ağustos sonundaysa yıllık kâr artışı daha da indi ve enflasyonunun altında kalarak yüzde 39 oranında gerçekleşti. Enflasyonun en çok bankacılığı yorduğunu belirten Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, “Çünkü enflasyona maruz kalan diğer şirketlerden farklı olarak sabit yatırımlarımız düşük. Bizim asıl sermayemiz para ve para ancak enflasyon kadar getiri elde edildiğinde korunuyor” yorumunda bulunuyor. Temelde kredi-mevduat faiz makasına göre şekillenen bankacılık kârında, son 2 yılda Hazine işlemlerinden yazılan gelir de önemli bir faktör olarak dikkati çekiyor. Ayrıca Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, banka kârlılıklarının, ülke kredi notu, küresel ve yerel sermaye piyasalarındaki dalgalanmalar, Merkez Bankası politikasının banka faiz oranlarına etkisi ve kur dalgalanmalarının döviz ticareti gelirlerine yansıması gibi konjonktürel gelişmelere çok daha duyarlı olduğunun da altını çiziyor. Yine de bu ortamda 2023`ün ilk yarısında sayıları 10`u aşan küçük ölçekli mevduat ve yatırım bankası, yüzde 200`ün üzerinde büyümeye imza atmayı başardı. En büyük özellerin de nominal kâr yazmada birbirini kovaladığı bir tablo mevcut. 

FARK ATANLAR 

2023`ün ilk yarısında kâr büyümeleri, oyuncuların ölçekleri bazında önemli değişiklikler gösteriyor. En yüksek ivmeyi yakalayan bankalar, küçük ölçekliler. Öyle ki alanlarında etkin küçük oyunculardan Citibank, Alternatif Bank, Odeabank, Anadolubank, Burgan Bank ve HSBC`nin yüzde 100`ü aşan kâr artışı yakaladıkları görülüyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, bu sonuçta segmentasyon ve belli alanlarda uzmanlaşmanın ana etken olduğunu düşünüyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral da bu bankaların ortak noktalarının perakende ve KOBİ müşteri kazanımında öne çıkmaları ve ekosistem bankacılığı gibi müşteri kazanımını artıran alanlara yönelmeleri olduğuna vurgu yapıyor. Yüzde 118,4 kâr artışı yakalayan Burgan Bank`ın genel müdürü Murat Dinç, 2023 ilk yarısı için tabloyu şöyle özetliyor: “Enflasyona endeksli tahvil getirilerinin 2022`ye kıyasla azalmasıyla net faiz gelirlerinde önemli bir daralma yaşandı. Buna karşılık net ücret ve komisyon gelirleriyle Hazine işlemlerinden sağlanan faiz dışı gelirler kârlılığı destekledi. Banka olarak faiz dışı gelirler yoluyla kârlılığımızı artırmayı başardık; çevik bilanço yönetimiyle doğru konumlanma ve çapraz satışlarımızdaki artış da operasyonel gelirleri yükseltti.” Orta ölçekli bankalar içinde de yüzde 84 ile en iyi kâr artışını yazan QNB Finansbank oldu. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, yılın ilk yarısında yasal düzenlemelerin de etkisiyle net faiz gelirinde düşüş görülmesine rağmen özellikle net komisyon ve masraf gelirleriyle kambiyo gelirlerindeki artışın, yüksek büyüme yakalamalarını sağladığını açıklıyor. Ayrıca banka regülasyonlar çerçevesinde gelen hedefleri de tutturarak rekabete göre daha az menkul kıymet tesis ederek kârlılığını artırdı. 

NOMİNALDE İYİLER 

Sektörde nominal en yüksek kâr rakamlarına ulaşanların en büyük 4 özel oyuncu ve kamudan Ziraat Bankası olması dikkat çekiyor. 34,2 milyar TL kâr elde eden Garanti BBVA`nın ardından 31,5 milyar TL ile İş Bankası ve 31 milyar TL ile Akbank geliyor. “Türkiye büyük ekonomi. Mutlak değer olarak bunlar aslında daha da büyümesi gereken rakamlar” diyen Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, enflasyon ortamında bankanın 200 milyar TL civarındaki öz kaynağını reel olarak koruyabilmesi için kârın minimum enflasyona yakın olması gerektiğinin altını çiziyor. Garanti BBVA hariç 4 özel oyuncudan 3`ünün kârlılığının sektör ortalamasının altında kaldığı da bir gerçek. Levent Atakan bu noktada “Kredilerin bankalar açısından seçim, Rusya-Ukrayna krizi gibi çeşitli nedenlerle beklenen kârlılığı sağlayamadığını söylemek yanıltıcı olmaz. Bu bankalar hızlıca değişikliklere uyum sağlıyor ancak uyumlanma süreci, montanları nedeniyle zaman alıyor” yorumunu yapıyor. Ayrıca yeni girişlerle oyuncu sayısı artan yatırım ve kalkınma bankacılığında kârlılık, yüzde 91 oranıyla sektörün çok üzerinde gidiyor. Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan, yatırım bankalarının kârlılıklarını artırarak sektörde yerlerini sağlamlaştırdığı düşüncesinde. Eynehan, “Burada net faiz gelirlerindeki artış, komisyon gelirleri ve ticari işlem kaynaklı gelirlerdeki yükseliş etkili. Ayrıca menkul kıymetler portföylerindeki TÜFE`ye endeksli menkul kıymetlerin değerlemesi de olumlu etki yaptı” diyor. Katılım bankacılığı da konvansiyonel sektörden yüksek, yıllık yüzde 70,7 kâr artışı gerçekleştirdi. Emlak Katılım yüzde 338,6 ve Albaraka Türk yüzde 129 oranıyla en yüksek büyüyenler. Albaraka Türk Genel Müdürü Malek Khodr Temsah, “2023, bankacılık açısından verimli bir yıl. Geçtiğimiz yıl elde ettiğimiz net kâr miktarına bu yılın henüz ilk yarısında ulaştık” diyor. 

GERİDE KALANLAR

Tüm bu tabloda bankacılıkta ve katılım tarafında, Ziraat Bankası ve Emlak Katılım hariç kamu bankalarının kâr sorununun devam ettiği de ortaya çıkıyor. Özellerden de İş Bankası, ING ve Yapı Kredi, yüzde 40`ın altındaki büyümelerle sektörün ardından geliyor. İlk yedi büyük arasındaki Halkbank, bu yılın ilk yarısında yüzde 7,7`lik düşük bir kâr artışı yazdı. 2022`nin ilk yarısında 10 milyar TL kâr eden Vakıfbank ise bu yılın aynı döneminde yüzde 45 düşüşle bu kalemde 5,5 milyar TL kâr yazdı. Katılım alanında Vakıf Katılım yüzde 59 kâr artışıyla sektör ortalamasının altında kalırken Ziraat Katılım`da yüzde 45 zarar yazıldı. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, kamu bankalarında düşük kârlılığın nedenlerini rakamlarla şöyle aktarıyor: “Geçmiş dönemlerin düşük bazı söz konusu. Ücret, komisyon ve bankacılık hizmetleri gelirleri/işletme giderleri göstergesinde yüzde 79,7 ile sektör ortalamasının 4 puan altında. Kredi büyümesinde sektör ortalamasının üstündeler ancak net faiz geliri/ortalama toplam aktiflerde yüzde 1,56 ile sektör ortalaması yüzde 2,1`in altındalar. Ayrıca vadesiz mevduat/toplam mevduat göstergeleri de sektörün 6,5 puan altında görülüyor. Bu da kârlılık kıyaslamasını olumsuz etkiliyor.” Adını vermek istemeyen eski bir banka üst düzey yöneticisi, kamu bankalarında sermaye artışları yapılmasına rağmen ekonomide üstlendikleri görevler nedeniyle kâr sorununun sürdüğünü belirtiyor. Tabii sektör genelinde şube sayısı azalırken kamu bankaları ve kamu katılım bankalarının şube açmaya devam etmesinin de giderleri artırıcı etkisi mevcut. Ayrıca Ağustos 2023 sonu verilerine göre devlet tahvillerinin yüzde 56,6`sı kamu bankalarının portföyünde; bu da kârlılıkta risk ve olumsuz etki yaratıyor. 

YENİ POLİTİKA NASIL ETKİLEYECEK?

Bu yılın ikinci yarısında atılan yeni faiz politikası ve makro ekonomi adımlarıyla sektörde yıl sonuna kadar yeni bir kârlılık tablosu çizilecek. Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, ekim ortasında yaptığı bir yorumda, “Bugünkü ortamda politika faizi yüzde 30 oldu. Kredi faizleri yüzde 40- 50 aralığında ve mevduat faizleri yine aynı bantta; bono faizleri 10 yıllık yüzde 27-28`lerde. Arada bir korelasyon kuruldu, rakamlar birbiriyle konuşmaya başladı” diyor. Baştuğ`a göre yine de kredilerin dengeyi yakalaması zaman alacak ve bilançolarda marj problemi 2023`ün ana sorunlarından biri olacak. “Para politikasında normalleşme süreci, kredi büyümesinin yavaşlaması, politika faizinin yükselmesi, regülasyonların yön değiştirmesi gibi farklı kollardan ve kademeli gerçekleşiyor” şeklinde konuşan Burgan Bank Genel Müdürü Murat Dinç, bu adımların doğal olarak bankaların borçlanma maliyetlerinin yükselmesine ve kredi verme imkanlarının sınırlanmasına neden olduğunu belirtiyor. Ancak Dinç, aynı zamanda regülasyonların net faiz marjlarındaki iyileşmeye fırsat verecek şekilde değişmesiyle kârlılığın esas faaliyet gelirleriyle yaratılacağı bir dönem olacağı fikrinde. İnfo Yatırım Araştırma Direktörü Dr. Bahadır İldokuz, “Sektörün fonlama ihtiyacının bir kısmının MB tarafından sağlanması ve politika faizine bağlı fonlamanın yapılması, faiz kararlarını sektör kârlılığının en önemli değişkenlerinden biri haline getiriyor” diyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, yükselen enflasyon beklenti ve tahminleriyle ayrıca TL dönüşüm hedeflerinde vadesi biten KKM müşterilerine sunulan yüksek oranlarla eylülden itibaren faiz ve kâr oranlarında yükseliş eğilimi olduğunu aktarıyor. “Ağustosta görmeye başladığımız istikrarlı marj oranları devam ediyor. Tüm sektörde yılın geri kalanında ihracat, tarım ve yatırım finansmanları, deprem bölgesinde yatırımlar ve TL fonlar gibi tedbirlerin dışında kalan alanlara daha fazla odaklanılacak” diyor. 

2024 GÖRÜNÜMÜ 

Sektörün kârlılığının, 2023 sonunda ağustos verilerine paralel, yüzde 39-40 oranında tamamlanacağı öngörülüyor. 2024 içinse daha aydınlık bir hava hakim. Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, 2024 için beklentilerini şöyle aktarıyor: “Özellikle bireysel portföylerde kısmi kötüleşme olacak çünkü krediler yüzde 45-50`lerle verilmeye başlanacak. Tüzel tarafta bunu 2024`te beklemiyoruz, 2025`te olabilir. Ama bu negatif trendlerin tamamı bizi normale getirecek. 2024`te kârlılıklar bu yılın bir miktar üstünde olabilir, ancak yine de enflasyonun bir miktar altında kalır.” EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan ise daha pozitif, “Var olan mali politikaların aynı şekilde yürütülmesi halinde 2024 için en azından enflasyon üzeri kâr beklentimiz söz konusu” yorumunda bulunuyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan da bankacılıktaki düşük finansman iştahının bir süre daha devam edeceğini öngörüyor ve marjlarda belirgin bir daralma beklemiyor. Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan, faiz beklentilerinin Merkez Bankası adımlarıyla öngörülebilmesinin fiyatlamada yatırım bankalarını rahatlatacağı düşüncesinde. “Bu yılın ilk yarısında görülen komisyon gelirleri ve ticari işlemlerden elde edilen gelirlerin, piyasadaki faiz ve fiyat marjlarının daralmasıyla 2024`te azalan ivme izleyeceğini düşünüyoruz” diyor. Danışmanlar, ilk 7`de yer alan büyük özel bankalar için 2024`te kârlılıkların artacağı beklentisinde. Bu oyuncularda sektör ortalamasına yakın büyümelerin oluşması bekleniyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, ilk yarıyı yüksek oranlarla bitiren özel küçük bankalarda beklentilerinin 2024 genelinde bu kârlılığın devam etmesi yönünde olduğunu açıklıyor. “Farklı ürünlerde uzmanlaşma, gelirlerin faiz dışı alanlarda sağlanması 2024`te kârlılıkları belirleyecek unsurlar olacak” diye de ekliyor.

“KÂRLILIK PEK DE OLUMSUZ ETKİLENMEDİ”
ÖMÜR TAN / QNB FİNANSBANK GENEL MÜDÜRÜ

KREDİ VADE FAKTÖRÜ Haziran-eylül döneminde 4 Para Politikası Kurulu toplantısında politika faizinin kademeli olarak yüzde 8,5`ten yüzde 30`a çıktığını gördük. Normal şartlarda parasal sıkılaştırma dönemine geçilmesinin bankalar açısından olumsuz etki yaratmasını bekleriz. Bunun sebebiyse ülkemizde ortalama kredi vadelerinin ortalama mevduat vadelerinden uzun olması. Bu nedenle faiz artış dönemlerinde ortalama mevduat faizleri daha hızlı artarken ortalama kredi faizleriyse daha yavaş artar. Ancak son dönemde verilen krediler genellikle kısa vadeli ve yeniden fiyatlanabilir nitelikte olduğu için, tahmin edilenin aksine, mevcut faiz politikasıyla bankaların kârlılıkları pek de olumsuz etkilenmedi.

DEVAMI ÖNEMLİ Hazirana kadar TL mevduat ile TL tüzel kredi faizleri arasında ciddi seviyede negatif fark vardı. Eylül sonu itibarıyla hem TL perakende hem TL tüzel kredi faizleri, TL mevduat faizlerinden yüksek. Bankalar pozitif net faiz marjı yaratabiliyor. Böylece mevcut kademeli faiz artış süreci sektör kârlılığını olumlu etkiliyor. Pozitif reel faize yaklaştığımız bu dönemde bankaların kârlılıklarının ve aktif kalitesinin daha iyi yönetilmesi için atılan adımlar değerli. En azından 2024`ü kapsayacak şekilde, enflasyon beklentileri daha da iyileşene kadar sıkı para politikasının devam etmesi, ekonomideki uzun vadeli havayı çok daha olumlu hale getirecektir. Ancak tabii ki parasal sıkılaştırmanın daha da sertleşmesi bankacılık sektörünün kârlılığını bir noktadan sonra negatif etkilemeye de başlayabilir.

NOMİNAL ARTAR Kredi kartı ve POS komisyon oranlarının hızla artmasıyla da ödeme sistemleri komisyonları başta olmak üzere birçok gelir kaleminde yılın son 4 ayında güçlü artış göreceğiz. Ayrıca ilk yarıda enflasyona endeksli tahviller için belirlenen değerleme oranı yüzde 35-50 arasında alınmıştı; bugünse oranın yüzde 60`ın üzerinde olacağını söyleyebiliriz. Bu nedenle yılın üçüncü ve dördüncü çeyreklerinde bankaların gelir tablosunda hem artan tahvil faizi gelirleri hem değerleme oranın artışıyla tek seferlik gelirler göreceğiz. Yılın ikinci yarısında nominal bazda kârlılığın artması çok olası.

“YENİ DÜZENLEMELERİN OLUMLU YANSIMALARINI HİSSEDİYORUZ”
MURAT BİLGİÇ / TSKB GENEL MÜDÜRÜ

NET FAİZ GELİRLERİ 2023 yılı ilk sekiz ay sonunda mevduat bankalarında net faiz gelirleri yıllık bazda daralırken mevduat temin imkanı bulunmayan kalkınma ve yatırım bankalarında kuvvetli artış devam etti. Ücret ve komisyon gelirlerinde, banka gruplarının performansı yakın seyretti. Yeni düzenlemeler ve uygulamaların yatırım ortamına olumlu yansımalarını şimdiden hissediyoruz. Yıl sonuna kadar yatırım bankacılığı gelirleri başta olmak üzere faiz dışı gelir kalemlerinin kalkınma ve yatırım bankalarının finansal performansına olumlu yansıyacağını öngörüyoruz. Yatırım ortamının daha da iyileşeceğini, danışmanlık ve yatırım bankacılığı faaliyetlerinin ivmeleneceğini düşünüyoruz.

KAĞITLAR HALA ETKİLİ TSKB olarak kârda yıllık bazda yüzde 108 artış sağladık. Böylelikle yüzde 6,3 net faiz marjı, sektör ortalamalarının üzerinde yüzde 43,4 özkaynak kârlılığı elde ettik. Kârlılığımız karşılık oranlarımızı ve serbest karşılık rezervlerimizi de destekledi. Ekonomimizdeki son gelişmeler sonrası artan yatırımcı güveni ve istikrarla beraber danışmanlık ve yatırım bankacılığı faaliyetlerinin daha da ivmeleneceğini öngörüyoruz. TÜFE`ye endeksli menkul kıymet portföyü yüklü olan bankaların elde ettiği menkul kıymet gelirleri kârlılığı, 2022 yılında olduğu gibi destekleyici faktör olacak. 2023 sonunda bankacılıkta haziran sonunda yüzde 37 olan özkaynak kârlılığının yüzde 35 olacağını tahmin ediyoruz. Yatırım bankalarının kârlılığının da yılı benzer seviyede tamamlayacağını düşünüyoruz.

Sahayı tutan kazanıyor

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Özellikle faktoring ve sigortacılıkta oyuncular, satış ekipleriyle tam saha pres yaparak yeni müşteri kazanmak için yarışıyor. Hayat dışı sigortada aylık ortalama 2 binden fazla müşteri ziyareti yapılıyor. Bu ziyaretlerin yüzde 40`ına yakını satışa dönüyor. Yakın dönemde hedefse yüzde 50. KOBİ`lerle çalışan faktoring şirketlerindeyse satış ekipleri mesailerinin yüzde 75`ini sahada geçiriyor ve her iki görüşmeden birini şirketin müşteri portföyüne katmak için çalışıyorlar.

Depremin ilk haftasında arkadaşlarımla birlikte sahadaydım. Adana, İskenderun, Hatay bölgesini ilçe ilçe gezdik. Türk sigortacılığının bu konularda iyi bir deneyimi var. Nasıl yapacağımızı biliyoruz, sahada tüm sektör şirketleri seferberlik halinde hızlı hasar tespitlerini yapmaya çalışıyoruz.” Bu sözler, AXA Sigorta Türkiye CEO`su Yavuz Ölken`e ait. Tabii ki bu denli büyük doğal afetlerde gerçek tabloyu görmek için merkez noktasına gitmek önemli. Sigortalılarını zorlu dönemde yalnız bırakmayan şirketler, kısa vadede güçlü bir müşteri sadakat bağıyla ödüllendiriliyor. Sompo Sigorta Genel Müdürü Fahri Uğur da depremin sigorta sektörüne çok şey öğrettiği görüşünde. “Deprem döneminde müşterinin ihtiyaçlarına göre poliçe oluşturmamız, risk gerçekleştiğinde sadece hasarı ödeyen bir şirket olmak yerine müşterimizin yanında daha fazla olmamız gerektiğini gördük. Deprem bölgesinde iyi hizmet sunan şirketlerden biri olarak şirketimizden poliçe kesmek isteyen, farklı şirketlerden bize doğru kayan müşteriler oldu” şeklinde konuşuyor. Elbette bu durum sadece doğal afet dönemleri için geçerli değil… Son yıllarda finansın pek çok alanında, özellikle küçük şirketlere ve tüketicilere değen faktoring, hayat dışı sigortacılık ve emeklilik sisteminde şirketler sahaya daha fazla yüklenmeyi tercih ediyor. Yeni müşteri kazanmanın giderek zorlaştığı bu alanlarda, yapılan her ziyaret şirketleri rekabette bir adım öne çıkarıyor. 

AYLIK 3 BİN GÖRÜŞME Hayat dışı sigortacılıkta, Temmuz 2023 TSB verilerine göre prim üretiminin yüzde 59,5`i acente kanalından geliyor. Sadece bu veri bile işin doğasının ne kadar sahaya bağlı olduğunun göstergesi. Hayat dışı sigortacılıkta küçük- büyük tüm oyuncular, sahada hem acente kanallarıyla hem birer müşteriyle yakın ilişki kurmak için yoğun çaba gösteriyor. Bu alanda saha ziyaretlerinin en önemli kazancı, müşteri ve şirketin karşılıklı olarak birbirini tanıması, güçlü yanları görmesi ve birlikte yapılabilecek işleri belirlemesi oluyor. Böylece ziyaret sonrası ortak bir yol haritası belirleniyor ve ihtiyaç olan ürünlerin satışı gerçekleşiyor. Sektörün lider oyuncularından Anadolu Sigorta, acente ve brokerler tarafında 2023 yılında aylık ortalama 600`e yakın ziyaret gerçekleştiriyor. Anadolu Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Kerem Tokyürek, bankasürans ekiplerinin de aylık ortalama 2 bin 500 ziyaretle banka şubeleri ve müşterilerle temas sağladığını söylüyor. Şirket, bu ziyaret sayılarını her yıl artırarak devam ettiriyor. “İş ortaklarımıza ve müşterilerimize yakın olmak ve devamlı ziyaretlerde bulunmak ana politikalarımızdan. Sistematik olarak ziyaret adetleri ve raporları takip ediyoruz” diyen Tokyürek, saha ekiplerinin performans değerlendirmelerinde bu ziyaretlerin nitelik ve niceliklerinin büyük önem taşıdığına da dikkat çekiyor. Tokyürek`e göre saha görüşmelerinin satışa dönüşme oranına dair net bir rakam vermek zor: “Acente ve bankasürans olarak her iki kanalımız için poliçelendirme oranları, müşteri çalışma yılı, müşteri yenileme oranı gibi farklı sebeplerle değişkenlik gösteriyor.” 

