kose-yazisi

Kontrolmatik dünyaya teknoloji ihraç ediyor

Capital Online

Türkiye`nin önde gelen teknoloji, enerji ve mühendislik şirketlerinden biri olan Kontrolmatik Teknoloji; ana faaliyet alanları içerisinde yer alan operasyonel teknolojiler, endüstriyel yazılım, haberleşme, bilgi güvenliği, nesnelerin interneti, güç sistemleri ve proje yönetimi konularında yurt içi ve yurt dışında birçok başarılı projeyi hayata geçirmeye ve karlılık oranını arttırmaya devam ediyor.

Teknoloji gündemini değiştiren en önemli unsurlardan birisi de pandemi oldu. Geride bıraktığımız bu dönemde teknoloji alanında yatırımları olan, ürün ve hizmetlerinde hızlı değişimler sağlayabilen şirketler beklentilerin üzerinde büyüdü. Hızlı büyüyen bu şirketlerden birisi de Kontrolmatik.

2008 yılında kurulan şirketin 350 çalışanının yarısına yakını mühendis kökenli. Yedi farklı ülkedeki ofisleriyle 30 ülkede 300 değişik projeye imza atan şirket, bu başarılı büyümesini halka arz yolu ile yatırımcılarla da paylaşmış durumda.

Yeni yatırım planları ile teknoloji alanında stratejik ürün ve hizmetler üretmeyi planlayan şirketin yeni dönem hedeflerini Kontrolmatik Teknoloji Yönetim Kurulu Başkanı Sami Aslanhan`a sordum. Türkiye`nin teknoloji üreten ve ihraç eden bir ülke olma yolunda önemli adımlar attığını ve Kontrolmatik olarak hedeflerini Türkiye`nin bu stratejisine uygun olarak belirlediklerini söyleyen Sami Aslanhan yeni yatırım planlarını şu şekilde anlattı; “Enerji üretim, iletim, dağıtım ve depolamaya ek olarak proses endüstrisi,  ulaşım ve madencilik gibi ileri teknoloji gerektiren ve stratejik değerli alanlarda faaliyet gösteriyoruz. Değişik ülkelerde 300 projeye imza attık. Yeni yatırımlarımız ile birlikte daha çok ülkede daha büyük projelerde yer almayı planlıyoruz. Hali hazırda imzaladığımız ve imza aşamasında olan yeni sözleşmelerimizle bu yılki hedeflerimizi aşacağımızı öngörüyoruz. Her yıl bir önceki yıldan daha güçlü teknik ve finansal altyapıya sahip olan şirketimiz, elde ettiği başarıları daha fazla ülkeye taşıyarak sürdürülebilir bir şekilde büyümeye devam edecek”.

Enerji depolayacak

Tüm dünyanın gündeminde enerji olduğuna ve enerjiye ulaşım maliyetinin her geçen gün ülkeleri daha da zorladığına dikkat çeken Aslanhan, uzun yıllardır çözüm ürettikleri enerji depolama sistemlerine yeni yatırımlar yaptıklarını, bağlı ortaklıklarından POMEGA Enerji Depolama Teknolojileri A.Ş adı altında enerji depolama sistemlerini Ankara`daki fabrikada üretmeye başlayacaklarını ve uzun dönem planları arasında enerji depolama alanında dünyanın önemli şirketlerinden biri olmanın bulunduğunu söyledi.

2021 cirosu 611 Milyon TL

Kontrolmatik`in dünyaya teknoloji ihraç eden bir şirket olması için uzun dönem yatırım planları hazırladıklarını ifade eden Sami Aslanhan şu bilgileri verdi; “Kontrolmatik Teknoloji olarak geliştirdiğimiz Controlix markamız ile de IoT konusunda dünyanın farklı noktalarında kendi ürün ve çözümlerimizi daha fazla göreceğiz. Kontrolmatik Teknoloji`nin yüzde 25 iştiraki olan Plan S Uydu ve Uzay Teknolojileri A.Ş`nin tasarlamış olduğu test uydularından ilkini Mayıs 2022 içerisinde fırlattık ve diğer iki haberleşme test uydumuzu da planladığımız şekilde fırlatacağız. Önümdeki yıl orijinal çalışacak uyduları göndermeye başlayacağız. 2024 ve 2025`e geldiğimizde ise artık üç ve dört haneli uydu sayılarımızı göreceğiz. Amacımız Türkiye`de öncü olmak, bir pazar ve öncelikle bir ekosistem oluşturulmasını sağlamak. Kontrolmatik Teknoloji olarak 2021 yılını 611 Milyon TL. ciro ile kapatmıştık. Yeni yatırımlarımızla birlikte sürdürülebilir büyümemizi ve karlılığımızı devam ettiriyoruz. Dönem  hasılatımızı bir önceki yıla göre yüzde 165 oranında arttırarak yaklaşık 513,7 milyon TL`ye çıkarttık. Sürdürülebilir bir şekilde sağladığımız büyümemizi yıl sonuna kadar tüm hızla devam ettireceğiz.”

Harika bir patron olmanın 10 yolu

Capital Online

1. Çalışanlarınıza adil, istikrarlı ve arkadaşça davranın ama onlarla arkadaş olmayın Siz patronsunuz, yakın bir kişisel arkadaş ya da dert ortağı değilsiniz. Yanında çalıştığınız arkadaşlarınızla dost olmanız gerekmiyor. Çalışanınız ya da siz kariyerinizin ilerleyen zamanlarında arkadaş olabilirsiniz.
2. Beklediğinizi değil kontrol ettiğinizi alırsınız Örneğin, ofis çalışanlarınızdan işten çıkarken kahve makinesini kapatmalarını beklerseniz, onlar bunu yapabilir de yapmayabilir de… Ama eğer kahve makinesinin kimin kapattığı ya da ofisten en son kimin çıktığını gösteren imzalı bir kağıt isterseniz, o zaman makineyi kapatacaklardır.
3. Başarılı bir çalışanınızın performansı aniden ya da zaman içinde giderek düşüyorsa bunlara dikkat edin Çalışanınız, ailesinde ya da kendi hayatında yaşadığı boşanma, hastalık, içki, uyuşturucu, kumar veya depresyon gibi bir sorundan olumsuz etkileniyor olabilir. Bu gibi tehlikeli durumlara giren, kariyerini berbat eden çok sayıda yetenekli yönetici adayı tanıdım. O nedenle bazı şirketler, çalışanlarının bu tür risklerini öngörmek için düzenli testler bile istiyor.
4. Vasat insanların şirketinize girmesine izin vermeyin Vasatlık bir kanser gibidir. Vasat olma durumu, herkesin performans seviyesini düşürür. Vasat çalışanları hoş karşılamak, şirket içinde patronun saygınlığını da azaltır. Vasatlık şeytan gibidir. Çok sayıda şirket, sadece vasat oldukları, bunu yenemedikleri için battı ya da pazar payı kaybetti.
5. Sadece en iyileri işe alın Yöneticilerinizin de en iyileri işe almasını sağlayın. En iyiler, en iyilerle çalışır. En iyileri almak yerine, “bununla idare ederiz” yaklaşımını benimseyen, “vasat tutkunu” yöneticilere karşı uyanık olun.
6. İşe alımda acele etmeyin İhtiyaç duyulan pozisyon için en iyi insanı seçmek istiyorsanız zamanı iyi kullanın, işleri aceleye getirmeyin. Bütün seçenekleri değerlendirin, adaylarla ilgili bilgi alın. Gerekirse birden fazla mülakat gerçekleştirin. İşe alımda yapılan hatalar, bir işletmeye tahmin edilemez ölçülerde pahalıya mal olabilir.
7. Hemen işten çıkarın Eğer kesin olarak işe alımda bir hata yaptığınızı düşünüyorsanız, söz konusu kişiyi anında işten çıkarın. Yönetimde almak kadar, çıkarmak da doğaldır. Unutmayın, çok sayıda şirketin başarısının arkasında, doğru insanları otobüse almanın yanısıra, yanlışları o otobüsten indirmek vardır. Eğer o kişinin işte kalmasına izin verirseniz, problemlerin de büyümesine izin vermiş olursunuz. Endişelenmeyin, oyalanmayın, sonraya bırakmayın! Zaten bu durumda sadece siz değil, hemen hemen tüm çalışanlar o kişinin başka bir yerde çalışması gerektiğinin farkına varır.
8. Her gün sadece 15 dakikanızı birine bir şeyler öğretmeye ayırın CEO’lar ya da patronların bir bölümü şirketten, çalışanlardan uzak bir hayat sürmeyi tercih eder. Bazıları “izole” edilmiş odalarda çalışır, yemek için bile aşağı katlara inmez. Oysa çalışanlara, yaptıkları işi daha iyi nasıl yapacaklarını göstermek, tüm organizasyonda motivasyonu artırmakla kalmayıp verimliliği de doğrudan artıracaktır. Özellikle satış bölümündekileri satışın temelleri konusunda sürekli eğitmek asla bitmeyen bir eğitim yolculuğu olmalı. Satışçıları, kârlılığı nasıl artıracaklarına ilişkin eğitmek, eğitim yatırımlarının geri dönüşü konusunda en iyi sonuçlara ulaşılmasını sağlar. Üretimdekileri, daha az zamanda sıfır hatayla üretim yapma konusunda eğitmek ise stratejik bir avantaj elde edilmesini mümkün kılar.
9. Şirket içi satış toplantılarını her gün 5 dakika içinde gerçekleştirin Toplantıları kişisel olarak telefonda, e-mail’le ya da online gerçekleştirebilirsiniz. Günlük satış toplantıları, en kârlı müşteriyi yakalamak ve onu elinde tutmak gibi bir işletmenin en önemli konularında organizasyonun hedeflere odaklanmasına yardımcı olur.
10. Kelimeler ucuz günahlar ise çekicidir Sadece konuşmayın, bir şeyler yapın. Her şeyi en ince ayrıntısına kadar irdelemeyin. Harekete geçin. Vaaz vermeyin, örnekler ortaya koyarak motive edin. Eğer bir şey yapacağınızı söylüyorsanız, onu mutlaka yapın.

Başarısızlık korkulması gereken bir şey değildir

Capital Online

Soru: Birkaç yıl önce iş fikirlerimi sattığım bir şirket kurmuştum ve çok da başarılı oldu. Ancak : durgunluk yüzünden kapatmak zorunda kaldım. Yüksek lisans diplomamı henüz yeni elime aldığım şu günlerde ise kendi tasarım şirketimi kurmaya karar verdim ve hayatımda ilk defa kendimi korkudan felç olmuş gibi hissediyorum. Hayallerimin peşinde koşabilmem için bu içimdeki anlamsız korkuyu nasıl yenebilirim?

Cevap: (Tatiana Poblah, Montreal, Kanada) Korku, aslında hayatın karşımıza çıkardığı meydan okumalarla başa çıkabilmek için : hepimizin öğrenmek zorunda olduğu bir şeydir. Ancak bu, özellikle bir şirketin ayaklarını yerden kesip onu havalandırma sürecinde çok sayıda zor tercihle yüzleşme ihtimali olan girişimciler açısından yaşamsal bir sorundur. Yeni bir kuruluşun ilk aşamalarında, şirketinizin hayatta kalıp kalmayacağı konusunda son sözü, sıklıkla sizin karşılaştığınız baskılarla başa çıkma yönteminiz belirler.

Bu süreçte bazı zor kararlar almak zorunda kalabilirsiniz. Virgin’in ilk yıllarında, hakkında karar vermemiz gereken en çetrefilli konulardan biri de o dönemler meşhur sanatçılara imza attırmak için çaresizce nakit para arayışında olan Virgin Records’la ilgiliydi. Ortaklarım Nik Powell ile Simon Draper, ne yapılması gerektiği konusunda farklı düşünüyordu. Nick, elimizdeki kaynakları korumamızı ve perakende faaliyetlerimiz aracılığıyla yavaş yavaş para biriktirmemizi isterken Simon ise bir sonra patlayacak megastar sanatçıyı ancak bu şekilde keşfedebileceğimizi öne sürerek Virgin Records’a yoğun olarak yatırım yapmamız gerektiğini söylüyordu. Acilen hızlı bir şekilde büyümemiz gerektiğinden Nick’in yerine Simon’un peşine takılarak riskli bir kumar oynamıştım. Sonradan anlaşıldı ki doğru olan kararı vermişim. Ancak bunun için sadece benim değil ama kadromuzdaki her bir çalışanın kelle koltukta çalışması gerekmişti.

Ben şahsen daima korkuyla başa çıkmakta atılması gereken ilk adımın, aslında neden korktuğunuzun tam olarak tanımlanması gerektiğini düşünmüşümdür. Mesela sizin örneğinizde, “Endişelerinizin iş planınız hakkındaki şüphelerinizi yansıtıp yansıtmadığını” merak ediyorum. Ya da bir önceki girişiminizle ilgili deneyiminizden de kaynaklanmış olabilir diye düşünüyorum. Eğer birincisinin doğru olduğuna yani fikriniz hakkında soru işaretleri olduğuna inanıyorsanız, o halde neden endişelerinizi yakın bir arkadaşınız veya akıl hocasıyla paylaşmıyor ve iş planınızı tekrar dikkatlice gözden geçirmiyorsunuz?
Şirketinizin benzersiz satış noktalarından, rakiplerinin arasından nasıl sıyrılacağına dair her şeyi güvenilir bir sırdaşla tartışmak, korkuların bastırılması için iyi bir yöntemdir. Bazen kendi iş planınız hakkında ufacık bir tartışma eylemi bile emin olmadığınız konuları gün ışığına çıkararak sıklıkla endişelerinizin temelinde yatan çözümlenmemiş ufak tefek sorunların halledilmesine yardımcı olabilir.

Ancak eğer bu kadar tereddütlü olmanızın temelinde bir önceki girişiminizin nasıl sonlandığı yatıyorsa, o zaman girişimcilerin çoğunun kurdukları ilk şirketi batırdıkları gerçeğini göz önüne alarak kendinizi bir parça rahatlatmaya çalışın. Başarısız olmak asla sizin kendi şirketinizi kurmak ve yönetmek için yetersiz olduğunuz anlamına gelmez. Aslında girişim sermayesi yatırımcılarının çoğu, potansiyel ortaklarını başarısız bir girişime karşı nasıl tepki verdikleri temelinde değerlendirir ve herhangi bir başarısızlıkları karşısında onlardan uzaklaşmak yerine bunu bir karakter testi olarak görürler. Kendini yeniden toparlamanın tek yolu, bu deneyimden alınabilecek ne kadar çok ders varsa hepsini almak ve bir sonraki şirket kurma girişiminde aynı hataları tekrarlamamakta yatar.

İlk şirketlerinizden birini kurmanızla ilgili deneyiminiz, bana Virgin’i tanıtmaya ve diğer şirketlerimizin adını duyurmaya çalıştığımız sıralar yüzleştiğimiz engellemeleri ve meydan okumaları hatırlattı. Rekorlar kıran, sıcak hava balonu gezilerimizde tekrar yeryüzüne inmeyi başarıp başaramayacağımı düşünerek kahrolduğum çok olmuştu. Oysa her seferinde, bir önceki gezide yaptığım yanlışlardan dersler çıkarmış ve bu yolculuklara uyum sağlamayı başarabilmiştim.

Bir başka örnek: Birkaç yıl önce Virgin America’nın San Fransisco’dan Las Vegas’a uzanan yeni güzergahının lansmanına yardımcı oluyordum ve gazino otelimize varır varmaz beni en üst kata çıkarmışlar ve otelin tepesinden zeminine kadar belimde iple sarkıtılarak ineceğimi söylemişlerdi. Hava karanlıktı ve çok rüzgar vardı, biliyordum ki yeniden otelin içine dönmeli ve bu meydan okumanın benim boyumu aştığını söylemeliydim. Ancak onun yerine kendimi, bu işi gerçekleştirebileceğime ikna ettim. Rüzgar aşağıdan esiyordu ve birkaç saniye içinde kendimi binanın cephesinden aşağıya doğru pantolonumu çekiştirip duvara çarpa çarpa iple inerken ve sırtı zedelenmiş bir halde bulmuştum. Bu öğrenilmesi çok acı veren zor bir dersti. Ancak bugüne kadar üstünden gelebilmeyi becerdiğim her şeyi hatalardan dersler çıkarma yeteneğime (ve adrenalin ile iyi bir şansın kombinasyonuna) borçluyum!

Genç girişimcilerin önündeki engelleri azaltmak

Capital Online

Soru: 17 yaşındayım ve üniversite eğitimim hakkında kararlar ! vermeye başlamak zorundayım. Bazı okullar girişimcilik derecesi veriyor ki bu bana son derece cazip geliyor. Peki size göre daha kapsamlı bir eğitim alarak kendi işimi "gerçek“ bilgi temelinde kurmam daha iyi olabilir mi?

Cevap: (Axel Meta, ispanya) Durumunuzla ilgili özel ayrıntılar hakkında konuşamam, ancak ! ben herkese daima ilgilerini çeken şeylerin peşinde koşmalarını söylerim ve zaten siz de ne yapmak istediğinizi gayet iyi bilirsiniz! Girişimcilik eğitimi sunan bir üniversiteye devam etme şansına sahip olmanız çok güzel; umarım ilk şirketinizi kurduğunuzda da size rehberlik hizmeti vermeye devam edecek akıl hocalarıyla bir araya gelme şansınız da olur. Size üniversiteden mezun olduktan sonra çok iyi hazırlanabilmeniz için daima sonra nelerin olabileceğine odaklanmanızı tavsiye ederim. Gerekli motivasyona ve becerilere sahip genç insanların birer girişimci olabilmesi için mevcut ne gibi destekler var?

Burada en büyük zorluk sıklıkla fon bulmaktır. Arkadaşlarımla birlikte 1960'lı yılların sonlarında öğrenci dergisini çıkarmaya başladığımızda, dergiye birkaç tane reklam almayı başarmıştım ve bu sayede ilk birkaç sayının parası çıkmıştı. Ancak bu dergi rağbet görmeye başladıkça ve matbaacılarla diğer türden masraflar için para ödememiz gerektikçe nakit pozisyonumuz iyice sıkılaşmıştı. işte burası annemin devreye girdiği andır. Aylar öncesinde annem yolda bir bilezik bulmuş ve götürüp polise teslim etmişti. Bu değerli bileziği hiç kimse gelip karakoldan teslim almamıştı ve tam da ben arkadaşlarımla birlikte çaresizlik içinde kıvranırken polisler bu bileziği anneme geri vermişlerdi, Annem ise bu bileziği 300 sterline kadar bir bedelle satmış ve hasılatını bizim girişimimize yatırmıştı. O zaman ayakta kalmamızı sağlayan tek şey buydu ve bu para yardımıyla posta siparişiyle plak satışı işimizi, plak mağazalarımızı ve sonraki birkaç yıl içinde de müzik kayıt stüdyolarımızı kurabilmiştik.

Genç girişimciler, bilhassa yatırımcılara yaklaşırken veya kredi başvurusunda bulunurken çok ciddi engellerle yüzleşebilir. Genellikle aktifleri yok denilebilecek kadar azdır, kredi geçmişleri hiç yoktur ve nadiren herhangi bir iş tecrübesinin sahibidirler. Nitekim sağlıklı bir ekonominin öncül işaretlerinden biri de sürekli büyüyen küçük şirketlerle yeni kurulmuş teknoloji şirketleri olduğundan, bu acilen çözülmesi gereken bir sorundur ve biz bu alanda liderlik yapmaları için belirli girişimciler saptadık.
Sorunuz bana gelecek vadedermiş gibi görünen bir yaklaşımı hatırlattı. Virgin Media Pioneers, şirketlerimizden Virgin Media'nın Britanya'daki girişimcilere ilham vermek için kurduğu ve satıldığı güne kadar benim de elimden geldiğince destek olduğum bir çevrimiçi topluluğudur. VMP, genç insanları şirket kurmaktan nelerin alıkoyduğunun gerçek sebeplerini bulmak için genç girişimciler arasında bir anket çalışması düzenlemişti ve aldığı cevaplar, yine alışıldık sorunları ifşa ediyordu: Gençlerin geri durmalarının ardında halen yeterince destek bulamamaları, pratik eğitim alamamaları ve fonlara erişememeleri gibi standart sorunlar duruyordu.
VMP, bu bulgulardan yola çıkarak ve çok sayıda gençlik sorunları uzmanları ve grupları ile birlikte çalışarak kurumları gençleri girişimciliğe özendirmek için ofis alanları açmak ve akıl hocalığı hizmeti vermek gibi somut yöntemler bulmaya davet eden bir rapor yayınladı.

Savunulan tez oldukça basitti: Bir öğrenci işletme fakültesinde okuyabilmek için yaklaşık 30 bin sterlin tutarında kredi alabilirken neden yeni bir şirket kurmak için 5 bin sterlinlik bir girişim sermayesi kredisi alamasın? VMP, İngiliz hükümetine Öğrenci Kredileri Şirketi'nin adını ve iş modelini değiştirerek devasa ekonomik kazançların kilidini açabileceğini önerdi. Yeni kurulacak Gençlik Yatırım Şirketi, öğrenci kredileri vermeye devam edebilir, ancak aynı zamanda genç girişimcilere aynı avantajlı koşullarda krediler de verebilir. Bu fikir bende anında yankısını buldu. Okuldan ayrıldıktan sonra karşılaştığım güçlükleri hatırladım: Ebeveynlerim bir hayli destekleyiciydi ve arkadaşlarım da çok eğlenceliydi. Ama o ilk yıllar felaket meydan okuyucuydu.

2012 yılında İngiliz hükümeti yeni kurulan şirketlere finansman desteği sağlamak için Start Up Loans Company adında yeni bir kâr amacı gütmeyen organizasyon kurdu. Bu şirket o günden bu yana ülkenin dört bir yanındaki yeni kurulmuş şirketlere borç para veren 50'den fazla tedarikçi ortaktan oluşan bir ağ kurdu. Bugün itibariyle 9 binden fazla sayıda şirket, bu ağdan toplamda 45 milyon sterlinin üzerinde kredi aldı. Girişimciliğin önündeki tıkalı yolları temizlemek hepimizin çıkarınadır.

Fransa'da endüstriyel rönesans başlatacak proje

Capital Online

Küresel medeniyetlerin ve endüstrilerin bugünkü düzeye ulaşmasında, Fransa’nın inovasyon yeteneğinin yaptığı katkılar saymakla bitmez. Çarpıcı ve güncel bir örnek vermek gerekirse; mobil telefonlarda, post makinelerinde, kredi kartlarında ve tablet PC’lerde kullanılan akıllı kartların (SIM kartlar) inovasyonu Fransız dijital teknolojilerinin eseridir ve bu alanda dünyada açık ara öndedir. Gemalto, Ingenico ve Oberthur gibi Fransız şirketleri, dünyada akıllı kartlar pazarlarının belirleyicisi olan oyunculardır. Fransa’nın dünyaya yaptığı diğer bazı katkıları belirtmek gerekirse; buharlı lokomotif, otomobil, motosiklet, sinema, modern ilaç ve radyoaktivite endüstrilerini sayabiliriz. Efsane Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle, “Büyük bir endüstri ülkesi olmak için zirveye tırmanmalıyız. Aksi takdirde gerilemeye mahkumuz” demişti.

GALATASARAY LİSESİ KONUŞMASI
Fransa’da iktidara sosyalist Cumhurbaşkanı François Hollande’nin gelmesiyle birlikte Türkiye politikasında belirgin değişim gözleniyor. Bunun göstergesi olarak geçtiğimiz ekim ayında Fransa’nın TÜSİAD’ı olan MEDEF heyeti ve ardından “Endüstriyi Yenileme Bakanı” olarak atanan Arnauld Montebourg Ankara ve İstanbul’u ziyaret etti. Bu ziyaretler esnasında Başbakan Erdoğan dahil çok sayıda bakan ve işadamlarıyla yapıcı görüşmeler gerçekleşti. Bakan Arnauld, 11 Ekim 2013 günü Galatasaray Lisesi ve ardından Beyoğlu’ndaki Fransız Sarayı’nda çok sayıdaki katılımcıya uzun iki konuşma yaptı ve Cumhurbaşkanı’nın yakında Türkiye’ye resmi ziyarette bulunacağını deklare etti. Arnauld, genç, dinamik, stratejik derinliğe sahip bir bakan ve Hollande’nin bel bağladığı bir siyaset adamı. Hollande’nin iktidara geldiğinden beri perde arkasında üzerinde çalıştığı ve tasarladığı “Endüstriyel rönesans” olarak adlandırılan iddialı planın 4 temel teması var: Büyük altyapılar, enerji, sağlık ve dijital teknoloji. Bu alanlara yayılan ve devlet katkısı alacak 34 önemli proje ile Fransa’nın gelecek 10 yılda dünyanın sayılı endüstri ulusları arasında konumlanması amaçlanıyor. Küresel rekabete hazırlık olarak Fransa’nın geleceği en parlak projeleri arasında hızlı trenler (TGV), sürücüsüz araçlar, tekstil, bio yakıtlar, bio medikal ve dijital teknolojiler ön plana çıkıyor.

FRANSA'NIN UMUDU 34 PROJEDE
Fransa’nın endüstriyel büyümeye gereksinimi büyük. Fransız İstatistik Enstitüsü’ne göre sadece geçtiğimiz ağustos ayında endüstride yitirilen işgücünün 50 bin, son 10 yılda ise 750 bin olması, durumun acımasızlığını göstermeye yetiyor. Hollande hükümeti, gelecek 10 yılda endüstride 475 bin yeni istihdam yaratarak ihracattan sağlanan kârlılığı 45 milyar Euro artırmayı hedefliyor. Özel kesimin yapacağı her 10 Euro yatırımın 1 Euro’sunu kamu karşılayacak ki bu 34 proje için 3,7 milyar Euro düzeyine erişecek. Özel sektör aktörlerinin çoğu hükümetin çabasını olumlu karşılıyor.
Örneğin tüketici elektroniği üreten Withings’in başkanı Eric Carrel, kültürel devrimin KOBİ’ler, elektronikçiler ve diğer endüstriler arasında yarattığı ekosistemin kamu yardımlarından çok daha önemli olduğuna inanıyor. Girişimciler Derneği Başkanı Cairou ise Fransa’nın sorununun üretkenliği artırmak olduğunu ve bunun için muazzam yatırımları işaret ediyor. Fransa milli gelirinin yüzde 11’ini endüstriden sağlarken, bu oran İspanya’da yüzde 15’i, İtalya’da yüzde 17’yi ve Almanya’da ise yüzde 23’ü buluyor. Bakan Arnould İstanbul’da yaptığı açıklamada, “Son aylarda endüstriyel ivmenin yukarıya doğru hareket ettiğini rakamlar kanıtlıyor. Endüstriyel gücü büyütmek ve güçlendirmek Fransa’nın vazgeçilmezidir. Fransız endüstriyel rönesansının omurgasını bu 34 yeni proje oluşturacak” diyor. Endüstriyel rönesansı başlatacak olan bu 34 projenin başlıkları şöyle:

1) Yeşil enerji, 2) 100 km’de 2 litreden az yakıt harcayan araçlar, 3) Elektrikli araçları şarj cihazları, 4) Otonom bataryalar ve güç üniteleri, 5) Otomatik pilotlu yük araçları, 6) Elektrikle çalışan yeni jenerasyon uçaklar, 7) Yük taşıyan balonlar, 8) Uçaklar ve gemiler için yazılım sistemleri, 9) Elektrikli satelitler, 10) Geleceğin hızlı trenleri, 11) Elektrikli tekneler, 12) Akıllı ve teknolojik tekstil, 13) Ağaç endüstrileri, 14) Yeniden kazanma ve yeşil malzemeler, 15) Binaların termik yenilenmesi, 16) Akıllı elektrik taşıma ağları, 17) Su kalitesini ve kıtlığını yönetme, 18) Yeşil kimya ve bio-yakıt, 19) Medikal bio-teknoloji, 20) Dijital hastane, 21) Medikal cihazlar ve yeni sağlık ekipmanları, 22) Sağlıklı ve dayanıklı inovatif beslenme ürünleri, 23) Dijital bilgi saklama merkezleri, 24) Bulut teknolojisi, 25) e- eğitim, 26)Telekom özerkliği, 27) Nano elektronik, 28) Bağlantı objeleri, 29) Bilgi çoğaltma, 30) Te-massız servisler, 31) Süper hesaplayıcılar, 32) Robotlar, 33) Siber güvenlik, 34) Geleceğin fabrika sistemleri.

Hollande’nin bel bağladığı diğer bir isim, Dijital Ekonomi ve Teknoloji Bakanı olan Merkel gibi fizik doktorası derecesine sahip olan 39 yaşındaki Güney Kore doğumlu bayan Pellini’nin hedefi ise ultra hızlı internet bağlantısını yaygınlaştırarak Fransa’yı dijital yenileştirmede dünyanın en ileri ülkelerinden biri yapmak. Ancak bunun için önümüzdeki birkaç yıl içinde hareket geçilmezse trenin kaçırılacağı görüşünde ısrarlı.

ABD ve piyasalar

Capital Online

ABD’de bütçe ve borçlanma limiti krizleri konusunda yaşanan politik tıkanma, son anda bulunan geçici bir formülle 2014’ün ilk aylarına ertelendi. Bu politik krizin bu derece derinleşmesi ve gelecek aylarda yeniden gündeme gelecek olması, ABD ekonomisinin hassas toparlanma sürecini sekteye uğratabilir. Bu nedenle FED’in ekonomiye likidite desteğini, 2014’ün başına kadar azaltmadan devam ettirmesi ihtimali ağırlık kazanıyor. Bu da piyasalara kısa vadeli yeni bir destek anlamına geliyor. Nitekim yaz aylarında Türkiye gibi gelişen ülkelerden kaçan sermayenin bir kısmı, eylül-ekim aylarında geri dönmeye başladı. Bu sürecin devamıyla zor geçen 2013 yılını olumlu bir havada bitirebilir.

"KIRILGAN 5" ÜLKE ARASINDAYIZ
Ancak 2014 piyasa beklentilerine bakarken aynı oranda iyimser olmak zor. Bu yaz aylarında olduğu gibi ABD faizlerinde ve politikasında yaşanan dalgalanmalar, kısa vadeli sermaye akışlarında ani duruşa neden olabiliyor. Gelişmekte olan ülkeler arasında yabancı sermaye girişlerine en fazla bağımlı olan 5 ülkeye, finans piyasalarında yeni bir grup ismi bulundu bile: “Kırılgan 5” (Vulnerable Five) denen ülkeler arasında Türkiye, Güney Afrika, Hindistan, Brezilya ve Endonezya bulunuyor.

Kırılgan sıfatının magazinsel boyutunun ötesinde en önemli ölçütü, çifte açıklar dediğimiz cari açık ve bütçe açığı. Örneğin Türkiye, yüzde 2,2 olan bütçe açığı/milli gelir oranıyla göreli iyi bir konumda ama cari açık/milli gelir oranı ise yüzde 6,8 ile Güney Afrika’dan sonra en zayıf ülke. Bu iki oranı toplayıp Türkiye’nin çifte açık oranını yüzde 9 olarak belirliyoruz. Bu hesapta elma ile armuttu toparlıyoruz; bu nedenle yüzde 9 oranı tek başına anlamlı olmasa da ülkeleri birbiriyle kıyaslamada işimize yarıyor. Buna göre tabloda bahsi geçen kırılgan 5 ülkenin çifte açık oranına göre en kötüden en iyiye sıralamasını veriyoruz. Türkiye ve Hindistan, Güney Afrika’dan sonra en kırılgan ülkeler. Yaz aylarında döviz kurları açısından en sert dalgalanmayı yaşayan bu 5 ülkenin, 2014’te de benzer duruma düşmesi göz ardı edilemez. Bunun farkında olan Türkiye, cari açık zafiyetini bir ölçüde dengelemek için bütçesini sıkı tutuyor. Tablodaki 5 ülke arasında en başarılı bütçe performansı Türkiye’ye ait.
OVP GERÇEKÇİ AMA MÜTEVAZI
Bayram öncesi açıklanan Orta Vadeli Plan (OVP), Türkiye’nin 2014, 2015 ve 2016 yıllarına dair 3 yıllık makro hedeflerini içeriyor. Programın ilk önceliği, cari açığı kontrol altında (yılda 55-60 milyar dolar) tutmak. Bunun için hükümet 2014 için yüzde 5 olan büyüme hedefinden 1 puan feragat ederek seçim yılında yüzde 4’lük vasat bir

“büyüme oranına razı oldu. İkinci bir öncelik, tüketimi kontrol altında tutup yurtiçi tasarruf oranını artırmak. 2012’de yüzde 12,6 ile dip yapan yurtiçi tasarruf/milli gelir oranının 2016’ya kadar yüzde 16’ya çıkması hedefleniyor. Fakat bu bile benzer gelişen ülke ortalamasının yarısına denk geliyor. Bu hedefler, gerçekçi ama mütevazı hedefler. Yani Türkiye en az 3 yıl daha görece yüksek cari açık nedeniyle küresel sermaye akışlarından etkilenmeye devam edecek. Programın en iddialı hedefi ise enflasyon. Halihazırda yüzde 7,9 olan yıllık tüketici enflasyon oranının, 2014 sonunda yüzde 5,3’e gerilemesi hedefleniyor. Oysa piyasa beklentisi (12 ay sonrası için) yüzde 6,6 civarında. TCMB, yüzde 5 olan enflasyon hedefine, bu yılla birlikte 3 yıldır ulaşamadığı için piyasanın OVP’deki enflasyon tahminlerine kuşkulu yaklaşması normal. Bunun piyasa yansıması, faizlerin düşmemekte direnmesi olacaktır. Programda döviz kuru tahmini bulunmuyor, ama TL ve dolar milli gelir rakamlarından hesaplanan yıllık ortalama dolar kuru 2014 için 1,98, 2015 için 2,04 ve 2016 için 2,10 seviyesinde bulunuyor. Bu kurlar hükümetin dolar kuru varsayımları hakkında kaba bir bilgi vermesi açısından gösterge olabilir.

İtalyanların yerine talibiz

Capital Online

ŞENOL ŞANKAYA / Yeşim Teksil Genel Müdürü
Yeşim Tekstil, Türkiye'nin en büyük tekstil şirketlerinden... İhracat ağırlıklı çalışan şirketin performansı, aslında sektördeki genel durumu yansıtması açısından da önemli. Geçtiğimiz yılı 225 milyon doları ihracat olmak üzere 260 milyon dolar ciroyla kapatan şirket, bu rakamlarla 2011 'e paralel bir yıl yaşamıştı. 2013'te de Yeşim Tekstil, geçtiğimiz yılki durumunu korumayı hedefliyor. Bu yıl daha çok mevcut yapılarıyla kaynaklarını daha verimli kullanmaya odaklandıklarını belirten Yeşim Tekstil Genel Müdürü Şenol Şankaya, mevcut kapasitelerini daha verimli kullanarak, fason şirketlere üretim yaptırarak büyümeye çalışacaklarını söylüyor. "Önümüzdeki dönemde Yeşim'in odağında kârlı büyümek var” diyen Şankaya, bunu nasıl yapacaklarını şöyle anlatıyor: "Gelecek 10 yılda hazır giyim ve konfeksiyon şirketi olarak 1 milyar dolarlık ciroyu yakalamayı ve bu sektörde dünyadaki ilk 10 şirket arasına girmeyi planlıyoruz. Bursa'da yeni yatırım hedefimiz yok. Yeni yatırımlarımız daha çok yurtdışına ve ülkemizde 6'ıncı bölge teşviklerinin olduğu yerlere olacak. Yerli ve yabancı şirket satın alımları da gündemimizde olacak. Çünkü 1 milyar dolarlık ihracat hedefini yakalayabilmek için sadece bizim üretmemiz yeterli olmayacak."

Nike, Burberry, Hugo Boss ve Zara gibi dünya devlerinin üreticisi olan Yeşim Tekstil, büyürken dünya devi bu markalara, moda yönlendiricisi olarak da destek veren bir boyuta gelmeyi planlıyor. Bugüne kadar global markalarla ortaklık kurma ve stratejik ortaklığa girme hedeflerinde başarılı olduklarını dile getiren Şankaya, artık daha katma değerli bir aşamaya geçmek istediklerini söylüyor "İtalyan üreticilerin, o markalar sıralamasındaki yerine talibiz, Yani tasarım, inovasyon ve yaratıcılık bizde olacak, Önümüzdeki 5-10 yıl içinde bu markaların vazgeçilmez üreticisi pozisyonunu almak istiyoruz” diye konuşuyor.

“BU İŞİ YAPMAYASAYDIM, SPORCU OLURDUM”
Şankaya, tam bir spor tutkunu, Haftanın 3-4 günü özel bir hoca eşliğinde spor yapıyor, Futbol oynamayı da çok seviyor. "Futbola olan sevgim çok farklı” diyen Şankaya, şöyle devam ediyor: "Özellikle oğullarımla birlikte katıldığımız 'Babalar ve Oğullar' turnuvaları, hem spor yapmama hem oğullarımla birlikte olmama fırsat verdiği için benim büyük zevk aldığım spor ortamlarından birisi. Yine tenis oynamayı, kayak yapmayı çok severim, Üniversite yıllarında bol bol sörf yapardım. 'Bu işi yapmasaydınız, ne yapardınız' derseniz, sporla ilgili bir şey yapardım derim."

750 bin aboneye ulaşırız

Capital Online

ÖZGÜR AKSAKALLI / Butikbebe.com Yönetici Ortağı
Türkiye'de iş yapılabilecek en iyi alanlardan biri bebek ürünleri kategorisi. Son 3 yılda bebek pazarının tüm alt kategorilerinde ciroların 2'ye katlanması bu potansiyelin ispatı. Bebek ve çocuklara ayrılan pazarın büyüklüğü 4 milyar TL'ye ulaşmış durumda. Oyuncak, bebek araç-gereçleri ve giyimde ise patlama bekleniyor. Tablo böyleyken pazardaki girişimci sayısı da artıyor. Butikbebe.com, sektörün yeni ve başarılı girişimlerinden... 3 yıl önce hayata geçen şirket, internet üzerinden çocuklu ailelerin tüm ihtiyaçlarını karşılamayı amaçlıyor. Bir annenin hamilelik döneminde ihtiyacı olan kozmetik ürünlerden hamile kıyafetlerine, bir bebeğin ihtiyacı olan bebek bezinden tüm araç-gereç ve giysilerine kadar A'dan Z'ye anne ve bebeğe odaklanıyor.

Özel bir alışveriş kulübü olduklarını belirten Butikbebe,com Yönetici Ortağı Özgür Aksakallı, bu kapsamda üyelerine sezon sonu, sınırlı sayıdaki ürünleri belirli bir süre içinde özel fırsatlarla satışa sunduklarını belirtiyor. “Rakiplerimizden üyelerimize oluşturduğumuz farklı avantajlarla ayrılıyoruz. Bunu aynı kategorideki diğer sitelerde olmayan kapıda ödeme kolaylığı ve Butikbebe Store ile fark edebilirsiniz. Üyelerimize özel indirim kulübünde her gün yenilenen kampanyalarımızla store bölümümüzde kampanyaları kaçıranlara sunduğumuz binlerce çeşit ürünle kolaylık sağlıyoruz. Anne, bebek ve çocuk kategorisinde bunu bizden başka yapan e-ticaret sitesi yok" diyor.

“HEDEF 750 BİN ÜYEYE ULAŞMAK”
3 yılda 500 bin üyeye ulaşan Butikbebe, günde ortalama 50 farklı kampanyayı ve binlerce farklı ürünü üyelerine ulaştırıyor. Yine günde ortalama 700-1,000 adet satış gerçekleştiriyor. Kuruldukları andan itibaren kaydettikleri büyüme performansından memnun olduklarını ifade eden Aksakallı, sadece bu yılın ilk 6 ayında yüzde 100'ün üzerinde bir büyüme yaşadıklarını söylüyor ve şöyle devam ediyor: “Oysa bizim büyüme hedefimiz, her yıl bir öncekine göre yüzde 50 büyümekti. Bu rakama yılı tamamlamadan ulaşmayı başardık, Üye sayımız şu an için 500 bin ama yıl sonuna kadar 750 bine çıkarmayı hedefliyoruz, Ürün çeşidimizi de her geçen gün daha ileriye taşıyoruz" diye konuşuyor.

Türkiye'ye depolamayı öğretiyor

Capital Online

KAN ARTEMİZ / Pratik Depo Genel Müdürü
Pratik Depo, kişisel depolama alanında Türkiye'de faaliyete geçen ilk şirket. 2007 yılında Oytaç Ailesi tarafından kurulan şirkete, 2009 yılında Ali Sabancı, Özcan Tahincioğlu, Haluk Emiroğlu ve Reda Gargour ortak olarak katıldı. Aradan geçen 4 yılda bu ortaklık yapısının gücüyle şirket hem kendini hem sektörünü büyüttü. Her yıl yüzde 20-30 aralığında büyüdüklerini ifade eden Pratik Depo Genel Müdürü Okan Artemiz, sektöre etkilerini şöyle anlatıyor: “Avrupa'da hanelerin yüzde 5'i, Amerika'da ise yüzde 10'u bu depolama sisteminden faydalanıyor, Türkiye'de biz işe başlarken bu rakam binde 1 idi ve bugün binde 7'ye çıkmış durumda.” Sektörün büyüme potansiyelinin yüksek olduğunu belirten Artemiz, henüz istenen hacimlerin yakalanmadığını, ancak Türk halkının depolamadan yaşam biçimi olarak faydalanacağına inandıklarını söylüyor. Bugün 2 bin olan konteyner sayısının önümüzdeki 10 yıl içinde 10 binlere çıkacağını öngörüyor.

Eşyaların kişilere yük olmasına engel olmak için çözümler geliştiren ve değer verilen her eşyayı ihtiyaçlara göre yöneten Pratik Depo, hizmetlerini de çeşitlendiriyor. Son olarak kişisel depolama hizmetine dünyada bir ilk olan artı 1 oda sistemini kattıklarını anlatan Artemiz, “Artı 1 oda hizmetiyle şimdi evlerin bir odası daha var. Evlerde dönemsel olarak kullanılmayan kışlık yazlık eşyalar, hobi malzemeleri, dönemsel kullanılan eşyalar bu sistemle depolanıyor. Bunun yanı sıra bu yıl içinde müşterilerimizin eşyalarını yönetmelerini sağlayan bazı kolaylıklar da sağladık. Örneğin, taşınırken video çekimi yapıyoruz. Bu şekilde ne depoladıklarını en ince ayrıntısına kadar görüyor ve unutmuyorlar. Aynı zamanda, sakladıkları eşyaları istediklerinde internet üzerinden onlar için satışa çıkarabiliyoruz” diye konuşuyor.

“YURTDIŞINA AÇILACAĞIZ”
Şu anda İstanbul ve Ankara ofisleriyle faaliyet gösteren Pratik Depo, 2014 yılında İzmir, Muğla, Antalya başta olmak üzere birçok şehirde yeni ofisler açarak büyümeyi planlıyor. Şirketin yurtdışına açılma hedefi de var. Artemiz, "Avrupa've Amerika'da adımızdan söz ettirerek yurtdışına açılmayı istiyoruz” diyor.

Organik büyümeyi sürdüreceğiz

Capital Online

MURAT KÖSEREİSOĞLU / SECURITAS GÜVENLİK HİZMETLERİ TÜRKİYE ÜLKE BAŞKANI
Securitas, dünyanın en büyük güvenlik şirketi. 1934 yılında İsveç'te kurulan şirket, toplam 52 ülkede 300 bin çalışanıyla faaliyet gösteriyor. 2006 yılından itibaren Türkiye'de yer alan Securitas, burada da pazarda lider konumda. Toplam 76 ilde 9 bin çalışanıyla iş ortaklarının ihtiyaçlarına özel güvenlik çözümleri sunduklarını belirten Securitas Güvenlik Hizmetleri Türkiye Ülke Başkanı Murat Kösereisoğlu, “21 sektörde, 400'ü aşkın kuruluşa özel güvenlik çözümleri sunuyoruz. Toplam 7 bölge ofisimiz, 6 şube ofisimiz, 1 mobil ofisimiz ve 190 kişilik idari kadromuzla 2 bin 143 hizmet noktasında 556 farklı proje yürütüyoruz” diyor.

Geçtiğimiz yıl 216 milyon TL'lik bir ciroya ulaşan Securitas, bu yılın sonunda yüzde 14'lük büyüme ile 246 milyon TL'lik bir ciro hedefliyor. Şirket önümüzdeki süreçte de yine bu ortalamalarla büyümeyi planlıyor, şirket satın almayı veya ortak yapmayı düşünmüyor. Mali, coğrafi ve müşteri segmenti yapılarıyla kapsadıkları hizmet alanlarının kendilerini öncelikle satın almaya değil organik büyümeye yönelttiğini ifade eden Kösereisoğlu, “Bu doğrultuda AR-GE yatırımlarımızla hem var olan potansiyelimizi yükseltecek hem güvenlik sektörüne yeni bakış açısı kazandıracak faaliyetlerle organik olarak büyümeyi sürdüreceğiz. Securitas olarak yalnızca global bir oyuncu, büyük bir kuruluş olmayı değil, güvenlik sektöründe bilgi lideri olmayı hedefliyoruz. Önümüzdeki yıllar için tüm planlarımızı bu vizyon doğrultusunda yaptık. Pazar lideri olarak sektör standartlarını belirlemeyi ve sektörün gelişimine öncülük etmeyi hedefliyoruz” diye konuşuyor.

“BİLGİ LİDERLİĞİNE ODAKLANDIK”
Securitas, 2013-2016 iş hedeflerinde bilgi liderliği misyonuna odaklanıyor. Bu yıl bu alanda önemli adımlar atan şirket, sektörde bir ilki gerçekleştirerek segment liderliğini iş modelinin bir parçası haline getirdi. Enerji, havacılık, madencilik gibi Türkiye ekonomisinin önde gelen sektörleri için “segment liderleri” atayıp uzman gruplar oluşturduklarını anlatan Kösereisoğlu, “Böylelikle sektörün özel güvenlik ihtiyacını anlayabilecek ve sektörün özel ihtiyaçlarına cevap verebilecek güvenlik çözümleri oluşturuyor ve hizmet verdiğimiz kuruluşlara sunuyoruz” diyor.

AVM'nin 'e' halini yarattı

Capital Online

TURGAY BAYRI / BUYAKA GAYRİMENKUL VE YATIRIM İŞLETMECİLİĞİ GENEL MÜDÜRÜ
Buyaka Gayrimenkul ve Yatırım işletmeciliği, 3 yıl önce Artell Koytür bünyesinde hayata geçti. Şirketin ilk projesi de Anadolu Yakası'nda yer alan Buyaka Yaşam Projesi oldu. Buyaka, 110 bin metrekarelik inşaat ve 30 bin metrekarelik kiralanabilir alışveriş merkezi, her biri 21 kattan oluşan 3 ofis ve 1 home ofis kulesi ile toplam 80 bin metrekarelik kiralanabilir bir alana sahip, çok fonksiyonlu bir proje.

Projenin toplam yatırım maliyetinin 350 milyon dolar olduğunu belirten Buyaka Gayrimenkul ve Yatırım işletmeciliği Genel Müdürü Turgay Bayrı, “3 ofis bloğunun yüzde 82'si kiralanmış durumda, yüzde 60 oranında da oturum başladı. Kalan ofis alanlarının dekorasyon çalışmaları devam ediyor. Home ofislerin ise yüzde 50'si kiralandı. Kiracılarımız arasında Anadolu Holding, Efes Pilsen, Henkel, Bank of Tokyo, Sephora, Netaş, Lanxess, Coca-Cola, Apple ve Volvo gibi şirketler yer alıyor” diyor.

Projenin AVM ayağında, 150 yerli ve uluslararası marka konumlanmış durumda. Ümraniye ve Çekmeköy bölgesinde daha önce bulunmayan markalar, ilk kez Buyaka AVM çatısı altında buluşuyor. AVM'yi yönetirken ziyaretçilerinin ihtiyaç ve yönelimlerini dikkate alarak yeni projeler geliştirdiklerini anlatan Bayrı, bu kapsamda Türkiye'de bir ilki gerçekleştirdiklerini söylüyor. Bu ilki de şöyle paylaşıyor: “Türkiye'de ilk kez fiziksel bir AVM'nin içinde bulunan markalardan oluşan e-ticaret platformunu, Kasım 2013 itibariyle hayata geçiriyoruz. AVM'nin 'e' hali olarak nitelendirdiğimiz bu projeyle ziyaretçilerimize Buyaka kalitesini 7/24 hem fiziksel AVM hem buyakadan.com üzerinden sunacağız. Buyakadan.com üzerinden alışveriş yapan müşterilerimiz, özel bir CRM sistemi olan Buyaka e-Premia ile dokunulabilir gerçek fırsatlardan yararlanma imkanı bulacak."

“YENİ YATIRIM YOLDA”
İlk projenin tamamlanmasının ardından Buyaka Gayrimenkul ve Yatırım işletmeciliği, yeni projeler için harekete geçti. Vizyonlarının sürekli büyümeyi hedef alan, yeniliklere açık, ileriyi görebilen, geniş kesimlerin beklentilerini karşılayabilecek faaliyetlerde bulunmak olduğunun altını çizen Bayrı, “Buyaka markası ile oluşturduğumuz kalite ve müşteri memnuniyetine odaklı katma değerli projeler üretmek için fizibilite çalışmalarımız devam ediyor" diyor.

Büyükler içindeki “yeni” oranı önemli

Capital Online

Daha önce bu bilgiyi paylaşmıştık. İlk yayınlandığı 1998’den bu yana Capital500 listesine tam 1.450 şirket girmiş. Burada iki bakış açısı gündeme gelebilir. Birinci taraf, “950 şirket büyükler arasına girmiş, düşmüş. Büyükler arasında bir hayli şirket varmış” diyebilir. Benim de içinde yer aldığım grup ise şunu ileri sürüyor: “10 yıl için 1.450 şirket çok az. Bu, Türkiye’nin yeni ve büyük şirket çıkaramadığını gösteriyor.

Büyüyen bir ekonomi için daha fazlasına ihtiyaç var.” Büyük şirketler listesinde “yenileme” oranını ben çok önemsiyorum. ABD ve İngiltere gibi ülkelerde yayınlanan bu gibi çalışmalarda son yıllarda oran hızlı yükseliyor. Özellikle yeni ekonominin katkısıyla çok sayıda iyi ve yenilikçi fikir sahneye çıkıyor, Facebook ve Twitter gibi kısa sürede büyük işlere dönüşebiliyor. Bunun sonucunda da iki gelişme yaşanıyor:

1. Büyük şirketler liginde kalabilmek zorlaşıyor. Örneğin, ABD’de, 2000 yılında 500 büyük şirket
arasında yer alanların yüzde 40’ı 2012’de yer alamadı.
2. Her yıl çok sayıda yeni ve büyük şirket, bazıları en alttan olmak üzere 500/1000 büyük listesine giriyor.

ABD’de 1000 büyük listesindeki duruma bakınca bunu açıklıkla görmek mümkün... 1000 şirket listesindeki şirketlerin yüzde 35’i, 1973’ten 1983’e gelinceye kadar yenilenmiş. Diğer yıllardaki rakamları da görüyorsunuz. Oran yüzde 60’lara çıkıyor. Bu, oranın aynı hızla artacağı anlamına gelmiyor. Belki “zirve” düzeyini bulmuş ve bir miktar gerileyecektir. Ama buradan şunu anlıyoruz:

“ABD ekonomisi inovatif girişimciler yaratıyor. Onlar arasından da büyük şirketler çıkıyor.” Türkiye’nin ilk 10 şirketini bırakın ilk 50 şirketi arasına son 10 yılda kaç şirket girdi. Gelecekte bence hükümetin ve iş dünyasının buna odaklanması gerekiyor.

20 yerine 19,99 TL olması anlamlı mı?

Capital Online

Geçen ay içinde bir AVM'de dolaşırken fiyatlardaki küsuratın fazlalığı dikkatimi çekti. Birlikte olduğumuz arkadaşım ve eşimle bu konuyu konuştuk. "Kaç kişi 30 TL yerine, 29,9 TL olmasından etkilenir” diye sordum. Hakikaten bu sorunun yanıtını uzun süredir arıyorum. Bir ürün alacakken, örneğin bir laptop almaya niyetliyseniz, 1000 TL yerine, 999 TL olması gerçekten alıcıyı satın alma yönünde etkiler mi?

Alışveriş yapmayı seven iki kadının yanıtı da "Bizim için fark etmez” oldu. Ancak, bu kadar perakendecinin de bir bildiği mutlaka vardır diye düşündüm. Sonra biraz bu konuya baktım. Sadece merak eden ben değilim. Zaten perakende dünyası bu işe uzun yıllardır kafa yoruyor ki böyle bir yöntemi bulmuş... Bunun dışında araştırmacılar, öğretim üyeleri ve tüketiciler de "küsurat” konusuna epey kafa yoruyor.

Herkesin ortak noktası "nokta 9” ile biten fiyatın bir büyüsü olduğu yönünde.

Örneğin, Gumroad adlı şirketin ortaklarından Travis Nicholas, ”19,9 ile 20 dolar arasında bir fark olmadığını bilecek kadar zekiyiz. Ama bu bizi alışveriş yapmaktan da alıkoymuyor” diye konuşuyor. Nicholas, sosyal paylaşım sitelerine dayalı bir e-ticaret sitesi olan Gumroad'daki deneyimlerini de paylaşarak "nokta 9” büyüsünün gücünü ortaya koyuyor. Sitedeki fiyatlamalar ve gerçekleşen satın alma kararlarını izleyen Nicholas, bunu bir tablo haline getirmiş. Tabloyu yanda görüyorsunuz. 0,99 dolar ve 1 dolarlık fiyatların konulduğu aynı ürünlerin satın almaya dönüşme oranı (conversion rate) belirgin şekilde ayrışıyor. Küsuratlar gidip tam rakamlar gelince, tüketicinin satın almadan vazgeçtiği görülüyor.

Bu konuda "The Psychology of Pricing” (Fiyatlamanın Psikolojisi) adlı kitabı olan Leigh Caldwell, "0,99” fiyatlamasının tamamen tüketici psikolojisinden kaynaklandığını söylüyor. Ama bu stratejinin her ürün grubu ya da her müşteri kitlesi için uygun olmayabileceğinin de altını çiziyor.

Yaprağın üstündeki kurtçuklardan gelen ders

Capital Online

Sonra metnini alıp iyice okudum. Marchionne, kısa ama etkileyici bir konuşma hazırlamış. Gençlere, geleceğin iş dünyasına yönelik önerilerde bulunurken, onları bekleyen tehlike ve risklere de dikkat çekmiş. Bu önerilerini de önemli bir yazarın, yine önemli bir eseriyle detaylandırmış. Benim de en çok bu tarafı hoşuma gitti. “Benim için müthiş bir ilham kaynağı olmuştur” dediği kitap, Yunanlı ünlü yazar Nikos Kazancakis’in “Zorba” adlı eserinden başkası değil. Chrysler’in CEO’su, ilham verici bu kitaptan şu paragrafı öğrencilerle paylaşıyor:

“Bizler devasa bir ağacın küçük yapraklarında gezinen minik kurtçuklar gibiyiz. Gözüpek olan bazı erkekler yaprağın kenarına kadar gider. Oradan vücutlarını esneterek bir kaosun içine bakar, ürperirler. Altımızda muazzam korkunç bir boşluk olduğunu düşünürüz. Uzaktan bu devasa ağacın diğer yapraklarının hışırtısını işitiriz. Yaprağımızın kökünden yükselen yaşam enerjisini hissederiz ve kalbimiz kabarır. Bu büyüleyici boşluğa tutunmuş tüm bedenimiz ve ruhumuzla titreriz. İşte tam o anda tehlike çanları çalmaya başlar. Bazıları baş döndürücü bir hızda çılgıncasına büyürken, diğerlerinin korkudan nutku tutulur; yüreklerine cesaret verecek bir cevap bulmaya çalışarak, ‘Tanrım’ derler.