HEDEF YÜZDE 50 

Hayat dışı sigortacılığın lider oyuncuları için konumlarını korumada sahada etkin olma kritik önem taşıyor. Türkiye Sigorta`nın Bankasürans Satış Direktörlüğü yöneticileri, 2023`ün ilk 9 ayında personel başına aylık ortalama 80 saha ziyareti yapıldığını açıklıyor. Aktif satış kanallarını daha da genişletmeye odaklanan Türkiye Sigorta için şube ve müşteri ziyaretleri ayrı önem taşıyor. Öyle ki saha ekipleri eğitim, müşteri arama çalışmaları ve operasyonel süreçler hariç yüzde 85 sahada görev yapıyor. Bu çalışmanın sonucu elementer satış ekipleri yüzde 40 yeni müşteri kazanımı sağlıyor. Şirket, yakın zamanda aylık ortalama 100 ziyaret ve müşteri kazanımında yüzde 50 oranı yani ziyaret edilen her iki kişiden birini müşteri yapmayı hedefliyor. AXA Sigorta da acenteleri ve diğer iş ortaklarıyla bir ayda ortalama 2 binin üzerinde saha görüşmesi yapıyor. AXA Sigorta Satış, Pazarlama ve Sağlık Başkanı ve İcra Kurulu Üyesi Sanem Çıngay Buçukoğlu, “Dönemsel olarak artışlar yaşasak da bu sayının altına pek düşmüyoruz, pandemi döneminde bile gerekli önlemleri alarak saha görüşmelerimizi özenle sürdürdük” diyor. AXA Sigorta, iş ortakları kanalıyla satış yapılması sebebiyle ziyaretlerin satışa dönüş oranını açıklamıyor. Ancak Buçukoğlu, bu alana dair “Müşteri tavsiye skorunda (NPS) 2023 yılında 61 puanla sektörün 11 puan üzerinde yer alıyoruz. Saha ziyaretlerimizi önümüzdeki dönemde yüzde 35 civarında artırmayı hedefliyoruz” şeklinde konuşuyor. 

FAKTORİNGTE KRİTİK Faktoring sektöründe 75 bini aşan müşteri sayısının yüzde 90`ını en küçükten orta ölçekliye kadar KOBİ`ler oluşturuyor. Hal böyle olunca Türkiye geneline yayılan KOBİ`lerle doğru ve yerinde iletişim kurmak oyuncuların pazardaki konumlarını, paylarını belirliyor. 2023`te saha görüşmelerini bir önceki yıla göre yüzde 40 artırdıklarına dikkat çeken Deniz Faktoring Genel Müdürü Murat Kulaksız, ayda ortalama 100 saha görüşmesi gerçekleştirdiklerini dile getiriyor. “Çalışanlarımız ortalama mesailerinin yüzde 25`ini saha ziyaretine ayırıyor” diyen Kulaksız, ziyaret edilenlerin yüzde 30`unu müşteri portföylerine eklediklerini aktarıyor. Son 1 yılda çalışma koşullarının uyum gösterdiği firmalarla verimli çalışmalar gerçekleştirdiklerini ve yeni müşteri kazanımıyla kârlılıklarının artış gösterdiğini belirten Kulaksız, gelecek planlarını, “Aramıza yeni katılan ekip arkadaşlarımızla birlikte ayda ortalama 150 ziyaret yapmayı planlıyoruz. Hedefimiz ziyaretlerimizin yarısından yeni müşteri kazanımı sağlamak” şeklinde açıklıyor. İş Faktoring de sahada görevli yetkilileriyle doğrudan müşterilerle görüşüyor. İş Faktoring Genel Müdürü Şahismail Şimşek, ekiplerin mesailerinin yüzde 70`ini müşteri temasına ayırdığını, kalan kısmını da görüşmelerde edinilen bilgi ve izlenimlerden hareketle en doğru çözümün şekillendirilmesine harcadığını söylüyor. Müşteri sayısını artırmaktan ziyade finansal okuryazarlığın derinleşmesine katkı sağlamaya odaklandıklarını belirten Şimşek, “Ekiplerimiz, kalıcı ve sürdürülebilir bir iş ve çözüm ortaklığı tesis etme mutabakatıyla görüşmelerini yüzde 50`yi aşan oranda olumlu sonuçlandırıyor” diyor. 

EMEKLİLİKTE TABLO Emeklilik ve hayat tarafındaysa saha, farklı bir anlam taşıyor. Temmuz sonu verilerine göre hayat prim üretiminin yüzde 75`i banka kanalından geliyor. Emeklilikteyse bireysel direkt satış ağırlıklı ancak burada bağlantılı bankanın müşterilerine şubelerde satış öne çıkıyor. Bu alanda lider oyunculardan Türkiye Hayat ve Emeklilik, emeklilik bölge müdürlüklerinde bu yılın ilk 9 ayında personel başına ziyaret sayısının aylık ortalamada 130 olduğunu açıklıyor. Emeklilik ekipleri görüşmelerde yüzde 35 oranında müşteri kazanıyor. Yakın dönem için şirket, emeklilik ekiplerinden aylık ortalama 160 saha ziyaretine ulaşmalarını ve müşteri kazanımını yüzde 40`a çıkarmalarını istiyor. “Ekip arkadaşlarımız şubelerde çalışıyor ve banka müşterilerinin ihtiyaçlarına binaen hizmet veriyor” diyen Garanti BBVA Emeklilik Genel Müdürü Burak Ali Göçer, her satış ekibi çalışanın günde en az 2 müşteri ziyareti ve ayrıca telefonla arama hedefi olduğunu aktarıyor. “Saha ziyaretlerine ilişki yönetimi odağıyla bakıyoruz, satışa dönmesi gerekmiyor. En önemli nokta, müşteri memnuniyetimizin yüksek olması” diyor. Anadolu Hayat Emeklilik Bölge Müdürlükleri ayda ortalama 50 ziyaret gerçekleştiriyor. Anadolu Hayat Emeklilik Genel Müdür Yardımcısı Ahmet Altınsoy, “Pandeminin azalan olumsuz etkileri ve deprem felaketinin ardından emeklilik ve hayat ürünlerine yönelik farkındalıkla saha ekibimizin görüşme sayılarında belirgin artış mevcut. İş Bankası şubelerinde görev yapan 500 kişilik direkt satış ekibimiz ve tüm dağıtım kanallarımızla müşterilerimize ulaşıyoruz” diyor. Altınsoy, “Önümüzdeki dönemde hem dijital hem yüz yüze görüşmeler yaparak çoklu kanal yönetimi stratejimizle güçlü pozisyonumuzu korumaya devam edeceğiz” şeklinde konuşuyor.

“SAHA ZİYARETLERİ 100 METRE KOŞUSU DEĞİL, BİR MARATON”
COŞKUN GÖLPINAR / DOĞA SİGORTA GENEL MÜDÜRÜ

AYLIK 2 BİN ZİYARET Şirket olarak fark yaratmak istediğimiz ve önceliğimiz olan konulardan biri iletişim. Her ne kadar hibrit çalışma modeli yaygınlaşmış olsa da biz yüz yüze görüşmelerin etkisini hala koruduğu inancındayız. Tüm ekiplerimizin yaptığı aylık ziyaret sayısı 1.500- 2.000 arasında değişiyor. Satış ekiplerimizin mesailerinin yüzde 75`i bu ziyaretlerde geçiyor. Satış yöneticilerimiz içinse bu oran, yüzde 50`yi aşıyor.

HEDEF YARISI Saha ziyaretlerini 100 metre koşusu değil, bir maraton olarak görüyoruz. Acente ve müşterilere yapılan ziyaretlerin anında poliçeye dönmesini beklemek çok gerçekçi olmaz. Fakat uzun vadede bu çalışmaların meyvelerini topluyoruz. Hemen sonrasında verilen tekliflerin iş birliğine dönmesi yüzde 20 iken, uzun vadede bu oran yüzde 50`yi geçiyor. Özellikle hedeflediğimiz ve risk iştahımızın olduğu faaliyetlerde yer alan müşterilerimize yapılan ziyaretlerin uzun vadede yüzde 50`sinden fazlasının iş birliğine dönmesini bekliyoruz.

“HER AY 50 BİN MÜŞTERİYE GİDİYORUZ”
HAKAN KARAMANLI / TAM FİNANS GENEL MÜDÜRÜ

BÜYÜDÜKÇE ARTIYOR Ziyaret sayısı, şirket içinde takip ettiğimiz en önemli rakamlardan biri. Hey ay ortalama 50 bin kayıtlı müşteri ziyareti yapıyoruz. Organizasyonumuzun büyümesine paralel her yıl daha fazla sayıda müşteri ziyareti yapılıyor. Bu yıl ziyaret sayımız, 2022`ye göre yaklaşık yüzde 10 artmış durumda. Şube satış ekibindeki arkadaşlarımız mesailerinin yüzde 80`ini ziyaret yaparak geçiriyor. Mobil ekiplerimizse zamanlarının tamamını sahada geçiriyor.

ÇAT KAPI Kapısını çaldığımız müşterilerin yüzde 6-7`sinden başvuru alıyoruz ve yüzde 3-4`üyle işlem yapıyoruz. Bu oranların iyileşmesi için doğru hedefleme, iletişim, teknolojinin etkin kullanımı ve hatta yeni ürünler üzerinde devamlı çalışıyoruz. Çok sayıda çat kapı ziyaret gerçekleştiriyoruz. Sahada bu kadar etkin olmak, bize müşteri sayısında açık farkla sektör liderliğini getiriyor. Hedefimiz her nerede olursa olsun Türkiye`deki tüm mikro KOBİ`lere yılda en az bir kere dokunmak. İlk hedefimiz, aylık 2 bin yeni müşteri sayısına ulaşmak.

Oyuncu sayısında hareketli dönem

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Yeni dijital bankaların, 2 yıl içinde mevduattan yüzde 10 kadar pay alacağı öngörülüyor. Dijital tarafta oyuncu sayısının yükseleceği noktasında herkes hemfikir. Hatta sayının 100`leri bulabileceğini düşünenler de var. Uzmanlara göre oluşan bu yoğun rekabet ortamında mevcut konvansiyonel bankaların sayısında konsolidasyonlarla düşüş olması ise muhtemel.

Son bir yılda Türk bankacılık sektörü; sadece değişen faiz politikası, regülasyonlar tarafında değil oyuncu sayısında da hareketli bir dönemden geçiyor. Bir yandan full dijital bankalar izin alıp yavaş yavaş faaliyete geçerken diğer taraftan yatırım bankacılığında yeni girişler dikkat çekiyor. Son olarak mevduat alanında da yeni bir oyuncu girişi gerçekleşti. Bu durum, sektörde oyuncu sayısını hızla yukarı taşıyor. 10 yıl önce 51 olan banka sayısı, 2022 başından bu yana 6 dijital banka, 6 yatırım bankası ve 1 mevduat bankasının lisans izni almasıyla 70`e kadar çıktı. Bu yeni ortam, mevcut geleneksel bankalar için kırasıya rekabet anlamına geliyor. 

YENİLERE YER VAR MI?

Türkiye bankacılık sisteminin alışmadığı hızda artan oyuncu sayısı, bu denli bankaya yer var mı sorusunu getiriyor. Yanıtıysa dünya ekonomileri veriyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, 448 milyon nüfuslu Avrupa Birliği`nde 5 binden fazla banka ve 100`e yakın dijital banka olduğunu açıklıyor. Moral, “85 milyonu aşan nüfusla AB ortalamasından hızlı büyüyen ülkemizde henüz 15 yaş üstünün yüzde 25`inin banka hesabı bulunmuyor. Banka sayısı potansiyelinin bugünkünden daha fazla olduğu aşikar” yorumunu yapıyor. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, özellikle Güney Amerika ve Güneydoğu Asya`da dijital bankaların adet ve yarattıkları finansal hacim anlamında ülkemizin önünde olduğuna dikkat çekiyor. Polat, “Bunun en temel nedeni, Türk bankalarının yüksek teknolojiyle yıllardır hizmet vermesiyle ülkemizde dijital bankacılığın yeni lisanslanmaya başlaması… Birkaç yılda yeni dijitallerin ciddi hacim yaratacağını ve dünyadaki benzerleriyle rekabete girebileceğini düşünüyorum” diyor. “Katılan yeni dijital bankalar, mevduat bankaları ve yatırım bankaları, sektördeki dinamikleri derinden etkiliyor” diyen Burgan Bank Dijital Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Halil Özcan, oyuncu sayısının artmasını dönüşümün ve rekabetin yoğunlaşmasının yansıması olarak yorumluyor. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, banka sayısının kaç olduğundan ziyade kalitelerinin daha önemli olduğunu belirterek, “Avrupa ya da Amerika`da Türkiye`ye oranla çok daha fazla banka var. Türkiye`de genellikle güçlü şube ağı ve varlık hacmiyle büyük bankalara alışık olduğumuz için artan banka adetleri bize şaşırtıcı geliyor ama kurulan her bankanın bizim bankamız liginde olması beklenemez” şeklinde konuşuyor. 

PAY ALACAKLAR 

Gerek yatırım gerek dijital alanda olsun yeni oyuncuların güçlü büyüme fırsatları var. 1 milyar TL sermayeyle kurulabilen dijital bankaların, mevcut kurallara göre kredi müşterileri finansal tüketicilerden ve KOBİ`lerden oluşacak. Bireysel ve KOBİ segmentlerinde şubesiz olarak hizmet verebilecekler. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, “Özellikle bireysel tarafta ciddi ilgi çekeceklerini bekliyorum. 2 yıl içinde sektördeki toplam mevduatın yüzde 10`unun dijital bankalara doğru kayacağını göreceğiz” diyor. Anadolu Bank Dijital Bankacılık Bölüm Başkanı Burcu Ertaner Şenay, “Dijital bankaların sunduğu online krediler, finansal danışmanlık ve işletme hesapları gibi özel hizmetler, KOBİ`lerin büyümelerine yardımcı olabilir” yorumunu yapıyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan, şubesiz bankacılıkta ciddi talep olduğuna vurgu yaparak bu bankaların ilk aşamada pazarın yüzde 5`ine ulaşmayı hedeflemesini makul görüyor. Yatırım tarafına artan ilgi de dikkat çekici. “Aslında Türkiye`de yatırım bankalarının sayısı azdı. Global yatırım bankaları daha çok halka arzlar, varlık işlemleri, şirket birleşmeleri ve danışmanlığa yönelirken Türkiye`de biraz daha konvansiyonel bankalarla dirsek temasla iş yapılıyor, kurumsal tarafta proje finansmanlarını odağa alıyorlar” diyen Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, yeni gelenlerin yine konvansiyonel kurumsal bankacılığa yakın model kuracaklarını tahmin ediyor. Özellikle kurumsal ve proje finansmanında rekabetin artacağını düşünüyor. 

KIYASIYA REKABET

Mevcut pastadan büyük dilim alma savaşına girecek yeni oyuncular, her ölçekten bankayı rekabet stratejilerini yaratmaya zorluyor. Bu tür gelişmeler karşısında genellikle yıkıcı inovasyondan bahsedildiğini ancak gündemlerinde iş birliğiyle daha entegre çözümler olduğunu belirten Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Çağrı Süzer, “Uzun yıllardır mobili müşteri deneyiminin merkezi olarak konumluyoruz, bundan sonra gideceğimiz yol daha geniş kapsamlı. Ekosistem anlayışını merkeze alarak iş birlikleriyle birlikte büyüyeceğiz” diyor. ING Türkiye Bireysel Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Ozan Kırmızı da artık bankaların müşterilere göre şekillendiği yeni bir finans dünyası inşa edildiğine vurgu yapıyor. “Bu dünyada esnek ve çevik, geleneksel sınırları zorlayan, geleceği inşa eden kurumlar rekabette fark yaratabiliyor. Kendimizi geleneksel bir bankadan çok öte, bankacılık lisansına sahip teknoloji şirketi olarak tanımlıyoruz. Türkiye`nin en iyi dijital kurumu olma hedefiyle ilerliyoruz” şeklinde konuşuyor. Burgan Bank Dijital Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Halil Özcan, dijital altyapılarıyla ücretsiz para transferleri, rekabetçi faiz oranları gibi cazip ürünler sunmaya devam etmeyi hedeflediklerini söylüyor. “Yenilikçi yapımızla müşterilerin hayatını kolaylaştıran çözümler sunarak pazarda öne çıkmayı planlıyoruz” şeklinde konuşuyor. Yatırım bankacılığına ilgiyi görece düşük sermaye gereksinimi, mevduat bankalarına verilmeyen sermaye piyasası aracılık lisanslarına erişim, iştiraklerle fintek veya mevduat dışı bireysel bankacılık ürünleri geliştirme imkanına bağlayan TKSB Genel Müdürü Murat Bilgiç, “Yeni oyuncuların vaka bazlı farklı motivasyonları olabiliyor. Belli sermaye yatırımı yapma gücü olan finansal danışmanlık ve aracılık hizmeti veren kurumların, birden fazla fintek yatırımını bir platformla kaldıraçlamak isteyen yatırımcıların veya çok sayıda sektöre borç ve özkaynak yatırımına ilgi duyan holding ve aile şirketlerinin yatırım bankası kurma kararı alabildiğini görüyoruz” diyor. 

FARKLI YOL HARİTALARI

Faaliyete başlayan oyuncular da alanlarında farklı büyüme planları yaratmakla meşgul. En son dijital mevduat bankası lisansı alan Enpara.com bu oyunculardan biri. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, haziran sonunda 5,2 milyon müşterisiyle QNB Finansbank içinde önemli büyüklüğe ulaşan Enpara. com`u QNB Finansbank`tan ayırdıklarını söylüyor. Bunda, sektörün trendleri, değişen rekabet ortamını dikkate almalarının etkisine vurgu yapıyor. Bu hamleyle Enpara.com`un QNB Grup`un Türkiye`deki ikinci mevduat bankası olarak devam etmesine karar verdiklerini açıklıyor. Tan, bankanın gelecek rotasını şöyle aktarıyor: “Faaliyetlerine şubesiz ve yüzde 100 dijital hizmet vererek devam edecek. Dijital banka lisansı sadece bireysel ve KOBİ bankacılığını kapsıyor. Ancak gelişen teknolojiler ve artan dijitalleşmeyle tüm bankacılık faaliyetlerinin dijital yapılabileceğini düşündüğümüz için Enpara.com`u kısıtlamak istemedik. Bu nedenle de önümüzdeki dönemdeki değişikliklere de hazır olmak adına mevduat bankası lisansı almaya karar verdik. Enpara. com`un orta ve uzun vadede sektörümüzün en önemli oyuncularından biri olmasını hedefliyoruz.” Ağustos başında faaliyet iznini alan Hedef Yatırım Bankası, hazırlıkların tamamlanmasının ardından kısa bir sürede fiilen çalışmaya başlayacak. Bankanın sermayedarı Hedef Holding`in yönetim kurulu başkanı Namık Kemal Gökalp, kurumsal ve ticari bankacılığın temel odak noktaları olacağına değiniyor. Gökalp, “Türkiye`nin en iyi finansal çözümler sunan yatırım bankası olma hedefiyle çıktığımız yolda başta ihracat yapan şirketler olmak üzere kurumsal, ticari ve KOBİ`lerin yatırım, varlık ve işletme sermayesi finansmanında yer alacağız. Finansal hizmetler, teknoloji, endüstriyel üretim, turizm, enerji, inşaat, lojistik, kimya ve tekstili öncelikli sektörler olarak belirledik” şeklinde konuşuyor. 

YENİLERİ GELECEK 

Dijital banka tarafında “ciddi” başvuru sayısının 35`i aştığı söyleniyor. Banka yöneticileri ve uzmanları da 1-2 yıl içinde sayının tırmanacağı konusunda hemfikir. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, dijital bankacılık lisansı almanın hem ekonomik hem süreç açısından mevduat bankası lisansı almaya göre daha kolay olduğunu söyleyerek, “Net bir sayı vermek pek mümkün değil ama banka adedi yakın gelecekte 100`e kadar yükselebilir” yorumunu yapıyor. “Dijital bankacılık lisansına ilgi gösterecek fintekler, telekom operatörleri, perakende zincirleri, e-ticaret şirketleri gibi farklı sektör ve kurumlar olacak” diyen Garanti BBVA Genel Müdür Yardımcısı Çağrı Süzer, yine de burada çok ivmeli bir artış görüleceğini tahmin etmiyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca da yeni yatırım bankalarının sektöre adım atacağını düşünüyor, her yeni gelenin ürün çeşitliliğini artıracağına inanıyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Şirket Ortağı Levent Atakan`a göre de dijital banka özelinde sayı, yabancı yatırımcı ilgisiyle 10`a kadar gelebilir. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat ise farklı bir bakış açısı ortaya koyuyor: “1-2 yıl içinde birkaç bankanın daha lisanslaması tamamlanabilir, ayrıca `servis bankacılığı` lisanslamaları da başlayacak. Dijitalde sayı artacak ama konvansiyonel bankacılıkta konsolidasyon kaçınılmaz olacak ve sayı bir miktar azalacak.”

“AMACIMIZ NİŞ ALANIMIZI YARATMAK”
ARMAĞAN SARAÇOĞLU Q YATIRIM BANKASI GENEL MÜDÜRÜ

SANAYİCİ YAKLAŞIMI Finans ekosisteminin etkin bir aktörü olmayı planlıyoruz. Ercan Şirketler Grubu`nun 60 yıllık sanayi ve ticaret birikimini finans sektörüne entegre ederek her segmentten şirketlere özelleştirilmiş hizmetler sunacağız. 2023`ün son çeyreğinde faaliyetlerimize başlayacağız. Sanayici bir grubun içinden doğan bir banka olarak üreticiyi ve karşı karşıya oldukları zorlukları çok iyi biliyoruz. Üretici ve sanayiciye özgün bir perspektiften yaklaşacağız. Tedarikçi finansmanı, stok finansmanı, alacak finansmanında aktif olacağız. Perakende ve bireysel bankacılık alanlarında da fark yaratacağız. Geliştirdiğimiz QBİK aplikasyonumuz bir süper app`e evrilecek şekilde kurgulandı.

TİCARİDE 10 BİN ŞİRKET Amacımız mevcut oyuncularla rekabet değil, kendi niş alanımızı yaratmak. 2-3 yılda ticari segmentte 10 binden fazla firmaya hizmet vermek, stok finansmanı ve diğer yenilikçi finansal hizmetlerimizle öncü olmak istiyoruz. 2024`te aktif büyüklükte minimum 5 milyar TL ve 2-3 yıl içinde 20 milyar TL`ye ulaşmayı hedefliyoruz. Orta vadede sürdürülebilir finansman ve teknoloji tabanlı finansal çözümlerde lider olma vizyonumuz var. Ticari finansman, risk yönetimi ve kurumsal danışmanlık alanlarında önemli pazar payı alacağız. Hangi segmentte ve bölgede olurlarsa olsunlar, firmalarımızı ziyaret ederek yerinde analizler gerçekleştirecek olan tahsis ve satış ekiplerimiz olacak.