Yaprağın ucundaki diğerlerimiz korkunç uçurumdan aşağıya doğru tekrar bir bakarlar ve soğukkanlılıkla cesaretle ‘Çok hoşuma gitti!’ derler.” Sergio Marchionne, yaprakların üzerinde gezinen iki tip kurtçuktan yola çıkarak gençlere, yeni dönemin liderliği üzerine önerilerde bulunuyor. Yaprakların üstündeki kurtçuklardan bir bölümü manzarayı “Tanrım” diyerek dehşet verici bulurken, diğer bölümü ise “beğenisini” ifade ediyor ve manzarayı etkileyici buluyor. Karşısındaki tablodan hoşlanıyor. O nedenle Marchionne, “Geleceğiniz, sizin onu nasıl algılandığınızla ilgilidir” diye konuşuyor ve ekliyor:

“Etrafınızda sizi yaprağın kenarına gitmeye zorlayacak, alışkanlıkları yıkmaya ya da gelenek ve göreneklerle ilişkili güvenlik anlayışını değiştirmeye itecek hiç kimse olmayacaktır. Orada tek başınıza sadece siz olacaksınız. Bu, aynı zamanda sizin kendi kanatlarınızı kullanıp uçmayı öğrenmenizin de tek yoludur. Hepimiz etrafımızdaki dünyayı kendi bildiklerimiz aracılığıyla filtreleme eğilimindeyiz. Bu yüzden zaten bildiklerinizin ötesine gitmeye, aklınızı yeni olanlarla doldurmaya, farklı ilgi alanlarıyla zenginleştirmeye ve onu alışıldık olanın dışına açmaya çalışın.”

Efes Pilsen'e 7'nci logo

Capital Online

DEĞİŞİMİN RUHU
Son dönemde birçok markanın logo değişikliğine gittiğini görüyoruz. Bu markalardan biri de Efes Pilsen. Yeni logosunun tasarımını dünyanın önde gelen marka ajanslarından biri olan Interbrand ile gerçekleştiren Efes Pilsen, böylelikle 7’nci kez logo değiştirmiş oldu. 44 yıllık yolculuklarında değişim ruhunun Efes Pilsen'in dünyasında her zaman olduğunu belirten Anadolu Efes Türkiye Pazarlama Direktörü Görkem Özer, logo değişimiyle ilgili şunları söylüyor:

GÜVEN PEKİŞTİRİYOR
“Logomuzu yenilerken, Efes Pilsen’i Efes Pilsen yapan değerleri koruduk. Kurulduğumuz günden beri akıllara kazınmış, özgürlüğün, gökyüzünün, denizlerin ve güvenin rengi Efes Pilsen mavisinden vazgeçmedik, gücümüzü maviden aldık. Mavi gibi beyaz ve altın renkleri de Efes’in marka varlıklarından... Beyaz tazelik, çağdaşlık hissini pekiştirirken, altın rengi kalitemizi öne çıkardı. Efes yazısını güven pekiştiren ve güçlü karakterimizi yansıtan karakterlerden oluşturduk.” Yenilenen logo ve markasıyla Efes Pilsen, dinamizm ve heyecanını daha güçlü şekilde paylaşmayı hedefliyor.

Octagon'u Türkiye'ye getiriyor

Capital Online

SPORUN ROLÜ ARTIYOR
Dünyada yapılan birçok araştırmaya göre spor, iletişim çalışmaları arasında en etkili araçlardan biri. Bugün Türkiye’de de rakiplerinden sıyrılarak öne çıkan markaların başarı hikayelerine baktığınızda spor yoluyla yapılan iletişimin etkisini görüyoruz. Türkiye’de spor odaklı iletişimin öncü ajansı Sportsnet de sporun iletişimdeki rolünün artmasıyla hızla büyüyor. Son 5 yılda ajansın artık bir gruba dönüşmesi de bunun kanıtı.

GRUP HALİNE GELDİ
Sportsnet ve etkinlik ajansı Allsports’la başladıkları yolculuğun dijital spor iletişimi ajansı VO2 ile sürdüğünü belirten Sportsnet Group Başkan Yardımcısı Arzu Savaş, sporda iletişimin doğru kurgulanması kadar, medyanın da mesajları doğru aktarmasının önemli olduğunu düşünerek son olarak Sportstv’yi kurduklarını söylüyor. Savaş, “Kanalımız Türkiye’de potansiyeli bulunan spor dalları ve içeriklere yayın planı içinde yer vererek spor endüstrisinin farklı alanlarda da büyümesini amaçlıyor” diyor.
ÖNEMLİ İTİCİ GÜÇ
Sportsnet Group, önümüzdeki dönemde büyümesini yine genişleyerek sürdürecek. Bu büyümenin önemli itici güçlerinden biri de Octagon olacak gibi görünüyor. Dünyanın bir numaralı spor pazarlama şirketi olan Octagon’la 2005 yılından bu yana yakın ilişki içinde bulunduklarını hatırlatan Savaş, şöyle devam ediyor: “Octagon, Sportsnet Group’la birlikte Türkiye pazarına girecek ve etkin bir rol oynamaya başlayacak. 12 yıldır sürdürdüğümüz öncü rolümüzü gelecek yıllarda da sürdürmeye kararlıyız."

Yarın her şey farklı olacak

Capital Online

YARATICI LİDER
Lowe Başkanı Jose Miguel Sokoloff, Latin Amerika’nın en önemli yaratıcı liderlerinden biri olarak tanınıyor. Kolombiya ve Latin Amerika adına pek çok yeniliğin mimarı olan Sokoloffun başarıları arasında D&AD Black Pencil Award, Cannes Titanium Lion, İngiltere’den IPA Effectiveness Grand Prix ve El Ojo’nun 2012 Grand Prix ödülleri bulunuyor.

MÜTHİŞ FİKİRLER
Aynı zamanda Lowe and Partners Global Yaratıcılık Konseyi’ne başkanlık yapan Sokoloff’la geçtiğimiz günlerde sektörü konuştuk. Sektörün deneyimli ismi, reklamcılıkta son yıllarda büyük bir değişim olduğunu söylüyor. “Bugün YouTube, Twitter, Facebook gibi çok fazla yeni kanalımız var. Artık fark edilmek eskiye göre daha zor. Bu sadece rekabetin büyüklüğünden ileri gelmiyor. Yetenek sayısı artıyor ve tüm dünyadan müthiş fikirler geliyor” diye konuşuyor.

OYUNUN KURALI DEĞİŞTİ
Sokoloff’a göre medyada görünürlük de önemini yitirmiş durumda. Bunun nedenini şöyle açıklıyor: “Çünkü insanlar bizi izlemeyi ya da mesajımızı seçiyor. Burada oyunun kuralları tamamen değişti.” Reklam sektöründe değişim devam ediyor. Herkes yarını merak ediyor. Sokoloff gelecekte de her şeyin farklı olacağı görüşünde. Teknolojinin etkisinin daha da artacağını ifade ediyor. “Hepimizin dijital dünyayı anlamaya ve onun içinde yaşamaya ihtiyacı var. Herkesin dijital kapasitesi olmalı. Lowe olarak bu konuya büyük enerji harcıyoruz” diye konuşuyor.

Sektörde bir ilke imza attı

Capital Online

AKSİYON PLANI
Sektörün önde gelen ajanslarından Concept, bu yıl sektörde bir ilki gerçekleştirdi. Müşterilerinin katılımıyla müşteri memnuniyeti araştırması yaptı. GFK ile hayata geçirdikleri araştırmayla tüm müşterileriyle yüz yüze görüştüklerini söyleyen ajans başkanı Volkan İkiler, sonuçlar çerçevesinde bir aksiyon planı hazırladıklarını belirtiyor. Bu plana göre neler yapıldığını şöyle paylaşıyor:

İŞ TANIMI DETAYLANDIRILDI
“Yürütme kurulu yeniden yapılandırıldı. Ajans başkanı liderliğinde stratejik planlama direktörü, yaratıcı direktör ve müşteri ilişkileri grup direktörü katılımıyla oluşturulan kurulun iş tanımı detaylandırıldı. Proaktif bir çalışma modeli oluşturularak marka takımlarına stratejik olarak destek verilmesi kararlaştırıldı.

VERİMLİLİK YÜKSELDİ
Ajansa 8 kişilik yeni ekip katılımıyla ajansın dinamizmi artarken, iş süreç yönetimlerindeki verimlilik yükseldi. Dijitalin ana marka stratejisi çerçevesinde ajans içinde ele alınıyor olması bütünleşik iletişim yaklaşımımızı güçlendirdi. Gerçekleştirdiğimiz bütün bu değişim, müşterilerimizin gelişen ihtiyaçlarına cevap vermemize yardımcı oldu."

YENİ MÜŞTERİLER GELDİ
Bu planın devreye alınması Concept’e yeni müşteriler de getirmiş durumda. Mevcut müşteriler korunurken yıl içinde 6 yeni markaya hizmet vermeye başladıklarını söyleyen İkiler, ödül sayılarını da artırdıklarını belirtiyor. “Concept, bu yılki 25. Kristal Elma Yarışması’nda TV büyük ödülü ile birlikte 4 yıldır üst üste büyük ödül alan ajans unvanını da kazanmış oldu. Büyük ödülün yanı sıra toplam 11 ödül alınırken, bugüne kadar kazanılan ulusal ve uluslararası yaratıcılık ve etkinlik ödülleri 150’yi aşmış oldu” diyor.

Değişim sürecinin liderlerinden biriyim

Capital Online

HAKAN ÖNEL / ABDİ İBRAHİM İLAÇ İK DİREKTÖRÜ
Hakan Önel, gerçekten çok önemli bir İK yöneticisi. Özellikle Koç Holding ve Birmot'ta edindiği deneyimler, bugün onu bulunduğu pozisyona taşıdı, Önel, hızla büyüyen Abdi İbrahim'in yurtiçi ve yurtdışında yer alan tüm ilaç şirketlerinin insan kaynakları direktörü. Aynı zamanda şirketin icra kurulu üyesi olarak stratejik karar mekanizmasının içinde yer alıyor.

Abdi İbrahim İlaç'ın 2011 yılında 2021 stratejisini hazırladığını ifade eden Önel, şirkette her bölümün ve İK ekibinin en önemli önceliğinin bu hedeflerin gerçekleşmesi olduğunu söylüyor. Bu amaçla 3 yıldır birçok yeni projeyi hayata geçirdiklerini belirten Önel, kariyer hedefini şöyle paylaşıyor:

“Tüm deneyimlerim bana şu anda Abdi İbrahim İlaç'taki görevimde, değişim sürecini yöneten liderlerden biri olmama olanak sağlıyor. İlaç sektörünün dinamikleri ve Abdi İbrahim'in büyüme hedefleri, birçok değişim konusunu gündeme getiriyor.
Yurtdışında şirket satın almaları yapıyoruz ve yapmaya devam edeceğiz. Türkiye'de sürdürülebilir büyüme için iş modelimizi değiştirdik, modelin sağlıklı işlemesi için çalışıyoruz.

Tüm bu değişim dinamiklerini yönlendiren ekipte yer almak beni mutlu ediyor ve iş tatmini sağlıyor. Hedefim bu yolda devam etmek." Önel, şöyle devam ediyor: “Lokal kültürümüzün güçlü özelliklerini tanımlıyoruz, Sonra da bu güçlü özelliklerimizi aktarabilmek için bulunduğumuz her ülkenin kültürünü değerlendirerek ülkeye özel aksiyon planları hazırlıyor ve gerçekleştiriyoruz."

Önceliğim insan

Capital Online

SEDEN ÖNGÖR / UNILEVER TÜRKİYE, KUZEY AFRİKA, ORTADOĞU, RUSYA, UKRAYNA, BELARUS VE GÜNEY ASYA İK DİREKTÖRÜ
Seden Öngör, 16 yıllık kariyerinin tamamını Unilever'de ve İK departmanında geçirdi. Bu süreçte birbirinden değerli deneyimler edindiğini belirtiyor. Öngör, kariyeri boyunca unutamadığı deneyimleri şöyle anlatıyor: “Eğitim müdürü olduğum dönemde Unilever bünyesine kattığımız genç yeteneklerin, şirkete uyumunu ve gelişimini hızlandıran Early Development Program'ını kurguladım. Unilever'in farklı iş modelleriyle çalıştığı Algida ve Foodsolutions İK partneri olarak satış ekipleriyle sahada olmak ve operasyona katkıda bulunmak çok keyifliydi. 2008'den itibaren içinde yer aldığım global projeler ise bana farklı kültürlerdeki iş yapış şekillerini, ekiplerle birlikte uzaktan çalışabilme prensiplerini ve değerlerini kazandırdı." Öngör, bugünse Avrupa, Asya ve Afrika'da 21 ülkenin İK direktörlüğünü üstlendi. Bundan sonrası içinse kariyer hedefinin 21 ülkede hızlı, kaliteli ve iş sonuçlarına katma değer sağlayan hizmetler sunmak olduğunu söylüyor.

Öngör'ün gündeminde operasyonu daha etkin ve süreçleri daha yalın hala getirmek ilk sırada geliyor. Öngör, ajandasının en önemli maddelerini şöyle paylaşıyor: “Ekiplerimizden süreçler konusunda bilgili İK yönetici adayları yetiştirmek ve onlara kariyer gelişimleri için kısa süreli yurtdışı görevler sunmak veya global projelere katılımlarını sağlamak önceliklerim arasında. Ayrıca merkezileşen İK, şirketlere operasyonel standardizasyon ve rekabetçi bir maliyet yapısı sunan bir organizasyon modeli. Bu yapının Türkiye'de yaygınlaşması ve İK profesyonellerinin bu alanda yetişmesini arzu ediyorum."

Alanımı genişletmek arzusundayım

Capital Online

PINAR GOKNAR / HP TÜRKİYE FINANS DİREKTÖRÜ
Pınar Göknar, finans sektöründe son 10 yılı uluslararası şirketlerde olmak üzere toplam 18 yıllık tecrübeye sahip. İş hayatı boyunca sadece finans alanında değil aynı zamanda mali işler çatısı altında İK, BT ve idari işler alanlarında da sorumluluklar taşıdı ve deneyim edindi. Göknar, geçen yılların ardından öğrendiği önemli bir konuyu şöyle ifade ediyor: “Uluslararası şirketlerde yönetici olarak çalışmak, işinizi çok iyi bilmenizin yanında ekip ve ilişki yönetimi gibi becerileri de taşımanızı gerektiriyor."

Göknar, 2 aydır ise HP Türkiye'nin finans direktörü, HP Türkiye'de uzun yıllar çalışmak istediğini ifade eden Göknar, “Buraya kendi deneyimimi aktarmak ve yeni kazanımlarla kendimi geliştirmek hedefindeyim. Henüz HP'de 2 ay oldu ve bunları söylemek için çok erken, ancak ileride bölgesel sorumluluklar alarak yöneticilik alanımı genişletmek arzusundayım" diyor. Göknar, yeni görevinde temel hedefinin HP Türkiye'deki finansal süreç ve uygulamaların regülasyonlara uygun olarak en verimli şekilde yürütmek olduğunu belirtiyor.

Göknar, özellikle yeni sistem kuruluşları, finansal ve operasyonel süreçlerin hayata geçirilmesi konularında edindiği başarıların bilgi işlem ve teknoloji alanında da kendisini ileriye götüreceğini düşünüyor. Ajandasının en önemli iki projesini ise şöyle anlatıyor: “Bu projelerden biriyle mevcut finansal süreçlerin ve görev tanımlarının incelenmesi, iyileştirilmesi ve verimliliğin artırılması hedefleniyor. ikinci projemizse Maliye Bakanlığı tarafından yayımlanmış olan elektronik belge düzenlemelerine kanunda belirtilen süreler dahilinde şirketimizin uyumunu sağlamak."

Hayalim bir turizm okulu kurmak

Capital Online

BANU KIRMAZ / PALMALİ TURİZM GRUBU OTELLER GENEL MÜDÜRÜ
Banu Kırmaz'ın çok ilginç bir kariyer öyküsü var. Bankacılıktan turizme geçişin yaşam kalitesini artırdığını söyleyen Kırmaz, “Turizme geçişim o zamanlar beyin avcısı olan Oya Kozlu sayesinde oldu. Ona minnettarım, Kariyerimi ve hayatımı değiştirdi, içinde nefes alabildiğim bir yapıya geçtim“ diyor. Kırmaz, turizm sektöründe çalışmaya başladığı ilk yıllarda sürekli pozitif ve gülümseyen insanlar görünce önce bu durumun gerçek olmadığını düşünmüş. Bankacılık sektöründen turizme geçişte ilk başta tam bir kültür şoku yaşayan Kırmaz, kısa sürede uyum sağladığını söylüyor.

Mentorluk yapmayı çok sevdiği için İK sorumluluğu almayı da isteyen ve sonuçta grubun 3 otelinin müdürü olan Kırmaz, yetenek yönetimine büyük önem veriyor. Kariyer hedefini bir turizm okulu açmak olarak ifade eden Kırmaz, özellikle Y kuşağıyla çalışmaktan büyük keyif aldığını söylüyor. Y kuşağıyla çalışmanın kendisini de yenilediğini belirten Kırmaz, şöyle devam ediyor: “115 çalışanımız var. 65'i Y kuşağından, 50'sl X kuşağından, Bugün Y kuşağını mutlu etmek İK'nın en büyük challenge'ı. Y kuşağını kazanmazsak başarılı olamayız.“

Kırmaz, sorumluluğundaki 3 otelin farklı gündemleri olduğunu söylüyor. Bu 3 otel markası için de yeni yatırım fırsatlarını araştırdığını söyleyen Kırmaz, “Hedef güçleri birleştirmek. Edition ve Palmali otelleriyle önemli bir başarı yakaladık. Dünyada şu an tüm yeni açılacak Edition Otelleri bizi benchmark alıyor“ diyor.

Sağlıklı bir şirkette patronluk

Capital Online

Eski bir kitap kurdu olarak bilimde veya edebiyatta göz kamaştırıcı ödüller kazanmış, çekirdekten yetişme yazarlarca yazılmış çok sayıda yazı türünü keşfetmeyi severim. Bu kitapların hepsi çok enteresandır ve benim için çok değerlidir. Bazıları edebiyat şaheserleridir, bazıları eğlenceli bilim kurgulardır, bazıları da öğrenilmiş antlaşmalar üzerinedir.

Geçenlerde bir arkadaşım bana, William J. Bernstein’ın “Bereketin Doğuşu: Modern Dünyadaki Refah Nasıl Yaratıldı” (*) adlı kitabını okumamı tavsiye etti. Bana bu kitabın başlangıçta sanki bir ders kitabı gibi olduğunu, ancak yazar asıl derdini anlattıkça giderek enteresanlaştığını söyledi.

Bu kitabın ana teması, bir toplumun aşağıdaki dört can alıcı faktöre sahip olduğu takdirde refahının artacağı üzerine kuruluydu:
1. Mülkiyet hakları,
2. Bilimsel akılcılık.
3. Sermaye piyasaları,
4. Modern ulaşım ve iletişim altyapıları.

Yazar eserine tarih öncesi çağlardan başlıyor ve ardından en eski ve en ilkel aile birimlerinden, kabilelere ve nihayet uluslara doğru giderek kurgusunu zenginleştiriyor. Avcı-toplayıcı topluluklardan giriş yapıyor, tarım toplumlarına geçiyor, ardından feodalizmi inceliyor ve reformasyon ile endüstrileşmenin diğer aşamalarıyla sona erdiriyor. Her bir aşamada aile biriminin oynadığı rolün izini sürüyor.

Bernstein, Amerikalı bir finansal teorisyendir. Bu kitap aslında dünyadaki yaşam standardının evriminin bir tarihidir ve yaşam standardının yükselmesi için tarihsel olarak gerekli olan yukarıda sıralanmış dört koşulu öngörmektedir. Hikaye üstüne hikaye anlatarak kendi tezini güçlendirdiği kitabın yaklaşık üçte ikisinden sonra, yazar aşağıdaki genellemeyi yapıyor:

“Aile birimi, büyük şirketlerin uzun vadeli gelişimine uygun değildir. Ticarette başarılı olmak için zeka, liderlik ve vizyon gerekir. Genel nüfus içinde bu üç özelliğe de birden sahip üst düzey yöneticiler bulmak yeterince zordur. Bir aile içinde nesiller boyunca bu gibi yetenekli insanların sürekli var olmasını sağlamak ise neredeyse imkansızdır.”
Bu mesaj sanki kitaptan çıkıp yüzüme tokat gibi çarptı! Onu okuduğumda resmen şok geçirdim, çünkü hiç de beklediğim türden bir öngörü değildi. Gerçi bu eser, benim son 45 yıl boyunca aile kurumlarıyla yaptığım çalışmaların büyük bir kısmını teyit ediyordu. Şirket kurucuları daima yetenekli olanların arasından
çıkar. Çünkü girişimciler, kendi fikirlerine büyük bir tutkuyla bağlıdır ve kendilerini girişimlerini bir gerçekliğe dönüştürmeye adarlar. Onlar hayallerinin gerçekleşmesi için her şeyi ama kelimenin tam anlamıyla her şeyi yapar. Bernstein, çiftlikle ve imalatla ilgili becerilerin kullanıldığı aile çiftliğinden zanaatkarlığa doğru evrimleşmenin izini sürdü. Burada daima girişimcinin “bizzat kendisinin çalışması” söz konusuydu ve diğer insanlarla birlikte çalışarak netice alınmasını gerektiren bir imalata veya işe dönüşmeden önce aradan çok uzun zaman geçmesi gerekirdi.

Araştırmalarla da desteklendiği üzere bir aile şirketinin rotasının genellikle üç kuşak içinde “Sıfırdan zenginliğe ve sıfıra” doğru bir döngüde ilerlediği herkesçe bilinen bir gerçek. Biz kurucularımızdan ne kadar uzaklaşırsak, bir sonraki nesiller de şirketi başarılı kılmak için yeterli ateş ve tutkunun olma ihtimali de o kadar az olacaktır. Ve Bernstein’ın da ileri sürdüğü gibi bir şirketi başarılı kılmak için gerekli türden istikrarlı bir yetenek arzını aile içinden sağlamak mümkün değildir.

Daha önceki köşe yazılarımda sağlıklı bir aile şirketi kurmanın pek çok boyutu üzerinde tartışmıştık. En sonuncusunda da tek bir sayfada bütün boyutlarını birden ele almıştık. Elbette kâr eden bir şirkete sahip olmak bir zorunluluktur ve gerekli yeteneğe, hırsa ve adanmışlığa sahiplerse aile üyelerini gelecekte şirketi yönetmeye hazırlamakla ilgili yığınla bilgi vardır. Orada ayrıca “Masada Yer” hakkında da konuşmuştuk. Bununla nasıl sorumlu bir şirket sahibi yani patron olunur konusunu kastetmiştik.

Bernstein’ın önermesinin özünde ise uzun vadede çok büyük bir şirket sahibi olmak için aile dışından yeteneklerin işe alınması ve onlara güvenilmesinin yattığı çok nettir. Bu artık bir zorunluluk haline gelmiş durumda. Bunun anlamı ise aile üyelerinin artık profesyoneller tarafından hayata geçirilecek uygun mali ve uzun vadeli kararların alındığı üst düzey seviyelerde işlevsellik gösterebilen iyi birer şirket ortağı ve kurul üyesi olmayı öğrenmek zorunda olmalarıdır.

Bunun için ailenizin içinden çıkan yeteneklerin son derece tarafsız bir gözle değerlendirilmesi şart. Eğer başlangıçta herhangi bir yetenek görülmüyorsa o zaman aile üyelerini sorumlu birer patron olarak yetiştirmeye başlamak muhtemelen iyi bir fikir olacaktır.

(*) Bereketin Doğuşu: Modern Dünyadaki Refah Nasıl Yaratıldı” William Bernstein / ISBN 0071421920

Yeni nesil yiyecek içecek markaları

Capital Online

Kontrollü ve organik tarım ürünlerine talep artıkça, “premium” segmentte üretim yapan kuruluşların sayısı da çoğalıyor.
ÖRNEK GİRİŞİMCİ VE MARKALARI
Ülkemizde bu alandaki en başarılı yatırımcılardan birisi olan Suvla ve Kilye markalarının yaratıcısı Selim Zafer Ellialtı, şimdi de ABD ve Avrupa'da şirket kurmaya hazırlanıyor. Ellialtı'nın 12 yıldır emek verdiği ve 20 milyon dolarlık bir yatırımla yarattığı markaları, dünyanın dört bir yanında ödüller kazanıyor, ABD, Çin ve Avrupa'daki pek çok dağıtım kanalı kuruluşa kapılarını açıyor.
ÜST SEGMENTTE REKABET
Kısa sürede başarılı adımlar atan Selim Ellialtı, ülkemizin ihtiyacı olan yeni nesil girişimci ihtiyacına çok güzel bir örnek sunuyor. Hayali olan, plan yapan, sabırla ve emekle çalışan, kaynaklarını işine yatırarak risk almaktan korkmayan kişilerin küresel rekabette kendilerine yer açmalarını sağlayacak kalitede ürünler yaratacağını kanıtlıyor.
GELİBOLU’NUN EN İYİ ÜRÜNLERİ
Tarladan sofraya üretim, tasarım, pazarlama ve satışın her noktasını özenle planlayan Ellialtı ve ailesi, üretim yaptıkları Gelibolu Yarımadası'na tutkuyla bağlı. Tarımın daha verimli yapılması, ürünlerin en doğal ve en lezzetli haliyle sunulması için büyük çaba harcıyorlar. Tüm bunları yaparken, bölgedeki insanlarla elele vererek, onları iş ortakları olarak görerek İlerliyorlar.
RESTORANLARI DA HARİKA
Gıda konusunda yatırım yapma fikriniz varsa, ilham almak için bir hafta sonu, Gelibolu'nun eşsiz doğasını ziyaret etmenizi, Eceabat'a uğrayıp, Ellialtı ailesiyle tanışmanızı ve Suvla'nın restoranında harika bir yemek yiyerek unutulmaz bir gün yaşamanızı öneririm.

Paşabahçe dünyaya açılıyor

Capital Online

Sürekli olarak yeni koleksiyonlar geliştiriyor, mağazaları yeniliyor ve modernleştiriyor. Paşabahçe Mağazaları Genel Müdürü Esra Tokel'den aldığım bilgiye göre Paşabahçe önümüzdeki günlerde dünyaya açılarak ülkemizin tasarım zevkini yaymaya hazırlanıyor.

ATATÜRK’ÜN ÖNCÜLÜĞÜNDE KURULDU
Paşabahçe Cam Fabrikası, Atatürk'ün cam sanayinin geliştirilmesi talebi üzerine Paşabahçe'de 1935 yılında kurulmuş. Paşabahçe Cam, bugün 140 ülkeye ihracat yapıyor. Avrupa'da ikinci, dünyada ise üçüncü sırada yer alıyor.

MAĞAZACILIKTA SINIR ÖTESİ HEDEFİ
İlk mağazasını 1957 yılında istiklal Caddesi'nde açan Paşabahçe Cam, halen 11 ilimizde 42 mağazasıyla faaliyet gösteriyor. Kuruluş, yakın bir tarihte 7 ilimizde daha mağaza açmayı ve Türkiye'deki mağaza sayısını 65'e çıkarmayı hedefliyor. Avrupa, Ortadoğu ve Rusya için de projeleri var.

EŞSİZ SANAT KOLEKSİYONLARI
Paşabahçe'nin tarih-kültür-cam koleksiyonları devlet protokolünün en değerli hediye listesinde yer alıyor. Örneğin, Başkan Obama'ya Mevlana'nın 7 öğüdünden yola çıkarak yaratılan “7 Koleksiyonu”dan Gece Vazo, Bill Clinton'a ise Kamil Vazo hediye edilmiş. Papa 16'ncı Benedictus'a Türkiye ziyaretinde Ayasofya'nın duvar mozaiklerinden esinlenerek üretilmiş Deesis Vazo sunulmuş.

EL SANATLARINI YAŞATIYOR
Paşabahçe Cam, tarih-kültür-cam serisine, 1999'da Osmanlı imparatorluğu'nun 700'üncü kuruluş yıldönümü koleksiyonuyla başlamış. Kültürümüzü gelecek nesillere aktarmayı amaçlayan kuruluş, geçtiğimiz günlerde 12'nci seri olan Zevk-i Selim koleksiyonunu satışa sundu. Her biri sadece 2 bin parçayla sınırlı olan Paşabahçe koleksiyonları hat, telkari, sedefkarlık, kakmacılık gibi geleneksel el sanatlarının günümüzde cam üzerinde yaşatılmasını sağlıyor.

Arçelik yeni atılımlara hazırlanıyor

Capital Online

Geçen ay görüştüğüm, Koç Holding Dayanıklı Tüketim Grubu Başkanı ve Arçelik Genel Müdürü Levent Çakıroğlu’nun verdiği bilgiye göre Arçelik, yurt dışında hem mevcut markalarına yatırım yapmaya hem de stratejik ortaklıklara ve marka satın almaya devam edecek. Batı Avrupa’nın en çok tercih edilen ikinci beyaz eşya markası olan Beko, Almanya’nın prestijli markası Grundig, Güney Afrikalı Defy gibi rekabet gücü yüksek markalara sahip olan kuruluş, bu yıl Güneydoğu Asya pazarındaki iddiasını artırmaya hazırlanıyor.

AKÇELİK DEMEK SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK DEMEK
Şirketin sürdürülebilir büyümesinin gerisinde AR-GE, inovasyon ve stratejik marka yönetimine sürekli olarak yatırım yapması yatıyor. Bunun sonucunda katma değerli ürünler yaratan kuruluş, atak ve hızlı rekabet etme biçimiyle Türkiye ve dünyada liderlik için aralıksız bir biçimde mücadele ediyor. Tasarım, üretim ve pazarlamada tutarlılık ve süreklilik olunca Arçelik’in başarı grafiği sürekli olarak yükseliyor. Şirketin başarısının ardında şu 6 temel konuya verdiği önem yatıyor:

1. AR-GE
Arçelik her yıl cirosunun yüzde 1,5 düzeyindeki bölümünü AR-GE’ye ayırıyor. Türkiye’deki patentlerin üçte birini Arçelik alıyor. Bünyesinde bini aşkın AR-GE mühendisi çalıştıran kuruluş, patent sayısında dünyada ilk 500’e giren tek Türk şirketi olma özelliğine sahip.

2. İNOVASYON
İnovasyona büyük değer veren Arçelik, enerji ve su verimliliğinde en avantajlı ürünleri ortaya çıkarmak için çalışıyor. Tüm pazarlar için araştırmalar yapıyor, her ülke için en uygun modelleri geliştiriyor. Rekabetçi fiyatlarla fark yaratan ürünler yapmanın yollarını araştırıyor. Arçelik, kendi teknolojisiyle ürün tasarlayıp satmayı tercih ediyor. Levent Çakıroğlu’nun verdiği bilgiye göre AR-GE çalışmaları kuruluşa büyük rekabetçi üstünlük sağlıyor. Örneğin, dünyanın en verimli ve en az enerji sarf eden soğutma kompresörünü Arçelik Eskişehir’de üretiyor. Kuruluş, sebze ve meyveleri tazeliğini koruyarak 30 güne kadar saklamayı sağlayacak yetkinlikte bir teknoloji geliştirmeyi başardı. Son dönemde ‘yüksek riskli’ projelere ayırdığı bütçeyi artırarak, iddialı yeni ürünler ortaya koymayı planlıyor.

3. STRATEJİK MARKA YÖNETİMİ
Arçelik Avrupa’daki krize rağmen son 5 yılda satışlarını yüzde 25 artırmayı başardı. Küçülen pazarlarda bile büyümeyi başaran kuruluş, bunu çoklu marka stratejisini başarıyla yürütmesinde borçlu. Şirket, Arçelik, Beko, Altus, Elektra Bregenz, Blomberg, Arctic, Leisure, Flavel, Grundig ve Defy markaları ile yerel ve uluslararası pazarlarda tüm tüketici segmentlerine hitap edecek bir ürün gamına sahip. Arctic markasıyla Romanya’da ve Defy markasıyla Güney Afrika ve Sahra Altı Afrika’nın pazar lideri konumunda. Beko markalı buzdolapları 100’den fazla ülkede tüketiciyle buluşuyor.
4. KATMA DEĞERLİ ÜRÜNLER
Arçelik, beyaz eşya, televizyon, klima ve ankastrede yüzde 50 payla Türkiye’de pazar lideri. 2013’ün ilk yarısında 5,1 milyar lira ciroya ulaşan kuruluş, bunun yüzde 60’ını uluslararası satışlardan elde etti. Çakıroğlu, Beko’nun Avrupa’da pazar payını sürekli artırırken, fiyat endeksini de yükselttiğini vurgulayarak, “fiyat kırarak” satış yapmadıklarını vurguluyor.

5. ATAK VE HIZLI REKABET
Arçelik, son dönemde, Avustralya ve Yeni Zelanda pazarlarında başarılı adımlar attı. Çakıroğlu; “Güney Doğu Asya’da fırsatları kovalıyoruz. Latin Amerika pazarında uygun bir şirket bulursak satın alacağız. Endonezya, Vietnam radarımızda. Bunların yanında Avrupa’daki konumumuzu da güçlendirerek devam ettireceğiz” diyerek atak politikanın devam edeceğinin altını çiziyor.

6. HER ALANDA SÜREKLİLİK VE TUTARLILIK
Arçelik’in başarı sırlarından bir diğeri ise tasarımda, üretimde ve pazarlamada süreklilik ve tutarlılık ilkeleri çerçevesinde çalışmalarına yön vermesi. Türkiye’de Beko ve Arçelik’in iletişim çalışmalarını birbirinden ayrı bir dille, farklı konumlandırmalarla yürüten Arçelik dış pazarlardaki en büyük markası Beko’yu gençler ve ailelerle buluşturmak için basketbola büyük yatırım yapıyor. 2006’dan beri Türkiye’de ve dünyada basketbol sporunu destekleyen en önemli marka haline gelen Beko, basketbol alanındaki sponsorluklarına yenilerini eklemeye devam ediyor. Beko, son olarak FIBA tarafından 4-22 Eylül tarihleri arasında Slovenya’da 38’incisi gerçekleştirilen ve Fransa’nın ilk kez şampiyon olduğu Avrupa Basketbol Şampiyonası’nın ‘Presenting Sponsoru’ oldu.

AB ile müzakereler işe yarar mı?

Capital Online

Üç yıl aradan sonra AB ile Türkiye arasında yeni bir başlık altında görüşmelerin açılmasına karar verildi. Merkel’in önderliğinde Almanya’nın bloke ettiği üyelik görüşmeleri, uzun bir aradan sonra tekrar başlıyor. Üç yıl önce durdurulan müzakereler aslında geçtiğimiz haziran ayında yeniden başlayacaktı. Ama Gezi olaylarındaki orantısız sert uygulamalar ve AB komisyonu ile ilgili Başbakan’ın demeçleri, yeni bir duraksamaya yol açmıştı.

Durup dururken nasıl oldu da yeni başlık açılmasına karar verildi? Bu gelişmeyi değerlendirirken birkaç açıdan bakmakta yarar var. Öncelikle Başbakan’ın açıkladığı demokratikleşme paketinin, AB’de Türkiye demokrasisinin gelişmesi yönünde olumlu bir

yankı yapması... Merkel’in Almanya’da kritik seçimlerden büyük bir zaferle çıkması ve Alman kamuoyunda Türkiye’nin üyeliğine olumsuz bakan büyük kitlenin artık seçimler sonuçlandığına göre Merkel’i olumsuz etkilememesi... Sarkozy sonrası Hollande’ın Türkiye ile ilişkileri geliştirmeye sıcak bakması sayılabilir.

AB’de yapılan bir araştırma, AB nüfusunun büyük bir kısmının, Türkiye’nin AB üyeliğine olumsuz baktığını gösterdi. Üyeliğe olumlu bakanlar, evvelden yüzde 30’ların üstündeyken destek şimdi yüzde 20’lere düştü. Yani AB üyesi Avrupalılar, bizi üye olarak istemiyor. Bu açık... Sadece AB kamuoyu değil, kanımca başta Almanya ve Fransa olmak üzere pek çok AB ülkesinin hükümetleri de ülkemizin nüfusu nedeniyle AB kurumlarında büyük oy ve ses sahibi olacak Türkiye’den ürküyor.

Kamuoyu yoklamaları açısından bizim tarafta da durum pek farklı değil... Yapılan son araştırmalara göre AB’ye üye olmak isteyen vatandaşlarımızın oranının, nüfusun yüzde 30’u civarında olduğunu gösteriyor. Bu sayı evvelden yüzde 60’lara kadar çıkmıştı. Yani onlar da istemiyor. Bizimkiler de istemiyor, işin Türkçesi bu! Bu gelişmeler, bir başka gerçeği daha ortaya koyuyor. Şöyle ki zaman içinde AB ve Türk kamuoyu büyük değişim gösterebiliyor. Bu da ileride, başka bir evrede bu değişimin üyelik yönünde daha da kuvvetli olması ihtimalini akla getiriyor.

Bu resim karşısında Türkiye üyelik müzakerelerine devam etmeli mi? Benim görüşüm kocaman bir evet! AB ile üyelik müzakereleri ve açılan başlıkların başarıyla tamamlanıp kapanmasının, Türkiye’nin çağdaş demokrasiye, hoşgörüye, uzlaşmaya sahip olma ve sorunları tartışabilip ülke için yararlı sonuçlar çıkarabilme yolculuğunda büyük katkısı olacak. Ben buna inanıyorum. Ağır aksak yürüyen demokrasi anlayışımızın gelişmesi ve olgunlaşması, ancak bu şekilde hız kazanabilir. Yoksa bizim siyaset anlayışımız ve güçler arasında dengeleri değerlendirmemiz hoşgörü, uzlaşma kültürü oluşturmaya engel.
Bizde karşıt görüşlere saygı ve uzlaşıyla hareket etme, küçümsenen ve zayıflık göstergesi olarak algılanan bir tutum... Gelişmiş demokrasilerde böyle değil. Bugün Almanya’da iktidarın en büyük iki rakip siyasal partisi arasında mücadele sonrası, seçim ertesinde iki parti oturup koalisyon müzakerelerini başarıyla yürütebiliyor. Bunu bizde düşünmek imkansız. Bizde böyle bir uzlaşı kültürü siyaset hayatımıza yerleşmemiş.

Ben AB çıpasının ülkemizin demokratikleşmesine katkı yapacağına inanıyorum. Bu üyelik müzakereleri sürecinin, açılan başlıkların tamamının başarıyla kapanmasının ve bizim AB normlarına tam uyum gösteren bir ülke olmamızın, demokratikleşmemize katkı yapacağını görüyorum. Ben bu üyelik müzakerelerinin başarıyla yürütülmesi yolculuğunun sonuçta üye olmaktan daha önemli olduğuna inanıyorum. Başarıyla geçilecek bütün bu yolculuk sonunda da ülkemizde yapılacak bir referandumla üye olup olmamaya karar vermek aşamasına gelmek, bence çok yararlı olacak. Ben o aşamada nasıl bir oy kullanacağımı belirledim bile..

Mutlaka esinlenme tatiliniz olmalı

Capital Online

Bana göre yorgunluk atmak için daha iyi bir yer olmadığından bu yaz vaktimin çoğunu Necker Adası’nda geçirdim. Burada, önümüzdeki aylarda beni uzunca bir süre zinde ve uyanık tutacak muhteşem bir esinlenme molası verme şansını yakaladım. Yerkürenin dört bir köşesindeki okuyucuların tatillerini bitirip geri döndükleri bugünlerde, genel bir durum değerlendirmesi yapmanın ve kendi kendimize vaktimizi nasıl harcayacağımıza dair verdiğimiz sözler yerine aslında onu nasıl değerlendirdiğimiz hakkında düşünmenin tam sırası.

Tatiliniz boyunca akıllı telefonunuza hangi sıklıkta baktınız? Dizüstü bilgisayarınızda çabucak hangi işleri hallettiniz? İşle ilgili kaç tane e-mail’e cevap verdiniz? Siz şirketinize geri dönünceye kadar onlar bekleyebilir miydi, yoksa onları sizin yerinize bir başkası cevaplayabilir miydi? Sırf Twitter’da neler olup bittiğine bakmak ve bazı tatil fotoğraflarınızı paylaşmak için bile tatilde bir Wi-Fi bağlantısına sahip olmak çok hoş bir şeydir. Ancak akıllı telefonunuzun sizin şirketteki günlük işlere boğulmanıza ve tatilinizi sekteye uğratmasına izin vermemek de çok önemlidir.

Dinlenmenin ve enerji depolamanın tek yolu, elbette eğlenmeye odaklanmak değildir. Bir tatile çıktığınızda, rutin işlerinizi yapmaktan vazgeçersiniz; gittiğiniz yerler ve tanıştığınız insanlar size hiç ummadığınız yollardan çeşitli ilham kaynakları sunabilir. Bir girişimci ya da bir şirket lideri olarak eğer tatilinizden kafanızda işle ilgili birtakım sarsıcı yenilikler yapma fikirleriyle dönmediyseniz, o zaman bazı değişiklikler yapmayı dikkate almanın tam zamanıdır.

Ben akıllı telefonumu mümkün olduğunca uzun süre, hatta yapabilirsem günler boyunca, evde veya otel odasında bırakarak kendimi günlük işlerden kurtarır ve onun yerine yanımda bir not defteriyle kalem taşırım. İş hayatının günlük can sıkıcı olaylarını kafamdan attığımda, eski sorunlara yeni iç görüler bulma ve diğer türden esinlenme şansımın çok daha arttığını keşfettim. Ancak bunu yaptığınızda, aklınıza gelen her şeyi bir kağıt parçasına not almanız çok önemlidir.

1998’de Fas’ta Marakeş yakınlarında Atlas Dağları üzerinde bir balon seyahati yaparken dağ eteklerinde muhteşem bir arazi gözüme çarpmıştı. Onun üzerinden geçerken kafamda bir fikir kristalleşmişti. Daha sonra bu bölgeye geri geldim ve o araziyi satın almayı başardım. Ve orada, şimdi bizim Virgin Limited Edition’ın gayrimenkuller koleksiyonunun nadide parçalarından biri olan Kasbah Tamadot Otel adında harika bir rehabilitasyon merkezi inşa ettik.

Kendinize sormanız gereken bir başka soru daha var: Peki benim meslektaşlarımla çalışanlarım da tatilden işe aynı şekilde esinlenmiş olarak döndü mü? Kendilerini kapatmak ve yeniden şarj olmak için zaman ve mekan bulabildiler mi? Çalışanlarınıza yaptıkları işleri arkalarında bırakma yöntemleri bulmalarına yardımcı olmaktan başka, kendi elemanlarınız arasında yaratıcılığı teşvik etmenin en olağanüstü yolu bir grup tatil rezervasyonu yaptırmaktır. Plak şirketimiz Virgin Records’u ayağa kaldırmaya çalıştığımız günlerde, orada çalıştığımız insanların çoğuyla birlikte batı Hint Adaları’na tatile gider ve vaktimizin çoğunu gelecek vadeden regi orkestralarını bulup keşfetmeye ve yerel lezzetlerin tadına bakmaya harcardık. Karayipler’de insanı keşfetmeye iten inanılmaz bir atmosfer vardı ve hala da var.

O günden itibaren daima kendi çalışanlarımı birlikte tatile çıkmaya teşvik etmişimdir. Çünkü en mükemmel fikirlerin çoğu, çalışanlar arasında arkadaşlık ve kimyasal bağ kurulduğu zaman ortaya çıkar ve buradaki bütün farkı bir günlüğüne olsa bile iş ortamından uzak geçirilen bir mola yaratabilir. Biz aynı zamanda aile üyelerinin de bizimle birlikte gelmelerini isteriz. Virgin çalışanlarının çoğu, hayat arkadaşlarını bu gibi bir araya gelme ortamlarında bulmuştur.

Üst düzey yönetim için de aynı formül geçerlidir. İçinde bulunduğumuz yılın nasıl geçtiğini ve onu nasıl daha iyileştirebileceğimizi tartışmak ve yeni iş fırsatlarını değerlendirmek için biz de sık sık bir araya geliriz. Maceraperest olmak konusunda son bir not: Birkaç yıl önce Necker Adası’ndaki bir yönetim toplantısı sırasında Mosquito Adası’na doğru bir tekne gezisi düzenlemiştik. Hepimiz öğle yemeğini kıyıda yemiş ve ardından kendi ekibimi, dik bir kayalıkta biten bir yürüyüşe çıkarmıştım. Orada herkese bu kayalığın tepesinden aşağıdaki denize atlamaları için cesaret vermiştim. Çünkü bu benim ve ailemin yıllardır yapmaktan büyük zevk aldığı bir eğlenceydi.

Ancak çok sayıda Virgin CEO’sunun denize atladığı o gün, denizin gücünü çok hafife almıştım ve onların karaya çıkmalarının ne kadar tehlikeli olabileceğini fark etmeye başlamıştım. Virgin’in bütün üst düzey yönetim ekibi koca okyanusta çaresizce bir batıp bir çıkıyordu ve ben onlar için dehşete kapılmıştım. Neyse ki anında onları denizden teker teker toplamak için bir tekne gelmişti ve herkes Necker adasına sağ salim dönebilmişti. Yani yaz dönemi risk almak ve konforlu bölgenizden çıkmak için mükemmel bir zamandır, ancak bunu illa da kayalıklardan denize atlamaya kadar vardırmak gerekmez.

FED sürprizi: Kısa bir reform fırsatı

Capital Online

Eylül itibarıyla FED’in tahvil alımını (piyasaya verdiği ek para miktarını) bir miktar azaltmaya başlaması bekleniyordu. Ancak Bernanke ve diğer Federal Para Piyasası Kurulu üyeleri ABD Hazinesi’nin borçlanma limitiyle ilgili politik gerginliği düşünerek bu kararı -muhtemelen sadece bir ay- erteledi. Yaz boyunca Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerden çıkan küresel sermayenin bir kısmı geri geliyor. Düşüşte en fazla kaybeden Türkiye piyasaları en olumlu tepkiyi verdi.

Ancak bu sermaye girişinin devamı, FED’in faiz politikası kadar ülkelerin sürdürülebilir bir ekonomik modele sahip olmasına bağlıdır. Bu açıdan Türkiye’nin Kurban Bayramı öncesi açıklayacağı Orta Vadeli Plan büyük önem arz ediyor. ABD’de faizlerin yavaş da olsa yükselme sürecine girmesiyle yüzde 7 cari açığı olan Türkiye, çifte açıktan (hem bütçe hem de cari açık) muzdarip Hindistan ve Endonezya ile aynı kefede görülüyor.

Türkiye’nin bütçesinin sağlam olması şimdilik olası bir ekonomik bir krizi önledi ama önümüzdeki yıllarda cari açığını yüzde 3-4 seviyelerine düşürmesi gerekiyor. Avrupa’nın toparlanması ve petrol fiyatlarının düşmesi bu süreci kolaylaştırabilir ama yurtiçinde de tüketim yerine tasarrufu, ithalat yerine ihracatı teşvik eden yeni politikalara ihtiyaç var. Seçim süreci bu reformları geciktirirse geçen yıl kazanılan yatırım yapılabilir kredi notu kısa zamanda kaybedilebilir.

CFA PROGRAMI
CFA (Chartered Financial Analyst) Enstitüsü’nün Washington’daki yıllık konferansına Türkiye şubesi adına katılıyoruz. CFA, finans piyasalarının Wall Street’in şımarık bankacılarından ibaret olmayıp topluma hizmet eden koskoca bir sektör olduğunu hatırlatıyor. Global kriz sonrasında CFA Enstitüsü, yatırım sektöründe etik değerleri vurgulayarak finansın geleceğini şekillendirme konusunda daha aktif çaba gösteriyor.

Türkiye’de Yatırım Profesyonelleri Derneği (CFA Society of Istanbul) aracılığıyla temsil edilen CFA, sermaye piyasalarımızda çalışanların uluslararası düzeyde bilgi sahibi olduğunu belgeleyen üç yıllık bir sertifika programıdır. Türkiye’de CFA derecesi SPK’nın temel düzey (CFA Level 1), ileri düzey ve türev araçlar lisanlarına (CFA Level 1 ve 3) eşdeğer sayılıyor. Uluslararası konuşmacılar getirerek ve üniversiteler arasında hisse senedi rapor yarışması düzenleyerek Türkiye’de yatırım sektörünün gelişimine gönüllü katkıda bulunuyor.

ABD İZLENİMLERİ
ABD ekonomisi, 5 yıl önceki global krizden çıkmaya son bir yıldır başladı. Konut fiyatları artıyor, işsizlik yavaş yavaş düşüyor ve borsalar yükseliyor. Ortalama ev fiyatı son bir yılda yüzde 14 artarak 212 bin ABD doları düzeyine çıkmış.
30 yıllık sabit konut kredi faizi son bir yılda yüzde 3,5’tan yüzde 4,5’a çıktı; buna rağmen ev satışları yüzde 13 artış ile 5,5 milyona ulaşmış. Konferans katılımcısı ABD’lilerden kendi eyaletlerinde inşaat faaliyetlerinin yeniden başladığını duyuyoruz. İşsizler daha düşük gelirle de olsa iş bulmaya başlamış. Büyüme hala çok güçlü değil ama ibrenin yukarı olması moralleri düzeltmiş ve güven geri gelmiş.

Ancak finansal kriz gelir dağılımını çok bozmuş: ABD’de 50 milyona yakın kişi yılda 75 milyar dolar yiyecek yardımı alıyor. Suriye politikası ve Summers nedeniyle iyice zayıflayan Başkan Obama, şimdi de borçlanma limiti sorunuyla karşı karşıya. Cumhuriyetçiler bu fırsatı kullanarak Obama döneminde büyüyen kamu sektörünü küçülmeye zorluyor. Bu süreçte piyasalar gerilebilir ama sürecin bir politik pazarlık olduğunu unutmayalım. Yani ABD borçlanamaz duruma düşer korkusuyla panik olmaya gerek görmüyoruz.

DOW JONES'UN SON DURUMU
ABD izlenimlerimizi Dow Jones borsa endeksinde yapılan önemli bir değişikle bitirelim: 23 Eylül itibarıyla 30 hisseden oluşan Dow Jones endeksinden Bank of America, Alcoa ve HP gibi üç büyük şirket çıkarken, Goldman Sachs, Nike ve Visa endekse dahil oluyor. Bu endekse hala giremeyen Apple ve Google için ise teknik bir neden var: Dow Jones endeksi çok bilinen bir endeks olmasına rağmen basit ve eksik bir yaklaşımla kapsadığı 30 hisse fiyatının basit ortalaması alınarak hesaplanıyor. Hisse fiyatları çok yüksek olan Apple ve Google bu ortalamayı aşırı etkileyeceği için Dow Jones’a alınamıyor.

Tweet at, blog tut, yorum yap ve başarıyı yakala

Capital Online

Sosyal medyada herhangi bir şekilde varlık gösteriyor musunuz? Faydaları saymakla bitmemesine rağmen geçenlerde IBM tarafından yapılan bir araştırmada, müşterilerle ilişki kurulmasında sosyal medyanın en az kullanılan yöntem olduğu ve çoğu CEO'nun işe nereden başlayacağını bilmediği ortaya çıkmış. ister sıfırdan bir şirket kuruyor olun, ister mevcut şirketinizi büyütüyor olun, eğer bir girişimciyseniz ve sosyal medyada hiç bir şekilde varlık gösteremiyorsanız, o zaman şirketinizin korkunç bir rekabet dezavantajı var demektir.

Son birkaç yıl içinde çevrimiçinde gayet güçlü bir şekilde sesimi duyuruyorum ve geldiğim noktayı daha da ileri götürebilmenin yeni yolları hakkında sürekli düşünüp duruyorum. Bunun nedenini, kısmen bu temel kavramlara zaten aşina olmama bağlıyorum. Sonuçta ilk başarılı şirketim medya alanındaydı. Ben 16 yaşımdayken okul arkadaşlarımla birlikte bir Öğrenci Dergisi çıkaran şirket kurmuştuk. Her ne kadar o zamanlar kendime yayıncı unvanını vermemiş olsam da şimdi geriye dönüp baktığımda benim yaptığım iş aslında yayıncılıktı.

Biz bu aylık yayınımızı, gençlere Vietnam Savaşı'nın haksızlığını protesto edebilmelerini sağlayacak bir platform olması ümidiyle çıkarmaya başlamıştık. Oysa bu dergi, çok kısa bir zaman içinde gelecek vadeden yeteneklerin kendi çalışmalarını vitrine çıkardıkları bir mecra haline gelivermişti ve biz Jean-Paul Sartre gibi ateşli düşünürlerin, James Baldwin gibi yaratıcı yazarların ve David Hockney gibi imgesel sanatçıların eserlerini de yayınlamıştık. Bu dergi aslında insanların kendi fikirlerini yaratıcı bir şekilde ifade edebildikleri ve değişimi tetiklemeye çalışan heyecanlı bir forum gibiydi. Şimdi geriye dönüp baktığımızda, onun gerçekte bugün Virgin Group'un üzerinde yükseldiği temel olacağının farkında bile değildik.

Aradan birkaç on yıl geçtikten sonra her ne kadar internet günlüğüm ve diğer sosyal medya kanallarım aracılığıyla da olsa yine yayıncılık işine geri dönmüş durumdayım. Kendilerine avantaj yaratmanın peşinde koşan şirketlerin, halen hikayelerini yerel gazetelerin baş sayfalarına çıkarmaya odaklanmaları gerekir. Basının şirketinizde yaşanan parlak girişimlerle ilgilenmesini sağlayarak çok şey kazanabilirsiniz. Ancak yıllar içinde öğrendiğim tek bir şey varsa o da şirketlerimizden hiçbirini sürekli olarak medyanın odağına oturtmaya çalışmamamız gerektiğiydi.

Bu yüzden vermek istediğim mesajları iletmenin ve müşterilerle ilişki kurmanın başka yollarını bulmam gerekmişti. Günümüzde girişimcilerin kendi şirketlerini sosyal sohbetlerin yapıldığı her yere yani cep telefonlarına, tablet bilgisayarlara ve dizüstü bilgisayarlara kadar taşımaları şarttır. Benim tahminime göre şirketlerin çoğundaki kayıtsızlık tepkisinin temel nedenlerinden biri de onların bu kanallardan nasıl uygun bir şekilde faydalanacaklarını henüz kavramamış olmalarında yatmaktadır. Aşağıda size kendi haberlerinizi ve şirketinizi ayrıştırıp ön plana çıkaracak tavsiye niteliğinde birkaç prensip:
1- KALİTELİ İÇERİK SUNUN
Her ne kadar arkadaşlarımla birlikte Öğrenci Dergisi'ni çıkarırken muazzam eğleniyorsak da aynı zamanda anlamlı bir mesaj da veriyorduk. Bu günlerde ise sosyal medyadan, hayatımda neler olup bittiğini paylaşmanın ve her türlü enteresan insanla mesaj alışverişi yapmanın yanı sıra hepimizi etkileyen meselelerin altını çizmekte de faydalanıyorum. Çevrimiçindeki bir günlüğe yapılan tek bir yorum bile anında önemli bir tartışmayı başlatabilir ve gerçek dünya üzerinde izler bırakabilir.