“NEOBANKLARIN TÜRKİYE`DE STRATEJİSİ FARKLI OLACAK”
AYŞENUR HIÇKIRAN DENİZBANK PERAKENDE BANKACILIK GRUBU GMY

DAHA KONTROLLÜ Yeni dijital bankalar yani globaldeki tabiriyle neobanklar, dünyada sektöre yön veren gelişmelerin merkezinde. Türkiye için bu gelişmeler daha kontrollü ve güvenli olarak ilerliyor. BDDK`nın bu alandaki çalışmalarına destek vermiş bir banka olarak gelişmelerin oldukça doğru bir rotada ilerlediğini görüyoruz. Globalde geleneksel bankaların dijitalleşmede geç kalmasıyla neobanklar çok hızlı büyüme gösterdi.

REKABERLİK Türkiye`deyse geleneksel bankalar dijitalleşmeye büyük önem göstererek önemli adımlar attı, dijitalleşmenin lokomotifi oldu. Yani globalde hedef kitlesi gençler olan neobankların Türkiye`deki oyun planları ve stratejileri daha farklı olacak. Türkiye`nin “dijital bankaları” her şeyi yapan geleneksel bankaların muadili olmayı hedeflemektense, daha çok kendi odak alanlarına yönelmiş niş alanları dolduracak birer yıldız olmayı planlıyor. Rolleri globale göre farklılaştığı için rekabet değil, “rekaberlik” dediğimiz rekabetin ve iş birliğinin olduğu modeli daha fazla göreceğiz.

ŞÜPHESİZ ARTACAK Lisans almak için başvuru yapan banka sayısının artacağına şüphe yok. Bu alanda özellikle dışarıdan gelen yatırımların arttığını gözlemliyoruz, çünkü Türkiye potansiyeli büyük bir coğrafyada yer alıyor. Ancak lisans alan bankaların sayısı konusunda BDDK`nın şimdiye kadar izlediği fayda odaklı politikalarının devam edeceğini düşünüyoruz.

İlk 5'in peşinde

Capital Online

Elçin Cirik / ecirik@capital.com.tr

Capital Ağustos 2023 sayısından

Bu yıl büyük ve orta ölçekli şirketler, özellikle 18 yaş altı segmentten pay alma yarışında. BES`teki oyuncuların fon çeşitlendirmesi ve performanslarında da yoğun rekabet görülecek. Emeklilik, ölçek ekonomisi işi olduğu için bugün 15 olan oyuncu sayısının, yakın gelecekte konsolidasyonlarla azalması da beklentiler arasında.

Bireysel emeklilik sistemi (BES), 20. yılına girdi ve bugün aktif 15 oyuncu sektörde faaliyet gösteriyor. 7 Temmuz Emeklilik Gözetim Merkezi (EGM) verilerine göre 8,2 milyon katılımcı sayısına ve 476,7 milyar TL fon büyüklüğüne ulaşıldı. BES`e ilk günden bu yana toplamda 20 kadar şirket lisans belgesi alarak dahil oldu. 2003 yılında 11 şirketle başlayan rekabet, 2015`te en yüksek sayıyla 19 oyuncuya ulaştı. Ancak emeklilik sisteminde sürdürülebilir ve kârlı büyümenin yolu ölçek kazanmaktan geçtiği için bu alan pek çok konsolidasyona da sahne oldu. Bunun en belirgin örneği, 2020 yılında kamu emeklilik şirketlerinin Türkiye Hayat ve Emeklilik çatısı altında birleşmesiyle görüldü. Satın alma ve birleşmelerin yoğun yaşandığı alanda, özellikle son iki yıldır gelen yeni düzenlemeler rekabeti hareketlendiriyor. 

BİRİNCİ LİGİN BEŞLİSİ 

BES`te ilk 5 emeklilik şirketi, aslan payını alıyor. 2023 Haziran sonu EGM verilerine göre, Türkiye Hayat ve Emeklilik ile Agesa Hayat ve Emeklilik, fon büyüklüğünde yüzde 19,2 pazar payıyla liderliği paylaşıyor. İki emeklilik şirketiyle faaliyet gösteren Allianz, Anadolu Hayat ve Emeklilik ile Garanti BBVA Emeklilik ve Hayat, liderleri yakın takipte. Birinci ligi oluşturan bu beşli, fon büyüklüğünün yüzde 87,7`sini elinde tutuyor. Hatta son 3 yılda birinci lig oyuncularının payını 1 puan artırdığı da görülüyor. Katılımcı sayısında da birinci lig oyuncuların payı yüzde 82,4`e ulaşıyor. Katılımcı tarafında önemli bir nokta, 2020 Eylül`ünde kamu emeklilik şirketlerinin birleşmesiyle kurulan Türkiye Hayat ve Emeklilik katılımcı sayısında yüzde 29 payıyla en yakın rakibinin yaklaşık 2 katı büyüklüğe sahip. Bir enteresan detay olarak da Agesa Hayat ve Emeklilik, katılımcı sayısında yüzde 9,3 paya sahip ve yüksek katkı pay toplamayı başararak fon büyüklüğünde liderliğe ulaşıyor. Agesa Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Fırat Kuruca, BES`te fon büyüklüğünde son beş yıl ortalama büyüme oranlarının yüzde 45 olduğuna vurgu yapıyor. Allianz Türkiye CEO`su Tolga Gürkan, sistemde son iki yılda yapılan yeniliklerin karşılık bulduğunu aktarıyor ve “Sistemin gelişimi noktasında, 18 yaş altı bireylerin katılımı oldukça önemliydi. EGM`nin verilerine göre mayıs sonu itibarıyla sistemdeki 18 yaş altı katılımcıların sayısı 750 bine yaklaştı” yorumunu yapıyor.

YAKIN PAYLARLA SAVAŞ

Sektörün kalan 9 emeklilik şirketi, katılımcı sayısında yüzde 17,6 ve fon büyüklüğünde yüzde 12,3 payı paylaşıyor. Burada da 5 oyuncu, NN Hayat ve Emeklilik, Katılım Emeklilik ve Hayat, BNP Paribas Cardif Emeklilik, HDI Fiba Emeklilik ve Hayat ile Metlife Emeklilik ve Hayat, birbirine yakın ve daha güçlü paylara sahip şirketler olarak öne çıkıyor. Fon büyüklüğünde yüzde 0,5 ve altı paylara sahip ve üçüncü ligi oluşturan 4 şirket mevcut. İkinci lig oyuncuları büyümede güçlü oyun planlarıyla dikkat çekiyor. NN Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Anna Grzelonska, “Özellikle 18 yaş altı bireylerin sisteme dahil edilmesinin etkisiyle pazar payımızı koruyarak güçlenmeyi hedefliyoruz” diyor ve müşteri ihtiyaçlarını göz önüne alarak yeni bireysel emeklilik fonları kuracaklarını, yıl sonunda BES`te 17 milyar TL fon büyüklüğüne ulaşacaklarını söylüyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, 10`uncu faaliyet yıllarında 1 milyon BES sözleşmesine ulaştıklarını aktararak, “Yıl sonu beklentimiz 700 binin üzerinde sözleşmeye ulaşmak, fon büyüklüğümüzü de yıllık yüzde 63 büyümeyle 18,4 milyar TL`ye ulaştırma hedefindeyiz” şeklinde konuşuyor. Bu yılın ilk yarısında BES`te 20 bin yeni sözleşmeye ulaşacaklarını belirten BNP Paribas Cardif Türkiye CEO`su Cemal Kişmir de yıl sonu için hedeflerini 40 bin yeni sözleşme ve OKS dahil 13 milyar TL fon büyüklüğü olarak açıklıyor. HDI Fibaemeklilik Genel Müdürü Erol Öztürkoğlu, “Yıl sonuna kadar gönüllü BES`te sertifika adedinde net yüzde 20 büyüme hedefliyoruz. 120 bin katılımcı sayısına ulaşacağız. 18 yaş altında 10 bin katılımcıya ulaşmak istiyoruz ve BES fonumuzu 12 milyar TL bandına ulaştıracağız” şeklinde konuşuyor. 

BÜYÜKLERİN SAVAŞI 

Tabii bu büyüme ortamında, birinci lig şirketleri de iddialı hedefler koyuyor. Hepsi 18 yaş altında yüksek pazar paylarına göz dikiyor. Türkiye Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Atilla Benli, BES`te toplam fon büyüklüklerinin 90 milyar TL`yi aştığına vurgu yaparak hedeflerini şöyle açıklıyor: “Liderliğimizi sürdürüyoruz. 2,3 milyonu BES`te olmak üzere toplam 4,8 milyon katılımcı sayımızı, yıl sonunda 5 milyon üzerine çıkaracağız. 18 yaş altı BES`te sözleşme sayımızı artırarak lider olmayı hedefliyoruz.” Agesa Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Fırat Kuruca da BES`te özellikle 18 yaş altını destekleyerek müşteri kazanımına odaklanacaklarını söylüyor. Kuruca, “Fon çeşitliliğini artırarak getiri opsiyonlarını genişletmek ve fon danışmanlığının kullanımını artırmak için çalışacağız” diyor. Allianz Türkiye CEO`su Tolga Gürkan, “Yıl sonunda yüksek büyüme ivmesi yakalayacağımızı öngörüyoruz, BES ve otomatik katılım dahil olacak şekilde 110 milyar TL fon büyüklüğüne ulaşacağımızı öngörüyoruz. Katılımcı sayımızda da yıl sonunda 2 milyona yaklaşmayı hedefliyoruz” şeklinde konuşuyor. Anadolu Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Murat Atalay, stratejik hedefler ve bilanço kârlılığına odaklanarak pazar paylarını artırmayı hedeflediklerini dile getiriyor ve “Yıl sonunda BES katılımcı sayımızın 1,4 milyona ulaşacağını tahmin ediyoruz. 18 yaş altında lider konumumuzu koruyarak yıl sonunda yaklaşık 250 bine geleceğimize inanıyoruz” diyor. “Her 6 katılımcıdan 1`i bizi tercih ettiği için mutluyuz” diyen Garanti BBVA Emeklilik Genel Müdürü Burak Ali Göçer, bu yıl ana hedeflerinin pazar paylarını artırmak olduğuna ve 18 yaş altı pazardan en büyük payı almayı istediklerini vurgu yapıyor. 

OYUNCU AZALIR MI? 

Sektörde bugün rekabet alanları olarak fon çeşitlendirmesi ve performansları, 18 yaş altı BES ve EYT kapsamındaki hareketlilik ön plana çıkıyor. Yakın gelecekteyse yürürlüğe girmesini beklenen düzenlemeler, yeni pazar fırsatları sunacak. Katılımcıların kredi başvurularında tasarruflarını temlik edebilmesi ya da sigorta anlaşmalarının BES`e entegre edilmesi gibi uygulamaların, yeni ürünler doğurması bekleniyor. Bu da gelecekte bankalarla iş birliklerini öne çıkaracak. Tüm bu gelişmeler ışığında sektörde yeni oyuncu girişlerinin olup olmayacağı konusunda farklı öngörüler var. Mevcut sayısının da konsolidasyonlarla azalacağı görüşünde olanlar da var. AON Türkiye Eş CEO`su Selda Oknas Tanbay, “Sektörde birleşmelerin devam edebileceğini düşünüyoruz. Yabancı yatırımcılar da piyasaya dahil olup mevcut atıl emeklilik şirketlerini satın alabilir” diyor. BNP Paribas Cardif CEO`su Cemal Kişmir, ölçek ekonomisiyle çalışan sistemde şirketlerin BES`i kârlı bir branş haline getirebilmeleri için önemli zaman gerektiğine değinerek, “Sektör artık 500 milyar TL`ye yaklaşan büyüklüğe ulaştı. Yeni bir oyuncunun sıfırdan başlayarak faaliyet ruhsatı alıp sektörde faaliyet göstereceğini öngörmüyorum; şirketlerin faaliyetini ve portföylerini başka bir emeklilik şirketine devir yoluyla konsolidasyonlar olabilecek” yorumunda bulunuyor. Anadolu Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Murat Atalay ise şu fikirde: “Sürdürülebilir iş modelini yakalayamayan şirketler için satın alma ya da birleşmeler olası; ancak mevcut potansiyel ve yeni açılımların heyecanıyla kısa vadede oyuncu sayısında değişiklik beklemiyoruz.” Tersine oyuncu sayısının artacağını düşünenler de var. NN Hayat ve Emeklilik Genel Müdürü Anna Grzelonska, Türkiye`nin çok yüksek potansiyeli nedeniyle oyuncu sayısının artmasını normal karşılıyor. “Özellikle yeni oyuncuların sisteme girmesinin çoklu branşlarla olursa daha sürdürülebilir hale gelecek” diyor. HDI Fibaemeklilik Genel Müdürü Erol Öztürkoğlu ise yakın gelecekte sigortanın farklı ürünlerle bir arada satın alınan ikincil ürüne dönüşeceğini öngörerek sektörde hızlı değişim ve yeni oyuncu artışı bekliyor.

“FON PERFORMANSI AYIRT EDİCİ”
SELDA OKNAS TANBAY AON TÜRKİYE EŞ CEO`SU

ANA KRİTERLER Dünyada emeklilik alanında, emeklilik şirketlerinin sunduğu fonların performansı ve sağladığı hizmetlerin genişliği rekabeti belirleyen ana kriterler. Türkiye`deyse BES`te rekabet ortamının, katılımcıları daha uzun süreli sistemde tutmaya odaklandığını söyleyebiliriz. Gelecekte katılımcıların sistemde kalma süresini uzatmaya yönelik yeni hizmet ve ürünleri daha fazla görebiliriz. Ancak emeklilik şirketlerinin sunduğu fonların performansı kadar sistemin istikrarı da bunu teşvik edecek.

BİLGİ EKSİKLİĞİ BES`te bireysel alıcıların çoğunluğu yeterli bilgiye sahip olmadığı için rekabet, satıcıların ne kadar agresif olduğuna bağlı. Son dönemde 18 yaş altı çocuklar için planlara talep çok fazla. Alıcıların kurumlar olduğu durumdaysa emeklilik şirketince sunulan hizmetler, teknolojik çözümler, fon çeşitliliği, fon seçiminde hizmetler öne çıkıyor. Şu an için fon seçimi ve güncellemesinde emeklilik şirketlerinin çok destekleyici çalışmaları olmasına rağmen bireysel katılımcılar, bu konuda biraz geriden geliyor ve diğer yatırım araçlarının daha iyi getiri sunduğunu düşünerek sistemden çıkıyor.

YENİ REKABET ALANLARI
ATİLLA BENLİ / TÜRKİYE HAYAT VE EMEKLİLİK GENEL MÜDÜRÜ, TÜRKİYE SİGORTA BİRLİĞİ BAŞKANI

GELECEK Bireysel emeklilik sistemi, son yıllarda art arda yapılan düzenlemelerin etkisiyle önümüzdeki dönem de büyüyecek. 18 yaş altı BES`le çocuklarının geleceğini düşünen anne babaların ve gençlerin bireysel emekliliğe ilgisi arttı. Burada katılımcı sayısı 752 bin kişiyi aştı. Bugün 18 yaş altı segmenti, önemli bir rekabet alanı. Ayrıca sistemdeki birikimlerin çekilmeden finansman ihtiyacının karşılanabilmesi sonrası bankalar ve emeklilik şirketleri arasında sistem entegrasyonları sağlandıktan sonra rekabet artacak.

KONSOLİDASYON Dünya hızla değişiyor. Küresel yatırımlar pek çok belirsizliğin etkisiyle yeni rotalar arıyor. Ülkemiz de bu yeni yatırım destinasyonları arasında önemli bir yere ve potansiyele sahip. Türk sigorta sektörü uluslararası çevrelerce ilgi duyulan bir alan. Bu anlamda önümüzdeki yıllarda faaliyet gösteren şirket sayısında büyümenin süreceğini düşünüyorum. Bununla birlikte sigortacılıkta ölçek çok önemli. Bu nedenle maliyetlerin etkin yönetilebilmesi için konsolidasyon bizimki gibi büyüyen sektörlerde her zaman masada olacak.

Son çeyrek de durgun geçecek

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Leasing, ilk yarıda dolar bazında işlem hacminde yüzde 2,8, sözleşme adedinde yüzde 1,8 büyüdü. Aklease Genel Müdürü ESER  OKYAY, ilk çeyrekte işlem hacminde yüzde 30 ve sözleşme adedinde yüzde 40 artış olduğuna dikkat çekiyor ve “Yüzde 30`luk artış seçime doğru normalize oldu” diyor. Bu yılın sonunda sektör işlem hacminin 2022`nin gerisinde kalabileceğini söyleyen Okyay, “Genelde son çeyrek hareketli olur. Ancak bu yıl hem faizlerde hem yatırım ortamında bir iyileşme olmaması durumunda geçmiş yılların aksine son çeyrek de durgun geçebilir” diye yorum yapıyor.

Leasing sektöründe bu yılın ilk yarısında 2,52 milyar dolar hacme ulaşıldı. Aklease Genel Müdürü Eser Okyay`a göre yüzde 2,8`e yaklaşan bu büyümede, talep artışı ve enflasyon etkisi mevcut. İlk çeyrekteyse tablo çok daha farklıydı. “Yılın ilk çeyreğinde, işlem hacminde yüzde 30 ve sözleşme adetlerinde yüzde 40 artış mevcuttu” diyen Okyay, seçim nedeniyle sonraki aylarda yavaşlama olduğunu aktarıyor. Okyay, bu yılın devamında deprem etkisiyle iş ve inşaat makineleri ve yenilenebilir enerji alanlarında hareketin süreceği görüşünde. Aklease Genel Müdürü Eser Okyay, sektöre ve şirketine ilişkin sorularımızı şöyle yanıtladı: 

 Leasing için 2023 yılı nasıl gidiyor? Sektör ne kadar işlem hacmine ulaştı? 

 Bu yıl sektörde ilk yarıda işlem hacmi toplam 2,52 milyar dolar olarak gerçekleşti. Geçen yılın aynı dönemindeyse 2,45 milyar dolardı. Yaklaşık yüzde 3`lük bir büyüme oldu. Mayıs sonu verilerindeyse yüzde 10`a yakın büyüme vardı. Bu büyümede talep artışı ve enflasyon etkisi var; ikisini ayrıştırmak çok zor. Çünkü örneğin makine ekipmanların fiyatları geçen yıla göre dolar bazında arttı. İplik makinesinin fiyatı geçen yıl 2,1 milyon Euro iken bu yıl 2,4 milyon Euro`ya çıktı. Aynı şekilde 2022 ve bu yıl, araç tedariki tarafı ve filo şirketleri çok hareketli, artan araç fiyatları da hacimde etkili oldu. Tabii sektörde sözleşme adetleri de önemli. 2023 Haziran sonu 7 bin 981 adet sözleşme imzalandı; geçtiğimiz yılın ilk yarısında bu rakam 7 bin 836 adetti. Burada da 1,8`lik bir artış görüyoruz. Bu gösterge de mayıs sonunda yaklaşık yüzde 10 artış gösteriyordu. Bu verilere 3 ay önce baksaydık, yıllık bazda acayip bir fark vardı. Yılın ilk çeyreğinde, yine dolar bazında işlem hacminde yüzde 30 ve sözleşme adedinde yüzde 40 artış mevcuttu. Sektörde şöyle bir trend gerçekleşti: Yılın ilk çeyreğinde çok hızlı bir hareket oldu. Çünkü ilk çeyrekte seçim ve belirsizlik olmadan insanlar bir an önce işlerini halletmek istedi. İlk çeyrekteki yüzde 30`luk artış seçime doğru normalize oldu. Beş ayın sonunda yüzde 10`a ve ilk yarıda yüzde 3`e indi. Bunun temel sebepleri de hem belirsizlikten kaynaklı olarak müşteriler durmak istedi hem finansal kuruluşlar, bizler de fonlama vadelerinin kısalmasından etkilendik. Seçim belirsizliği aslında her iki tarafı da etkiledi. Dolayısıyla ilk 3 ayki acayip hız, son aylarda yavaşladı. Haziran ayında da benzer bir trend yaşandı. 

 Seçim sonrası sakin mi? Talep değişikliği var mı? 

 Seçim sonrası da sakin. Talepte bir değişiklik bulunmuyor. 22 Haziran`da gerçekleşen Para Piyasası Kurulu (PKK) toplantısının sektöre henüz marjinal bir etkisi olmadı. Genel olarak kredi faizlerinin yüksek seyretmesi ve leasing şirketlerinin fonlamaya erişimlerinin ekseriyetle kısa vadeli olması nedeniyle sektörde durgunluk devam ediyor. Leasing uzun vadeli yatırımları destekliyor ve müşterilerin bu tip uzun vadeli yatırımları, yüksek faiz oranlarıyla yapma isteği düşük oluyor. 22 Haziran`daki toplantıdan nasıl bir karar çıkacağı bu açıdan önemliydi. Ayrıca leasing şirketlerini de fonları ne kadar faizle, hangi vadelerle bulacağız noktasında etkiliyor. Talep genel olarak faiz hadleri yüksek olduğundan düşük seyrediyor. 

 Sizce bu ortamda temmuz-ağustos ayları sakin mi geçecek? 

Yaz ayları genel olarak sektörde durgun geçiyor zaten… 

 Son dört ayda nasıl bir trend olur? 

 Genel olarak son çeyrek leasing sektörü açısından hareketli olur. Ancak bu yıl hem faizlerde hem yatırım ortamında bir iyileşme olmaması durumunda geçmiş yılların aksine son çeyrek de durgun geçebilir. Ancak şu gerçek var; ülkenin makine parkı eskiyor. Burada da ciddi bir yatırım ihtiyacı bulunuyor. Diğer tarafta geçen yıl enerji fiyatlarında gerçekleşen yükselişi gördük, fiyatlar düşmeyecek gibi gözüküyor. Şirketlerin çatılarına GES projeleri, enerji verimliliği gibi hazırlıklar yaptığını görüyoruz. Geçen yıl yenilenebilir enerjide ciddi talep gelmişti, bu yıl da gelecek. Enerji, önümüzdeki dönemde leasing alanı için temel büyüme alanlardan biri olur. 

 İlk çeyrekteki hızlı artışta bankacılık ve sonrasında faktoringe gelen düzenlemelerin etkisiyle leasing alanına kayış olduğunu hissediyor musunuz? 

 Hissediyoruz. Ama aslında 2022 yılı başından bu yana makro ihtiyati tedbirler hızlı biçimde ortaya çıkmaya başladı. Geçen yıl bankada görev alıyordum ve akışı çok net gören biri olarak tedbirlerin en çok hissedildiği dönem 2022 Haziran sonrası oldu. Leasing ihracatı destekleyen, yatırımla alakalı mal tedariki konusunda finansman sağlayan bir sektör olduğu için makro ihtiyati tedbirlerin çok büyük kısmından ayrı tutuldu. Aslında leasing şirketleri avantajlı bir noktaya geldi. İşlem hacimlerinin artmasında, müşteri portföyünün genişlemesinde makro ihtiyati tedbirlerin etkisi oldu. 