2- TEK YÖNLÜ BİR SOKAK DEĞİL
Daima insanlara cevap yazmaya zaman yaratmaya çalışırım. Eğer insanların sizin ve şirketinizin söyledikleriyle ilgilenmelerini istiyorsanız, o zaman sizin de samimi bir şekilde onların gönderdiği geri beslemelerle ilgilenmeniz gerekir.

3- ESPRİLİ OLUN
Her zaman yapmanız gerektiği gibi sakın burada da kendinizi fazla kasmayın. Sosyal medya aracılığıyla insanları güldürmek için elinize sayısız fırsat geçer. Çevrimiçinde yayınladığım yazılarım ve attığım Tweet'ler içinde çok sayıda komik fıkralara, muzır sorulara ve kendimi aptal durumuna düşürdüğüm eski fotoğraflarıma rastlayabilirsiniz.

4- ONLARA ORİJİNAL BİR MAKALE VERİN
Yayınladığınız yazıların ve attığınız Tweet'lerin sadece profesyonel kişiliğinizi değil ama aynı zamanda gerçek sizi de yansıtmasını sağlamaya çalışın. insanların içinde gerçek kişiliğinizle parlarsanız o zaman üzerlerinde olağanüstü bir etki bırakma şansınız da çok artar. Bir kez işe koyulduğunuzda, anında sosyal medyayla kucaklaşmakla müşterilerinizle daha önce hiç olmadığı kadar yakınlaştığınızı, onları bilgilendirdiğinizi görecek ve karşılıklı bu alışverişle kendi şirketinizin ufuklarını genişleteceksiniz. Bu yüzden şimdi hemen bir Merhaba Tweet'i atarak işe başlayın ve ardından kendinizi ve şirketinizi tanıtan bir yazı yayınlayın.

Hedefim genel müdürlük

Capital Online

HALUK YILDIZ / DOĞUŞ ÇAY GENEL MÜDÜR YARDIMCISI
Doğuş Çay, son dönemde gıda sektöründe önemli atılımlar yaptı. Önce Aksaray'da kendi cips fabrikasını kurdu. Ardından eski Kraft, yani Mondelez'in Türkiye'deki cips bölümünü satın aldı. Bu dev satın almanın ardından Doğuş Çay, gıda sektöründeki iddiasını artırmış oldu. Şimdi Doğuş Çay, yolun en zor kısmında, Bundan sonra ne yapacak? Bir çay şirketinden gıda devine nasıl dönüşecek? Şirket şimdilik bu soruları, Haluk Yıldız'ı satış ve pazarlamadan sorumlu genel müdür yardımcısı yaparak vermiş oldu, Çünkü Yıldız, bu sektörün en deneyimli isimlerinden biri. Yıldız'la yeni görevinin ilk günlerinde bir araya geldik.

Yıldız, Doğuş Çay'da çok yoğun bir gündemi olduğundan bahsediyor ve şöyle devam ediyor: “Özel sektörde çayda lideriz. Cips işine girmek cesaret ister, Doğuş Çay, risk iştahı oldukça yüksek bir şirket, Çay ve cipste büyüme planımız var. Önümüzdeki yıl Türkiye'nin ilk 200 şirketi arasına gireriz, Çay ve cipsi beraber satma becerisini göstereceğiz, Buna uygun distribütör yapısı geliştireceğiz. Temel hedefim Doğuş'u en beğenilen ve çalışılmak İstenen şirketlerden biri haline getirmek, Bundan sonraki yatırımlarımızı tüketiciye, markaya ve inovasyona yapacağız, Önümüzdeki dönemde kahvenin de rakibiyiz, Aromalı poşet çayda büyüme bekliyoruz.“ Yıldız, kariyer hedefinin ise genel müdürlük olduğunu söylüyor ve “Doğuş'u hızla en tercih edilen şirketlerden biri haline getireceğim“ diyor.

Büyütebileceğimiz konseptler alacağız

Capital Online

CAN ERSÖZ / TURGUT AYDIN HOLDİNG YÖNETİM KURULU ÜYESİ
Can Ersöz, finans kökenli bir profesyonel, 15 yıl Garanti Bankası'nda orta ve üst kademede çeşitli görevler aldıktan sonra 2004 yılında Turgut Aydın Holding'e transfer oldu. Grubun hızlı büyümeye geçtiği bir dönemde, ilk profesyonel yöneticilerinden biri olarak yönetim kurulunda görevlendirildi. Son 9 yıldır da Turgut Aydın Holding'de yapılacak yatırımlarda kritik rol oynayan Ersöz, "Turgut Bey'in deyimiyle tüm grupta para bana emanet” diyor, Son 10 yılda grubun kat ettiği yolu da şöyle özetliyor:

"Gruba katıldığımda sağlık sektöründe sadece Şişli Memorial Hastanesi vardı. Bugün Memorial Hastaneleri'nin sayısı 11 'e ulaştı. 2008 yılında 3 mağazalık English Home'u satın aldık. Şimdi sektörde lider konumda olan English Home, 154 mağazayla faaliyet gösteriyor, 2009 yılında aldığımız A101,300 küsur mağazaya sahipken şimdi 2 bin 200 mağazaya ulaşmış bir A101 var.”

Bu performansla özellikle son 5 yılda Türkiye'nin en hızlı büyüyen gruplarından biri olduklarının altını çizen Ersöz, bu büyümede krizlerin olumlu etkisi olduğunu ifade ediyor. "Örneğin son krizde English Home ve A101 'i aldık, Her iki şirket de o dönemde finansal sıkıntıdaydı. Kredibilitemizi kullanarak bu iki yatırımı gerçekleştirdik, Krizde yaptığınız yatırımların maliyeti daha düşük oluyor. Başarırsanız gruba ciddi değer katmış oluyorsunuz. Bundan sonra da bu tür fırsatları değerlendirmeyi düşünüyoruz” diyor.

Turgut Aydın Holding elindeki konseptleri önümüzdeki dönemde hızlı büyütmeye devam etmek niyetinde. Gelecek 5 yılda English Home'da toplam 500 mağazaya, A101 'de ise 5 bin mağazaya ulaşılması planlanıyor.Öte yandan grup yeni alımlara da devam edecek. Ersöz, bu konudaki planlarını şöyle açıklıyor: "Önümüzdeki 2-3 yılda büyütebileceğimiz konseptler alacağız. Hızlı gıda sektöründe yatırımlar düşünüyoruz. Girişimcilerin kurduğu 10-20 mağazası olan, büyüme potansiyeli yüksek ama finansal gücü olmayan konseptleri alıp onları hızla büyütebiliriz, Çünkü hızlı büyütmek bizim işimiz.”

2013’TE HEDEF 2 MİLYAR DOLAR
Geçtiğimiz yıl 1,5 milyar dolarlık ciroya sahip olan Turgut Aydın Holding, bu yıl 2 milyar doların üzerinde bir ciro hedefliyor. Grup yeme-içme sektörünün yanında gayrimenkulde yeni yatırımlar planlıyor. Son olarak denizcilik sektörüne giriş yaptıklarını hatırlatan Ersöz, "Bu alanda şu anda alım fırsatı var, Dünya piyasalarında görünen fiyatlar çok düşük, Düşük fiyattan bir portföy oluşturmak gibi bir düşüncemiz bulunuyor” diye konuşuyor.

Zirveyi hadefliyorum

Capital Online

BÜLENT AKAR / YEMEKSEPETİ CTO'SU
Bülent Akar, Yemeksepeti'nde hem yemeksepeti,com'un hem diğer birimlerin teknoloji ve iş geliştirmesinden sorumlu. Yemeksepeti, son dönemde yurtdışında özellikle yakın coğrafyada büyümeye odaklandı. Akar da şirketin bu stratejisini hayata geçirmede en kritik rolü üstlenen lider konumunda. Şu anda KKTC, Katar, Umman ve Birleşik Arap Emirlikleri'nde bulunan şirket Ortadoğu ve Kuzey Afrika'da büyümek istiyor. Akar, Yemeksepeti'nin iş modelinin bu bölgelerde hızla büyümeye çok uygun olduğunu söylüyor. 10'dan fazla yeni ülkeye girme planı yaptıklarını ifade eden Akar, şöyle devam ediyor: “Yurtdışında foodonclickcom markasıyla büyüyoruz. Yurtdışında büyüme teknoloji anlamında önemli zorluklar içeriyor. Her ülkenin dinamiklerine uygun müşteri deneyimi yaratmak gerekli, işimiz hizmet olsa da aslında teknoloji şirketiyiz, Bu süreci yönetmek işimin en önemli kısmı.“

Akar, kullanıcı deneyimini üst seviyeye çıkaracak pek çok projenin de gündeminde olduğunu belirtirken, “Yemekle ilgili bir ekosistem oluşturmaya çalışıyoruz. Lokum,com, papyon,com, irmik,com adlı sitelerimizle de tüketicinin farklı yeme içme taleplerine online yanıt veriyoruz. Türkiye'de 35 milyon Internet kullanıcısı var, internetten alım yapan 8 milyon kişi var, Yemeksepeti kullanan kişi sayısı 2 milyon, Amacım bu kitleyi genişletmek“ diyor. 2013 ve sonrasında büyümenin mobil taraftan geleceğine de dikkat çeken Akar, “Şu anda her 5 siparişten 1 'i mobilden geliyor. 2015'te mobilden alınan siparişler web'i geçecek“ diyor, Akar, kariyer hedefini ise şöyle açıklıyor: “Bir teknoloji şirketinde en üst düzey yönetici olmak istiyorum.“

Düğmeye bastık hızlı büyüyeceğiz

Capital Online

EROL KAYNAR / Eksen Group Yönetim Kurulu Başkanı
Erol Kaynar, eğlence sektörünün duayen isimlerinden. 40 yılı aşkın süredir sektörde faaliyet gösteriyor. Birçok işletmeye hayat veren Kaynar, bugün yönetim kurulu başkanlığını yaptığı Eksen Group çatısı altında Sortie Club, Salomanje, Limoncello, Cento per Cento, Kalamata ve Ghetto'da toplam 500 çalışan ile 17 milyon dolarlık bir ciro yaratıyor. Uzun yıllardır sektörde hep adımlarını sağlam atarak ilerleyen Kaynar, son bir yıldır gruba önemli bir dönüşüm yaşatmanın hazırlıkları içinde. Bu dönüşüm kapsamında gruba profesyonel yöneticiler atayan ve altyapı olarak da daha büyük adımlar atmak konusunda kritik hamleler gerçekleştiren Kaynar, “Büyüme planlarımızı yaptık, Bundan sonra var olan konseptlerimizi çoğaltacağız. Düğmeye bastık, birkaç tane anlaşmayı yapmak üzereyiz, Eski ama genç, atılımlara hazır bir şirketiz. Bundan sonraki büyümemiz geçtiğimiz yıllarla karşılaştırılmayacak kadar yüksek olacak” diyor. Eksen Group'u büyütecek ilk anlaşmalardan biri. Fransız Fauchon'un Türkiye'ye getirilmesi, Bir yıllık bir görüşmenin sonrasında markayı Türkiye'ye getirmeyi başardıklarını belirten Kaynar, “5 yıl içinde minimum 4 şube açacağız. Farklı yeni restoranlar ve konseptler de olabilir” diye konuşuyor.

Bugüne kadar büyümede hep temkinli hareket eden Eksen Group'un şimdi büyümede hızlanma kararı almasında, sektörün geldiği konum etkili olmuş görünüyor. Türkiye'de yiyecek içecek ve eğlence sektörünün Avrupa düzeyinin bile üstüne çıktığını ifade eden Kaynar, son dönemde büyük grupların bu alanda yatırım yapmasıyla sektörün cazibesinin arttığını söylüyor. “Böyle olunca sektöre yatırım yapan fonlar da otaya çıkmaya başladı, Sektörün geleceği oldukça parlak görünüyor” diyor.

Eksen Group'a da çok sayıda fondan satın alma ve ortaklık teklifi gelmiş. Ancak Kaynar, şimdilik kendi kaynaklarıyla ilerlemek taraftarı, Bu konudaki yaklaşımını şöyle anlatıyor: “Biz ölçek olarak bir yere kadar geldik, Hala gelişimini devam ettiren ve atılım içinde olan bir grubuz. Büyüyoruz, özkaynaklarımızla büyürken kendimize yetiyoruz. Ortaklığı belli hedeflerimizi gerçekleştirdikten sonra düşünebiliriz.”

DOĞUŞ’UN VARLIĞI MUTLU EDİYOR
Sektörün en eski isimlerinden biri olarak Erol Kaynar, son 10 yılda eğlence sektöründe kurumsallaşma yönünde ciddi adımlar atıldığını anlatıyor. Bu adımların kendilerini nasıl etkilediğine yönelik görüşlerini, “Eskiden bu işi yapanlar çok itibar görmezdi. Şimdi Doğuş Grubu gibi büyük gruplar bu işin içinde, Bundan mutlu oluyorum. En azından benimle aynı işi yapan müthiş bir grup var. Bu durum pazarın kalitesini artırıyor, geliştiriyor. profesyonelleştiriyor. Rakip olarak çok iyi bir grup sizinle yarışıyor” sözleriyle dile getiriyor.

İlkleri gerçekleşritmeye devam ediyorum

Capital Online

GÜLAY DİNDORUK / FİLLİ BOYA PAZARLAMADAN SORUMLU GENEL MÜDÜR YARDIMCISI
Gülay Dindoruk'u kariyerinde bulunduğu noktaya getiren en önemli hamlesi, enerji sektöründen inşaat ve yalıtım sektörüne geçmesi oldu. Dindoruk, daha önce küçük bir sektör olan yalıtımın bugünkü dev büyüklüklere ulaşmasında en fazla emeği geçen isimlerden biri. Dış cephe ısı yalıtımı sektörünü oluşturan isimlerden biri olan Dindoruk, “Bugün yalıtım sektörünün büyüklüğü 3 milyar dolara ulaştı" diyor.

Dindoruk, bugün Filli Boya'da boyanın tüketicilerin hayatına renk katan bir ürün olması için çalıştığını söylüyor. “Şu an çok yeni olarak bu pozisyondayım. Gelişen bu sektörün önemli bir pazarlama yöneticisi olarak sektöre imzamı atmak istiyorum" diyen Dindoruk, kariyer hedefini de bu sözlerle özetliyor. Dindoruk, gündeminin önemli maddelerini ise şöyle paylaşıyor: “Renk ve enerji verimliliği konularındaki uzmanlığımızla Türkiye'de bu konularda gündem oluşturmaya çalışıyoruz.

Hem bilimi hem trendleri işin içine katıyoruz. Görme ve renk ile görme ve ışık ilişkisini anlamak için CERN'i ziyaret ettik. Bu anlamda bir ilke imza attık. Sektörde her zaman ilkleri hayata geçiren şirket olma iddiamızı sürdürmeye gayret ediyoruz. Müşteri memnuniyeti ise en önemli odağım."

Çift haneli büyümeyi sürdüreceğiz

Capital Online

HASAN ALEMDAR /Türk Henkel CEO'su
Türk Henkel CEO'su Hasan Alemdar, tam 22 yıld��r kurumda çalışıyor. Kendisiyle ilk olarak CEO'luk koltuğuna oturduğunda, yani bundan bir yıl önce tanışmıştık. O dönem yaptığımız görüşmede hedeflerini paylaşmış, Henkel'deki gündemini anlatmıştı. Bir yıl aradan sonra biraraya geldiğimizde de aradan geçen zamanı ve bu yılki gidişatı konuştuk.

Özetle Alemdar, son birkaç yıldır Türk Henkel'in Türkiye'de çok başarılı bir performans ortaya koyduğunu söylüyor. 2011 yılında yüzde 22,2012'de ise yüzde 12 büyüdüklerini, bu yılın sonunda yine çift haneli bir büyüme rakamı yakalayacaklarını belirtiyor. Bu performansla da Henkel yapısı içinde Türkiye'nin rolünün giderek önem kazandığına değinen Alemdar, “Henkel'e en fazla büyüme ve satış getiren ülkelerden biriyiz. 80 ülke arasında Henkel'in 10'uncu büyük pazarıyız. Gelişmekte olan ülkeler arasında da en büyük ilk 5 içindeyiz. Son 10 yıla baktığımızda aslında Türkiye'de keskin bir yükselişimiz var. Kişisel bakım kısmımız 7,5 kat, çamaşır ve ev bakım ürünleri 5 kat, yapıştırıcı teknolojileri 3 kat büyüdü, Çok iyi gidiyoruz” diyor.

Büyümelerinde Türkiye'nin performansının yanında Türk Henkel'in yenilikçilik konusundaki atılımları da etkili olmuş görünüyor. 2012 yılında cironun yüzde 26'sının son 3 yılda portföye giren yenilikçi ürünlerden geldiğini ifade eden Alemdar, “içinde bulunduğumuz pazarlarda son yıllarda pazardan daha fazla büyümemizin ve pazardaki payımızı artırmamızın nedeni bu” diye konuşuyor. Bu yılı da çift haneli büyümeyle kapatmaya hazırlanan Türk Henkel, önümüzdeki dönemde ise cirosunu yine katlayarak ilerlemeyi hedefiyor. Alemdar, bu konudaki yol haritalarını şöyle açıklıyor:

“Henkel'in 2016 yılı için global olarak kendisine koyduğu hedefi, toplam cirosunu 20 milyar Euro'ya ulaştırmak. Bunun da 10 milyar Euro'sunun gelişmekte olan ülkelerden gelmesini sağlamak. Bu ülkelerin ilk 5'i içinde Türkiye de bulunuyor. Dolayısıyla Henkel'in bizimle ilgili çok ciddi beklentisi var. Önümüzdeki 4 yılda çift haneli rakamlarla büyüyeceğiz. Türkiye'de kişisel bakım alanında ciromuzu 2'ye katlayacağız.”

“YIL HAREKETLİ BAŞLADI”
Türk Henkel, 2013 yılına hareketli bir giriş yaptı. Şirket ilk olarak merkez ofisini yeni bir binaya taşıdı. Ayrıca bu yıl 50'nci yılı kutlamalarını da yeni yerinde gerçekleştirdi. 50'nci yıllarında bu değişikliğin tesadüf ama anlamlı olduğunu belirten Alemdar, 50 yılın şirket için önemini de şöyle açıklıyor: “Geçtiğimiz 50 yılda Türk Henkel önemli işler başardı. ilk yumuşatıcı, ilk sıvı bulaşık deterjanı gibi birçok ürünü üretti. Yaptığımız yatırımlarla bizi tatmin eden bir 50 yıl oldu. Ancak şimdi önümüzde daha iyisini yapmamız gereken, bizim açımızdan zorlayıcı yıllar geliyor.”

İnovasyon odaklı lider

Capital Online

MEHMET KARAMOLLAOĞLU / TÜRK HENKEL GÜZELLİK VE BAKIM PAZARLAMA DİREKTÖRÜ
Mehmet Karamollaoğlu, ABD'den Avrupa'ya dünyanın en önemli tüketici pazarlarında farklı sektörlerde çok önemli tecrübeler edinen bir isim. Kariyeri boyunca pek çok başarılı lansmana ve markaya pazar payı kazandıran çalışmaya imza atan Karamollaoğlu, Henkel'in Almanya'daki merkez ofisinden geldi. Türkiye'de Henkel'in güzellik ve bakım kategorisindeki saç boyasından şampuana, deodorantlardan kuru şampuana onlarca kategorisinden sorumlu. Bugün gelişen ve büyüyen Türkiye pazarında bulunmaktan dolayı çok mutlu olduğunu söyleyen Karamollaoğlu, “Türkiye tüm dünya için yükselen bir yıldız. Çalışmak için en heyecanlı pazarlardan biri" diyor.

Pazarın büyüme potansiyeline ilişkin çarpıcı rakamlar veren Karamollaoğlu, şöyle devam ediyor: “Kozmetik pazarı Türkiye'de her yıl yüzde 14-15 bandında büyüyor. Türkiye'de kozmetik penetrasyonları hala çok düşük. Avrupa'da deodorant penetrasyonu yüzde 72, Türkiye'de yüzde 28. Anti aging krem penetrasyonu Almanya'da yüzde 40, Türkiye'de yüzde 10. Saç boyası penetrasyonu Avrupa'da yüzde 50'nin üzerinde Türkiye'de yüzde 26. Bu rakamlar Türkiye pazarının büyüme potansiyelini ortaya koyuyor."

2013 sonunda pek çok kategoride liderlik hedefleyen Karamollaoğlu, başarı hedeflerini ise şöyle ifade ediyor: “Kişisel bakım, kozmetik sektörü çok dinamik. Bu sektörde kalmak istiyorum. inovasyon benim için çok önemli. Henkel gibi ben de inovasyon kökenliyim. Pazarlamada da inovasyon odaklıyım. Bugün bir kozmetik mağazasında bir kadın ortalama 40 dakika geçiriyor. Satın alım kararını daha çok mağaza içinde veriyor. Biz de mağaza içi pazarlamaya ve iletişime çok önem veriyoruz."

Çoban'ın 1 milyar TL hedefi

Capital Online

ELİF ÇOBAN / Şölen CEO'su
24 yıl önce Gaziantep'te kurulan Şölen Çikolata, özellikle son yıllarda hızlı büyümesiyle dikkat çekiyor. Şirketin hızlı büyümesinde kurumsallaşma çalışmaları ve ürün gamıyla iç piyasaya yönelmesinin payı büyük. 7 yıl öncesine kadar tümüyle ihracat odaklı bir aile şirketi olan Şölen Çikolata, aynı dönemde ailede ikinci kuşak Elif Çoban'ın CEO'luğa gelmesiyle önemli bir değişim yaşadı. ODTÜ Ekonomi Bölümü'nden onur derecesiyle mezun olan Çoban'ın yönetiminde şirket hem kurumsallaşma hem yenilikçi ürünlerle iç piyasaya giriş kararı aldı.

Aradan geçen zamanda da Şölen, önemli bir büyüme performansı ortaya koydu. Geçtiğimiz yılı 541 milyon TL ciro ile kapattıklarını belirten Elif Çoban, her yıl çift haneli rakamlarla büyüdüklerini söylüyor. Sektörün yüzde 7 büyüdüğü bir yılda kendilerinin yüzde 32'lik büyüme performansı yakalamalarını da yenilikçi ürünlere bağlıyor.

Şölen için 2013 yılı da gayet iyi gidiyor. Yılı 650 milyon TL'lik ciro ile kapatmayı hedeflediklerini ifade eden Çoban, “Hızlı hareket eden, kazancının her kuruşunu yatırıma dönüştüren bir şirketiz. 2013'ü yeni kategorilere girmek için hazırlık yılı gibi görüyoruz. 2014 ise son yıllarda yaptığımız yatırımların sonuçlarını etkin bir şekilde alacağımız bir yıl olacak. Bundan sonraki ilk hedefimiz de ciromuzu 1 milyar TL'ye çıkarmak” diyor.

Her ne kadar ihracattan iç pazara yönelse de Şölen, güçlü ihracatçı pozisyonunu da koruyor. Özellikle kriz dönemlerinde ihracatçı olmanın kendileri için önemli bir avantaja dönüştüğünü açıklayan Çoban, 2012'deki 188 milyon dolarlık ihracat rakamını 2013 sonunda 220 milyon dolara çıkaracaklarını anlatıyor. “Bulunduğumuz pazarı daha yakından tanımak açısından ihracatımıza önemli katkısı olan yurtdışı ofislerimizi yapılandırmaya devam ediyoruz. Cezayir ofisimizi geçtiğimiz aylarda açtık, birkaç ay içerisinde de Dubai ofisimizi açacağız. Bunun yanı sıra 2013 yılı içerisindeki planlarımızda bir de Romanya ofisini açmak var” diyor.

160 MİLYON TL’LİK YATIRIM GELİYOR
Şölen yatırım anlamında oldukça aktif. Halihazırda Gaziantep'te 4, İstanbul'da da 1 tesis ile üretimini sürdüren şirket. Gaziantep'te 4. Organize Sanayi Bölgesi'nde entegre bir tesisin inşaatını tamamlamak üzere. 160 milyon TL'lik yatırım bedeli olan tesis tamamlandığında Şölen'in Gaziantep'teki 4 tesisi buraya taşınacak. Yeni fabrikalarının dünyanın alanındaki en iddialı tesislerinden biri olacağını belirten Çoban, “Bu konuda dünyanın en ileri teknolojisini getiren yatırımlar yaptık” diye konuşuyor.

İzmir'de bir bölge ajansı açacagız

Capital Online

REALİST BÜYÜME DRAFTFCB, Türkiye’nin önemli ajanslarından biri. IPG ve DRATFCB’nin Türkiye’deki varlığını büyüyerek devam ettirme konusunda kararlı olduğunu belirten ajansın başkanı Elif Onay, hedeflerinin müşteri sayısını artırmak ve her zaman ses getiren işler yapmak olduğunu söylüyor. Yılbaşından itibaren de bu konuda önemli gelişmelerin olduğunu anlatıyor. “Örneğin Doğtaş, Adel Faber-Castell, Pastel, Euromaster ve Suzuki markaları yeni iş ortaklarımız oldu. Şu anda 3-4 ayrı konkur ve ajans seçimi süreçlerini devam ettiriyoruz” diye konuşuyor.

KADROLAR GENİŞLİYOR Ajans, bu yıl genişleyen müşteri portföyünün gerektirdiği oranda kadrolarını büyütme ve yenileme programı da uyguluyor. Önay, bununla ilgili olarak kreatif ve müşteri ekiplerinde çalışacak yetenekli genç iletişimcileri de takımlarına aldıklarını söylüyor.

DAHA BÜYÜK DEĞER DRAFTFCB, büyüme yolculuğunu İstanbul’la sınırlandırmak niyetinde değil. Ege Bölgesi’nin gittikçe artan önemini göz önüne alarak yıl sonuna kadar İzmir’de bir bölge ajansı açmayı planlıyor. Önay, yeni ajansın çalışmalarını hızla sürdürdüklerini, bu yeni oluşumla birlikte sektör için daha büyük bir değer yaratmayı istediklerini açıklıyor.

Türkiye'yi teknoloji merkezi yapacak

Capital Online

ORHAN AKBULUT / Atos Yönetim Kurulu Başkanı
Atos, BT çözümleri alanında dünyanın lider şirketlerinden biri. Toplam 48 ülkede 74 bin çalışanıyla 8,5 milyar Euro'yu aşan bir ciro yaratan Atos'un ana faaliyet alanı, büyük veri ve bulut bilişim çözümleri, sistem entegrasyonu, ödeme sistemleri, kurumsal sosyal ağlar, büyük spor etkinlikleri ve akıllı şebekeler. Şirketin BT hizmetleri konusundaki güçlü konumunun en büyük kanıtı da olimpiyatlar için geliştirdiği BT altyapı sistemleri, 1990'lı yıllardan bu yana Türkiye'de faaliyet gösteren Atos, burada da önemli bir pozisyona sahip, BT çözümleriyle finans, kamu, enerji, telekom ve endüstri sektörleri başta olmak üzere farklı dallardan müşterilere hizmet verdiklerini belirten Atos Yönetim Kurulu Başkanı ve CEO'su Orhan Akbulut, Türkiye'de en güçlü faaliyet alanlarından bir diğerinin de çağrı merkezi hizmetleri olduğunu söylüyor. “İstanbul'da 2, Düzce'de 1 operasyon merkezimiz var, Son olarak Ordu'da açılan yeni çağrı merkezimizle birlikte operasyon merkezi sayımızı 4'e yükselttik, Özellikle çağrı merkezi alanında yeni yatırım için Anadolu'da uygun lokasyon arayışı içindeyiz. Bu yeni yatırımlarımızla birlikte şu anda 3 bine yaklaşan istihdam sayımız da hızla artacak" diyor.

Global bir şirket olma gücünü çağrı merkezi sektörüne taşımayı ve dış arama sağlayan bir şirket olmayı hedefleyen Atos, bu yılın sonunda çağrı merkezi alanında sunduğu hizmetleri globalleştirmeyi planlıyor. Akbulut, “Yabancı dilde çağrı merkezi servis ihracatında Türkiye'nin çok büyük rol oynayacağına inanıyorum" diye konuşuyor. Atos'un Türkiye planları büyük, Atos dünyasında Türkiye'nin önemli bir bilişim dünyası haline getirilmesi amaçlanıyor. “NATO gibi uluslararası önemli bir müşterinin projelerini Türkiye'den yapıyor olmanın yanı sıra Türkiye ve komşu ülkelerde gerçekleştirdiğimiz olimpiyat ve oyunların BT altyapı hizmetleri de bu hedefimize katkı sağlıyor" diyen Akbulut, bu konuda kat etmek istedikleri yolu da şöyle açıklıyor:

“AR-GE konusunda Avrupa Komisyonu tarafından finanse edilen projelerde İspanya ile beraber birlikte çalışmaya başladık, Bu tarz çalışmalarımızı artırmayı hedefliyoruz, Devletin de şu anda hizmet ihracatını daha fazla desteklemekle ilgili çalışmaları var, Özellikle çağrı merkezleriyle ilgili yeni teşvik çalışmaları bulunuyor, Bunlar da bir araya geldiği zaman Türkiye'nin uluslararası bilgi teknolojileri pazarında büyümesi ve bir merkez haline gelmesi söz konusu, Tabii ki amaç Hindistan gibi olmak değil, Katma değerli, daha çok danışmanlık içeren konularda ciddi bir istihdam oluşturabilmek ve dış ticaret açığını da dengeleyebilmek açısından BT'nin önemli bir alan olacağı düşüncesindeyiz."

KOŞARAK BAĞIŞ TOPLUYOR
Orhan Akbulut için spor hayatın olmazsa olmaz parçası. Özellikle koşuda iddialı olan Akbulut, sporu sosyal sorumlulukla birleştiriyor. Atos çalışanlarından oluşan “Adım Adım" adını taşıyan bir oluşumla farklı maraton yarışlarına katılıyor. “Bu organizasyonlarda hem sağlık ve keyif için koşuyoruz hem TOFD, TEGEV, Koruncuk Vakfı, AKUT, Tema Vakfı gibi değerli STK'lar için bağış topluyoruz" diyor.

KOBİ'lere özel marka yarattı

Capital Online

15’İNCİ YILINDA Açıkhava reklamcılığının önemli markalarından Ströer Kentvizyon, 1998 yılında ilk önce Ankara’yı modern reklam üniteleriyle tanıştırarak açıkhava sektörüne girdi. Bugün 15’inci yılını kutlayan şirket, Ankara’nın yanı sıra İstanbul, Bursa ve İzmir’in de olduğu Türkiye genelinde 25 merkezde 45 bini
aşan reklam yüzüyle faaliyet gösteriyor.

YENİ OLUŞUM Ajans, 15’inci yılına özel yeni oluşumları hayata geçiriyor. Bunlardan en önemlisi, Ströer Semtvizyon markası. Ströer Kentvizyon Yönetim Kurulu Başkan Vekili Gülçin Ulutürk, Semtvizyon’un küçük ve orta ölçekli şirketlere açıkhava reklamı hizmeti vermek için kumlan bir ajans olduğunu söylüyor.

UZUN VADELİ “Semtvizyon, KOBİ’lere açıkhava reklamlarıyla müşterilerine doğrudan ulaşma, markasına yatırım yapma, müşteri sayısını artırma, müşterileri iş yerine yönlendirme, kampanyalarını duyurma ve doğru noktada tanıtarak iş hacmini büyütme olanağı sağlıyor. Semtvizyon’un ayrıştırıcı özelliği, reklam yatırımlarının uzun vadeli olması. Markalara en az 6 ay kiralama yaparak uzun vadede daha fazla bilinirlik kazandırıyor” diyor.

Bir kurumun geleceğini oluşturmak

Capital Online

Sonuçta bir futbol kulübü de olsa, işin meyvesi futbol oyunu da olsa işin temeli aynı gerçeklere dayanıyor. Bir yetenek yönetimi, organizasyon, liderlik, geleceğe hazırlık, inovasyon ve pazarlama, tıpkı iş dünyasında olduğu gibi futbolun da tam merkezinde yer alıyor.

Harvard Business School’da profesör olan Anita Elberse, bu gerçeği ortaya koymak ve önemli ölçüde de Manchester United ile onun efsanevi menejeri Alex Ferguson’un başarısını anlamak için bir çalışma yapmış. 2012’de gerçekleştirdiği çalışmanın sonuçlarını da “vaka analizi” haline getirmiş. Uzun bir çalışmada benim dikkatimi çeken, Sir Alex Ferguson’un işin başına geldiği yıl gördüğü tablo, saptamaları ve aldığı ilk önlemler oldu.

Sir Ferguson, 1986 yılında işe başladığında kulübün geleceğini yaratmak için iki önemli “mükemmellik merkezi” oluşturmuş: “Gelecek vaat eden çocuklar” ile “Bunları takip edecek ve bulacak olan yardımcı takım.”

Bu ekibin bulduğu ilk yetenek David Beckham olmuş. Ardından 13 yaşındaki Ryan Giggs gelmiş. Paul Scholes ve Gary Neville de aynı ekip tarafından keşfedilmiş. Anita Elberse’e bu dönemi anlatan Sir Ferguson’un şu saptamaları benim dikkatimi çekti:

- Manchester United’a geldiğimde kulübü yeniden kurmayı, aşağıdan yukarıya yaratmayı düşündüm. Birlikte büyüyecek ve gelişecek futbolcular, ortak hedef ve bir ruh kazandırmak için
bu önemliydi.
- Göreve başladığımda takımda 24 yaş altı sadece 1 oyuncu vardı. Manchester United gibi bir kulüpte bunu hayal edebiliyor musunuz? Gençlere odaklanmanın kulübün tarihine yakışacağını biliyordum. Bu nedenle önceliğimi gençlerden oluşan bir yapıya verdim.
- Yeni atanan teknik direktörlerinin yüzde 99’u, görevlerini sürdürebilmek için kazanmak zorunda olduklarının farkındadır. Bu nedenle hemen deneyimli oyuncuları takıma dahil ederler. Futbolun böyle bir gerçeği var ve bazı takımlarda 3 maç kaybettiğinde görevin de sona erer.
- Bir maçı kazanmak sadece kısa vadeli kazançtır. Sonraki maçı kaybetmeniz de mümkündür. Ancak, bir kulübü yaratmak kazanmaktan daha fazlasını, istikrarı ve tutarlılığı da beraberinde getirir. Bu sayede, yani gençleri geliştirme çabalarımız sonucunda 1990 ve 2000’lerde çok daha fazla başarıya ulaşabildik. Yetiştirdiğimiz genç oyuncular kulübümüzün ruhu haline geldi.
- 3 seviyede oyuncuları belirledik: 30 ve 30 yaş üstü ki bu kabaca 23-30 yaş oluyordu, 30 yaş altı ise programa katılıyordu. Fikir şuydu: Genç oyuncular gelişiyordu ve daha yaşlı olanların oluşturduğu standartları onlara anlatmaya çalışıyorduk. Her ne kadar ben bunu çürütmeye çalışsam da başarılı takımın 4 yıl kadar bir zamandan sonra sona ereceğini ve bu zaman diliminden sonra değişikliğe ihtiyaç duyulacağına inanıyordum. Bu nedenle takımı 3 ya da 4 yıl gözlemliyor, daha sonra değişim yönünde kararlar veriyorduk.

Yaratıcılığını nasıl besliyor

Capital Online

ÇALIŞTIĞI MARKALAR
Manajans İnteraktif İletişim Direktörü Emre Süvari, reklam sektörünün en hızlı gelişen ayağı olan interaktif reklamcılıkta söz sahibi bir isim. 4 yıldır Manajans’ta bugünkü görevini yürüten Süvari, şimdiye kadar 4i London, Make Fresh Media, Publicis Yorum gibi ajanslarda ve Befunky isimli bir internet girişiminde önemli görevler üstlendi, çok sayıda büyük markaya hizmet verdi.

ÖNE ÇIKAN İŞLER Londra’da Virgin Radio, Virgin V-Shop, Royal Mail, Tele Ware gibi markalarla Türkiye’de Turkcell, Shubuo, Garanti Bankası, Bonus, Autoban212 gibi marka ve müşterilerle çalıştı. Mixx’te 3 ödül birden alan Ülker Çikolatalı Gofret için hazırlanan “Türkiye’nin Gofreti” projesiyle 2 yıldır süren, gençleri markanın aktif yöneticileri haline getiren Gnçtrkcll kampanyaları da onun öne çıkan işleri arasında...

TRENDLERİ KEŞFETMEK İÇİN Rekabetin çok yoğun olduğu bir sektörde imza attığı başarılı kampanyalarla adından söz ettiren Süvari’nin yaratıcılığını nasıl beslediğine gelince. Öncelikle Contagious Magazine ve Wired onun okumaktan en zevk aldığı dergiler. Online olarak da Mashable, Google Creative Sandbox gibi kaynaklardan beslendiğini söyleyen Süvari, “Bir süre sonra mainstream olacak trendleri erkenden keşfedebilmek için 9GAG, 4Chan gibi sözlüklerin derinliklerinde gezmek zaman zaman ufuk açıyor” diyor.

Görmediğimizi gören, sormadığımızı soranlar lazım

Capital Online

Dünyanın en başarılı şirketlerinden ve alanında çığır açan girişimlerden Priceline’ı bilirsiniz, Kullanıcılarına uçak bileti başta olmak üzere seyahat/turizm odaklı ucuz olanaklar sunmayı amaçlayan bir şirkettir. 1997 yılında fiziki olarak, 1998’de de online olarak hizmete başlayan şirketin piyasa değeri 50 milyar doları geçiyor. Bu önemli şirketin kurucusu ise Jeff Hoffman... Şu anda şirketin ortağı olan, günlük yönetimden çekilen Hoffman, başka yeni girişimlerle ilgileniyor ve girişimcilik sistemi içinde çeşitli gönüllü çalışmalarla danışmanlık yapıyor.

Türkiye’ye geldiğinde kendisiyle tanışma ve dinleme şansını yakalamıştım. Bir sabah kızımı okula bırakırken Hoffman’ın anlattıkları aklıma geldi. Biraz zor olsa da çok sayıda şirketin bu tip bir yaklaşımdan yararlanacağını düşündüm.

SORU SORANLARIN GÜCÜ
Bir gün Jeff Hoffman ofise gidiyordu ve yanında kızı da vardı. Bir süre sonra arabanın tabanına döşenmiş halıyı gösterip sordu: “Bu nedir?" Hoffman, “halı” yanıtını verdi ama kızının sorusu devam ediyordu: “Nasıl yapılıyor, biliyor musun?” Ama baba bu konuda ciddi bir bilgiye sahip değildi. O nedenle olumsuz karşılık verdi. Bu küçük kızı memnun etmemişti ki babasının suratına tuhaf tuhaf baktı.

Bir süre süren sessizliği yeni bir soru bozdu. Kızı bu kez arabanın camına “tık tık” diye vurmuş, sonra da merakını ortaya koymuştu: “Bu camın nasıl yapıldığını biliyor musun?” Hoffman bu kez rahatladı: “Isıtıp şekillendirilerek bu hale getiriliyor.” Ama kızın merakı hiç bitmiyordu. “Peki baba neden ısıtılıyor” diye ekledi. Babanın yanıtı yine olumsuzdu ve kızının yüzünde yine “Nasıl olur” diye özetlenebilecek bir bakış vardı.
Yol boyunca sorular devam etti. Kızı, arabadaki birçok parçayı ve aksesuarı gösterdi, benzer sorularla merakını gidermeye çalıştı.

Örneğin bir keresinde, arabanın arka ve ön bölmesini birbirine bağlayan parçanın adını sordu. Babasından, “Adını bilmiyorum” yanıtını alınca, “Adı olmayan şey nasıl yapılır” karşılığını aldı. Jeff Hoffman hakikaten şaşırmıştı: “Her seferinde şaşırıyor ve bu ne tuhaflık gibi bakıyordu. Düşündüm haklıydı. Beni bilgisiz, aptal gibi görüyordu. İş yerine geldik, her gün çalışanların kullandığı cihazlardan birini gösterip bu ne işe yarar diye sordu. Bunu da bilmiyordum. Kızımın komiğine gitmişti.
Yemek yemek için kantine gidince çalışanlardan birini çağırdım. Bu sefer ben ona ne işe yarar diye sordum. Çalışan da bilmiyordu. O anda teknolojinin kullanmadığımız ya da ne amaçla kullandığımızı bilmediğimiz pek çok araç gerecin hayatımıza doldurduğunu ve bizim onlardan gerektiği gibi yararlanamadığımızı fark ettim. Dışarıdan bakan insanların yaşları ne kadar küçük olursa olsun göremediğimiz çok şeyi görebildiklerini, bizim sormadığımız soruları sorduklarını anladım.”

Bu yemekten sonra Jeff Hoffman çalışanlara şu mesajı verdi: “Herkes her cuma ofise çocuklarını getirecek, onların soru sormalarını sağlayacak... ” Hoffman, bu yeniliğin şirkete ciddi katkı sağladığını, çalışanlarla iletişimdeki başarının yanı sıra bol bol soru sormalarına, akla gelmedik konulara odaklanmalarına katkı yaptığını anlatmıştı. Ne kadar uygulanabilir, bilmiyorum. Ama gerçekten de dışarıdan bakanlar, özellikle de çocuklar gibi saf bakanlar farklı soru sorabiliyor. Dikkate almakta yarar var sanki.

Durgunluk derinleşti

Capital Online

AŞAĞI YÖNLÜ REVİZYON
Reklam sektörü, bu yıla ciddi büyüme hedefleriyle başlamıştı. Ancak son birkaç ayda hem siyasal hem ekonomik gelişmeler sektörü doğrudan etkiledi. Bu etkileri özellikle sektörün hızlı büyüyen ajanslarının büyüme planlarını aşağı yönlü revize etmelerinden de görüyoruz. Örneğin kurulduğu günden itibaren kesintisiz büyüyen Youth Republic, 2013 için yüzde 35 civarında büyüme hedefiyle yola çıkmıştı.
ÖNEMLİ DÖNÜŞÜM
Ancak ajans başkanı Serhat Gürcü, yılın sonunda yüzde 35’e ulaşmanın mümkün olamayacağını, en fazla yüzde 25 büyüyebileceklerini belirtiyor. Bunun nedenini de şöyle açıklıyor: “Yaz aylarında yaşanan sektörel durgunluk, bu yıl daha derin oldu. Tüm ajanslar gibi bizi de etkiledi.” Bu yıl Youth Republic için önemli bir dönüşüme de sahne oluyor. Kendilerini gençlik ajansı olarak konumlandırdıklarını belirten Gürcü, bu konumlandırmaya uygun olarak tüm süreçlerin birleştirilmesi ve yaratıcı ekibin buna uygun olarak yeniden yapılandırılması ihtiyacının doğduğunu anlatıyor.
YURTDIŞI PLANLARI
"Bu yıl en önemli gündem maddem, ajansın tamamını entegre çalışır hale getirmek, kreatif ekibi yeniden yapılandırmak ve tüm süreçleri dijitalleştirmek oldu. Bundan sonraki aşamada dijitalde büyümeye devam etmek ve yurtdışına açılma yolunda adımlar atmaya odaklanacağız” diyor.

Kişisel bakım alışkanlıklarımız yetersiz

Capital Online

Geçtiğimiz ay Unilever Türkiye Ev ve Kişisel Bakım, Pazarlama Başkan Yardımcısı Şükrü Dinçer’den ve The Future Laboratory CEO’su Chris Sanderson’dan kişisel bakım sektörü hakkında bilgi aldım. Kişisel bakım pazarı dünyada 240 milyar Euro’luk bir hacme erişmiş durumda. Türkiye’de pazar henüz 2 milyar Euro civarında. Dolayısıyla gidecek çok yolumuz var.

DİŞ BAKIMINDA SINIFTA KALDIK
Ülkemizdeki kişisel bakım alışkanlıkları gelişmiş ülkelerin çok gerisinde. Pazarda çok fazla ürün var. Tüketicilerin ürünlere karşı sadakati düşük. Diş bakımıyla ilgili rakamlar özellikle çok kaygılandırıcı. Ülkemizdeki her üç kişiden bir tanesi dişlerini günde bir kez bile fırçalamıyor. Bunun sonucunda, ülkemizin DMF endeksi yani ağızdaki çürük, eksik ve dolgulu diş oranı 5,2 gibi çok yüksek bir noktaya gelmiş durumda. (Bu rakam Avrupa’da sadece 1,4 -1,6 arasında)

SİGNAL'İN SOSYAL SORUMLULUK PROJESİ
Signal, Dünya Diş Hekimleri Birliği (FDI) ve Türk Diş Hekimleri Birliği ile “Ağzına Sağlık Türkiye” projesinin yanı sıra “Sağlığı Geliştiren Okullar” projesini yürüterek bu derde çözüm getirmeye çalışıyor. Türkiye’deki ağız sağlığı profilinin saptanmasını hedefleyerek ve ağız sağlığının genel sağlığa olan etkilerini ortaya koymaya çalışıyor. Ağırlıklı olarak doğu bölgemizdeki yer alan 11 ilde 100 bin çocuğa ulaşmayı hedefliyor.

KADINLAR DÜRÜSTLÜK İSTİYOR
The Future Laboratory CEO’su Chris Sanderson ve Unilever Türkiye Ev ve Kişisel Bakım, Pazarlama Başkan Yardımcısı Şükrü Dinçer, kadın tüketicilerdeki değişime de dikkat çekiyor. Önümüzdeki dönemde, kadınların bedenlerine daha fazla zaman ve para harcayacaklarını belirten Sanderson ve Dinçer, “wellness” pazarının 2017’de 759 milyar Euro (2,05 trilyon TL) değere ulaşacağını öngörüyor. Sanderson ve Dinçer’e göre, kadınlara yönelik iletişimde başarılı olmanın temel koşulu onlara kulak vermek ve her koşulda “dürüst”, “samimi ve “güvenilir” olmak.
ALDATANI AFFETMİYORLAR
Kadınlar kendilerine verilen sözlerin tutulmamasından nefret ediyor. Onları kandıran kuruluşları bağışlamıyorlar. Kadınlar alışveriş kararlarında, başka kadınların tavsiyelerine büyük önem veriyor. Bu açıdan, pazarlamacılar için beğenilerin paylaşıldığı sosyal ağlar büyük bir önem taşıyor. Örneğin, Euromonitor International verilerine göre Pinterest’in 70 milyonu aşkın üyesinin yüzde 80’i kadınlardan oluşuyor.

Çalkantılı ortamlarda bankalar

Capital Online

Herkes, önümüzdeki haftalarda ABD merkez bankası FED’in alacağı politika kararlarına endekslenmiş durumda. FED’de komite üyelerinin, eyaletlerin FED başkanlarının yaptıkları açıklama ve görüşler bile piyasaları daha da heyecanlandırmaya yetiyor. Bu da çalkantılı bir finansal ortam yaratıyor.

ABD ekonomisinin daha iyiye gittiğine işaret eden göstergeler açıklandıkça FED’in varlık alımlarıyla piyasalara sunduğu büyük likiditenin, önümüzdeki kısa dönemde yavaşlayacağı, kısılacağı ve faizlerin yükseleceği öngörülüyor. Bu beklentinin ne zaman gerçekleşeceği, zamanlaması ise her uzmana göre değişiyor.

Bunun yanında AB’nin lokomotifi olan Almanya’da Merkel’in büyük başarıyla seçimden çıkması ve ekonomik büyümenin yüzde 0,7 olarak açıklanması, gelişmiş ekonomilerin resesyondan çıkmakta olduğuna dair inancı kuvvetlendiriyor.

Yatırımcılar ve uluslararası piyasalardaki likidite, bugüne kadar gelişmekte olan ülkelere yaptığı yatırımların yönünü, daha sağlam ve iyi getiri sağlayacağına inanarak gelişmiş ülkelere doğru çeviriyor. Sonra FED’den bekledikleri tahvil alımlarının durdurmaması üzerine tekrar gelişmekte olan piyasalara dönmeye çalışıyorlar. Likidite önce gelişmiş ülke piyasalarına akmaya başlıyor. Bu da gelişmekte olan ülke ekonomilerinden dolar ve Euro çıkışlarını hızlandırıyor. Sonra da FED kararları sonucu yeniden gelişmekte olan ülkelere yönelmeye başlıyorlar. Tam belirsiz, çalkantılı ortam.

Küresel ekonomideki bu değişiklik, gelişmiş ülkelerdeki döviz kurlarının ve faizlerin yükselmesine yönelik baskıyı artırıyor. Hem de dayanılmaz bir güçle...

Türkiye ekonomisi ve para piyasaları da bu gelişmelerden nasibini alıyor. Küreselleşmenin ortasında bir ülke olarak çalkantılı ortam, ülkemizde ekonomi ve iş çevrelerini geriyor, tansiyonu yükseltiyor.

TL, dolar ve Euro sepetine karşı değer kaybediyor. İlk günlerde yanlış değerlendirme yaparak bunun iç siyasi ve ekonomik gelişmelere bağlayan çevreler, artık uluslararası piyasaların baskılarını daha iyi anlıyor. Merkez bankasının başkanı faizlerin artırılmayacağı işaretini verirken piyasalar durulmuyor. Uluslararası finans piyasalarındaki çalkantılı ortam, etkisini gelişmekte olan ülkelerin hemen hepsinde gösteriyor.
Böyle ortamları geçmiş dönemlerde pek çok defa yaşadık. Bu gerilimli ve çalkantılı piyasaları gördük ve bankacılar olarak o dönemlerde çok büyük gerilim altında çalıştık. Hepsinden yüzümüzün akıyla çıktık ama oldukça hırpalandık.

Bugün ülkemizin bankacılık sektörü, o günlerden çok farklı. Benim dönemimdeki zayıf oyuncular ve sektörü istismar eden bankalar, 20012002 ekonomik krizinde ayıklandı.

Bu çalkantılı ortamda, en güvenilir dayanağımız sağlam bankacılık sektörümüzdür. Gerilimleri yüklenebilecek, ekonominin çarklarının dönmesini aksatmadan sağlayabilecek güçte ve sağlamlıkta. Buradan banka yöneticilerini, BDDK’nın geçmiş ve bugünkü yöneticilerini kutlamak gerek.

Benim yönetici olduğum 1990’lı yıllarda, bankaların içine girdiği girdaplar, ekonomide çarkların dönmesini zorlaştırmıştı. Zora giren bazı bankalar, müşterilerinden kredileri vadesinden önce çağırmış, onları zora sokmuşlardı. Likiditelerini yönetemeyerek “overnight”, yani bir gecelik borçlandığı nakdi bile ertesi gün geri ödeyemeyen bankalar, sektör üzerine gölge düşürmüştü. Bugün böyle bir durum yok.

Akılsızca döviz riski alan, bir nevi kumar oynayarak kazanç elde etmek isteyen reel kesim de bu çalkantılı piyasalardan ve artan kurlardan büyük dayak yiyor.

En merak edilen konu ise ülkemizin ihtiyacı olan yabancı sermaye akışını sürdürüp sürdüremeyeceği. Herkes buna bakıyor. Bankaların yurtdışından sağlayarak ekonomimize kazandırdıkları bu finans kaynaklarını aynen getirebileceklerine inanıyorum. Ama daha yüksek fiyatlarla... Uluslararası piyasalarda yükselen faizler, bu kaynakların ülkemize gelişinde de kendini gösterecektir. Ama bankalar, bugünkü durumlarıyla aksamadan para ve kredi piyasalarından sermaye girişini sürdüreceklerdir.

Böyle çalkantılı dönemlerde güvencemiz, sağlam bankacılık sektörümüzdür! Bunu AB içindeki bankalarla kıyasladığınızda ne kadar büyük bir faktör olduğu daha iyi anlaşılacaktır.

Piyasalar cari açığı olan ülkeleri cezalandırıyor

Capital Online

Piyasalarda gerginlik ağustos ayında da devam ediyor. Küresel portföy yatırımları Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerden ABD, Avrupa ve Japonya gibi gelişmiş ülkelere dönmeye başladı. Çünkü gelişmiş ülkeler artık 2009 krizinin etkilerini atlatıp yeniden büyümeye başlıyor. Gelişmekte olan ülkelerde ise yavaşlama var. Son beş yıldır ucuz küresel sermaye ile cari açıklarını finanse eden gelişmekte olan ülke piyasalarında kayıplar daha derin. Bunu özellikle cari açığı olan ülkelerin döviz kurlarındaki artışta görüyoruz. Küresel sermayenin azalacağı bir
dönemde Türkiye dahil bu tür ülkelerin cari açıklarının azalması için, faiz ve kurların yükselmesi ve azalan ithalat kanalıyla büyümenin bir süre yavaşlaması gerekecek.

Konuyu tekrar hatırlamak gerekirse: ABD Merkez Bankası (FED), tahvil alımlarını azaltarak piyasalara yaydığı likiditeyi eylül, ekim veya aralık ayından başlayarak azaltmaya başlayacak ve 2014 ortasından sonra yeni tahvil almayacak. Önemli bir nokta şu: FED bilançosunda bulunan tahvilleri satmaya başlamıyor. Sadece yeni kağıt alımını durduruyor. Tabii FED’in bu aksiyonu ABD’de ekonomik verilerin iyi gelmesiyle bağlantılı. Yani ekonomi artık kendi ayakları üstüne basabilecek. Sürekli artan oranda likidite desteğine ihtiyacı azalıyor. ABD için olumlu gözüken bu senaryoda 10 yıllık ABD tahvil faizi 2012’de başında yüzde 1,5 düzeyinde dip yapıp 2013’te yüzde 2,8’e kadar yükseldi.

TÜRKİYE AÇISINDAN EK RİSKLER NELER?
Türkiye açısından son aylarda ek risklerin belirginlik kazanıp piyasaları etkileme noktasına geldiği de bir gerçek. Ortadoğu’da Mısır ve Suriye’deki dramatik gelişmeler ve içerde seçim takviminin yarattığı tansiyon son yıllarda parlayan Türkiye’nin ekonomik görüntüsünü önemli oranda bozdu. Öyle ki yatırımcılar Türkiye’nin Mayıs 2013’te yatırım yapılabilir kredi notuna ulaştığını unuttular. Daha kötüsü bunu kredi notu düştüğünde hatırlamaları olur.

İlk olarak TCMB gelişmekte olan ülke aleyhine gelişen bu ortamı gözardı etmeyip faizleri iki ay üst üste arttırdı. Bu aksiyon ile TCMB sadece gerekeni yapmakla kalmadı; aynı zamanda politik bağımsızlığını da teyit etti. Sağlıklı bir ekonomi ve demokrasi için bağımsız kurumların, adil rekabet ortamının ve inovasyon kültürünün ne kadar elzem olduğunu bugünlerde daha iyi anlıyoruz. Politik açıdan Ortadoğu ve Kuzey Afrika’ya kıyasla çok daha iyi bir noktadayız. Ancak ekonomik açıdan aldığımız bütün mesafeye rağmen rekabetçi üstünlük alanları tesis edemediğimiz bir gerçek.

Tablodaki rakamların ortaya koyduğu bir gerçek var: Türkiye dahil çoğu gelişmekte olan ülke yüksek cari açıktan muzdarip. Yani ihracatından fazla ithal ediyor. Bu tabloda tek istisna ülke olan Güney Kore’nin Türkiye’nin cari açığından fazla cari fazlası var. Güney Kore’nin Çin ve Japonya’ya yakın olması ve jeopolitik ABD desteği ekonomik gelişmesini kolaylaştırmış olabilir ama yılda milyarca dolarlık teknoloji ürünü ithal eden bir ülke olarak Güney Kore’nin Samsung gibi şirketleri nasıl ortaya çıkardığını daha ciddi analiz edip 2023 için sanayi modelimizi geliştirmemiz gerekiyor.