Müşteri sayısında da benzer bir yükseliş var mı? Tabana yayılma görülüyor mu?

 Sektörde yaklaşık 33-34 bin müşteri var. Geçtiğimiz yıla göre müşteri sayısında da yüzde 10-15 arası bir artış yakalandı. Ancak mayıs sonu verilerine göre ortalama işlem tutarı 2022`de ve bu yıl da 300 bin dolar seviyesinde. Burada yine enflasyonist etkiyi görebiliyoruz. Ortalama işlem tutarından sektörde tabana yayılma olmadığını söyleyebiliriz. Aslında leasing sektörünün Türkiye`de ulaşabileceği, iş yapabileceği 400-500 bin KOBİ var. Bugünkü müşteri sayılarıyla karşılaştırırsak aradaki fark çok yüksek. Sektörün penetrasyon anlamında gidebileceği uzun bir yol var. Müşteri sayılarındaki trend yıl sonuna kadar devam edebilir diye düşünüyoruz. Burada da belirlenecek faiz ortamı etkili olacak. Çok yüksek faiz ortamı leasing sektörünün sevmediği bir ortam, çok yüksek faiz oranları olursa talep azalabilir. 

 Peki yıl sonu için ne kadarlık işlem hacmine ulaşılacağını öngörüyorsunuz? 

 Geçen yıl 4,2 milyar dolar civarı işlem hacmi vardı. Bu yıl bu rakamın altında kalınabilir. 4 milyar dolar civarı hacim beklentimiz var. 

 Peki bu ortamda sektörde hangi alanlar daha iyi gidiyor? 

 Bu yıl farklı bir trend var. Bu yılın ilk üç ayında büyümede ilk defa hizmet alanı, imalatı geçti. Bunun nedeni ilk çeyrekte filo kiralama şirketleri hızlandı, filo kiralama şirketleri filolarına yeni araç katmaya çalıştı. İş ve inşaat makineleri alanı yüzde 17 pay alırken kara araçları, filo kiralama tarafı yüzde 13 paya ulaştı. Ayrıca deprem etkisiyle iş ve inşaat makineleri tarafında da ciddi hareket oldu. Talep halen devam ediyor. Önümü zdeki dönemde burada hem kentsel dönüşüm hem deprem bölgesindeki yapılanma nedeniyle hareketin sürmesini bekliyoruz. Bir başka trend olarak yenilebilir enerji, bu yıl ve yakın gelecekte çok hareketli olacak. 

Vadelerde nasıl bir değişim var? PKK toplantısı sonrası yıl sonu için vadelerde nasıl bir trend öngörüyorsunuz?

 Geçen yıl mayıs ayında ortalama vadeler 45- 47 aydı. 2023`ün Mayıs`ında 30 aya geriledi. Bu da aslında çok normal, çünkü leasing şirketlerinin bulabildiği kaynağın vadesi de kısaldığı için ona göre vade veriyorlar. Sistem birbirini besliyor. Müşteri daha uzun vadelerde makine ekipmanının yarattığı değerle borcunu ödediği bir noktaya gelinsin istiyor. Faizlerin yüksek olduğu, vadelerin kısaldığı noktada teknik olarak bunu sağlamak mümkün değil. Uzun vadeler ve daha düşük fiyatlar, sektörün büyümesi, yatırım ortamının oluşması için daha iyi oluyor. Şu anda müşteri elzem ihtiyacını karşılıyor ve kendi öz sermayesinden leasing ödemelerine para aktarıyor. Vadeler kısalmaya devam edecektir. Maksimum 24 ay civarı bir vade yapısı öngörülebilir.

KARDA YENİ SENARYO

SERMAYEDEN YİYOR Nisan sonu verilerine göre yıllık bazda net kâr artışı yüzde 92,3. Kârın nominal rakamlarla konuşulması çok doğru değil, özsermaye kârlılığına bakmak gerekiyor. Şu an sektörde özsermaye kârlılığı yüzde 35`lerde ve bu oran, enflasyonun altında. Sektör, sermaye yer durumda. Leasing alanında kârlılık, fonlama maliyetleriyle çok bağlantılı. Fonlama maliyetinin iyi olduğu ve iş yapabildiğiniz yerlerde kârlılık artıyor ama fonlama maliyetinin arttığı noktada bir anda kârlılıktan feragat etmek durumunda kalabiliyorsunuz.

GERİ GELECEK Uzun vadeli iş yapan şirketleriz. Belli bir faiz oranından portföyümüz var. Fonlamanın yükseldiği senaryoda, daha yüksek maliyetiyle aynı portföyü uzun süre fonlamaya devam edeceğiz. Para Piyasası Kurulu`nun vereceği kararlar, alınacak tedbirler, makro ihtiyati tedbirlerin devam edip etmeyeceği konuları sektörün kârlılığıyla birebir alakalı. Çok yukarıdan belirlenen fonlama faizi kârlığı bir anda aşağı çekebilir, çünkü burada vade uyumsuzluğu var. Özsermaye kârlılığında yine de enflasyon üzerinde oran çıkmaz diye düşünüyorum. Özsermaye kârlılık oranları geri gelecektir.

“PAZAR PAYI KAZANIYORUZ”

GÜÇLÜ HEDEF Aklease olarak büyüme stratejimizin birkaç bacağı var. Sektörün ilk ve tek sürdürülebilirlik ürünü ECOLEASE`de hacmimizi büyütmek istiyoruz. ECOLEASE`in toplam portföyümüzde payı yüzde 17. Hedefimiz 2025`te bu payı yüzde 50`nin üzerine taşımak. 2030`da da portföyün tamamının artık sürdürülebilirlik çerçevesinde verdiğimiz kredilerden oluşmasını amaçlıyoruz. Kârsız büyümek istemiyoruz, bakış açımız sadece pazar payı alarak büyümek değil. Doğru zamanda, doğru yerde, doğru müşteriye gitmek şirketin temel hedeflerinden biri. Dengeli büyümek istiyoruz, her alanda varız ve risk parametreleri çerçevesinde büyümek istiyoruz. Sektör olarak enerji odağımızda, bu alanda güçlü bir bilgi birikimimiz de var. Enerjide önemli oyunculardan biri olmak istiyoruz. İhracatçı ve imalatçı müşterilere destek sağlıyoruz, devam edeceğiz.

YENİ MÜŞTERİ Bir odak noktamız da müşteri tarafında inorganik büyümeyi tercih ediyoruz, bunun leasing sektörünü de büyüteceğine inanıyoruz. Leasingle tanışmamış yeni müşteriler kazanmayı hedefliyoruz. Müşteri sayımızda geçen yıla göre yüzde 10`luk bir artış var; yıl sonunu yüzde 15 artışla kapatmayı istiyoruz. Şirketimizin yıl sonu işlem hacminin 500 milyon doların üzerinde gerçekleşmesini bekliyoruz. Tüm bunları yaparken kaynaklarımızı da çeşitlendirmek için çalışıyoruz. Geçen yıl 170 milyon dolar kaynak temin ettik. Bu yılki hedefimiz de 100 milyon doların üstüne çıkmak. 2022 yıl sonunda pazar payımız 1 puanlık artışla yüzde 11,8`e geldi. Pazar payı kazanmaya devam ediyoruz. Mayıs ayında payımız yüzde 12,7. Kârlılıkta da pay kazanmaya devam edeceğiz.

2012'ye dönüş

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

 Kamu ve katılım bankalarındaysa şubeleşme trendi sürüyor. Ancak gerçek şu ki her şeye rağmen sektördeki şube sayısı azalıyor. Hatta bugün gelinen noktada, 2012 rakamlarına dönülmüş durumda. Uzmanlaşmış şube trendinin güçlenerek süreceği öngörülse de şube sayısında 2024 sonunda 10 bin 500`e kadar inen rakamlar telaffuz ediliyor.

Sadece Türkiye`de değil dünyada da bankaların, dijitalleşmeyle birlikte günlük işlemlerde fiziksel şubelere olan ihtiyacı azalıyor. Bir yandan personel giderleri, kira gibi artan maliyetlerle başa çıkmak adına konsolide edilen şubeler, diğer yandan da “işlem merkezi” konumundan “danışmanlık” noktaları haline dönüştürülüyor. BDDK TBS Göstergeler Raporu`na göre 2022 sonunda katılım bankaları dahil sektörde şube sayısı, 11 bin 34`tü. Bu yılın ilk çeyreğinin sonunda bu sayı, az bir artışla 11 bin 60 oldu. Bu, bankacılıkta şube sayısında 2012 yılına geri dönüldüğünü gösteriyor. Gerçekten de 2015 yılında 12 bin 269 ile zirve yapan şube sayısı, özellikle pandeminin etkisiyle 2021 sonrasında 11 bin bandında hareket ediyor. Şube sayısının yakın gelecekte nereye gideceğini okumak için birçok faktöre, özellikle de yeni şube akımına bakmak gerekiyor. Özel bankalar tarafında şubede optimum sayılara gelindiği görüşü hakim. Artık bankalar mevcudu koruyarak rekabette öne çıkmaya çalışıyor. Ayrıca uzmanlaşmış şubeler devreye alınarak katma değerli işlere yönelme eğilimi dikkat çekiyor. 

UZMANLAŞMA STRATEJİSİ 

Son iki yıldır bankacılıkta farklı alanlarda uzmanlaşmış şubeler açılıyor. Özel bankaların başlattığı bu strateji, BCG Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Burak Tansan`ın değindiği gibi uzaktan müşteri ediniminin yaygınlaşması ve bireysel bankacılıkta yaşanan yoğun rekabet sonrası tüzel müşterilerin özel ihtiyaçlarına daha iyi cevap verebilecek şubeler açarak sektörde fark yaratma amacını taşıyor. Bu alanda örnek oyunculardan biri Türkiye İş Bankası. Bu dönüşümün ilk örneklerini tarım ihtisas şubeleri ve girişimcilik şubelerini hayata geçirerek veriyor. İş Bankası, “İlk girişimcilik şubemizi İstanbul`da İş Kuleleri`nde Aralık 2021`de, ikincisini İzmir`de İZQ Girişimcilik Merkezi`nde Kasım 2022`de hayata geçirdik. Ayrıca tarım, teknoloji ve finansı bir araya getirdiğimiz tarım ihtisas şubelerinin ilkini, geçtiğimiz yıl Manisa Saruhanlı`da açtık. Bugün itibarıyla 24 adede ulaştı” açıklamasını yapıyor. DenizBank`ın da tarıma özel 75 Yeşil Damla ve KOBİ odaklı 41 “Büyük İşletmeler” şubesi bulunuyor. QNB Finansbank Bireysel Bankacılık ve İşletme Bankacılığı Genel Müdür Yardımcısı Enis Kurtoğlu, toplam 436 şubede tüm müşteri ihtiyaçlarına bütüncül hizmet anlayışıyla cevap verdiklerini aktarıyor ve “229 şubemizde üst gelir segmenti ve özel bankacılık müşterilerimiz yatırım ürünlerinde uzmanlaşmış ekiple işlemlerini gerçekleştiriyor. Tarımsal üretimin yoğun olduğu 7 bölge müdürlüğümüz altındaki 30 şubemizle de çiftçi müşterilerimize sade süreçlerle hizmet sunuyoruz” diyor. Şube stratejilerinin dönüşen tutum ve ihtiyaçların paralelinde değiştiğini aktaran ING Türkiye Bireysel Bankacılık Genel Müdür Yardımcısı Ozan Kırmızı, “Bazı şubelerimizin konseptini değiştirerek ekspres şube olarak adlandırabileceğimiz konseptle hem müşteri memnuniyeti hem verimliliğin artmasını hedefliyoruz” diyor. Aktif Bank da ağırlıklı olarak kurumsal, yatırım bankacılığı ve özel bankacılığa odaklanıyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, “Özel bankacılıkta müşterilerimizin yatırım tercihlerini, risk algılarını dikkate alarak, kişiye özel en iyi hizmeti veriyoruz” diyor. 

YENİLERİ GELECEK 

“Bankaların uzmanlık şubeleri açmaları, tamamen bölgesel ve sektörel ihtiyaçlara hızlı cevap verebilme ihtiyacından kaynaklanıyor” diyen Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, bu şekilde bankaların gelişmiş CRM tekniklerine göre yaptıkları analizler doğrultusunda hedef müşteri grubunun donanımlı şube ekibiyle temasını sağlamak ve doğru ürünleri pazarlamak istediklerini söylüyor. Dünyada da trend benzer. BCG Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Burak Tansan, örnek olarak Barclays`ın İngiltere`de girişimcilere hizmet eden 30`dan fazla özelleştirilmiş merkezinin olumlu geri dönüşler aldığını ve State Bank of India`nın bir yılda start up`lar için özel 4 şube açtığını belirtiyor. Bankacılık danışmanları yakın gelecekte uzmanlaşmış şube trendinin devam edeceğini, özellikle tarım, girişimcilik ve KOBİ odaklı ihtisaslaşmanın süreceğini öngörüyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, “Türkiye ciddi rekabetin yaşandığı dönemden geçiyor; bunun doğal sonucu olarak farklılaşma önem kazandı. Özel müşterileri ortak bir ekosistemde buluşturabilme, uzman ekiplerle danışmanlık sağlayabilme sayesinde doğru finansal ürünleri sunabilen bankalar, büyük avantaj elde edecek” yorumunu yapıyor. Sektör oyuncularının açıkladığı hedefler de bu yönde. İş Bankası, 100`üncü yaşını kutlayacağı 2024 yılında ülkenin verimli ovalarında açılacak yeni şubelerle tarım ihtisas şubelerini 50`nin üzerine çıkarmayı hedefliyor. Aynı şekilde Vakıf Katılım, tarım bankacılığına ilişkin yeni bir yapı oluşturuyor ve ilerleyen dönemlerde uzmanlaşmış farklı şube konseptleriyle reel sektöre destek sunmaya hazırlanıyor. Vakıf Katılım Genel Müdürü İkram Göktaş, “Kurumsal ve ticari şubelerimizle başladığımız konsept, şube çalışmalarımıza yeni dönemde devam edeceğiz; ticari şubelerimize yenilerini eklemeyi planlıyoruz” şeklinde konuşuyor. 

KİMLER AÇIYOR?

 Yeni şube konsepti hem yeni noktalar açılması hem mevcudun dönüştürülmesiyle şube sayısının pandemi sonrası düşüş hızını yüzde 1`in altında tutuyor. Hatta bu yılın ilk çeyreğinde şube sayısında, 2022 sonuna göre 26 adet artış mevcut. Burada halen büyüme atağında olan katılım bankalarının, 23 yeni şube açmasının önemli etkisi var. 2022 sonunda 6 oyunculu katılım bankacılığının toplam bin 379 şubesi bulunuyor. Ayrıca artışta kamu bankalarının etkisini de unutmamak lazım. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, mayıs sonu verilerine göre 3 yılda katılım bankalarının şube sayısında ortalama yüzde 5,8 ve kamu bankalarının yüzde 2,3 artış sergilediğine dikkat çekiyor. “Sektör genelinde yılda ortalama yüzde 1 olan şube sayısı azalışında, yerli özel ve yabancılar daha hızlı küçülürken kamu ve katılım bankaları şube artırıyor” yorumunu yapıyor. Mart 2022 ve 2023 dönemlerini karşılaştırarak banka bazında şube sayılarına bakıldığında, üç büyük kamu bankasının 42 yeni noktada hizmet vermeye başladığı görülüyor. Özel oyunculardaysa tersine bir tablo var. Aktif büyüklük anlamında kamunun ardından gelen 8 büyük özel banka, son bir yılda 152 şubesinin hizmetine son verdi. Küçük ölçekli bankalarda şube sayısı aynı devam ediyor. Danışmanlar burada kapsayıcılık açısından optimum düzeyde sayının oluştuğu görüşünde. Dünya Bankası`nın her 100 bin yetişkine düşen banka şubesi sayısına göre, Türkiye`nin karnesine ortalama 15 şube düşüyor. BCG Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Burak Tansan, yüksek gelir grubundaki ülkelerde bu oranın 17,4, Türkiye`nin dahil olduğu orta-üst gelir grubundaki ülkelerdeyse 12,8 olduğunu açıklıyor. “Dijital bankacılık yatırımları ve ilgili mevzuatlar nedeniyle şubeler azalma sürecine girdi. Son beş yılda yüzde 5 düşüşle toplam banka şubesi sayısı 11 bin 500`den 11 bine indi. Kamu bankalarını bu denklemden çıkarırsak düşüşün yüzde 11`e yaklaştığını görüyoruz” diyor. 

DÜŞÜŞ SÜRER Mİ? 

Peki bu ortamda şube grafiği nasıl olacak? Ortak öngörü, şube sayısının giderek azalacağı yönünde. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, deprem sonrası sektörün bu bölgeye yönelik hizmeti iyileştirme çabaları olduğunu, ancak toplamda şubeleşmenin giderek azalacağını düşünüyor. “2023 sonunda 10 binlere inecektir; orta vadede dijital bankacılık ve servis bankacılığıyla 10 binin altına inmesi kaçınılmaz” diyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, “2023 sonunda beklentim 10 bin 900, 2024 sonundaysa 10 bin 800 öngörüyorum. 3 yıldaysa sayı, 10 bin 500 şubeye gelebilir” diyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, bu noktada şube kira maliyetlerindeki artışlara dikkat çekiyor ve azalma trendinin özellikle büyük şehirlerde devam edebileceğini düşünüyor. BCG Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Burak Tansan, özel bankaların büyük oranda şube optimizasyonunu tamamladığı fikrinden hareketle önümüzdeki birkaç yıl sayıda dalgalanma beklemiyor. “Orta vadede sayının, kamu katılım bankalarının şube açma iştahının devamlılığı koşuluyla 10 bin- 11 bin bandında kalmasını bekliyoruz” diyor. DenizBank Bireysel ve Özel Bankacılık Grubu Genel Müdür Yardımcısı Oğuzhan Özark, dijitalleşme trendiyle 2021`de 158, 2022`de 127 adet olan şube sayısı düşüş eğiliminin 2023`te daha az adetle devam edeceğini öngörüyor. QNB Finansbank Bireysel Bankacılık ve İşletme Bankacılığı Genel Müdür Yardımcısı Enis Kurtoğlu ise 2020 haricinde şube adetlerinde düşük oranlarda aşağı yönlü farklılaşma yaşandığına vurgu yaparak 2024 sonuna kadar benzer trendin süreceğini aktarıyor. Aktif Bank ve QNB Finansbank, önümüzdeki 2 yılda şube sayısında değişiklik yapmayı planlamıyor.

“SAYI ARTACAK”
OĞUZHAN ÖZARK DENİZBANK BİREYSEL VE ÖZEL BANKACILIK GRUBU GMY

NİŞ ALANLAR Bankamızın ülke geleceği için niş sektörleri destekleme stratejisi doğrultusunda, ilkini 2015 yılında açtığımız tarım müşterilerimize özel 75 Yeşil Damla şubemiz var. Bunun yanında 2020`den bu yana, bugün sayıları 41`e ulaşan “Büyük İşletmeler” şubelerimizde KOBİ`lerimize odaklı hizmet veriyoruz. Ülkemiz ekonomisinin lokomotifi olan KOBİ`lerimizi desteklemenin ülkemiz geleceğine hizmet anlamına geldiği inancıyla “Büyük İşletmeler” şubelerimizin sayısını artırıyoruz.

KOBİ`YE ÖZEL Mevcut şubelerimizin dönüşümü ve yeni açılacak şubelerimizle Büyük İşletmeler şubelerimizin sayısı gelecek dönemde artacak. Bu şubelerde KOBİ olarak faaliyet gösteren yüksek ciro sahibi şirketlere, alanında uzmanlaşmış, eğitimli portföylerimizle bankacılık hizmeti veriyoruz.

KAMU VE KATILIMA DİKKAT

ARTIŞ Sektörde kamu ve katılım bankaları, koruyucu kalkan görevini sürdürecek gibi görünüyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, önümüzdeki 3 yıl yerli özel ve yabancılarda yılda yüzde 2,5 azalma sürerken, katılım bankalarının yüzde 5 ve kamunun yüzde 2 oranında şube artışına gideceğini öngörüyor.

DÖNÜŞÜM Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, sıfırdan açacakları kurumsal ve ticari şube sayısını artırmayı, uygun lokasyonlarda da bireyselden ticariye şube dönüşümünü devam ettirmeyi hedeflediklerini açıklıyor. “2023 sonunda yeni açtığımız 3 ticari şubemizle toplamda 450 şube sayısına ulaşmayı hedefliyoruz” diyor.

YENİLER GELİYOR Vakıf Katılım Genel Müdürü İkram Göktaş, 2023 içinde katılım kurumlarının toplamda 80`in üzerinde yeni şube açacağını öngörüyor. Göktaş, bankalarının da 2024 sonuna kadar şube sayısını 230`a çıkarmayı hedeflediğini ekliyor.

“KAMU, YURT İÇİ AĞIN YÜZDE 40`INA SAHİP”
BURAK TANSAN / BCG TÜRKİYE YÖNETİM KURULU BAŞKANI

YAVAŞLAMA Kamu bankalarının şubeleşme trendini ele alırken büyük kamu mevduat bankaları ve katılım bankaları olarak iki grupta incelemek faydalı olacak. Büyük kamu mevduat bankaları, tüm bankacılık şube ağı içinde yurt içinde yaklaşık yüzde 40 paya sahip. Bu bankaların yakın gelecekte yeni şube açma eğilimlerinin, belirli ihtiyaç dışında çok yüksek olmaması bekleniyor. Diğer yandan özellikle kamu sermayeli katılım bankalarının sektöre girişiyle son yıllarda önemli şubeleşme periyodu gözlemliyoruz. Ancak bu bankalar da hedefledikleri şube ağına yaklaştı. Bu yüzden şube açma hızlarının nispeten yavaşlamasını bekliyoruz.

NİTELİK Özel bankalarınsa son yıllarda şube konsolidasyonu aşamasında önemli bir çaba sarf ettiklerini görüyoruz. Şube sayısındaki optimizasyon noktasını yakalamak adına da ciddi mesafe katettiler. Bu aşamada bankaların stratejisi ve müşteri ihtiyaçları doğrultusunda şube sayısında değişimler gözlemleyebilme ihtimalimiz hala mevcut. Ancak burada odaklanmamız gereken nokta, şubelerin sayısından ziyade niteliği konusunda yapılacak çalışmalar olacak.

"KOBİ"ler için vazgeçilmez olacağız

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

2022`yi 40 bin müşteri ve 144 bin işlemle kapatan Tam Finans, işlem hacminde yüzde 96 büyüdü. Sektör müşterilerinin yüzde 42`sine sahip olan şirket, bu yıl tarım finansmanında büyümeyi planlıyor. Tam Finans Genel Müdürü HAKAN KARAMANLI, “2023`te harekete geçerek, tarım finansmanında da olacağız. 2023, öğrenme yılımız olacak” diyor. Bu alana 150 milyon TL üzerinde kaynak ayıracaklarını anlatan Karamanlı, odak noktalarının KOBİ`ler olduğunu söylüyor. Antropologlardan oluşan bir ekip kurduklarını belirten Karamanlı, “Amacımız KOBİ`ler için vazgeçilmez olmak” diyor.

2022`nin ilk 9 ayında işlem hacmi yüzde 90,5 büyüyen faktoring sektörü, bu yıla yeni bir regülasyonla girdi. Aktif büyüklüğü 1 milyar TL`yi aşan faktoring şirketlerine, belli faiz limitleri için menkul kıymet tutma yükümlülüğü getirildi. Yılın başında bu uygulama anlaşılıncaya kadar sektörde bir duraklama dönemi geçirildi. Ocak ortalarındaysa hareket tekrar başladı. Tam Finans Genel Müdürü Hakan Karamanlı, müşteri tarafında yüksek talep olduğunu söylüyor. 2023 sonu için sektörde her şirketin enflasyonun üzerinde büyüme iştahı ve isteği olduğunu düşünüyor. Sektörde vadelerin kısaldığına dikkat çeken Karamanlı, “Vadeler, 2021`deki 110 günlerden en son 2022 yıl sonu kapanışında 99 güne kadar düştü. Vadelerin önümüzdeki 3-4 ay aynı şekilde devam edeceğini tahmin ediyorum. Çünkü belirsizlik vadeleri kısaltıyor” diyor. 2022 yılını 40 bin müşteri sayısı ve 144 bin işlemle kapattıklarını söyleyen Karamanlı, Tam Finans`ın bu yıl mikro faktoring ürünü ve tarım finansmanında büyümeyi planladığını aktarıyor. “Tam Finans Tarım ile tarımda kullanılan ürün ve ekipmanları satan bayilere ticareti kolaylaştıracağız. 2023`te harekete geçerek tarım finansmanında da olacağız. 2023, öğrenme yılımız olacak. Bu alana 150 milyon TL üzerinde kaynak ayıracağız” diyor. Tam Finans Genel Müdürü Hakan Karamanlı faktoring sektörünü ve şirketini şöyle anlattı: 

 BDDK`nin kasım verilerinde faktoring alacaklarında yıllık bazda yüzde 88,4 artış mevcut. FKB`nin eylül verilerine göre de sektörün işlem hacminde yüzde 90,5 artış var. Sektör yılı nasıl büyümelerle bitirecek? 

 Sektörün 2022 yılı ilk 9 aylık toplam işlem hacmi, 259,2 milyar TL oldu. Bu hacmin 211,3 milyar TL`si yurt içi, 40,9 milyar TL`si ihracat ve 7 milyar TL`si ithalat faktoring cirosundan geliyor. Geçen yılın aynı dönemine göre işlem hacminde yüzde 90,5 büyüme var. Sektör, yurt içi faktoring işlemlerinde yüzde 84,9 ve ihracat faktoringinde yüzde 110 büyüme yakaladı. Henüz yıl sonu rakamları açıklanmadı. Sektörde 2022`de enflasyona paralel büyüme gözlemledik. Sektör olarak kaynağa ulaşabildiğimiz kadar müşterilerimizi fonlamaya çaba gösteriyoruz. Ülke olarak kaynakları daha verimli kullanma anlayışı olduğu için 2022`de kaynaklara erişim de çok kolay olmadı, erişebildiğimiz kaynağı verdik. Sistemde likidite azaldı, bu bizlere de yansıdı. Faktoring sektörü yaklaşık yüzde 80 banka kredisiyle ve yüzde 20 kendi sermayesiyle fonlama yapıyor. Bu yüzde 80 sınırı ne kadar kullanılabilir olursa biz de o kadar çok şirkete finansman veriyoruz. 2022, özellikle KOBİ`lere ulaşılan bir yıldı, tüm faktoring şirketlerinin daha tabana yaygın olmaya çalıştığını gözlemledim. Bu da aslında devlet politikalarının sonucu… 2022`nin son iki ayında talep çok yoğun oldu. 2022 sonu için işlem hacminin yine enflasyon üstünde biteceğini öngörüyoruz. 

 Bu büyüme, sektörün işlem ya da müşteri sayılarına yansıyor mu? 

 Sektörde müşteri sayısında 3. çeyrek verilerine göre azalma var. Geçen yıl 3. çeyrek sonunda 79 bin müşteri işlem yaparken bu yılın aynı döneminde sayı 74 bine düştü. Yüzde 6 azaldı. 

Faktoringde belli faiz oranlarının üstünde menkul kıymet alma kuralı getirildi. Bu, sektörü nasıl etkiliyor?

 Merkez Bankası`nın tek bir düzenlemesine bakarak değerlendirme yapmak çok doğru olmaz. Asıl amacın bir taraftan enflasyonla mücadele ederken diğer taraftan kredilerin doğru alana yönlendirilmesi ve amaç dışı kullanımın durdurulması olduğunu biliyoruz. Böyle bakarsak Merkez Bankası`nın kullandırılan kredilere yönelik harcamaların fatura karşılığında olması ve FKB`deki `Fatura Kayıt Sistemi`ne kaydedilmesine yönelik uygulamalar aslında faktoringin özünü teşkil ediyor. KOBİ`lerin daha fazla desteklenmesi de aynı şekilde faktoring şirketlerinin temel iş alanı. Ekonomi yönetimimizin banka dışı finans sisteminin daha da büyümesine yönelik istek ve kararlılığını her kademede memnuniyetle duyup hissediyoruz. 

 Başta faktoring şirketlerinin kafasının karıştığı söyleniyordu. Bugün durum ne? 

 Şimdi çalışmaya devam ediyoruz. KOBİ`lerin finansmanı konusunda ortak bir amaç var. Merkez Bankası bizim KOBİ`lerin finansmanını yaparak ekonominin kılcal damarlarına nasıl fayda sağladığımızı bize belirtti, yarattığımız faydanın farkındalar. 

 Bu yıl sonu için nasıl bir tablo çiziyorsunuz? 

 Yaptığımız işi bir sosyal sorumluluk olarak gördüğümüz için bu yıl büyüme enflasyon kadar olmak zorunda diye bakıyoruz. Faktoring sektörü olarak biz yapmazsak, aslında finansmana erişemeyecek bir kesim var. Bu kesimin ayakta kalabilmesi için büyümek zorundayız. Biz büyümüyorsak başka problemler olacak demektir, bu anlayışla kaynağı bulup vermeliyiz. Şirketimizden örnek verirsek Tam Finans`ın müşteri kitlesinin yüzde 40`ının bankada 1 TL`si yok, tamamen bankasız kesimden oluşuyor. Türkiye`de bu kadar büyük bir bankasız kitleye fonlama sağlayacak başka bir mekanizma yok. Ayrıca devletin ana stratejisi olarak kaynağın doğru yere kullanılması için gerçek bir ticaret olmasına dikkat ediliyor. Bu önlemlerin hepsi aslında faktoringi işaret ediyor. Yıllardır aslında biz ne kadar doğru iş yapıyoruz görülüyor. Sektörde her şirketin, enflasyon üzerinde büyüme iştahı ve isteği olduğunu düşünüyorum. Ocak ortası itibarıyla faktoringe talep de çok yüksek gidiyor. 

 Vadelerde önemli bir değişim gözlemliyor musunuz? 

 Vadelerin kısaldığını görüyoruz. Sektör olarak biz vade belirleyicisi değiliz, ticareti finanse ettiğimiz için iş dünyasındaki vade değişimi bize de yansıyor. Vadeler, 2021`deki 110 günlerden en son 2022 yıl sonu kapanışında 99 güne kadar düştü. Tam Finans olarak sektörde yüksek işlem adedine ulaştığımız için bu değişimi çok net görebiliyoruz. Vadelerin önümüzdeki 3-4 ay aynı şekilde devam edeceğini tahmin ediyorum. Çünkü belirsizlik vadeleri kısaltıyor. Vadelerin uzayacağını öngörmüyorum. 

 Tam Finans için 2022 yılı nasıl geçti? 

 6 yıldır sektör ortalamasının üzerinde büyüyoruz. 2022`de tamamı KOBİ olan 40 bin farklı müşteriye işlem yaptık. Müşteri sayısında sektörde yüzde 42 paya sahibiz. Sektörden farklı iş modelimiz var, daha perakende bakıyoruz. Aslında 39 şube ve 670 çalışanla orta büyüklükte bir banka gibiyiz. 2022`de yıllık yüzde 16 büyümeyle toplamda 144 bin işlem yaptık. İşlem hacmimiz de yıllık yüzde 96 artışla 11,2 milyar TL`yi geçti. Müşteri sayısı ve işlem sayısına ana gösterge olarak bakıyoruz. Alacak büyüklüğünde 9. büyük şirketiyiz, eylül verilerine göre yüzde 3,5 pazar payımız var.

 Daha çok küçük şirketlerle mi çalışıyorsunuz? 

 Yüzde 100 KOBİ`lerle, hatta mikro KOBİ`lerle çalışıyoruz. Tamamen KOBİ odaklıyız. Müşterilerimizin yüzde 40`ı bankayla çalışmayan kesimden geliyor. Problemli sayılabilecek, yeni kurulan, mali verisi olmayan, geçmişte ya da mevcut durumunda sorunlu olan işletmeler bizimle çalışabiliyor, müşterilerimizin yüzde 10`u bu problemli kitleden…. Bu kitleye finansman sağlamak borcunu ödemesini, işletmesinde çarkın dönmesini sağlıyor. Türkiye`de en geniş finansal kapsayıcılığı olan finansman kurumlarından biriyiz. 

Bu yıl için nasıl bir büyüme planınız var?

 Bu yıl yine sektörün üzerinde büyümemiz olacak. Enflasyonun üzerinde büyüme iştahına sahibiz. İki ayrı yeni iş modelimiz var: İlki, geçtiğimiz yıl çıkardığımız mikro faktoring ürünü. 2022`de işlemlerimizin yüzde 15`i bu ürünle yaptık. Sadece faturanın temlik edildiği bu ürünü bu yıl daha fazla büyüteceğiz. İkinci olarak da tarımın finansmanını yapmaya başladık. Tam Finans Tarım ile tarımda kullanılan ürün ve ekipmanları satan bayilere ticareti kolaylaştıracağız. Tarım finansmanında iyi bir büyüme alanı olduğunu düşünüyorum. 2022`de bu alanda güzel bir organizasyon oluşturduk. Bu yapılanmayı 2023`te harekete geçireceğiz, tarım finansmanında da olacağız. 2023, öğrenme yılımız olacak. Bu alana 150 milyon TL üzerinde kaynak ayıracağız. Mevcut şubelerimizin yanında tarıma özel portföy yöneticilerimizle çiftçilerimizin bayilerle yaptığı ticaretin finansmanı yapacağız. Bu yıl Anadolu`da yeni şube açacağız, çalışan sayımız da yüzde 15 artacak. Mobil ekiplerimizin de sayısını artıracağız. Ayrıca KOBİ`lerin hayatına, finansman dışında başka ne gibi faydalar sağlayabileceğimize bakıyoruz. Antropologlardan oluşan bir ekip kurduk. Amacımız KOBİ`ler için vazgeçilmez olmak. Örneğin KOBİ`lerin ticaretine garanti hizmeti de verebilir miyiz ya da tahsilat hizmeti sunarak yardımcı olabilir miyiz ya da farklı bir hizmet olabilir mi diye bakıyoruz. 

 Müşteri sayısında hedefiniz nasıl? 

 2023 sonunda müşteri sayımızı yüzde 10 artırmak ve 45 bin müşteriye ulaşmak isteğimiz var. Ayrıca işlemlerimizin yüzde 90`ını dijital yapma niyetimiz var, bugün bu oran yüzde 85. Çeksiz işlemlerin yüzde 98`ini ve başvuruların yüzde 65`ini insan eli değmeden yapan teknolojik altyapıya sahibiz.

KÂRDA TABLO NASIL?

BELİRSİZLİK ÇOK 2022 Eylül ayı verilerine göre faktoring sektöründe öz sermaye kârlılık oranı, yüzde 35,3. 2021`in aynı döneminde bu oran yüzde 18,6`ydı. Enflasyona göre baktığımızda öz sermaye kârlılığı yüksek değil. 2023`te kârlılıkta belirsizlik çok olduğu için tahmin yapmak zor. Seçim yılı olmasının etkileri olacak. Kârlılığımızı korumayı umuyoruz.

SORUNLU İYİ GİTTİ 2022`de hiçbir faktoring şirketi sorunlu alacak noktasında sorun yaşamadı. 2022 3. çeyrek verilerine göre sorunlu alacak oranı yüzde 2,4`e indi. 2021`in aynı döneminde bu oran yüzde 3,5`ti. Oranın beklenen seviyenin altına gelmesi, 2022`de sektörün kârlılığını da destekledi. 2023`te de kişisel olarak sorunlu alacakta bir yükselme beklemiyorum.

“AR-GE MERKEZİMİZ, BİZE HIZ KATIYOR”

DOĞRU ANALİZ AR-GE merkezimiz sayesinde topladığımız yoğun veriyle ticaretteki değişimleri görebiliyoruz. 7-8 yıldır patentimiz olan skor kartımızla kendi risk değerlendirmemizi yapıyoruz. Bu, özellikle değerlendirme hızımızda yüksek fayda sağlıyor, dakikalar içinde müşterilerimiz cevap alabiliyor. Gelen başvuruların değerlendirilmesini de daha objektif yapıyoruz. Ayrıca çok sayıda veri biriktiği için iyi analiz yaparak ileriye yönelik tahminlerde bulunabiliyoruz, riskimizi bir cerrah inceliğinde yönetiyoruz.

REKABETTE AVANTAJ Üç yıl önce TÜBİTAK destekli sahtekarlık analizi ve önleme sistemi geliştirdik, böylece sahtekarlık riskini çok düşürüyoruz. Bu da kredi riskini daha doğru fiyatlamamızı sağlıyor, rekabette bize avantaj getiriyor. Müşteri analitiğinde de müşteri davranışını doğru tahmin ederek müşterinin bir sonraki ihtiyacı için önceden arıyoruz. Finansal verisi olmayan bir kitleyi hedeflediğimiz için psikometrik skorlama, dijital ayak izi skorlama çalışmaları yapıyoruz. Tüm bu çalışmalarla daha fazla KOBİ`ye ulaşmak istiyoruz.

Küçükler neden yavaşladı?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Orta ligdeki 4 banka payını artırmayı başardı. En büyüklerin payı bir miktar azalırken en büyük kayıp küçükler liginde yaşandı. 40 oyunculu küçüklerin payı yüzde 10,1`e geriledi. Bankacılık uzmanlarına göre bu kaybın nedeni, oyuncuların ölçek yerine kârlılığa odaklanması. Önümüzdeki 5 yılda dengelerin yeniden değişmesi bekleniyor. Küçüklerin yeniden pay kazanacağı ve 1-2 oyuncunun orta lige çıkacağı düşünülüyor.

Türkiye bankacılık sektöründe, son 10 yılda aktif büyüklük liginde önemli değişimler yaşandı. Artan rekabet, dijitalleşmeyle gelen hız ve ekonomik şartların tetiklediği bu değişim için 2012 sonu- 2022 Haziran verilerine göre baktığımızda en büyüklerle en küçüklerin payının azaldığını görüyoruz. Orta lig ise son 10 yılın kazananı oldu. Bankacılıkta birinci ligde yer alan aktif büyüklük sıralamasında ilk 7 oyuncu hala aslan payını alıyor. Ancak geçen 10 yılda bu grubun payında yüzde 0,6 düşüş mevcut. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Vergi Bölümü Şirket Ortağı Levent Atakan, “Aktif büyüklük açısından ilk 7 banka, hala sektörün yüzde 75`inin üzerinde paya sahip, sektöre yön veren oyuncular mevcut pozisyonlarını koruyor” diyor. Üst ligde, oyuncuların birbirlerinin paylarını kaptığı görülüyor. Adını açıklamak istemeyen küçük ölçekli bir bankanın eski üst düzey yöneticisi, özellikle son 3-4 yıldır kredi paketlerinin ve ekonomiye destek amaçlı özel şartlarla sunulan kredilerin işin doğası gereği kamu bankaları aracılığıyla verildiğini vurgulayarak bu durumun ilk 7`de dengeyi kamu bankaları lehine çevirdiğini belirtiyor. Bankacılık bilanço işi ve tüm dünyada bankanın kazandığı ölçek çok önemli. Bankacılık uzmanları, özellikle 2008 küresel finans krizi sonrası dünyada risk kurallarının, tedbirlerin değişmesiyle orta ve küçük bankaların, hele ki niş bir alan veya ürün sunmuyorlarsa hayatlarının çok zorlaştığı konusunda hemfikir. İşte bu yüzden orta ve küçük ligdeki bankalar, bir üst lige atlama hedefleri açıklıyor ve bu yönde sürekli çaba gösteriyorlar. 

ORTA LİG GÜÇLENİYOR 

Bugün sektörde birinci lig ile orta lig arasında aktif büyüklükte 2 katı aşan farklar var. 2012`de orta ligde 3 özel banka vardı ve bu lige Eximbank`ın katılımıyla sayı 4`e çıktı. Orta lig son 10 yılda önemli bir başarı hikayesi yarattı. Aldıkları toplam pay yüzde 3,3 arttı. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstri Lideri Yaman Polat, bu pay artışının ana nedenlerini kurdan dolayı büyüme, dijitalleşmeye yatırım, kârlılığı azaltıp müşteri tabanında genişleme ve kredi kullandırımına devam etme olarak sıralıyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, “Bu bankaların ölçeklenmiş bankacılıkla ülke politikalarına paralel doğru segmentasyonları gerçekleştirdiğini, bu çerçevede paylarını artırdığını gözlemliyoruz. Eximbank dışındakiler, ağırlıklı yabancı payı yüksek bankalar. Ayrıca küresel çapta yapılan ortaklıklar da pay artışında önemli etken” yorumunu yapıyor. Orta ligde QNB Finansbank ve DenizBank, aktif büyüklükte paylarını yaklaşık 0,5`er puan artırdı. DenizBank Genel Müdürü Hakan Ateş, basına yaptığı değerlendirmede, aktif büyüklük, kredi ve mevduatta ihtiyatlı büyümeyi sürdürdüklerini vurguluyor. Banka, yakın dönemde küçük ve orta yatırımcı kitlesine uygun en geniş yatırım ürün gamı ve en iyi müşteri deneyimiyle yatırım bankacılığında liderlik hedefi açıklıyor. Ligde asıl büyüme getiren oyuncuysa payını 1,2 puan artıran Eximbank. Bankanın ivmesi, ekonominin ihracata dayalı mevcut büyüme modeliyle paralel. Eximbank Genel Müdürü Ali Güney, hedeflerini, “2023 sonuna kadar alacak sigortası ve krediler olarak toplam 60 milyar doların üzerinde büyüklüğe ulaşma hedefimiz var. Orta vadede dünyadaki ihracat kredi kuruluşlarına benzer bir yapı haline geleceğiz. Ardından yurt dışı yapılanmamız devreye girecek” sözleriyle açıklıyor. 

KÂRA ODAKLANDILAR 

İlk 11`i izleyen ve küçükler ligine giren bankaların sayısı artmasına rağmen paylarında küçülme mevcut. 2022 ilk yarı verilerine göre 40 oyuncu, sektörden ancak yüzde 10,1 pay alabiliyor. 2012 yılı sonundaysa 35 bankanın payı yüzde 12,8`i buluyordu. Peki neden payları eriyor? EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, bu bankaların ölçeklenmeden çok hedef bankacılık çerçevesinde ilerlediğine vurgu yapıyor. Atakan, “Bunun neticesinde toplam içinde paydaki düşüşe rağmen kârlılık açısından iyi seviyedeler. Burada ölçeklemenin en basit tanımla, `bir girişimin en az maliyetle en fazla kârı elde etmesi` olduğunu atlamamak gerek” yorumunu yapıyor. BDDK Mart 2022 verilerine göre sektörde özel yabancı bankaların öz sermaye kârlılığı yüzde 50,7, sektör genelinde bu oran yüzde 41. Hizmet çeşitliliği bakımından ilk 11 bankanın diğer bankalardan ayrıştığı gerçeği de ortada. Tmob CEO`su Tunç Akyurt, küçük bankaların kendilerine göre haklı sebeplerle pazar paylarını büyütmek ve orta lige girmeye çalışmak yerine kârlılığı maksimize etmeye çalıştığını belirtiyor ve sözlerine şöyle devam ediyor: “Bu nedenle paylarında büyüme yerine küçülme yaşandı ama kendi içlerinde sermaye kârlılıkları artmış oldu. Bazı sermayedarların da isteyerek bu ligde kalmak istemesiyle hızla büyümek yerine mevcut ligde daha iyi bir kârlılığa ulaşmak amacıyla hareket ettiklerini düşünüyorum.” Adını vermek istemeyen eski bir banka yöneticisi, ağırlıkla kamu bankaları tarafından verilen kredi kampanyalarını büyük özel ve orta ölçekli bankaların takip edebildiğini, ancak küçük bankaların bilanço gücü uygun olmadığından son 3-4 yılda zemin kaybettiğini söylüyor. Tabii ilk 11 bankanın şube ağının diğerlerine göre açık ara yüksek sayıda olması da özellikle ticari bankacılık tarafında küçüklere rekabette eksi getiren bir faktör olarak öne çıkıyor. 