Müşteri kazanımında değişim yaşanacak

Capital Online

YÜZDE 40 BÜYÜDÜ
Şirket son yıllarda önemli büyüme rakamlarıyla ilerliyor. 2012 yılında ciroda yüzde 40’lık bir büyüme yakalayan ajans, girdiği konkurlarda da öne çıkmayı başardı. Veritas Medya Genel Müdürü Tunç Berkman, son dönemde Konya Şeker, Yataş, Selçuklu Holding, Özelleştirme idaresi, Türk Telekom-Vitamin, Türk Telekom-11818, Koleksiyon Mobilya, Eroğlu Holding, Aydınlı Grup, FİDA, Damat, Kidzania, Net Holding, DESA, Trivago, Albaraka Türk gibi birçok reklamvereni müşteri porftöylerine dahil ettiklerini söylüyor.

VİZYONLAR YENİLENECEK
Müşteri portföyünde önemli bir genişleme yaşayan Veritas Media, önümüzdeki dönemde bu büyümeyi stratejik planlama ekibinin liderliğinde gerçekleştirmek niyetinde. Berkman, bunu nasıl yapacaklarını şöyle anlatıyor: “Google ve mobil konusunda farklı çözüm ortaklarımızdan gelen bilgileri konsolide ederek, kendimizle birlikte müşterilerimizin vizyonlarını yenileyeceğiz, Sektörün genel kriterleri doğrultusunda ölçülebilen, raporlanabilen ve analiz edilebilen veriyi sağlayan üçüncü partilerle çözüm ortaklığını ilerletip, müşteri odaklı veri optimizasyonu yapmaya devam edeceğiz.”
FİYAT-FAYDA DENKLEMİ
Berkman’a göre önümüzdeki dönemde yeni müşteri kazanımında da değişim yaşanacak. Özellikle medya ajanslarının dijital meselesine yaklaşımı ile müşteri tarafına sunduğu fiyat-fayda denkleminin yeni müşteri kazanımında etkili olacağını ifade eden Berkman, “İletişim, gıda, kozmetik ve ev temizlik ürünleri sektörlerindeki reklamverenlerin değişen beklentileri medya pazarındaki dinamikleri değiştirebilecek güçte, Medya ajanslarının odak noktası bu sektörlerde olmaya devam edecek, Veritas Media’nın ise öncelikli hedeflediği sektörler de telekomünikasyon ve otomotiv olacak” diyor.

Mobilin büyüme hızı dijitali geçiyor

Capital Online

ORAN NASIL DEĞİŞTİ?
IAB Türkiye AdEx-TR raporuna göre mobil, 2012’de bir önceki yıla oranla yüzde 44 oranında büyüdü ve dijital reklam yatırımları toplamındaki payını yüzde 3’ten yüzde 4’e çıkardı. IAB Türkiye dijitalde yaşanan ve dünya ortalamalarının üstünde seyreden büyümenin, önümüzdeki dönemde özellikle mobil ve video tarafından tetikleneceğini öngörüyor. 12 yaş ve üstü bireyler arasında yapılan IAB Türkiye İnternet Ölçümleme Araştırması Mart 2013 verileri bu öngörüyü doğrular nitelikte. Araştırma Türkiye’de PC dışı internet kullanımının büyük bir ivmeyle arttığını ortaya koyuyor.
PC KULLANIMINDAKİ DURUM
Çoğunluğunu mobil cihazların oluşturduğu PC dışı internet kullanımının toplam kullanım içindeki payı, Haziran
2012’de yüzde 2,6 seviyesindeyken, Mart 2013’te yüzde 80’lik bir artışla yüzde 4,6 seviyesine gelmiş durumda. IAB Türkiye yetkilileri, “Buradan hareketle mobilin toplamdan aldığı payın, dijitalin büyüme hızının üstünde artacağını söylemek mümkün” diyor. Mobilin gelişmesi reklam sektörünü de doğrudan etkiliyor.
BAĞLANTIDA OLMA KRİTERİ
Artık reklamverenlerin hedef kitlelerine ulaşmak için sadece medyaya odaklanmasının yetmeyeceğini belirten yetkililer, “Bazı markalar SES tanımlarına ilave olarak ‘bağlantıda olma’ kriterini kullanıyor ve hedef kitleyi dijitalde 360 derece kavramaya yönelik stratejiler geliştiriyor. Bu konuda en etkin çalışmaların GSM operatörleri ve finans kuruluşları tarafından yürütüldüğünü söyleyebiliriz” diye konuşuyor.

Hedefe sporla ulaşmak kolaylaşıyor

Capital Online

TÜRKİYE’NİN PERFORMANSI
Rapor, aralarında Türkiye’nin de yer aldığı 14 ülkede, sporseverlerin spor medyasını ne şekilde kullandığını kapsamlı biçimde ortaya koyuyor. Raporda Türkiye için ilgi çekici kısımlar ise şöyle: Türkiye’de de sporun takip edildiği mecralar arasında ilk sırada TV bulunuyor. İkinci sırada internet geliyor.
ÇARPICI SONUÇLAR
Rapordaki en çarpıcı sonuçlardan biri de mobil kullanımda ortaya çıkıyor. Diğer mecraların yanı sıra sporu mobil cihazlarıyla da takip edenlerin Türkiye’deki oranı yüzde 64 seviyesinde bulunuyor. Dikkat çeken bir diğer mecra da sosyal ağlar. Türkiye’deki sporseverlerin yüzde 66’sı sporu takip etmek için başta Facebook olmak üzere sosyal medya platformlarını kullanıyor. Ortaya çıkan bu tablo reklamverenleri de doğrudan ilgilendiriyor.
GÜÇLÜ İÇERİK
Perform Türkiye Genel Müdürü Emre Uğurlu, bu trendlere paralel olarak reklamverenlerin sporu insanlara ulaşılabilecek güçlü bir içerik olarak gördüğünü belirtiyor. Uğurlu, “Yetişkin
internet kullanıcısı sporsever sayısı, raporda toplam yetişkin internet kullanıcılarının yüzde 88’ini oluşturuyor.
YOĞUN YATIRIM
Yani dijitalde reklam verecek şirketler, 10 kişiden 9’una dijital spor medyası vasıtasıyla ulaşabiliyor. Markalar ve reklamverenler de hedef kitlelerine en kısa yoldan ve olabilecek en hızlı ve farklı şekillerde ulaşmak istediklerinden, mobil reklam ve dijital reklam konularına oldukça yoğun yatırımlar yapıyor” diyor.

Polat DDB'den neden ayrıldı?

Capital Online

KÜRESEL YÖNETİMDEYDİ
Bugüne kadar yurtiçinde yaptığı birçok iş, yurtdışında çok sayıda ödüle değer görüldü. Polat'ın adı ise uzun yıllardır çalıştığı ve ortağı olduğu DDB İstanbul ile özdeşleşmiş durumdaydı. Sadece yaptığı reklam çalışmalarıyla değil, yönetimdeki rolüyle de ajans için kritik bir noktada bulunduğundan DdB Worldwide'ın küresel yönetimine kadar yükselmiş ve DDB Global Creative Council üyesi olmuştu.
BEKLENMEDİK GELİŞME
Ancak geçtiğimiz ay beklenmedik bir gelişme yaşandı. Polat, ortağı olduğu DDB İstanbul Grubu ile iştiraklerinde sahip olduğu hisselerini sattı. Yapılan satışın parasal hacmi şimdilik açıklanmış değil. Ancak sektörde Polat'ın grupta 8 yıldır sürdürdüğü aktif görevlerine devam etmek istemediği biliniyor. Hatta son olarak Polat, DDB Worldwide'ın dünyadaki yapılanmalarında görev alması için kendisine getirilen teklifleri de geri çevirmişti.
YENİ OLUŞUM HAZIRLIĞI
Bu ayrılık sonrasında kısa bir konuşma yaptığımız Polat, planları olduğunu ancak bunları açıklamak için henüz erken olduğunu belirtti. Reklamcılar Derneği'ndeki yönetim kurulu üyeliği devam eden Polat'ın Türkiye'de yeni bir oluşumda etkin bir rol alması bekleniyor. Onun başında olacağı bu oluşumun da sektöre yeni bir renk katacağı düşünülüyor.

Fırsatlar değerlendirilmeli

Capital Online

ASLI GÜNAYDIN / UNILEVER KUZEY AFRİKA, ORTADOĞU, TÜRKİYE, RUSYA, UKRAYNA VE BELARUS MEDYA DİREKTÖRÜ
Aslı Günaydın, Unilever'de çok geniş bir coğrafyada medya direktörü olarak görev yapıyor. Unilever çatısı altında şu an Kuzey Afrika, Ortadoğu, Türkiye, Rusya, Ukrayna ve Belarus bölgelerinden sorumlu olan Günaydın, yaklaşık 2 aydır sorumlu olduğu bu yeni bölgeleri tanımaya çalışıyor. Mezun olur olmaz kariyerine başladığı Unilever'de, yoluna büyük bir heyecan ve kararlılıkla devam ettiğini söyleyen Günaydın, "Kariyer, başladığı ilk andan itibaren çok uzun ve emek isteyen bir yolculuk. Bu yolculukta önümüze çıkan fırsatları en iyi şekilde değerlendirmek gerekiyor. Aynı şekilde önümüze çıkan krizleri de en sağlıklı şekilde çözmek, bu yolculuğun en önemli unsurlarından biri” diye konuşuyor.

Kariyerinde her zaman ilerleme hedefiyle hareket ettiğini ifade eden Günaydın, "Bugün neredeyim, yakın vadede nerede olmam gerekiyor sorularının cevabını arayarak kariyerimde ilerleme amacıyla çalışmalarımı yürütüyorum” diyor.

Günaydın, ajandasının önemli maddelerini ise şöyle aktarıyor: "Öncelikli beklentim, çok uluslu çözüm yolları bulmak ve markalarımızın iletişiminde farklılaşma sağlayacak bölgesel ortak fikirler geliştirmek. Büyüyen sorumluluk alanım içinde en büyük reklam verenlerden biri olarak medya işimizin sürdürülebilir bir başarıya ulaşmasını sağlarken, bununla birlikte içinde bulunduğumuz tüm pazarlarda medya sektörüne katkı sağlayabilecek adımlar atmak.”

Markalarımızı global hale getireceğiz

Capital Online

ARZU ULUDAĞ ELAZIĞ / ECZACIBASI YAPI ÜRÜNLERİ GRUBU MÜŞTERİ İLİŞKİLERİ DİREKTÖRÜ
"Bugünün çalışma ortamında, müşterinin ihtiyacına uygun hareket etmediğiniz sürece başarılı olmanız mümkün değil” diye konuşan Elazığ, şöyle devam ediyor: "Müşterinizin markanıza güven duymasını sağlamanız gerekiyor. Bu noktada da müşteriler, kendi değerleriyle benzeşen, kendileriyle aynı dili konuşan kurumlarla yan yana gelmeyi tercih ediyor.” Müşterilerle her zaman doğru bir iletişim kurmaya gayret ettiğini belirten Elazığ, kariyeri süresince elde ettiği en büyük başarısını ise şöyle anlatıyor:

"Vitra ve Artema markalarının profesyonel hedef kitlesiyle iletişimini sağlayacak doğru CRM bakış açısını oluşturdum, Markanın bu kitlelerle doğru mesajlar etrafında buluşmasını sağlayacak uzun soluklu platformları kurdum. Müşteri odaklılığın kurumda daha fazla içselleştirilmesini sağladım.”

Elazığ, kariyer ve başarı hedefini, iş yaptıkları tüm ülkelerdeki organizasyonu büyütmek ve markalarını tam anlamıyla global birer oyuncu haline getirmek olarak açıklıyor. Gündemindeyse Eczacıbaşı Yapı Ürünleri Grubu'nun banyo markalarının yeni ürün ve inovasyon programlarının yönetilmesiyle pazarlama stratejisinin oluşturulması ve yönetilmesi var. Elazığ, bu gündemin öne çıkan maddelerini şöyle paylaşıyor: "Markalı ve kaliteli banyo mobilyasını daha çok haneye yaygınlaştırmayı hedefliyoruz. Türkiye pazarını yeni malzeme ve teknolojilerle tanıştırma hedefiyle de çalışmalar yürütüyoruz. Artema'nın 'Aç Kapa' sloganı, ürünün sektördeki jenerik adı haline geldi. Aynı sloganla yola güçlü bir şekilde devam ediyoruz. Hedefimiz pazarın lideri konumundaki Artema'nın yayılımını daha da artırmak.”

Ana gündemim mobilite

Capital Online

YAKUP DOĞAN / YAPI KREDİ BANKASI ALTERNATİF DAĞITIM KANALLARI GENEL MÜDÜR YARDIMCISI
Özellikle alternatif dağıtım kanalları konusunda Türkiye'nin sayılı yöneticileri arasında yer alıyor. Doğan, Koçbank'ta alternatif dağıtım kanallarını sıfırdan oluşturan ve yapılandıran isimdi, Yapı Kredi'de ise şube dışı kanalların kullanımını yüzde 80'in üzerine çıkardı. Bugün Yapı Kredi Bankası'nda ayda 7 milyon kişiye dokunan kanalların yönetimini gerçekleştiriyor.

İşini her zaman severek yaptığını ve işine mutlaka farklı bir bakış açısı kattığını ifade eden Doğan, "Ne kadar farklı bakarsak o kadar yaratıcı çözümler üretebiliriz” diyor. Yapı Kredi olarak müşterilerine yaygın şube ağlarının yanı sıra geniş alternatif dağıtım kanalları aracılığıyla da hizmet verdiklerini belirten Doğan, "Alternatif dağıtım kanalları geniş ATM ağının yanı sıra ödüllü internet bankacılığı, mobil bankacılık ve çağrı merkezi kanallarımızı içeriyor. Müşteri deneyimini en üst düzeye çıkarmak, bu alanda yenilikçi uygulamalarımızla fark yaratmak ilkemiz doğrultusunda hareket ediyoruz” diye konuşuyor.

Doğan gündeminin en önemli konularını şöyle ifade ediyor: "Dijital bankacılık ve mobilite ana gündemim. Özellikle mobil bankacılık alanındaki çalışmalarımızı hız kesmeden sürdürüyoruz. Mobil bankacılık uygulamalarımız, Apple markette çıkar çıkmaz finans kategorisinin lideri olan ve Türkiye'de en çok indirilen uygulamalar arasında yer alıyor. 2013, online bankacılık deneyimini bir adım öteye taşıdığımız bir yıl olacak.”

Akademik bakış açısı şart

Capital Online

SEZER BOZKUŞ KAHYAOĞLU / GRANT THORNTON TÜRKİYE İŞLETME RİSK YÖNETİMİ HİZMETLERİ ORTAĞI
Kurumsal risk yönetimi ve iç denetimde Türkiye'nin lider kanaat önderleri arasında yer alıyor. Kahyaoğlu, "Yeni bir meslek olarak kurumsal risklerin yönetiminin, Türkiye'de kurumsallaşmasına ve gençlerimizin bu alana yönelmesine katkı sağlıyorum” sözleriyle asıl hedefini açıklıyor.

Kahyaoğlu, Türkiye ekonomisinde işletmelerin karşılaşabilecekleri risklerin yönetimine yönelik dünyadaki iyi uygulamalar çerçevesinde kurumsal risk yönetimi süreçlerini inceliyor. Bu konuda stratejiler oluşturmayı ve danışmanlıklar vermeyi misyon olarak belirlemiş durumda. Kahyaoğlu Amerika'da bulunan iç Denetçiler Enstitüsü (IIA) nezdindeki Araştırma ve Eğitim Danışmanları Komitesi'nde Türkiye'yi temsilen 2010'dan bu yana aktif görev alıyor. IlA'nın özel önem verdiği risk yönetimi ile ilgili projelerde görev yapıyor.

Kariyeri boyunca iş yaşamındaki tecrübesini akademik bakış açısıyla birleştirmeyi başardığını söyleyen Kahyaoğlu, şöyle devam ediyor: "Böylece tecrübelerimi genç insanlara aktarmayı da başarıyorum. Para Politikası Türkiye Uygulaması ve Türev Piyasalarda Teminatlandırma Yöntemleri adlı da iki kitabım bulunuyor.” Kahyaoğlu kariyer hedefini ise şöyle anlatıyor: "Akademik bakış açısı olmadan iş dünyasında başarı yakalamak zor. Olmak istediğim yerdeyim. Hedefim yeni nesle katkı sunmak.”

Aile şirketinin hayatta kalması için gerekenler

Capital Online

Geçenlerde bana tek bir sayfada başarılı bir aile şirketi olmak için neler gerektiği hakkında bir makale yazma fırsatı sunulmuştu. Bu tek sayfalık çabanın “biraz” genişletilmiş bir uyarlamasını sizlerle paylaşıyorum:

HİZALANMAK
Şirket sahipleri bütün kritik sorunlar hakkında üzerinde herkesin uzlaşacağı ve önemli konularda aynı hizada duracağı noktaya gelinceye kadar tartışır. Bu, kesinlikle aile üyeleri arasında hiçbir farklılık olamayacağı anlamına gelmez. Ancak ortaya farklılıklar çıktığında tüm tarafların açıkça uzlaşılmadığını kabul edecekleri anlamına gelir. Bu kural, şirketin istikameti, aile üyelerine şirkette iş verilmesi, kaynak kullanımı, ürün veya servis kalitesi konularında da geçerlidir.

VİZYON
Şirketiniz ve onun zaman içinde neye dönüşeceği hakkında ortak bir vizyonunuz vardır. Bunun içinde muhtemelen şirket sahiplerinin değerlerini yansıtan şirketin varlık nedeni de vardır. Aile şirketlerine en mükemmel şekilde hizmet verilebilmesi için ortada şirket sahiplerinin çoğunluğunun ama tercihen hepsinin onayından geçmiş yazılı bir vizyon bildirisi olması gerekir. Bunun sayesinde alınan sonuçlar için üst düzey yöneticileri sorumlu ve mesul tutmanın yanı sıra bu vizyon temelinde yönetmek de mümkün olur.

EYLEM PLANI
Bu vizyonun, yapılacak eylemler için bir zaman çizelgesine dönüştürülmesi gerekir. Ayrıca vizyonun, alınacak sonuçlar için hesap sormak ve ardından onların semeresini almak için sorumlu tutulmak üzere atanmış insanlara sahip ayrıntılı bir Eylem Planı’na dönüştürülmesi gerekir. Yapı ile iş tanımları da sıklıkla bu sürecin birer parçasıdır.

AİLE ANAYASASI
Bu ifade edilmiş ve ima edilmiş aile mesajlarını içeren yazılı bir belgedir. Burada şirket sahiplerinin kendi değerlerine dair verdikleri taahhütler yansıtılır. Genellikle aile üyeleri içindeki ve arasındaki ilişkiler hakkındaki beklentileri tanımlar. Bu aile mesajlarının bağlayıcı bir belge içinde tüzelleştirilmesinin pek çok aile açısından muazzam faydaları olduğu ispatlanmıştır. Bu sayede sistem içinde muğlaklığa yer verilmemiş olur.
HİSSEDAR SÖZLEŞMESİ
Bağlayıcı bir yasal sözleşmenin oluşturulması çok önemlidir. Burada tarafların birbirleriyle nasıl iş yapacakları tanımlanır. Bunun içinde herhangi bir uyuşmazlığa karşı arabuluculuk sözleşmesi kadar arabuluculuğun başarısızlıkla sonuçlanması halinde bağlayıcı bir tahkim sürecinin de tanımlanmış olması gerekir. Bağlayıcı tahkim süreci sözleşmesi olduğunda bireyler kendileri için nihai kararı yine kendileri vermeyi tercih edeceklerinden bu sürece başvurulması varsayımsaldır.

MASADA BİR KOLTUK
Bir veliaht masaya oturduğunda veya oturması gerektiğinde onda ne gibi beceriler olması gerekir? Burada asıl sorun yeterlilikte ve sorumlu bir şirket ortağının ne gibi davranışlar sergilemesi gerektiğinde yatmaktadır. Unutulmaması gerekir ki bir şirket ortağının sahip olduğu bilgi ve becerilerle işe alınmak için gerekli nitelikler birbirinden çok farklıdır. İşin en ideali, bu gibi sorunların masada ayrıntılarıyla tartışılması ve sadece fikri olan insanlar tarafından değil gerçek verilerle temellendirilmesidir.

AİLE MÜLKİYETİNDEKİ ŞİRKETLERDE İŞE ALIM
Aile mükiyetindeki şirketlerde işe alınma kuralları ve şartları nelerdir? Bu gibi meseleler yüzünden yıllar önce geliştirilmiş ve http://davidbork.com/wp-content/uplo-ads/2010/12/tenkeys.pdf adresinden bulabileceğiniz işe alım politikası artık “altın standart” haline geldi. Ailelerin çoğunun gerek görmeyeceği kadar katı kuralları olabilir ancak tartışmaya başlanılabilmesi için iyi bir noktadır.

GEÇMİŞ
Mazisinde birtakım sorunlarla yüzleşmemiş bir aileye rastlamak neredeyse imkansız gibidir. Bu gibi sorunların ortaya çıkması sıklıkla iyi ilişkilerle önlenir. Ancak bu gibi meselelerin ne şirketin günlük faaliyetlerine ne de liderlik/icra kurulu seviyesinde alınacak kararlara intikal etmesine izin vermeyecek şekilde çözümlenmesi ve ortadan kaldırılması gerekir. “Aslan Kral”da büyücü hekim prensin kafasına bir bastonla vurur. Prens, “Hey, bana neden vuruyorsun” diye sorar. Büyücü ise “Unut bunu, o artık geçmişte kaldı” diye cevaplar. Aileler, dargınlıklara neden olan olayları, incinmeleri mazide bırakmaktan kesinlikle fevkalade kazançlı çıkarlar. Eğer içlerinden biri bu işi beceremezse, o zaman bu dargınlıklar birer cerahate dönüşür ve en kritik anda herkese zarar verecek şekilde su üstüne çıkarlar. İşte tek sayfada aile şirketleri hakkında tüm söyleyeceklerimiz neredeyse bunlardan ibaret!

Avrupa politikasının arka bahçesine 70 milyar Euro

Capital Online

Yeni çerçeve programı da tıpkı 6’ncı Çerçeve Programı gibi bir araştırma ve inovasyon programı olacak. Ancak bir önceki programın bu yıl tamamı kullanılmakta olan 53 milyar Euroluk bütçesi 17 milyar Euro fazlasıyla 70 milyara yükselterek dünyanın en büyük bütçeli inovasyon ve araştırma programı haline getirildi. Avrupa Parlamentosu bu ay içinde yapacağı bir oturumda bu bütçeyi (belki de 80 milyar Euro’ya çıkararak) onaylayıp yasalaştıracak. AB Komisyonu HORIZON 2020 programını üç ana sütun üzerinde kurguladı. Bunları “akıllı büyüme”, “sürdürülebilir büyüme” ve “kapsayıcı büyüme” olarak belirledi. Akıllı büyümenin alt başlıklarına baktığımız zaman yenilik (yenilik birliği), eğitim (hareket halindeki gençlik), sanal toplum (Avrupa için sayısal bir gündem) olduğunu görüyoruz.

Sürdürülebilir büyümenin alt başlıklarında ise “iklim”, “enerji ve hareketlilik” ( kaynakları verimli kullanan Avrupa), “rekabetçilik” ( küreselleşme çağı için sanayi politikası) yer alıyor. Kapsayıcı büyüme konusu ise “istihdam ve beceriler” (yeni beceriler ve işler için yeni bir gündem), “yoksullukla mücadele” (yoksulluğa karşı Avrupa Platformu) şeklindeki alt başlıklarla kapsanıyor.

YENİLİK BİRLİĞİ
Temel araştırmalardan, sonuçların uygulamaya konulmasına kadar olan tüm aşamaların yenilik sürecini bir bütün olarak ele alan “Yenilik Birliği”, Avrupa 2020 stratejisinin öncülerinden biridir. “Yenilik Birliği” öncü girişiminde önemli olan husus, çizgisellikten daha fazla paralelliğe, açık yenilik süreçlerine ve hatta açık yenilik ekosisteme doğru kayışın altını çizmesi. Ayrıca yaklaşımının içine Avrupalı, ulusal ve bölgesel yenilik araçlarının yeni bir biçimde dahil edilmesi hedefleniyor. Bu yeni yaklaşım ayrıca bu ay açıklanacak olan HORIZON 2020 Çerçeve Programı ve onunla bağlantılı olan Avrupa Haberleşme Olanakları (Connecting Europe Facility) kapsamında, fonlama araçlarının kesintisiz bir tasarımına öncü olacaktır. Avrupa’da yeni yenilik araç ve ekosis-tem dizelerinin yaratılması için gerekli olan tüm parçaları oluşturan 34 adet Yenilik Birliği faaliyete geçirilmiştir. Bunların bazıları araştırma fonları bazıları ise bölgesel politikalarla desteklenecek.

DİJİTAL GÜNDEM
Bilgi toplumunu ileriye götürmek için oluşturulan politikaları, yönetmelikleri ve araştırmaları birleştirdiğinden dolayı, Avrupa Sanal Gündemi (DAE-Digital Agenda for Europe), DG CONNECT (Haberleşme Ağları, İçerik ve Teknoloji Gn.Md.) açısından çok önemlidir. DG CONNECT’in ilgi alanı, altyapı yönetmeliklerinden özel hayata ve araştırma önceliklerine kadar geniş bir yelpazeyi kapsıyor. DAE’ye yeniliği destekleyen ve dengeli bir yaklaşıma iyi bir bakış açısı sergileyen yedi ana görev verilmiştir. Bunlar şöyle sıralanıyor:
1) Sayısal okuryazarlığın, becerilerin ve katılımcılığın artırılması,
2) ICT’nin ( Bilişim ve Haberleşme Teknolojileri) Avrupa toplumuna yarar sağlaması,
3) Dinamik tek bir pazar,
4) Araştırma ve yenilik,
5) Hızlı ve çok hızlı internet,
6) Birlikte çalışılabilirlik ve standartlar,
7) Güven ve emniyet.

Bu 7 başlık altında 101 adet çeşitli eylemleri izleyebilmek için sadece konulara ait bakış açılarını değil, farklı ülkelerin var olan durumlarını da kapsayan bir sayı tahtası ölçüm sistemi geliştirildi. Bu paylaşan ve kıyaslayan uygulama yöntemi, süreçteki darboğazları tanımlayarak birbirlerinin geliştirmelerinden öğrenmek ve bu bilgi alışverişini hızlandırmak için yararlı bir araç oldu.

Bu konuda DAE hakkında ayrıntılı bilgiye; (http ://ec.europe. eu/information_socety/digitaL-agen-da/index_en.tm)) web sayfasında bulunan “scorerbo-ard” bölümünden ulaşılabilir. HORIZON 2020 Programı’nın 70 milyar Euro’luk bütçesinin 22,2 milyar Euro’su (yüzde 31,73) “mükemmel bilim ve araştırma altyapısı”, 15,5 milyar Euro’su (yüzde 22,09) “endüstriyel liderlik”, 27,19 milyar Euro’su (yüzde 27,19) “toplumsal konular”, 2,46 milyar Euro’su (yüzde 3,52) si ise Avrupa İnovasyon ve Teknoloji Ens-titüsü’ne dağıtılacak.

Kuzey Afrika ve sınırlarımızda yaşanan kaos ve iç savaşlar, 2020 HORIZON Programı’na katılmanın ve AB’ye tam üyelik görüşmelerinin ne kadar önemli olduğunu net şekilde kanıtladı. Ortadoğu eksenli politikalar, dinamik ve sürdürülebilir kalkınmamıza ivme yerine köstek olma ortamı yaratmaya başladı. Ortadoğu olayları, Cumhuriyetimiz ve AB ilişkileri için yeni bir mihenk taşı oldu.