SIÇRAMA PLANLAYANLAR

Bu süreçte bazı bankalar orta vadeli planlarını açıklarken bir üst lige geçmek istediklerini net olarak ortaya koyuyor. Lig atlatacak ivmeyi de dijitalleşme ve açık bankacılık, servis bankacılığıyla yapacaklarına inanıyorlar. Gerçekten de dijital ölçeklenme, yeni nesil bankacılık için oldukça önemli. Uzmanlar sektöre yeni girenlerin ve küçük ölçeklilerin bu alanda büyüme ve kârlılığı yakalayabileceğini düşünüyor. QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, bireysel tarafta oyunun kuralının dijitalleşmeyle sürdüğüne işaret ederek uzaktan müşteri ediniminde hızlı büyüdüklerini aktarıyor. Tan, bankayı 5 yılda en üst lige taşımayı hedefliyor ve “4 özel banka rakibimizle aramızdaki aktif büyüklük çarpanı her geçen yıl azalıyor. QNB alımıyla aslında azalmaya başladı” diyor. “Uzaktan müşteri edinimi bizim gibi bankalar için çok önemli. Asıl sektörde büyük değişim, servis bankacılığı olacak” şeklinde konuşan Fibabanka Genel Müdürü Ömer Mert, “Artık içinde olduğumuz banka grubumuzu değiştirdik; ölçek olarak üçüncü gruptayız ama iş modelimiz farklı olduğu için artık kendimize ikinci grupta gibi bakıyoruz. Küçük ölçekteki bankaların bireysel iş yapmaları çok zor, stratejilerini değiştirmeleri gerekiyor. Bizse bugün daha tabana yaygın bir perakende bankasıyız, 4 milyon müşterimiz var” yorumunu yapıyor. Mert`e göre servis bankacılığının, iyi uygulamalar olursa sektörde müşteriye ulaşmada yıkıcı etkisi olacak. Oyuncu sayısı artan yatırım bankalarında da rekabet artıyor. TSKB Genel Müdürü Murat Bilgiç, son 10 yılda yıllık ortalamada aktiflerini yüzde 27 ve kredilerini yüzde 28 büyüttüklerini ve 12. sırada yer alarak kalkınma bankacılığındaki lider durumlarını koruyacaklarını aktarıyor. Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan da “2022`nin 9 aylık rakamlarında aktif büyüklüğümüz yıllık yüzde 106 arttı, her yıl aktif büyüklüğümüz Türkiye`nin ve dünyanın ekonomik gidişatı doğrultusunda şekillenecek” diyor. 

DEĞİŞİM YAKIN 

Bu yıl faaliyete başlaması planlanan full dijital bankalar ve özellikle e-ticaret şirketleriyle iş birlikleri yapılırsa yüksek büyüme fırsatı sunan servis bankacılığı, sektörde rekabetin yönünü değiştirecek gibi görünüyor. Bu yeni ortamda 5 yıllık vadede ligler arası geçişler, mümkün görünüyor. Uzmanlar, en üst ligde olmasa da ağırlıkla küçükler liginden orta ölçeğe geçişe imkan görüyor. İlk 7 içindeki özel 4 bankanın üçünün büyük Türk grupların parçası olduğuna dikkat çeken uzmanlar, buradaki ilişkileri ve yarattığı sinerjiyi sadece banka büyüklüğüyle açıklamanın mümkün olmadığını ve bu ligde aslan payının korunacağını belirtiyor. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstri Lideri Yaman Polat, değişimin hem bireylerin teknolojiye yatkınlığının artmasına hem düşük sıralamadaki bankaların sermaye artırımı ya da kolay fonlamaya ulaşarak üst sıralardaki bankaların tabanından müşterileri ele geçirmesine bağlı olduğunu düşünüyor. Tunç Akyurt, ilk 7 bankanın kendi içinde sıra değişikliği olabileceği ancak orta ya da küçük oyunculardan en üst lige atlamanın mümkün olmayacağı düşüncesinde. “Doğru bir stratejiyle 1-2 küçük ölçekli oyuncunun orta lige yükselme şansı var” diyor. Adını vermek istemeyen bir banka yöneticisiyse bankacılık uygulamalarında daha serbest piyasa kurallarına geçildiği süreçte küçük oyuncuların yüzde 2,7`yi bulan pay kaybını geri alacağını belirtiyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, orta ligde bulunan bankaların mevcut stratejilerini ülke gerçekleri ve küresel vizyonla birleştirerek pay kazanımlarının devam edeceği görüşünde. “Bu bankaların daha kârlılık odaklı stratejileri ve ürün farklılaştırmaları olduğunu görüyoruz” yorumunu yapıyor.

“5 YILDA 5 BASAMAK YÜKSELECEĞİZ”
AYŞEGÜL ADACA / AKTİF BANK GENEL MÜDÜRÜ

5`Lİ HEDEFLER Kendimize 5 yıllık bir proje planı hazırladık ve uygulamaya koyulduk. Büyüme planımızın önemli kısmı ekosistemimize odaklı ilerliyor ve 5`erli hedefler koyduk; 5 büyük proje, 5 yatay proje, 5 gelişim alanı. Gelişim alanlarımız veri, CRM, AI yatırımları, organizasyonel yatırımlar ve altyapı yatırımları. Bankanın teknolojisine yaptığımız yatırımlar 15 milyon dolara ulaştı. Projelerde önemli odak noktalarımızdan ilki dijital bankamız N Kolay. N Kolay ile tanışan müşteri sayımız 2 milyona ulaştı. 11 milyon kullanıcısı olan Passo`yu zenginleştirip bir yaşam stili süper uygulaması (SuperApp) olarak kullanıcılarımızla buluşturacağız. KOBİ segmentine sunduğumuz dijital hizmetler yaygınlaşacak. N Kolay Ödeme Kuruluşu`nun fiziki noktalarına taşıdığımız dijital enstrümanlarla daha çok KOBİ`ye ulaşmayı hedefliyoruz. Son 10 yılda sektör büyüme ortalaması yüzde 23 iken, bizim ortalamamız yüzde 30`un üzerinde seyrediyor. Önümüzdeki 5 yıl da bu trend devam edecek.

YOL DİJİTALDEN GEÇİYOR Bankamızın 5 yıllık vadede aktif büyüklük sıralamasında 5 basamak yükseleceğini öngörüyoruz. Elbette şunu unutmamak lazım, biz Türkiye`nin özel sermayeli en büyük yatırım bankası olarak tamamen organik büyüme kaydediyoruz. Bir satın alma veya ortak girişiyle değil, kendi kaynaklarımızla büyüyoruz. Dolayısıyla bu büyüme hedeflerine sadece bilanço ve aktif büyüklük rakamları olarak bakmamamız gerekiyor. Dijitalleşmede liderliğimiz devam ediyor ve bunu korumak en önemli hedeflerimiz arasında. Eskiden bankaların şube sayısıyla büyüklükleri ölçümlenirdi; bugün ve sonrasındaysa API sayılarını daha çok konuşacağımızı söylemek yanlış olmaz. Sektör dijital iş yapış modelleriyle büyüme sağlayacak. Dijitalleşme yaklaşımımız ve iş yapma kabiliyetimiz, bizi arzuladığımız büyüklüklere ulaştıracak esas güçlerimiz olacak.

“UYUM HIZI SIRALAMAYI ETKİLİYOR”
YAMAN POLAT / DELOITTE TÜRKİYE FİNANSAL HİZMETLER END. LİDERİ

ANA NEDENLER İlk 10 ve takip eden bankaların değişimini kalitatif olarak değerlendirdiğimizde, en temel faktörlerin başında enflasyonist ortam, kurların 6 ay öncesine kadar stabil olmayışı ve para politikasını sayabiliriz. Bununla beraber bankaların Merkez Bankası`nın kredi ve mevduat üzerindeki düzenlemelerine olan adaptasyon hızının da sıralamadaki yerlerini önemli ölçüde etkilediğini söyleyebiliriz.

ÖLÇEK ÖNEMLİ Türk bankacılık sistemi oldukça regüle ve teknolojiyi de dünyada en üst düzeyde kullanan bir yapı. Ancak Türkiye`de sayıları 4-5 civarındaki bazı bankaların dijitalleşme ve açık bankacılık entegrasyonuna diğer bankalardan çok daha önce yatırım yaptığını ve öne çıktığını gözlemliyoruz. Bu atılan adım tabii ki rekabet olarak bu bankaları önümüzdeki yıllarda öne çıkaracak. Ancak ülkemizin ihtiyaçlarını ve gerçeklerini dikkate aldığımızda bankalar için ölçeğin hala önemli olduğunu, hala geniş şube ağının müşterilere ulaşabilmek için çok değerli bir kanal olduğunu ve bir süre daha bu şekilde devam edeceğini öngörüyorum.

8,5 milyon kişiye ulaşırız

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

2022, emeklilik alanı için parlak bir yıl oldu. Yüksek fon getirileri sayesinde hem katılımcı sayısında hem fon büyüklüğünde büyümeye imza atıldı. Katılım Emeklilik Genel Müdürü AYHAN SINCEK, 2023 için de pozitif konuşuyor. 2023`te de BES`te 600 bin civarı yeni katılımcı olacağını öngören Sincek, bu artışta 18 yaş altı katılımcıların oranının yüzde 30 olacağını düşünüyor ve ekliyor: “2023 sonunda 8,5 milyon katılımcı sayısına geliriz. Fon büyüklüğünde de 600 milyar TL ile kapatırız.”

Emeklilik sistemi, 2022`yi en iyi geçiren finans alanlarından biri oldu. Devlet katkısının yüzde 25`ten 30`a çıkması ve 18 yaş altının sisteme girmesiyle BES`te yüzler güldü. 19 Aralık verilerine göre BES ve OKS toplam fon büyüklüğü yüzde 75`e yakın büyüyerek 400 milyar TL`yi aştı. Sektörde 1,6 milyon yeni sözleşmeye de imza atıldı. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, sistemdeki büyümenin ana nedeninin fon getirileri olduğunun altını çiziyor. 2022`de emeklilik fonlarının ortalama getirisinin yüzde 61,7 olduğuna dikkat çeken Sincek, “2022`nin yüzde 65-68 bandında bir enflasyonla bitmesini bekliyoruz. BES`te enflasyon üstünde getiriyle yılı kapatacağız. Emeklilik hisse fonlarının ortalama getirisiyse yüzde 192,7” diyor. Katılım Emeklilik Genel Müdürü Ayhan Sincek, emeklilikte iyi giden bu tabloyu ve 2023 için öngörülerini şöyle paylaştı: 

 Emeklilik sistemi, 2022`ye yeniliklerle girmişti. Sistemin bu yıl performansı nasıl oldu? 

 2022`ye aslında zor bir yıl planlaması yaparak başlamıştık ama her şeye rağmen yıl sonuna geldiğimizde sistemde büyüme çok iyi oldu. 19 Aralık EGM verilerine göre tüm emeklilik sistemi fon büyüklüğü 400 milyar TL`yi aştı. Yeni müşteri kazanımında da iyi bir yıl oldu. 2022`de sektörde 1,6 milyon yeni sözleşme yapıldı. Burada 18 yaş altı BES`in etkisi yüksek. 2022`de yüksek enflasyona, ekonomik koşulların zorlaşmasına rağmen aileler çocukları için yatırım yaptı. 18 yaş altı BES`e ciddi ilgi var; çünkü BES`te fon getirileri özellikle 2022`de çok iyi gidiyor. OKS tarafında da enteresan rakamlar var: 30 yaş altı katılımcıların sistemde kaldığını görüyoruz. Burada da ana neden olarak fon performansları etkili görünüyor. Emekliliği yakın olanlar için sistemde kalmak daha zor. Şimdi bir de EYT kararını bekliyoruz. 

 Yeni 1,6 milyon katılımcının ne kadarı 18 yaş altından geldi? 

 18 yaş altı BES ürünü 2021 yılının haziran ayında çıktı, eylül ayında ürünün satışlarına başlandı. O günden bu yana geçen 16 ayda 19 Aralık 2022 rakamlarına göre sistemde 550 bin adet 18 yaş altı katılımcı mevcut. Sıfırdan 550 bin katılımcıya geldik. 

 Sistemde fon getirileri nasıl?

2022 yıl sonunda sektör olarak 500 milyar TL fon büyüklüğü olabilir diyorduk. Bu hedefe, 2023`ün ilk çeyreğinde ulaşacağız. Çünkü Borsa`da getiriler iyi gidiyor. Ayrıca emeklilik sektöründe dinamik fon yönetimi söz konusu. Robotik fon yönetimleri, robo danışmanların etkisiyle hisse fonlarına-karma fonlara geçişle fon büyüklüğü artıyor. 2022 yılında emeklilik fonlarının ortalama getirisi yüzde 61,7. 2022`nin yüzde 65-68 bandında bir enflasyonla bitmesini bekliyoruz; BES`te enflasyon üstünde bir ortalama getiriyle yılı kapatacağımızı düşünüyoruz. Emeklilik hisse fonlarının ortalama getirisiyse yüzde 192,7. Kimsenin enflasyonu yenemediği bir ortamda emeklilik şirketleri, portföy yönetim şirketleriyle çok iyi bir sınav verdi. Bir de eskiden fon planlarına bakan, değiştiren katılımcıların oranı yüzde 10`lardaydı, son dönemde bu oranın da artığını görüyoruz. Sistemde birikimler büyüdüğü ve enflasyon nedeniyle katılımcılar getirilerle yakından ilgilendiği ve değişiklik yapma imkanı da 12`ye çıktığı için fon planlarına dokunan katılımcıların oranı arttı. 

 Nefes aldıracak pek çok uygulama 2022`de kanunlaştı. Yakın zaman için farklı bir açılım beklentiniz var mı? 

 Evet, kanunen güzel uygulamalar çıktı ancak alt düzenlemeleri bekliyoruz. Bunun için de otoritelerin bize ilettiği takvim 2023. 2023`te ihtiyaç halinde birikimlerin bir kısmını çekebilme, kredi alımında teminat gösterme ve bütünleşik BES gibi yeni özellikler devreye girecek. Özellikle ihtiyaç halinde kısmi çıkış hakkı, sisteme girişleri olumlu etkileyecek. Ayrıca bütünleşik BES de ileride müşteriler açısından cazip olacak. Alt düzenlemeler sonrası verilen avantajlarla burada hareket olabilir. Aslında emeklilik dönemi birikimlerin büyümesi için ne yapılabilir noktasına pek dokunulmadı. Sistemde her yıl yaklaşık 200 bin kişi emekliliğe hak kazanıyor. Burada yüzde 5`lik bir kesinti var, emeklilik gelir planlarına geçildiği zaman bu yüzde 5`lik oranda bir indirim uygulanabilir, sıfırlanabilir. OKS reformu da konuşuluyordu. Ancak 20- 23`ün seçim yılı olması nedeniyle ilk yarıda bir adım atılmasını beklemiyorum. Seçim sonrası yeni dönemde OKS gündeme gelebilir. OKS esnek bir paket olarak çıktı, zorunlu tutulmadı. Şimdi ülke gündeminde EYT var ve bunun etkisine bakmamız lazım. EYT olup çalışmaya devam edenler OKS`de kalabilir ancak emekli olanlar çıkacak. Reformu bu etkilerle belirlemeliyiz. 

Bu yıl emeklilik tarafı için nasıl bir tablo bekliyorsunuz?

 2023 için BES tarafında pozitifiz. 2022 yılındaki başarıları tekrarlarız. 2023`te de reel anlamda büyüme olur. 2022`de 19 Aralık verilerine göre net katılımcı sayısında 600 binin üzerinde artış var. 2023`te de 600 bin civarında net katılımcı sayısının olacağını tahmin ediyorum. Bu artışta 18 yaş altı katılımcıların oranı yüzde 30 gibi olacaktır diye düşünüyorum. 2023 sonunda 8,5 milyon katılımcı sayısına geliriz. Fon büyüklüğü olarak da yüzde 50 büyüme tahminiyle yılı 600 milyar TL ile kapatırız. Daha uzun vade olarak 3 yıllık planlar yapıyoruz ama bunlar zor yıllar… Ekonomik programa göre önümüzde enflasyonla mücadele yılları olacak. BES için umutluyuz. Türkiye`de 18 yaş altı 18 milyon çocuk var. Burada yüzde 30 penetrasyon oranına geldiğimizde 6 milyon genç BES`le tanışacak. BES`i her yıl 500-600 bin yeni katılımcıyla büyütebiliriz. 3 ila 5 yıl arasında 3 milyona rahatlıkla aşılır. 

 Faizsiz fonların büyüklüğünde gelecek yıl için öngörünüz nasıl? 

 Katılım tarafının fon büyüklüğü, 19 Aralık itibarıyla 100 milyar TL`yi aştı. Toplam portföy içinde payı yüzde 25`e geldi. Bu fonlarda 2022 başından Aralık ortasına kadar yüzde 100 büyüme var. OKS tarafında faizsiz fonların payı yüzde 60. Bu rasyo devam ediyor, gelecek yıl da sürer. 

 Emeklilik ve hayat alanı için 2022`de kârlılık nasıl gitti?

Hayat ve emeklilik şirketleri açısından 2022, kârlılıkta iyi gitti. Sektörün kârlılığında ilk 9 ayda yüzde 69`luk artış var. Bu artışta da ana neden açıkçası sistemde emeklilik fonlarının hızlı büyümesi oldu. Bu yıl da hayat ve emeklilik tarafında yüzde 30-40 kadar kârlılık artışı olur.

2023`TE DİJİTALDE BÜYÜMEK İSTİYORUZ

140 BİN YENİ Katılım Emeklilik ve Hayat olarak 2022 yılına 5,8 milyar TL fon büyüklüğüyle başladık, yılı 11 milyar TL ile bitireceğiz. Sektörün üzerinde büyüdük. 2022 Aralık ortası itibarıyla 140 bin adet yeni sözleşme gerçekleştirdik. 2023`te de 140 bin yeni sözleşme kazanımını hedefliyoruz. Bu sayının 40 bini, 18 yaş altı grubundan olacak. Fon büyüklüğünde de 2023 sonu için 18 milyar TL`ye ulaşma planımız var. Kârlılıkta 2023`te yüzde 55-60 civarı büyüme öngörüyoruz. Sağlık ve hayat sigortaları tarafında 2022`yi 330 milyon TL prim üretimiyle kapatmayı planlıyoruz.

ODAK Bu yıl daha çok dijital kanalda büyümek istiyoruz. 2022`de mobil şubemizi, Katılım Cep ve Katılım Sağlık Cep uygulamalarımızı yeniledik. Sermayedarlarımız Kuveyt Türk ve Albaraka Türk katılım bankalarının gücüyle bankasürans tarafında iddialıyız, tüm ürünlerimize iki bankamızın da mobil şubelerinden ulaşılabiliyor. Biz de dijital mecrada ürünlerimizi son kullanıcıya direkt sunmak istiyoruz. Acente ve broker tarafında 2022`de 3 kattan fazla büyüdük, 2023`te bu kanalda büyümeye devam edeceğiz. Hayat sigortacılığında 300 bin, sağlık branşında 60 bini aşan müşterimiz var. Emeklilikte 700 bine yakın katılımcımız bulunuyor. 2023`te sağlıkta TSS ağırlıklı 30 bin yeni müşteri kazanmayı planlıyoruz.

SAĞLIKTA TEMİNATLAR DARALACAK

HAYAT NEGATİFTE Hayat sigortacılığında ekim sonunda eksi 8,6 ile negatif bir reel büyüme var. Hayat sigortaları, enflasyon oranı kadar büyüyemedi. Hayat sigortacılığında banka kredi bağlantılı ürünlerin ağırlığı yüzde 80`lerde. 2022`de bankacılıkta kredi büyümesi sınırlı kaldığı için bu tablo oluştu. Bu alanda 2023`te bankaların kredi musluklarını açmasıyla birlikte büyüme gelecek. 2023`ün ilk 6 ayında parasal genişleme, KGF kredileri söz konusu. Bu nedenle hayat sigortacılığının da daha iyi olacağını düşünüyorum.

3-4 KATLIK ARTIŞI Sağlık branşında fiyatlar, medikal enflasyonun yüksek olması nedeniyle yılık bazda 3-4 katına çıktı. 4 kişilik bir ailenin özel sağlık sigortası alması, aile bütçelerini zorlayan rakamlara geldi. Sağlıkta prim üretimleri büyüyor ancak sigortalı sayısı olarak büyümek kolay değil. Sistemin sürdürülebilir olması için sektör, özel hastaneler ve Türk Tabipleri Birliği`yle görüşüyor. 2023`te öngörülen enflasyon oranına göre planlarımızda ücretlere iki kez zam yapılması söz konusu değil, pazarlıklar sürüyor. Yakın geçmişte tamamlayıcı sağlık sigortasında (TSS) 10-12 vizite teminatlı ürünler vardı, bugün bu sayı yüksek maliyet anlamına geliyor. Trend olarak TSS, daha dar kapsamlı, önemli sağlık vakalarında kullanılacak ürünlere evrilecek. Ürünlerin kapsamı daralacak.

İyileşme sürer mi?

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Sektörün sağlıklı işlediğini gösteren sermaye yeterliliği, kredi/mevduat oranı, sorunlu alacak rasyosu düzelme kaydetti. Son 3 yılda güçlü şekilde toparlanan bu göstergeler için farklı gelecek senaryoları konuşuluyor. Yüzde 3`e yaklaşan sektör aktif kârlılığında ve yüzde 6`yı aşan net faiz marjında 2023`te düşüş beklentisi hakim. Sağlıklı giden sermaye yeterliliğinde yüzde 19-20 bandının korunması bekleniyor. Yüzde 2,2`ye inen sorunlu alacak oranındaysa ibre, bu yıl tersine dönebilir.

2022, hem küresel hem iç düzenlemelerin etkisiyle Türkiye`de bankalar için zorlu ama sonuçta kesinlikle kârlı bir yıl olarak finans tarihine geçti. Yıla, Rusya-Ukrayna savaşının enerji ve genel emtia fiyatlarını artırması ve pandemide yaşanan parasal genişlemenin sonucu olarak gelen yüksek enflasyon damgasını vurdu. Bir de bankacılık özelinde oyunun kurallarının, üst üste gelen regülasyonlarla değişmesi de önemli etkendi. Bankalar yine de bu kaotik tabloda, kârlılıktan verimlilik rasyolarına ve sermaye yeterliliğine kadar pek çok önemli göstergede iyileşme yakalamayı başardı. Peki ana göstergelerdeki bu iyileşmeler, sağlıklı mı? Daha da önemlisi, seçim yılı 2023 için bu oranlardaki toparlanma trendi kalıcı olabilecek mi? Öngörülmesi zor bir dönemden geçtiğimizi belirten DenizBank Genel Müdürü Hakan Ateş, “Halihazırda da enflasyonla mücadele devam ediyor. 2023, dünyada faiz oranlarının yüksek seviyelerini koruduğu, üretim ve istihdam sıkıntılarının yaşanacağı bir yıl olacak” yorumunu yapıyor. “2023, dünya için belirsizliklerle dolu bir yıl. Bizim için de durum haliyle farklı değil” diyen Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ da bu yıl için, “2023`e genel olarak ekonomik aktivitedeki durgunluğun belirginleştiği, yüksek enflasyonun en önemli gündemimiz olduğu bir resimle ve yoğun makro ihtiyatı tedbirlerle giriyoruz” sözlerini kullanıyor. Banka yöneticileri ve danışmanlar, pandemi öncesine göre iyileşen her rasyo için 2023 yılında farklı bir senaryo olacağı görüşünde. 

HEP MERCEK ALTINDA 

Tüm dünyada bankacılık sisteminin sağlıklı olup olmadığını ortaya koyan en belirgin gösterge, sorunlu alacak oranı. 2022, bu oranının rekor düzeyde düşük gittiği yıllardan biriydi. Sektörde ekim sonu BDDK verilerine göre sorunlu alacak oranı yüzde 2,23. Bu gösterge, aynı ayda 2019`da yüzde 5,1, 2020`de yüzde 3,9 ve 2021`de yüzde 3,5`ti. Garanti BBVA Genel Müdürü Recep Baştuğ, mevcut tabloyu “Sektör güçlü aktif kalitesini korudu. Sorunlu kredilere ciddi girişler olmadı ve takipteki kredi oranları düşmeye devam etti” sözleriyle yorumluyor. Burada bankaların yaptığı sorunlu alacak satışları da etkili oldu. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, iyileşmeyi getiren nedenleri şöyle özetliyor: “Şirket kârları ve hane halkı gelirlerinin enflasyonla artması geçmişte alınan borçların ödenmesini kolaylaştırdı. Teminat alınan gayrimenkullerin değerinin artışı, takip portföyünde tahsilatlar olmasını sağladı. Ayrıca nominal olarak yüksek seyreden kredi büyümesi de takip oranını aşağı çekti.” Kervancı, bu yıl ekonomik aktivitede ciddi daralma yaşanmadığı sürece takip oranlarında önemli bir artış beklemiyor. Ancak bu oranda yükselme olacağını düşünenler de var. Örneğin Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, 2023 için sorunlu alacak bakiyesinde sadece bir miktar artış olabileceğini öngörüyor. Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan, 2023`te takipteki krediler rasyosunun yüzde 2-3 bandında kalacağını tahmin ediyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, sağlıklı bir gelişme olarak gördüğü mevcut sorunlu alacak oranı için, “Seçime doğru kredi hacmini canlandırıcı politikalar gündeme gelecektir. Ancak bunların takipteki alacaklara yansıması hemen olmayacağından 2023 yılı yüzde 2,3-2,5 bandında gidecek” diyor. 

2. GRUBA DİKKAT!

Benzer bir toparlanma tablosu, yakın izlemedeki kredilerin toplam krediler içindeki payı için de geçerli. Türkiye Bankalar Birliği`nin 2022`nin üçüncü çeyrek verilerine göre, ikinci grup kredilerin toplam kredi havuzunda payı yüzde 9,3. 2019 sonunda bu oran yüzde 11`di. Buradaki düzelmeyi tüm sektör yöneticileri, sağlıklı olarak niteliyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, ikinci grup kredilerin parçası ve esasen takip edilmesi gerektiğini düşündüğü yeniden yapılandırmalara dikkat çekerek şunları söylüyor: “Yapılandırmaların 2022`nin ilk 9 ayında, 2021`deki artışından çok daha küçük artış eğiliminde olmasına karşın ikinci grup kredilerden aldığı payın arttığını gözden kaçırmamalıyız.” Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan, 2019 sonundan 2022 Eylül`üne kadar 2. grupta yeniden yapılandırılan kredilerin tutarının yüzde 178 arttığını, 2. grup kredilerin yüzde 60`ını yapılandırılmış kredilerin oluşturduğunu açıklıyor. Eynehan, “Bu yıl kredi hacmindeki artışın aynı hızda olması durumunda 2. grup kredilerin yatay seyirde devam etmesini bekliyoruz” diyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, bu yıl sorunlu alacaklarda olduğu gibi bu rasyoda da mevcut oranın korunacağını öngörüyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, mevcut para politikası sürdüğü müddetçe iyileşmenin devam edeceği görüşünde. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, düzelmenin en önemli nedenini, banka dışı sektörlerde 2021 sonrası yükselen üretim ve kârlılık artışıyla şirketlerin ödemelerini düzenli yapabilmesi olarak görüyor. “Bu olumlu tablonun 2023`te sürmesinin, yaklaşan seçimleri de dikkate aldığımızda çok mümkün olmadığını öngörüyoruz. Ödeme gücünün önceki iki yıla göre zayıflayacağını bu nedenle de ikinci grup kredi payının artacağını bekliyorum” diyor. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri ve Vergi Bölümü Şirket Ortağı Levent Atakan`a göre de eldeki veriler olumlu, ancak sürdürülebilir bir düzelme olduğunu söylemek için biraz erken. 

KREDİ/MEVDUAT BULMACASI

Bankaların likidite durumunu ölçmek amacıyla kullanılan önemli göstergelerden kredi/mevduat oranında da önemli bir düzelme göze çarpıyor. 2022 Ekim sonunda bu oran yüzde 86,7`ye kadar geriledi. EY Türkiye Finansal Hizmetler Sektör Lideri Levent Atakan, bu oranının “umut” verdiği görüşünde. Atakan, “Son yıllarda çokça adım atıldığını görüyoruz, kur korumalı mevduat (KKM) bunlardan biri. Bu tip enstrümanların yatırımcıyı mevduata yönlendirmesi ve kredi/ mevduat oranındaki olumlu yönlü trendin devamı bugün için en olası senaryo” yorumunu yapıyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca da benzer görüşte: “Bu yıl kamu bankalarında ticari kredilerde büyümenin özel bankalara göre yüksek seyretmesini, bireysel kredilerdeyse hem özel hem kamuda enflasyon üstü büyüme yaşanmasını bekliyoruz. Bu tabloda 2023`te de 2022`ye paralel bir oran öngörüyoruz.” “5 yıl önceki yüzde 120`ler riskleri ve sektörün kırılganlığını artırırken bu düzelme trendi sağlıklı” diyen Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, 2023 yılı için düşen dolarizasyon, stabil kur ve seçime doğru giderken potansiyel kredi teşviklerinin bu oranda bir miktar yükselmeye neden olabileceğine vurgu yapıyor. Bankacılık danışmanı Alp Aksudoğan, bu oranın kredi kullanımına gelen kısıtlamaların sonucu olduğunu belirtiyor ve 2023`te seçimler öncesinde rasyonun yukarı gitmesini bekliyor. Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan`ın beklentisiyse şöyle: “2023`te aşağı yönlü trendin azalacağını ve bu oranın yüzde 90-100 bandında kalacağını öngörüyoruz.” 

SERMAYE GÜÇLENİYOR

Türk bankacılık sektörü, sermaye tarafında güçlü yapısını koruyor. “Bankacılık göstergeleri uluslararası kriterlere uygun seviyelerde kalmaya devam ediyor” diyen DenizBank Genel Müdürü Hakan Ateş, bankaların sermaye yeterlilik oranının yüzde 19`un üzerinde olduğuna dikkat çekiyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, çekirdek sermaye yeterlilik oranının 2019`da yüzde 14,2 iken 2022 Ekim ayında yüzde 15,1`e ulaştığının altını çiziyor. “Sermaye olarak sektörü oldukça sağlıklı buluyoruz ve artan trendin korunmasını bekliyoruz” diye de ekliyor. Tmob CEO`su Tunç Akyurt da çekirdek sermaye oranında yasal alt sınırın üzerinde ve çok sağlıklı bir gidişat olduğuna vurgu yaparak “Bu trendin devam edeceğini, yüzde 15-17 bandı olacağını tahmin ediyorum” diyor. Zaten yılın son günlerinde Türkiye Varlık Fonu`nun, kamu bankalarının çekirdek sermayelerini artırmak için yeniden harekete geçeceği ve Ziraat Bankası, VakıfBank ve Halkbank`ta her biri için 20 milyar liranın üzerinde sermaye artırımı gerçekleştireceği öğrenildi. Bu durum da 2023 yılında sermaye yeterlilik oranlarının yükseleceğini işaret ediyor. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, BDDK Ekim verilerine göre sektör genelinde sermaye yeterliğinin yüzde 19,2 olduğunu, kamu bankalarının yüzde 16,7 ile bu oranın altında kaldıklarını söylüyor. Moral, kamu bankalarına sermaye aktarımı desteğiyle oranın yüzde 19`lara tutundurulacağını tahmin ediyor. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, 2023`te sermaye yeterliliklerinin yüzde 19-20 arasında seyredeceğini düşünüyor. 

AKTİF KÂR DÜŞECEK 

2022`nin bankacılık için en iyi giden rasyosu, hiç şüphesiz kârlılık oranları oldu. “Henüz 2022 sonu kârlarını görmedik ama 3. çeyrek verileriyle Türk bankacılığının altın yıllarından birini yaşadığını söylemek doğru olur” şeklinde konuşan Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, 2010`lardaki yüzde 1,8`i de aşarak 2022 sonunda yüzde 2`nin üzerinde aktif kârlılık görüleceğini açıklıyor. Ancak Polat, şu uyarıda bulunuyor: “Bu kârlılık artışını fırtına öncesi sessizlik gibi yorumluyorum. 2023`te bankaları gerek kredi portföyü gerek marj anlamında zor bir yıl bekliyor.” Sektördeki diğer yöneticiler de benzer öngörüyü paylaşıyor. Son üç yıla göre aktif kârlılıkta yakalanan ciddi büyümenin temel nedenini enflasyonda yaşanan artışa bağlayan Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, “Önümüzdeki yıllarda bu oranın enflasyondaki düşüş trendiyle normal seyri olan yüzde 1-1,5 bandına dönmesi beklenebilir” diyor. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı`ya göre de 2023`te enflasyonun düşmesiyle aktif kârlılığında azalma görülebilir. Tunç Akyurt, bu kadar yüksek kârlılığı “sürdürülebilir” bulmuyor ve “Bu oranlar zaman içinde olması gereken normlara doğru gelecek, 2023 için bu seviyenin artacağını sanmıyorum” diyor. Cenk Eynehan, düşen faiz oranları, artan maliyetler, komisyonlar üzerindeki regülasyon etkisi ve artan rekabet nedeniyle önümüzdeki yıllarda bu oranların korunmasının zorlaşacağı fikrinde. Sistema Genel Müdürü Tolga Moral, “2022`deki oranları korumak sektör için başarı olacak” yorumunu yapıyor.

KRİTİK GÖSTERGEDE DURUM NASIL?

SON TABLO 2022`de zıplama yapan göstergelerden biri, kârlılıkta önemli rolü olan net faiz marjı. HSBC Türkiye Genel Müdürü Selim Kervancı, sektörün net faiz marjının 2022`nın ilk 9 ayında yüzde 6,1 olarak gerçekleştiğini, 2019`da yüzde 4 civarında olduğunu açıklıyor. “Artışın nedeni, enflasyona endeksli kağıtların yüksek getirisi, düşük faizli MB fonlaması ve KKM” diyen Kervancı, 2023 başı itibarıyla trendin tersine dönmesini bekliyor. Kervancı, “Daha düşük TÜFE endeksli tahvil getirilerinin yanı sıra MB tarafında kredi faizlerinin menkul kıymet tesisiyle ilişkilendirilmesi ve TL mevduat faizlerindeki artışlar sonucu, bu yıl net faiz marjının daralacağını düşünüyoruz” yorumunu yapıyor.

İNECEK Mİ? QNB Finansbank Genel Müdürü Ömür Tan, “2022 başında net faiz marjı yüzde 4`lerdeydi, sonra yüzde 8`lere kadar çıktı. Kredi faizleri yüzde 35-40`lardayken mevduat faizleri görece düşük gidiyordu. Belli faiz oranlarının üzerinde menkul kıymet alma zorunluluğu gelince bankalar, bir anda dramatik olarak aşağı çekti” diyor. DenizBank Genel Müdürü Hakan Ateş, bu yıl dış fonlama girişinin yavaş seyretmesi ve mevduat rekabetinin artmasının fonlama maliyetlerinin yükselmesine neden olabileceğine değiniyor. Ateş, ayrıca regülasyonlar sebebiyle ticari kredi faizlerindeki gerilemenin de net faiz marjını daraltıcı etki yarattığını vurguluyor. Aktif Bank Genel Müdürü Ayşegül Adaca, “2019`da yüzde 3 olan `Net Faiz Geliri /Toplam Aktifler` oranı, bu yıl yüzde 5`in üzerinde. Değişim çok sürdürülebilir değil. Önümüzdeki yıllarda bu oranın tekrar uzun dönem ortalaması olan yüzde 3-3,5 bandında seyretmesini bekleyebiliriz” diyor.

ŞUBENİN VERİMLİLİĞİ 2,7 KAT ARTTI

ANA NEDEN Bankacılıkta verimliliği gösteren şube başına kredi rakamları da artış eğiliminde. 2022 Ekim ayında şube başına kredi tutarı 650 bin TL`yi geçti, 2019`un aynı ayında bu kalem 235 bin TL`ydi. Tabii burada öncelikle enflasyon faktörü öne çıkıyor. Ayrıca kredi üretiminin mobil gibi alternatif kanallara kayması, sektörün şube sayısında optimizasyonu sürdürmesi de etkili. Kredi hacmi 3 yılda yüzde 175 artarken şube sayı yüzde 3,2 azaldı. Deloitte Türkiye Finansal Hizmetler Endüstrisi Lideri Yaman Polat, artışı tamamen KOBİ`lerde enflasyonla hammadde maliyetinin ve bireysel tarafta tüketici enflasyon artışının etkisi olarak değerlendiriyor. Polat, “2023`te bu rakamların daha da yükselmesini ve 1 milyon TL`nin üzerinde seyretmesini öngörüyorum” yorumunu yapıyor.

SÜRECEK Pasha Bank Genel Müdürü H. Cenk Eynehan da şube başına kredi rakamının artışında ana neden olarak sektörün bu süreçte kredilerdeki yüzde 144`lük artışını gösteriyor. “Gerek kredilerdeki artış gerek dijital bankacılığın yaygınlaşmasıyla kredi rakamının daha da artacağını düşünüyoruz” diyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, “Regülasyonlar gereği fiziksel olarak bulunmanın zorunlu olmadığı tüm bankacılık işlemlerinin dijitalden yapılabilmesi, uzaktan hesap açılışı şubelerin verimliliklerini artırd. Şube başına kredi rakamlarının daha da artacağını öngörüyoruz” şeklinde konuşuyor. Ayrıca sektörün gider/gelir rasyosu da düzeliyor. Kuveyt Türk Genel Müdürü Ufuk Uyan, sektörde maliyet/gelir rasyosu olarak takip edilen faiz dışı gelirlerin toplam gelire oranında 2019 sonu yüzde 52 olan oranın 2022 Ekim sonunda yüzde 42 düzeyine indiğini de ekliyor.

Vadeler kısalıyor

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Ekonomi politikaları bu yıl, leasing alanına yarıyor. Sektörde yılın ilk dokuz ayında yıllık yüzde 160 büyümeyle 3 milyar doların üzerinde işlem hacmi gerçekleşmiş durumda. Sektörün öncü oyuncularından Vakıf Leasing`in genel müdürü MUSTAFA ERDIN, liralaşma ve selektif kredi politikalarının leasinge talebi artırdığını söylüyor. Özellikle bu yıl borçlanmanın TL tarafında ağırlık kazandığını vurgulayan Erdin, “Vadeler de kısalıyor. Daha önce 60-72 ay vadeyle projeleri finanse edebiliyorken şimdi 36 -48 aylarla iş yapıyoruz” diyor.

Leasing tarafında yılın ilk dokuz ayı oldukça olumlu geçti. Geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 160 büyümeyle işlem hacminde 3 milyar dolar aşıldı. Sektörün öncü oyuncularından Vakıf Leasing`in genel müdürü Mustafa Erdin, bu yıl sonu için 4 ila 4,2 milyar dolar arasında işlem hacmine ulaşılacağını öngörüyor. Yıl sonunda, geçen yıla göre kur etkisinden kaynaklı dolar bazında bir düşüş yaşanabileceğini de söyleyen Erdin, liralaşma ve selektif kredi politikalarının leasinge talebi artırdığını belirtiyor. “Şu anda selektif kredi politikasına ulaşamayanlara uzun kaynaklı fon sağlayan bir tek bizim sektörümüz var” diye konuşuyor. Özellikle bu yıl borçlanmanın TL tarafında ağırlık kazandığını vurgulayan Erdin, “Vakıf Leasing`den örnek vereyim: 2021`de yüzde 60 yabancı para, yüzde 40 TL fonluyorduk. Bu yıl yüzde 85 TL, yüzde 15 yabancı para cinsinden fon verdik” diyor. Vadelerin de kısaldığına dikkat çekiyor ve “Daha önce 60-72 ay vadeyle projeleri finanse edebiliyorken şimdi 36 -48 aylarla iş yapıyoruz. Bu durum fon kaynaklarının vadeleriyle ilgili. Sonuçta leasing şirketi ne kadar uzun vadeli fon kaynağı bulabilirse o kadar uzun vadeyle finansman açabiliyor” şeklinde konuşuyor. Vakıf Leasing Genel Müdürü Mustafa Erdin, sektör ve şirketi için bu yılın performansını yorumlarken gelecek yılın tablosunu da Capital`e çizdi: 

 Leasing için 2022 nasıl bir yıl oluyor? İşlem hacminde nasıl büyümelere erişildi? 

 FKB verilerine göre eylül sonunda leasing işlem hacmi, 3 milyar 66 milyon dolara ulaştı. Geçen yılın aynı döneminde bu rakam, 1 milyar 179 milyon dolardı. İşlem hacminde yüzde 159,9 büyüme görüyoruz. Geçen yılı sektör, 4,7 milyar dolar hacimle kapatmıştı. 2022`yi de 4 ila 4,2 milyar dolar arasında bir hacimle kapatacağız. Muhtemelen bu yıl sonu hacim, dolar bazında geçen yılın altında olacak. 

Bu düşüşün nedeni nedir?

 Aslında sektörün adet ve tutar bazlı talebinde bir gerileme yok. Ancak kur etkisinden kaynaklı dolar bazında bir düşme kayıtlara geçebilir. Bu durum, döviz kurunun yüksek gitmesinden kaynaklanıyor. Aslında Merkez Bankası`nın liralaşma stratejisi kapsamında yayınladığı regülasyonlar bizlerin de fonlama tür ve kaynağını etkiliyor. Piyasa her ne kadar yurt dışı makine alımlarını yabancı para bazında yapsa da borçlanma saikimiz TL lehine kaydı. Bu da işlem tutarlarımızı dolar bazında düşük gösteriyor. Yoksa sektörün işlem adetlerinde düşüş yok. Sektörün pandemi öncesine göre gidecek yolu var, henüz pandemi öncesi dönemi yakalamadı. Ancak pandemi sonrası Türkiye`ye bir anlamda yeni bir misyon oluştu. Çin krizi, çip krizi, savaş gibi etkenlerle Türkiye, Avrupa`nın ve bazı ürünlerde ABD`nin üretim pazarı oldu. Bu testi esnekliğimizle, üretim yapımızla iyi verdik. Hükümetin üreticiyi, ihracatçıyı destekleyici stratejisi ve liralaşma politikası leasingin doğal müşteri talebini artırdı. İhracatı, üretim ve istihdamı destekleyen selektif kredi politikası uygulanıyor. En son geçtiğimiz günlerde politika faizi 150 baz puan daha düştü. Bu, imalat ve ihracat yapan KOBİ`ler kamudan daha ucuz finansman alabilecek demek. Şu anda selektif kredi politikasına ulaşamayanlara uzun kaynaklı fon sağlayan bir tek bizim sektörümüz var. Bu da doğal olarak müşteri talebimizde ciddi artış yaratıyor. Ancak leasing firmalarının finansman ihtiyacına yönelik henüz bir çalışma yok. Yurt dışından sürdürülebilirlik, yeşil enerji odaklı daha uygun fiyatlı fonlar bulunuyor. Yalnız bu konunun dışında kalan büyük alanda finansman kaynağı için adım atılmalı. Leasing şirketleri uygun finansman kaynağı bulamazsa reel sektöre veremiyor. l Peki sözleşme adetlerinde nasıl bir artış yaşandı? n FKB verilerine göre üçüncü çeyrek sonunda sektörde 10 bin 383 sözleşme yapıldı. Geçen yılın aynı dönemde bu sayı, 4 bin 686`ydı. Burada da yüzde 121 artış mevcut. Sektörün daha tabana yayıldığını görüyoruz. Bu, daha küçük rakamlarla daha çok sözleşme yapıldığını gösteriyor. Bankalar uzun vadeli finansmanı kestikleri için leasing tarafında sözleşme adeti artıyor. Örneğin daha önce şirketler bankalardan taşıt kredisi alıyordu, bu alan selektif kredi politikasının parçası olmadığı için leasinge geliyorlar. 

 Son çeyrekte hızlanma olacak mı? 

 İlk yarıda sektörde diğer oyuncular biraz temkinli gitti, biraz yavaş kaldılar. Şimdi onların da hareketlendiğini görüyoruz. Son çeyrekte leasing sektöründe işin doğası gereği hareket artar. 

Borçlanmanın TL`ye kaydığına değindiniz, TL`nin nasıl bir ağırlığı var?

 Vakıf Leasing`den örnek vereyim, 2021`de yüzde 60 yabancı para, yüzde 40 TL fonluyorduk. Bu yıl yüzde 85 TL, yüzde 15 yabancı para cinsinden fon verdik. Geçmişten gelen işlemler nedeniyle bilançoda durum hala yüzde 50/50. Ancak yeni yapılan işlemlerin büyük ağırlığı TL`de oluyor. Bu, hükümetin liralaşma politikasının ve regülasyonların bir sonucu… Artık dövizle borçlanmanın kuralları var. Bunun yansıması olarak 2022`de TL fonlama oranı arttı. Sektörde de trendin buna yakın olması lazım. 2023`te bu politikalar devam ettiği sürece, trend sürecek. Hem regülasyon buna zorluyor hem yatırımcının kurdaki hareketlilik nedeniyle isteği bu yönde. TL fonlama nispeten pahalı olmasına rağmen yine de tercih ediliyor. 

 Peki vade tarafında bir değişim var mı? 

 Vadeler kısalıyor. Daha önce 60-72 ay vadeyle projeleri finanse edebiliyorken şimdi 36-48 aylarla iş yapıyoruz. Vadelerde kısalma var. Bu, leasing şirketlerinin bulduğu fon kaynaklarının vadeleriyle alakalı. Leasing şirketi ne kadar uzun vadeli fon kaynağı bulabilirse o kadar uzun vadeyle finansman açabiliyor. 

 2023, leasing sektörü için nasıl bir yıl olacak sizce? 