Muazzam bir şirket kurmak için hemen işe koyulun

Capital Online

Bana göre bunun için kendi şirketinizin içine bir sevecenlik bileşeni eklemek iyi bir yoldur. Bu yaz gerçekleşen müzik festivali boyunca bu konuda müzikten daha iyi bir yöntem olup olmadığını düşünüp durdum. Aslına bakarsanız Virgin’in DNA’sının içinde müzik var. Bizim ilk işlerimizin arasında posta siparişiyle plak servisi, müzik mağazaları zinciri, plak şirketi ve benim Britanya merkezli müzik festivalleri işimizde bugünlerde herkesin çalışmaya can attığını düşündüğüm projelerden biri olan V Festival bulunuyor, V Festival’i 1996 yılında başlattığımızda, bu etkinliği sadece dostlarımızla birlikte iyi zaman geçirmenin ve canlı müziğin keyfini çıkarmanın değil, topluma yardım etmenin de bir yolu olarak görmüştük.

Gelecek eylül ayında Columbia’da gerçekleştirilecek Virgin Mobile FreeFest etkinliğimiz, aslında kendi modelimizi yıllar içinde nasıl kusursuzlaştırdığımızın muhteşem bir örneği, Ağustos ayında müzik fanatiklerinin sadece dakikalar içinde havada kaptıkları 50 bin ücretsiz bilet dağıttık. Ardından fiyatı 50 doların altında olan ve 10 dolar olanların tüm gelirlerinin Virgin Mobil’in evsiz gençlere yardım eden hayırseverlik girişimi olan Washington D.C.’deki Sasha Bruce RE*Generation House’a gideceği biletler sunduk, Bu biletler de çok hızlı tükendi. Ancak müzik fanatikleri gönüllü olarak evsiz gençler için yapılan sığınakların inşaatlarında çalışarak veya içinde tuvalet malzemesi olan donanımlara bağışta bulunarak halen kendilerine ücretsiz birer bilet edinebilir.

FreeFest’e gidenlerin kendi biletlerini kendileri edinme yöntemi sayesinde, bu festival boyunca herkesin bir fark yaratmış olmaktan duyduğu memnuniyet ve birliktelik algısıyla beraber her za-yaşanır. Müziğin ve çamurun, dostların ve tarlaların, şarkıların ve güneş ışığının çarpıcı kombinasyonunun yardımıyla ekibimizin güçlü bağlar kurmasının önü açılmış olur.

Peki siz de müziği kendi şirketinizin içine bir şekilde katabilir misiniz? Bu asla işten sonra karaoke toplantıları yapmanız anlamına gelmez. Bunu yapmanın çok çeşitli yolları var. Biz Virgin’de Virgin Records, Virgin Live ve Virgin Radio gibi şirketler aracılığıyla bu işi başarmıştık. Güney Afrika’daki sağlık kulüplerimizde DJ’ler var ve bazı uçaklarımızda uçuç deneyimini unutulmaz kılan canlı konserler veriyoruz. Aşağıda size bu yolda edindiğimiz deneyimler doğrultusunda çıkardığımız birkaç dersi sunuyorum:

İNSANLARIN BAĞIŞTA BULUNMALARINA
1- YARDIMCI OLUN
Eğer konser müdavimlerine çeşitli gönüllü olma fırsatları sunarsanız toplum üzerinde etkinliğinizin etkisi çok daha büyük ve unutulmaz olacaktır,

2- ONU KENDİNİZE ÖZEL KILIN
Bu etkinliği eşsiz kılmanın yollarını arayın. Burada belki toplulukla olan derin bağlantılarınızdan faydalanabilir veya hayırseverlik ortaklıklarınızı ön plana çıkarabilirsiniz. Bu konserleri şirketinizin en yeteneklisinden faydalanarak farklı bir şekilde yapmak istediğiniz bir işmiş gibi düşünün.
Biz V Festivali ile diğer festivallerden farklı bir format sunmaya karar verdik. İki festivali tek bir festivalde düzenleyerek iki katı kadar fazla müzik fanatiğini eğlendirebileceğimizin farkına vardık. Bu işin lojistiği için çok sıkı çalışılması gerekmişti, ancak V’yi iki ayrı parkta aynı anda gerçekleştirdik.

3-YILDIZLARA ERİŞİN
Yıldızı parlamış bir sanatçıyı konsere dahil etmek hem ekibinizin enerjisini hem de bilet satışlarını artırır. Eğer bütçeniz yeterince büyük değilse o zaman bu performans sanatçılarını daha başka hangi yaratıcı yollardan etkileyebileceğiniz üzerinde düşünün. Belki seçtiğiniz yerin muhteşemliğini ön plana çıkarabilirsiniz ya da bu etkinliğin hedeflediğiniz perfor-mansçı veya orkestraya neden çok uygun düştüğünü açıklayabilirsiniz.

4- ZAMANINIZI VE PARANIZI YATIRIN
Etkinliğin organize edilmesinde elemanlarınızın normal iş günü boyunca katkıda bulunmalarına izin verin. Bu işe katılmaları için müşterilerinizi ve diğerlerini de davet edin. Bu durum kaynaklarınız üzerinde bir baskı yaratabilir. Ancak hesap kitap anı geldiğinde sevinçten şaşkına dönebilirsiniz. Bu gibi etkinliklerde işe yarayan fikirlerden bazıları şirketinizdeki diğer alanlara da uygulanacaktır ve onlar yeni pazarlarda marka farkındalığı yaratmanın mükemmel birer yoludur.

Uygulamanıza böyle başlayın

Capital Online

Apple'ın ilk i-Phone'u piyasaya sürmesinin ardından sadece 6 yıl geçti. Ancak bu kısacık zaman diliminde bu cihazla onun üzerindeki uygulamalar bizim dünya ve birbirimizle olan etkileşimimizi baştan aşağıya dönüştürmeyi başardı. Bu değişiklikler halen sürüyor: 2013 Mayıs ayı itibarıyla ayda 2 milyarın üzerinde yükleme hızıyla Apple'ın App Store'undan yüklenen 50 milyardan fazla uygulamayla uygulama geliştirme işi harikulade bir hızda büyüyor; Android cep telefonlarında da Google Play aracılığıyla benzer bir indirme rakamı yakalanmış durumda. i-Phone'un ilk piyasaya sürüldüğü günden bu yana Apple bu uygulama geliştiricilerine 10 milyar dolar ödedi.

Bu yıl kendi yazdığı uygulamanın satışlarıyla manşetlere çıkan genç girişimcilerden biri, haber özetlerini bir araya getiren Summly adlı uygulamanın yaratıcısı, Nick D'Aloisio adında 17 yaşındaki bir İngiliz lise öğrencisiydi. D'Aloisio gireceği sınavlara hazırlanırken, sürekli tekrarlanan bilgilerin çok can sıkıcı olduğunu fark etmiş ve bu yüzden bu uygulamanın Trimit adında ve 200 bin kereden fazla indirilmiş ilk uyarlamasını yazmıştı. Mayıs ayında ise Yahoo onun keşfini tahminen onlarca milyon dolara satın aldı.

Nick'in hikayesinin bence en çarpıcı tarafı onun bu uygulamayı, muhtemelen kendi odasında geliştirmeye başlamış olmasıydı. Freelancer.com tarafından Britanya'da yapılan yeni bir araştırmaya göre, son 12 ay içinde sadece boş zamanları değerlendirmek için kurulan şirket sayısında yüzde 34 oranında bir artış kaydedildiği görülmüş ve onların hepsi de çevrimiçinde şirket kurmanın düşük maliyetleri sayesinde günümüzde kendi işini kurmak çok kolaylaştığı için bu işe kalkıştıklarını ifade etmişler. Şundan emin olabiliriz ki bu girişimcilerden çoğu bir mağaza vitrini veya ofis alanına hiç ihtiyaç duymaksızın sadece yeteneklerini ve sıkı çalışma arzularını konuşturarak bu uygulamaları yaratıyor. Sizin de "ölümcül bir uygulama” fikriniz varsa işte aşağıda size kendi fikrinizi mutfak masasından ana akım pazarlara taşımanızda yardımcı olabilecek birkaç ipucu...

1- BAŞARISIZLIĞA ŞİMDİDEN HAZIRLIKLI OLUN
Kendi fikrinizi geliştirirken, ister uygulama ister ürün ya da hizmet olsun onun müşterilere gerçekten bir değer sunup sunmayacağı konusunda kendinize karşı dürüst olun, Potansiyel kullanıcılardan yapıcı yönde eleştirilerde bulunmalarını isteyin,

2- OLABİLDİĞİNCE BASİT OLUN
Kendi uygulamanızın çok sayıda işi yüzüne gözüne bulaştırarak yapmak

3- TASARIMI İLE MÜŞTERİLERİNİZİN ELİNİ GÜÇLENDİRİN
Şöyle bir deyim var: "Tasarım ne görünüm ne de hissettirdiğinden ibarettir, Tasarım onun nasıl çalıştığında yatar”. Kendi uygulamanızın neleri en iyi şekilde yapacağına karar verdikten sonra kullanıcıların neleri yapmaya çalıştığına ve onların bunları yaparken uygulamanızın her adımında onların hayatlarını nasıl kolaylaştıracağına odaklanın, Asla onlardan durmalarını ve sizin uygulamanızın nasıl çalıştığını çözmeye çalışmalarını istemeyin.
4- SINAMA, SINAMA, SINAMA
Eğer uygulamanız uyduruk veya hatalarla doluysa insanlar herhangi bir sorun hissettikleri ilk anda onu kendi
cihazlarından siler ve bir daha asla indirmezler. Günümüzün ağlarla birbirine bağlı dünyasında, baştan savma üretilmiş herhangi bir ürün veya hizmet anında kötü eleştirilere maruz kalır.

5- FARK EDİLMEK İÇİN PLAN YAPIN
Şu anda sadece App Store'da satışa hazır 900 binden fazla uygulama var. Bu yüzden uygulama geliştirme işine soyunacakların fark edilmek için çok sıkı çalışmaları gerekiyor. Uygulamanızın insanların radarları tarafından algılanabilmesini sağlamak için potansiyel müşterilerinizin kimler olabilecekleri ve onların bu uygulamadan nasıl haberdar olmayı tercih ettikleri hakkında kafa patlatın, ister yüksek puanlı derecelendirmelere göre isterse de TV reklamlarına göre karar veriyor olsunlar, siz onlara nasıl ulaşabileceğiniz hakkında planlar yapın ve ardından biraz da gürültü çıkarmayı ihmal etmeyin.

6- BİR GİRİŞİMCİNİN İŞİ ASLA BİTMEZ
Hangi işle uğraşıyor olursanız olun, asla kendi ürün veya hizmet tasarımınızın "bittiğini” düşünmeyin, Onu sürekli geliştirmeyi günlük yaşantınızın bir parçası haline getirin.

7- İLERLEME KAYDETMEK İÇİN DİNLEMESİNİ BİLİN
Bir girişimcinin sahip olabileceği en önemli beceri müşterileri dinleyebilme yeteneğidir. Sadece ölçümlere güvenmeyin, kendi uygulamanızdan faydalanarak insanlarla ilişki kurmanın yollarını bulun ve onların sizin sunumunuz hakkında neler düşündüklerini ve onu nasıl kullandıklarını öğrenmeye çalışın.

Yeni kuşak nasıl hazırlanıyor?

Capital Online

Eczacıbaşı Holding’in kurucusu merhum Nejat Eczacıbaşı’nrn hayat hikayesini okurken dikkatimi çekenleri, daha önce Vehbi Koç ve Sakıp Sabancı’da da görmüştüm. Bir aile şirketini kurup büyütürken, izledikleri yol birbirine çok benziyordu. Babalarının kurdukları önce küçük, sonra büyük işletmelere katılırken, aile işinin bir parçası haline gelirken izledikleri yol da çok farklı değildi. Ardından onlar aile büyüğü haline gelince, yine ortak bir yol izlediler: Çocuklarını yurtdışında iyi bir okulda okuttular. En az bir yabancı dil öğrenmelerini sağladılar.

Onlardan gelen kuşak ise bu düzeyi biraz daha yukarı çekti. Şimdiki kuşak, yani 10 yıl sonra aile şirketlerini belki yönetecek aile bireyleri ise daha farklı hazırlanıyor. BNextGeneration Club’ın ilk toplantısında bu farklılığı bir kez daha gördüm. Yenibirlider Derneği ve Bizz Consulting tarafından düzenlenen, Odeabank’ın ana sponsor olduğu, Vodafone’un ise stratejik ortak olarak yer aldığı “Yarının CEO’ları Konuşuyor” etkinliğinde, önce 5 aile bireyi gencin konuşmasından dikkatimi çekenleri sizlerle de paylaşmak istiyorum.

PELİN AKIN (Akfen) Üniversiteyi Londra’da okudum. Okuldan sonra kalmak istiyordum, ancak vakit kaybetmemek için geri döndüm. Aile şirketimiz olan TAV’da işe başladım. Ardından da Akfen Holding’e geçtim. Akfen’deki işim benim için bir master gibi oldu. Yaptığım işi de şu an çok sevdiğim için aklım başka yerde kalmadı.”

SİMAY ÖZGÜR (ÖZGÜRLER) Avusturya Lisesi’nde okudum. Bu lise bana çok şey kattı. Bana hiçbir zaman mükemmel olamayacağımı ama her zaman da daha iyi olabileceğimi öğretti. Ailemin seçimlerimde tek etkisi yurt-dışında değil, Türkiye’de üniversiteye gitmemi istemeleri oldu. Onun dışında kararlarımı kendim aldım. Üniversite sonrası aile dışı bir şirkette deneyim kazanmak istiyorum.

CEM GARİH (Alarko) “Bazen aileler şirketlerden daha hızlı büyüyebiliyor. Bu durumda karar veren kişiler çoğalınca merkezi yapıda sıkıntılar doğabiliyor. Ben henüz aile şirketine dönüp dönmemek konusunda karar vermedim. Aile işimizin olması bizim için bir şans ama aynı zamanda büyük bir sorumluk. Belki aile dışında bir iş yapar, kendi girişimimi başlatırım.
SERHAT BÜYÜKHELVACIGİL (Helvacızade) Biz şirkete tepeden inme gelmedik. Ortaokulda bile okuldan çıktıktan sonra şirkete giderdik. Fabrikada gece vardiyasında bile çalıştık. Dolayısıyla, zorlukları görerek yükseldiğinizde, insanları daha iyi anlayabiliyorsunuz. Biz 4. nesil olarak şirketlerin ailelere hizmet etmeye başlamasını yanlış buluyoruz. Bu şirketi bitişe götürecektir.

KAZIM KÖSEOĞLU (Esas Holding) Aile dışı şirketlerde iş hayatına başlamak bana disiplin ve özgüven kazandırdı. Aldığım eğitimi aileme bağlı olmadan uygulamak, kendi ayaklarım üzerinde durabildiğimi gösterdi. Aile şirketinde çalışmanın zorlukları var ama gençler olarak tecrübenin satın alınamayacağını unutmamamız lazım. Büyüklerimizin uyarılarına önem vermeli ve tecrübelerinden yararlanmalıyız.”

Murat Özyeğin neden babasıyla aynı arabaya binmedi

Capital Online

İş dünyasında Fiba Holding’in başkanı Hüsnü Özyeğin ile oğlu Murat Özyeğin ve kızı Ayşecan Özyeğin arasındaki ilişkiyi çok beğenirim. Baba ve çocukları, uyumlu bir şekilde holdingi yönetirler. Şu aşamada bu yönetimi, bir Aile Anayasası ya da Aile Meclisi ile yapmıyorlar.

Yönetim kurul üyesi Murat Özyeğin’in deyimiyle, gelecekte gerekirse bir anayasa hazırlayacaklar. Daha önce Murat Özyeğin ve babasından kendisini geleceğe hazırlama hikayesini dinlemiştim. Onun da gençlere kendi deneyimlerinden birkaç önerisi oldu: “Ortaokul lise arasında ve üniversite üçe kadar olan dönemde hep grup şirketlerimizin en alt kademesinde çalıştım. Finansbank’ta üç ay kadar veznedarlık yaptım. Başka bir yaz operasyon bölümünde çalıştım. Benim için önemli tecrübelerdi.

Babamla aynı evden çıkmamıza rağmen hiçbir zaman babamla birlikte işe gitmedim. Kendi arabamı veya servisi kullandım. Banka içinde hiçbir zaman onun katına çıkmadım. Çalışma arkadaşlarımın beni kendilerinden farklı görmemeleri için mümkün olduğu kadar kendimi babamdan izole etmeye çalıştım. Her kademede çalıştım ve şimdi işimi çok severek yapıyorum.”

Bir annenin deneyimi: Oğlumu nasıl hazırladım?

Capital Online

Emine KAMIŞLI / Esas Holding
Toplantıda ikinci oturumda Esas Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Emine Kamışlı ve oğlu Kerem Kamışlı’nın panelini yönettim. Esas Holding Başkanı Şevket Sabancı’nın kızı olan Kamışlı, kendi oğlundan hareketle gençlere önerilerde de bulundu. Şu sözü dikkatimi çekti: “Ben oğluma hiçbir şeyi empoze etmiyorum. Sadece minimum düzeyde bazı şeyleri yapmasını istiyorum. Onun dışında her şeyi kendi seçecek.” Sözünü ettiği minimumlar ise iyi bir eğitim, yabancı dil, stajve aile dışında iş deneyimi.

Kamışlı’dan birkaç öneriyi daha paylaşmak isterim: “Yeni kuşağın işe odaklanmayı bilmesi gerekiyor. Biraz ondan, biraz bundan yapmaya kalkarsanız başarı oranınızı düşürürsünüz. Bazı insanlar bunu becerebiliyor ama onlardan dünyada çok az var. İşinizde derinleşmeyi bileceksiniz, donanımınız yerinde olursa istediğiniz işi yapabilirsiniz.

Kerem’in asgari minimumları yapması lazım. Öncelikle üniversite mezunu olmalı. Kendisini bir adım önde tutacak başka donanımlar elde etmeli. Körü körüne üniversite okumakla başarılı olunmaz. Okurken staj yapmalı ve neyi isteyip istemediğine tecrübe ederek karar vermeli. Bizim aileler olarak görevimiz size altın bilezik kazandırmak ama gerisini sizler aklınızla yaratacaksınız.”

Yenibirlider Derneği’nin kurucusu olan Kerem Kamışlı’yı iyi tanırım. Gerçekten harika bir genç... Bir yandan ABD’de okurken, diğer yandan tatillerinde bile sosyal işlerle uğraşıyor, kendini yarma hazırlıyor. Onun da birkaç önemli değerlendirmesini paylaşmak isterim: “Ben Esas Holding’de üçüncü nesilim. Ama işe başlamadan önce Avrupa, Amerika ya da Asya’da en az iki sene çalışmak istiyorum. Üniversiteden sonra elimi kolumu sağlayarak Esas Holding’e gelmek istemiyorum. Zaten beni almazlar diye düşünüyorum. Kendime böyle bir harita belirledim. Sonra aile işine gelebilirim ama illa öyle olacak diye bir kesinlik yok.”

Geleceğe yön verenler

Capital Online

Rohit Bhargava’nın Slideshare’de yer alan 2013’ün 15 Pazarlama Trendi başlıklı sunumu, son dönemin öne çıkan trendlerini bir arada gösteren çok yararlı bir kaynak niteliğinde. Önümüzdeki dönemde hayatımızı daha çok etkileyecek olan bu gelişmelere bir göz atmak isterseniz, özeti aşağıda:

1. “Shoptimization” Yeni mobil aplikasyonlar ve yeni girişimler, tüketicilerin alışveriş süreçlerindeki verimliliğini artıracak.
2. Ortak yayıncılık Çiçeği burnunda yazarlar ve profesyonel yayıncılar birleşerek “birlikte-yap” modeli bir yayıncılık sistemi kuracaklar.
3. İnsani bankacılık Bankalar, tüketicilerin artan güvensizliğine bir çözüm getirebilmek için kurumlarının insani yönlerini ön plana çıkarmaya çalışacak. Hizmetlerinde ve iletişimlerinde daha direkt ve basit olacaklar.
4. “MeFunding” “Kendi fonlamam” olarak çevireceğimiz bu trende göre insanlar çevrelerinden ve yatırımcılardan küçük de olsa bir destek bularak, yatırım yapmaya başlayacak.
5. Kadınların artan gücü Yeni araştırmalara göre gelecekte kadınların gücü daha da artacak.
6. Metot danışmanlığı Başarılı girişimciler ve şirketler başka kişilere yardımcı olabilmek için kendi metotlarını öğretecek.
7. Değerli baskı Her şeyin djital olduğu bir ortamda basılı nesneler değer kazanacak.
8. Geri plandaki öyküler Şirketler sadakat artırmak için ellerindeki en büyük varlık olan çalışanlarından yararlanma yoluna gidecek. Markalarının ve kurumların gerisindeki öyküleri anlatmanın yollarını arayacaklar.
9. Sosyal görüntüleme İnsanlar internetteki sosyal profillerinin, konuşmalarının etkisini gözlemleyebilecek.
10. Sağlıklı içerik Sağlık kuruluşları, pazarlama ve reklam mesajlarıyla ulaşamadıkları kitlelere erişmek için yararlı ve derinlikli bilgilerle dolu içerikler üretecek.
11. Diplomasız öğrenim Geleneksel üniversite eğitimi yerine e-öğrenimi seçen öğrencilerin saysı arttıkça e-eğitimin kalitesi de yükselecek.
12. Arkadaş-destekli seyahat İnsanlar birbirleriyle seyahat deneyimlerini paylaşarak, birbirlerini yönlendirecek ve turizm sektöründeki deneyimleri değiştirecekler.
13. Micro-innovation Küçük değişimlerin kurumlara ve ürünlere önemli rekabetçi üstünlük sağladığı görüldükçe, küçük düşünmek giderek moda olacak.
14. Yerel ticaret Yeni hizmetler ve teknolojiler yerel ticaretin gelimesine zemin hazırlayacak.
15.Kahraman tasarım Dünyayı değiştirmek umuduyla başlayan kampanyalar, yeni fikirler ve yeni ürünlerin tanıtımında tasarım belirleyici bir rol üstlenecek.

3 kitap 3 bakış açısı

Capital Online

DEĞER YOKSA BAŞARI DA YOK
Bir yönetici olarak ne kadar başarılısınız? Kârlarınız artıyor, şirketiniz büyüyor olabilir. Ama gerçekten başarılı olup olmadığınızı anlamak için hangi değerlere sahip olduğunuzu sorgulamanız gerekiyor. Harry M. Jansen Kraemer'in "Değer Bazlı Liderliğin 4 ilkesi” başlıklı kitabı, bu konuda zihin açan önerilerle dolu. Liderlere, "Kendinizi yönetemiyorsanız, başkalarını nasıl yönetebilirsiniz” diye soran Kraemer, kalıcı sonuçlar elde etmek için değerler gerektiğini hatırlatıyor. Lider olmak isteyenlere, "kendini sorgulama, denge, kendine güven ve hakiki alçakgönüllülük” olmak üzere dört temel değere dikkat etmelerini tavsiye ediyor.

HERKES BAŞARILI OLABİLİR
Ünlü yazar Eric Wahl, son kitabı "Unthink” de, okurları düşünmemeye davet ediyor. Wahl, yaratıcılığın sadece şairlere, ressamlara yazarlara ait bir alan olmadığını belirtiyor. "Yaratıcılık özel bir yerde bulunan ve özel bir kişiye ait olan bir şey değildir” diyen Wahl, yaratıcı dehasının dizginlerini bırakan herkesin yaratıcı olacağını savunuyor. Üstün bir yaratıcı performansa erişmek için geleneksel kalıpları kırmaya niyetlenmek gerektiğini belirtiyor.

GÜÇ VE SICAKLIK
Matt Kohut ve John Neffinger, "insanları Çekmek: Bizleri Etkileyici Kılan Gizli Özelliklerimiz” başlıklı son kitaplarında, karakter analizleri üzerinde duruyorlar. Yazarlar, Nobel ödülü sahibi ünlüler, parlamenterler ve iş dünyasının önemli yöneticileriyle görüşmeler yapmış ve pek çok bilimsel araştırmanın sonuçlarını bir araya getirmişler. Çıkan sonuca göre, insanlar birbirlerini İki temel kriter, "sıcaklık ve güç” bazında değerlendirdiriyor. Çevrenin saygısını ve sevgisini kazanmak isteyenlerin bu iki kriteri dengeli bir biçimde yönetebilmesi gerekiyor.

Etkileyici sunumların sırrı

Capital Online

Teknoloji, eğlence ve tasanm dünyasının en çarpıcı örneklerini ve en özgün konuşmacılarını bir araya getiren TED Konferanslarının videoları milyonlarca kişi tarafından hayranlıkla izleniyor. Harvard Business Review haziran sayısında, TED’in yaratıcısı Chris Anderson’ın etkileyici sunumların sırlarını paylaştığı bir yazısı yayınlandı. TED konuşmalarının başarılarından ilham almak isteyenler için Anderson’ın önerilerinin, başarılı bir sunum için verdiği ipuçlarının bir özetini paylaşıyorum:

İÇERİK
1. Yaymaya değer yeni bir fikirle işe başlayın. Derin bir görüşünüz olsun, ancak siz odaklanmaya çalışın.
2. Konuşmanızı bir keşif yolculuğu veya bir dedektif öyküsü gibi sunun. İzleyicilerinizin bildiği bir sorunu ortaya koyarak başlayın ve kendi özgün çözümünüzü inşa edin.
3. Konuşmaya başlar başlamaz, izleyicilerin sizin neden söz ettiğinizi kavramalarını sağlayın.
4. Aşırı açıklama yapmayın. Bırakın izleyiciler kendileri anlasın.
5. İnsanlar hakkında öyküler paylaşın, kurumlar hakkında değil.
6. Sahnede fikirlerinizi satın. Kendinizi, kitaplarınızı veya işinizi değil.

SUNUM
1. Konuşmanızı prompter veya notlarınız olmadan sunmaya çalışın. (Bir konuşmayı içselleştirmek istiyorsanız onlarca kez prova yapmanız gerekir)
2. Ezberlemekte zorlanıyorsanız, kısa notlar aldığınız konuşma kartlarını kullanın.
3. Doğal sohbet tonuyla konuşun. Dramatik bir hatip ses tonuyla değil.
4. Basit bir dil kullanın, jargondan uzak durum
5. Sahnede vücudunuzun alt tarafını sabit tutun. Dilerseniz, doğal bir biçimde bir noktadan diğerine hareket edin ama bir o yana bir bu yana sallanmayın.
6. İzleyicilere bakın. Rastgele seçeceğiniz en az 5-6 kişiyle göz teması kurun.

TASARIM
1. Sunumunuzdaki multimedya ögelerini azaltın. Mümkünse kullanmayın.
2. Slide’larımzı özenle tasarlayın. Canlı görselller kullanın. Notlar ve yazılarla dolu slide’ları atın.
3. Çarpıcı bir görseli sunarken, bir süre sessiz kalmayı başarın.
4. Video klipleriniz 60 saniyenin üzerine çıkmasın.
5. Video kliplerin içine müzik yerleştirmekten kaçının.

YAKLAŞIM
1. TED konuşmanızı yazma, düzenleme, gözden geçirme ve prova yapma çalışmalarına sunumdan 6-9 ay önce başlayın.
2. Gerginliğin çok doğal ve sağlıklı bir şey olduğunu kabul edin. Bu size enerji verecek ve sizi daha dikkat çekici ve ilginç kılacaktır.
3. Gerginliğinizi azaltmak için geçmişteki TED konuşmalarını izleyin.
4. Beden dilinizi ve nefesinizi kontrol etme alıştırnaları yapın.
5. Sadece çok deneyimli sunucuların görüşlerini dinleyin. (Gereksiz pohpohlayıcılardan uzak durun.)