 2023 yılını biraz gözlemlememiz lazım. Gelecek yılın özel durumu var, seçim olacak. Gelecek yılı öngörmek için seçim sonucu, yatırım iştahı, para ve kredi politikaları nasıl olacak tüm bunları görmemiz lazım. Şu anda hükümet bütçe maratonuna başladı ve yatırımı çok kısmış durumda değil. Mevcut hükümet devam ettiği takdirde mevcut politikaları ve selektif kredi sistemini sonuna kadar deneyecek. Bu durumda imalat ve ihracata dokunan şirketlerin altın yılları olur. 2023`te yüksek hızlı tren projelerinin tamamlanması hedefleniyor. Gelecek yıl sadece bu alanda toplamda 10-15 milyar dolarlık iş var, bunun leasingle yapılabilecek kısmı da 1 milyar Euro olur. 2023`te bu alanda ilerleme olur. Geçen hafta Lizbon`da Leaseurope çatı birliğinin toplantısına katıldık. Toplantıda Paris İklim Anlaşması etkisiyle gelen değişim konuşuldu. 2030 yılına kadar bu alanda 2 trilyon Euro ayrılmış ve 2021-2027 arasında bu tutarın yüzde 30`u harcanacak. Bu alanların hepsi leasinge konu olan mal gruplarında. Türkiye leasing sektörü olarak bu pazardan ne kadar pay alabileceğiz, bu önemli bir soru. Bu da koyduğumuz vizyona bağlı. Burada devlet ve nihai tüketici tarafında irade var. Finansör kurumların da anlaşmanın hedeflerine uyması gerekiyor, birkaç hamleyle tüm finansal kurumlar adapte olur. Geriye üreticilerin bu alanda istekli olmaları ve finanse etmeleri kalıyor. Eksik olan taraf bu, zaman alacak. 

 Sizce bu ortamda hangi alanlar daha iyi gidecek? 

 Bu yılın ilk dokuz ayında özellikle çatı üstü GES projeleri, yenilenebilir enerji ve otomotiv sektörü çok iyi gitti. Otomotivde araç fiyatları çok yükseldi. Bu nedenle de finansman kaleminde güçlü artış gördük. Bir de oto kiralamalar arttı. Aynı şekilde iş makineleri, kamu yatırımları, yol ve altyapı projeleriyle yüksek gitti. Deprem önceliklendirilmesine ilişkin binalar, hastaneler, okulların talepleri var. Tekstil sektörü geçen yaz ile bu yaz arası çok hareketliydi, şimdi bu alan biraz duruldu. Pandeminin etkisiyle hijyen ihtiyacı yükseldiği için ambalaj sektöründen ciddi talepler gelmeye başladı. 2023`te de ambalaj, yenilenebilir enerji, otomotiv, elektrikli araç şarj istasyonları önemli büyüme alanları olacak. Devletin ulaşım altyapı yatırımlarına ilişkin iş makineleri talebi devam edecek. TOKİ`nin lansmanını yaptığı “ilk evim, ilk işim” projesinin de başlamasıyla taahhüt sektörünün taleplerini karşılayacağız. 

“TEMATİK KREDİLERDE BÜYÜYECEĞİZ”

PAYI ARTTI Bu yılın ilk dokuz ayında işlem hacmimiz dolar bazında arttı. Geçen yılı 265 milyon dolar hacimle kapatmıştık, şu an ise 340 milyon doları bulduk. Eylül ayı verilerinde geçen yıla göre dolar bazında yüzde 50`nin üzerinde performansla devam ediyoruz. Yılı 400 milyon doların üzerinde kapamayı planlıyoruz. Genel müdürlük görevini üstlendiğim Mayıs 2021`den bugüne şirket aktifimizi yüzde 241 büyüterek 10 milyar TL`nin üzerine çıkardık. Doğal olarak pazar payımız da FKB sözleşme tescil istatistiklerine göre yüzde 4`ten 10,7`ye çıktı, burada da 2,5 kat artış var. Kârlı büyümek istiyoruz. Öz kaynak kârlılığımızı 10 puanın üzerinde artırarak yüzde 27,7 çıkardık.

ODAKLAR JCR Avrasya derecelendirme kurumu tarafından “Uzun Vadeli Ulusal Kurum Kredi Rating” notumuz iki basamak birden yükseldi. Vakıfbank iştiraki ve 30 yıldır sektörde olan bir oyuncu olarak zaten Türkiye`de iyi biliniyoruz. Bu not artışı, uluslararası alanda da bilinirlik getiriyor, öncelikle finansmana ulaşmamızı ve eskiye oranla daha uygun fiyatla almamızı sağlıyor. Dünyada leasing alanında Paris İklim Anlaşması ile yenilebilir enerji konusu gündemde. Biz bu alanda son 5 yılda çok iş yaptık, devam edeceğiz. İç organizasyon yapımızı da buna göre adapte ediyoruz, “Tematik krediler” için özel birim kuruyoruz. IFC, EBRD, AIIB gibi kurumlarla direkt iletişimle ucuz fonlara daha fazla ulaşmayı önceliklendiriyoruz. Ayrıca elektrikli ortama geçiş, yazılım ekipman finansmanı alanlarında da talep var. Şirketimizin dijitalleşmesi için de çalışıyoruz. Kadın istihdamına önem veriyoruz, bugün yüzde 37 olan kadın istihdamı oranını yüzde 50`ye çıkaracağız.

“HAKSIZ REKABET VAR”

KÂRDA GELECEK BDDK, leasing şirketlerinin ağustos sonu itibarıyla net kârının 3,96 milyar TL olduğunu açıkladı. Asıl öz kaynak kârlılığına bakıyoruz. Sektörde öz kaynak kârlılığı yüzde 16`larda. Kârlılığın orta vadede böyle gitmeyeceğini düşünüyorum, kârlılık düşecek. Bugün leasing şirketleri orta vadedeki belirsizliği fiyatlarına risk olarak mecburen ekliyor. Örneğin 3 yıllık finansman yapılıyor, ileride faizin artması halinde yeniden oranı değiştirme ihtimalimiz yok o nedenle riski fiyatlıyoruz. Bugünün bilançosunda kârlı görünüyor. Fonlama maliyetimiz kısa vadede ucuzladı ama uzun vadede nasıl olacağını bilemiyoruz.

ÖNEMLİ SORU Leasing şirketleri uzun vadeli kaynaklarla beslenebilse reel sektöre daha fazla finansman sağlayabiliriz. Bir de sektörde haksız rekabet var. Türkiye`de leasing yapabilen kurumlar mevzuatla belli. Leasing şirketleri, katılım bankaları, kalkınma ve yatırım bankaları bu işlemi yapabiliyor. Kalkınma ve yatırım bankaları uzun vadeli büyük ölçekli projeleri, altyapı işlerinin finansmanını gerçekleştiriyor, onlarla rekabet etmiyoruz. Ama katılım bankalarıyla rekabet ediyoruz. Katılım bankalarıyla yani mevduat toplayan kurumlarla leasing şirketleri aynı sahada sözleşmeyi aynı fiyatla nasıl yapabiliyor? Bu, önemli bir soru…

Zor denklem

Capital Online

Elçin Cirik

ecirik@capital.com.tr

Regülasyon, enflasyon, kur artışı derken maliyetleri patlayan sektör, çareyi fiyatları artırmada buldu. Trafik sigortalarında sektör her 100 TL`lik prime karşı 214 TL maliyete katlanıyor. Sa��lık branşında da tablo benzer. Konut ve araç poliçe fiyatları ortalama 2,5 katına yükseldi. Sektörün endişesi ise sigortalıların poliçelerini yenilemekten vazgeçmesi. İşte bu “zor denklemde” şirketler, sermayelerini korumak adına fiyat ayarlaması yaparken müşteri sayısını korumak için de yoğun çaba harcıyor. 2023`te de fiyat artışının süreceği düşünülüyor.

Hayat dışı sigortada bu yılın ilk 8 ayında prim üretimi 108 milyar TL`yi aştı. Geçen yılın aynı dönemine göre büyümede yüzde 109,4, reel olarak da yüzde 16,2 artış dikkat çekiyor. Ancak bu büyüme, sigorta sektörü için yeterli değil. Çünkü sektörde fiyat sendromu yaşanıyor. Bir yandan fiyat artışları sektörün maliyetlerini karşılamazken diğer yandan alım gücü düşen tüketicinin bu yükselişten memnun olmaması sektörü düşündürüyor. Türkiye Sigorta Birliği Başkanı ve Türkiye Sigorta Genel Müdürü Atilla Benli de bu nedenle çok mağdur olduklarını söylüyor. Benli, “Diğer iş gruplarında örneğin manavda vatandaş fiyatları görünce `Alış fiyatınız yükseldi` diyor, satın alıyor. Sigorta sektörü olarak bizim derdimizi anlatmamız için zamana ihtiyacımız var” şeklinde konuşuyor. Bu zor ortamda sigorta şirketleri, bir yandan zarar yazmamak adına fiyat ayarlamaları yapıyor bir yandan da sigortalı sayısının düşmemesi için yoğun çaba harcıyor. 

SADECE ENFLASYON MU? 

Sigortada maliyetlerin artmasında enflasyonun ötesinde etkenler rol oynuyor. Ethica Sigorta CEO`su Cemal Ererdi, maliyet artışının temelde iki konudan, regülasyondan ve yaşanan enflasyonla döviz artışından kaynaklandığına vurgu yapıyor ve maliyetteki önemli etkenleri şöyle anlatıyor: “Regülasyonla geçtiğimiz yıl sonu teminatlarda artış yapıldı. Trafik tarafında eşdeğer parçayla tamir orijinal parçayla değiştirildi. Asgari ücret artışları, trafikte bedeni hasar ödemelerini etkilediği için şirket rezervlerine yansıdı. Kasko ve yangın branşlarında sigortalanan varlıklarda enflasyon üzeri değer kazanımları yaşandı.” Türkiye Sigorta Genel Müdürü ve Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Atilla Benli, trafik sigortalarında sektörün yüzde 214 bileşik maliyetle çalıştığını, yani 100 TL`lik prime karşı şirketlerin 214 TL maliyete katlandıklarını söylüyor. Benli, “Sektör olarak özelliğimiz, poliçeyi bugünkü makro ekonomik verilerle kesiyoruz ve bir yıl boyunca üzerimizde taşıyoruz. Dolar 8 TL iken yaptığımız poliçelerin, hasar ödemelerini şimdi dolar 18 TL iken yapıyoruz. Bu da bizim maliyetimizi oluşturuyor” diyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, oto sigortalarında 2022`de parça bazlı ortalama hasar maliyetlerinde yüzde  100`ün üzerinde artış olduğunu belirtiyor ve ekliyor: “Çip krizi de otomobil üretimini azalttı, ikinci el araç fiyatları astronomik yükseldi. Bu artış özellikle pert araçlarda piyasa rayicini yüzde 130`u aşan oranlarda artırdı” diyor. Sektör hacminde önemli paya sahip olan sağlık branşındaki durumu Allianz Türkiye CEO`su Tolga Gürkan şöyle özetliyor: “Her zaman enflasyonun üstünde seyreden medikal enflasyonun, yüksek enflasyon ortamında daha da tetiklendiğini görüyoruz. Türk Tabipler Birliği`nin 2022 başında yaptığı yüzde 36 zam üzerine, yıl ortasında ek yapılan yüzde 37,5`lik artışla yıllık maliyet değişiminin tahminlerin ötesinde yüzde 87`ye ulaşması, hasar maliyetlerini negatif etkileyen önemli unsurlardan.” 

2,5 KATINA ÇIKIYOR

Şirketler bu maliyet artışlarını fiyatlara yansımaya başladı. Allianz Türkiye CEO`su Tolga Gürkan, konut fiyatlarının eylül ayında yıllık bazda 3 katına çıktığını ve konut sigortalarının poliçe fiyatlarının da ortalama 2,5 katına yükseldiğini açıklıyor. Aynı dönemde araç fiyatları ortalama 2,5 katına çıktı ve kasko poliçe fiyatları da paralel oranda artıyor. Enuygunsigorta.com Genel Müdürü Çiğdem Özdoğan, “Trafik sigortası primlerinde artış ortalama yüzde 129`u, kaskoda ise yüzde 220`leri gördü” diyor. ÖzserNEO Sigorta Reasürans Brokerliği Genel Müdürü Ramazan Ülger, TSB verilerine göre kasko poliçelerinde geçen yılın ilk 8 ayında ortalama poliçe primleri 1.800 TL iken, bu yılın aynı döneminde 4 bin 400 TL olduğunu aktarıyor. “Enflasyon ve sigortalanan kıymetlerin değer artışları düşüldüğü zaman sigortacılıkta fiyat artışlarının, tüm sektörler arasında esamesi okunmaz” diyen Atilla Benli, sektörde matematik olarak hesaplananın altında fiyat artışı olduğunun altını çiziyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, yaşanan fiyat rekabeti sebebiyle poliçe tanziminde mevcut maliyet marjlarının primlere eklenmediğini ve sektörü zarara götürdüğünü dile getiriyor. “Yılın ilk yarısında açıklanan yüksek zararların sebebi bu. Sektör, elini taşın altına sokarak aşırı artışları tüketiciye yansıtmıyor” diyor. Ancak orta vadede yöneticiler, fiyat artışlarının süreceği konusunda hemfikir. Ramazan Ülger, enflasyon ve döviz kurlarına bağlı olarak fiyatların kaçınılmaz olarak artacağını öngörüyor. Ethica Sigorta CEO`su Cemal Ererdi de “Şirketler bugün, geçmiş zararlarını bir ölçüde mevcut poliçelerine yüklemek durumunda. Önümüzdeki dönemle ilgili kur artışı, yıl sonu asgari ücret ve regülasyonla ilgili belirsizlikler, şirketleri ilave fiyat artışını ayrıca talep etme noktasına getirecektir” yorumunu yapıyor. “Bizler işler iyi gittiğinde yüzde 5-10 marjla çalışan bir sektörüz. Kalan prim tüm yıl boyunca yaşanacak hasarlara ayrılıyor” diyen Sompo Sigorta Bireysel Teknik ve Sağlık Genel Müdür Yardımcısı Ataman Kalkan, ayrılan bu payın enflasyonla hızla eridiğini ve sektörün enflasyonun üçte biri oranında yatırım getirisiyle eriyen parayı reel olarak da koruyamaz hale geldiğini vurguluyor. 

SAYILARA YANSIYOR MU?

Aslında zarar yazmamak adına bir yandan fiyat artışları gerçekleşirken tüm sektörün endişesi, bu yükselen poliçe fiyatlarıyla sigortalıların poliçelerini yenilemekten vazgeçmesi. TSB verilerine göre fiyat artışları, poliçe sayısına henüz yansımış değil. Haziran sonunda hayat dışı sigortacılıkta toplam poliçe sayısı 34,8 milyonu geçti, yıllık olarak yüzde 5,3 artış mevcut. Prim üretiminde önemli hacme sahip branşlara bakıldığında da benzer bir tablo görülüyor. Fiyat artışlarının en yüksek olduğu oto sigortalarından kaskoda bu yılın ilk 8 ayında geçen yılın aynı dönemine göre poliçe sayısında yüzde 8,7 ve trafik tarafında aynı dönemde yüzde 7,1 artış hesaplanıyor. Yine önemli hacme sahip sağlık sigortalarında tamamlayıcı sağlık ürünü etkisiyle poliçe sayıları yüzde 17,6 yükseldi. Yalnız tarım, hırsızlık, makine kırılması, makine montaj, inşaat sigortası gibi teminatlarla sektörde görece daha az hacme sahip genel zararlar branşında ağustos ayında poliçe sayısı yıllık bazda yüzde 13,8 gerilemiş görünüyor. Yangın ve deprem sigortalarında da 2021`de başlayan düşüş trendi, bu yıl da yüzde 1,6 ile sürüyor. Anadolu Sigorta Genel Müdürü Mehmet Şencan, toplam poliçe sayısında büyüme hızının azaldığı ancak yüzde 5 artışın yaşanan yüksek enflasyon, belirsizlik, yüksek döviz artışları ve maliyet artışlarında makul olduğu fikrinde. Şencan, mevcut tabloyu, “Poliçeli oranında eksilme olacağını düşünmüyorum. Otomobil, konut birer varlık ve enflasyonla birlikte varlık fiyatları ciddi şekilde sıçradı. Bu varlıkları korumak adına sigorta yaptırılıyor” sözleriyle açıklıyor. Türkiye Sigorta Genel Müdürü ve Türkiye Sigorta Birliği Başkanı Atilla Benli de aynı fikirde. Benli, “Bu döneme özel bir olumsuz yansıma görmüyoruz. Değerleri arttığı için insanların daha önce sigorta yaptırılmayan araç ve konutları da sigortalattığını görüyoruz” diyor. 

YOĞUN ÇABA

Sigorta şirketleri, bu zorlu dönemde maliyetlerini kontrol altına almak ve poliçe fiyatlarına yansıtmamak için çaba gösteriyor. Sektörde hala ana branşlarda fiyat rekabeti de sürüyor. Allianz Türkiye CEO`su Tolga Gürkan, sektörün içinde olduğu mevcut durumu, “Bu artışlara rağmen, tavan fiyat gibi uygulamalar nedeniyle bugün satılan poliçelerin fiyatında bile yetersizlik mevcut olabiliyor. Bir yıl önce satılan poliçelerin yarattığı yükün de getirisiyle fiyat artışları, öz sermayeyi eritme tehlikesi yaratıyor” şeklinde aktarıyor. TSB verilerine göre sektörün teknik kârı 2021`in ilk yarısında 4,1 milyar TL iken bu yılın aynı döneminde 281,7 milyon TL`ye düştü. Bu noktada tüm oyuncular için aktüerya bilimiyle belirsizlikleri ve riski doğru hesaplamak en kritik nokta haline geliyor. Doğa Sigorta Genel Müdürü Coşkun Gölpınar, hasar maliyetlerindeki bu yüksek artışları kontrol altında tutabilmek oldukça zor olsa da öncelikle onarımı tercih eden ürün ve hizmet anlayışını öne çıkardıklarını belirtiyor. “Hasar oranlarını daha düşük tutacak şekilde hasar onarımı yapan tedarikçiler ve onarım servisleriyle servis ağımızı genişlettik. Doğru parça kullanımı ve gereksiz parça kullanımlarını engelleyecek teknolojik altyapımızı geliştirdik” diyor. Sompo Sigorta Genel Müdür Yardımcısı Ataman Kalkan da kaskoda ortalama gelire sahip tüketicilerin fiyat artışlarından çok mağdur olduğunu ve yüzde 30`lara ulaşan poliçe yaptırmama oranını düşürmek adına ürün yelpazelerini genişleterek Bütçe Dostu Kasko ürünü yarattıklarını söylüyor. Sigortaladım.com`un genel müdür yardımcısı Orçun Kızıltepe de kampanyalar ve sitedeki geliştirme çalışmalarıyla fark yarattıklarını ve örneğin kasko ürününde akıllı teklif dönemine girdiklerini belirtiyor.

“FİYAT ARTIŞLARI SÜRECEK”
ATINÇ YILMAZ HOWDEN TÜRKİYE, ORTA DOĞU VE AFRİKA BÖLGE CEO`SU

REASÜRANS PAHALI Global enflasyon, global sigorta piyasalarında hasarların devam etmesi ve Türkiye`nin yaşadığı enflasyon yan yana gelince önümüzde çok zor bir dönem var. Türkiye`de sigorta şirketlerinin çoğunun zararda olduğunu görüyoruz, sermaye artırımı arayışı çoğalıyor. Kârlılık rasyoları düşüyor, bu da baskı yaratıyor. Ayrıca dünyada reasürans maliyetleri de artıyor, global reasürans kapasitesi daralmış durumda. Global enflasyonun artması, faizlerin yükselmesiyle tüm dünyada reasürans pahalılaşıyor. Türkiye gibi yüksek riskli ülkelerde fiyatlar daha da artıyor. Reasürans maliyetlerinde yüzde 15`e kadar çıkan artışları görüyoruz.

2023 ÖNGÖRÜSÜ Bunun üstüne tuz biber eken ülkemizde yaşadığımız enflasyon var. Türkiye`de sigorta şirketlerinin yazdığı zararlardan ötürü ciddi frene basıp fiyatları artırdığı bir döneme girdik. Bu dönem, yaz sonunda başladı ve 2023 içinde de aynı trendi göreceğiz. Daha rekabetçi fiyat veren sigorta şirketleri, şimdi pozisyonlarını değiştiriyor. Örneğin sağlık branşında grup yenilemelerinde minimum yüzde 80 fiyat artışı görüyoruz. Tamamlayıcı sağlık grup yenilemelerinde de grubunun hasar durumuna göre yüzde 70-150 arası fiyat artışları var. Yangın, nakliyat gibi kurumların aldığı sigortalarda da dövize endeksli poliçelerde yüzde 3-5 artış yapılıyor. Önümüzdeki 15 ay bu fiyat artışlarını görmeye devam edeceğiz.

“ZOR BİR DÖNEMDEN GEÇİYORUZ”
TOLGA GÜRKAN / ALLIANZ TÜRKİYE CEO`SU

DEĞER ARTIŞI Son bir yılda döviz kurlarındaki dalgalanmalar ve hem dünyada hem Türkiye`de yaşanan enflasyon trendi nedeniyle birçok sektörde olduğu gibi sigortada da maliyetler arttı. Sigortacılık faaliyetinin en temelinde yer alan hasar giderlerinde, özellikle elementer branşlarda son bir yılda çok yüksek bir maliyet artışı yaşandığını gözlemliyoruz. Trafik sigortalarındaki hasar maliyetlerini direkt etkileyen asgari ücret artışı, kasko sigortalarındaki işçilik maliyetlerini de tetikliyor. Kaskoda hasar maliyeti artışını etkileyen yedek parça masrafları, döviz kurlarından ve global enflasyondan doğrudan etkileniyor. Kasko sigortalarındaki artışın en önemli nedeni, sigortalanan ana emtianın değerinin son bir yılda yaşadığı değişim. Konut sigortalarında da ana neden aynı.

“AYARLAMA GEREKİYOR” Allianz Türkiye olarak hasar giderlerindeki maliyet artışlarını teknik yetkinliğimizle yönetmeye odaklanıyoruz. Hasar giderlerinin direkt etkilediği prim fiyatlamalarında aktüerya bilimini çok efektif kullanmaya özen gösteriyoruz. Bu özene rağmen özellikle trafik sigortalarındaki tavan fiyat uygulaması ve son bir yılda ekonomik gelişmeler doğru riske doğru fiyatlama yapabilmeyi güçleştirebiliyor. Özellikle trafik sigortalarındaki tavan fiyat artışının beklenen seviyenin altında kalması nedeniyle sektör olarak zor bir dönemden geçiyoruz. Hasar maliyetlerindeki yüksek artışlara karşılık bu artışı karşılayamayan fiyatlamalar, sektördeki mevcut sermayenin erimesine neden oluyor, sermaye yetersizliği riskini doğuruyor. Sektörün görevini yerine getirmeye devam edebilmesi için şirketlerin de finansal güçlerini koruması, primlerini son bir yılda yaşananlara göre ayarlayabilmesi gerekiyor.