Büyük çöküş tekrarlanabilir

IMF'nin eski bas ekonomisti KENNETH ROGOFF, krizden çıkısın tam gerçekleşmediğini düşünüyor.

17 TEMMUZ, 20150
Paylaş Tweet Paylaş
Büyük çöküş tekrarlanabilir


2008'de yasanan çöküşün bir benzerini yakın bir zamanda tekrar yaşanma ihtimalinin olduğuna dikkat çekiyor. Portekiz, Yunanistan ve İrlanda'nın borçlarının yeniden yapılandırılması, İspanya ve İtalya'nın borçları için de bir yol bulunması gerektiğini söylüyor. Rogoff'un Türkiye'ye ilişkin de ilginç görüşleri var. Her ne kadar krizden çıkışta çok iyi performans göstermiş olsa da ekonomide bazı dengesizliklerin olduğuna dikkat çekiyor. "En endişe verici olan da cari işlemler dengesindeki balon oluşumu. Ancak asıl sorun, yabancı sermayenin geliş şekli. Sermaye ülkeye doğrudan yabancı yatırım şeklinde değil kısa dönemli olarak fonlar aracılığıyla giriyor. Bu önemli bir sorun" diye konuşuyor.
Avrupa ve Amerika'da çok sayıda kişinin işsiz olduğunu görüyoruz. Gelişmiş ülkelerdeki birçok sıradan insan krizin etkilerini, ekonomilerinin hala durgunlukta olduğunu hissediyor. Borsa fiyatları iyileşmiş olabilir ama emlak fiyatları ve ticari gayrimenkul birçok ülkede oldukça zayıf. Benim en büyük endişem, 2008'de bankacılık sisteminin yaşadığı çöküşün bir benzerini yakın bir zamanda tekrar yaşama ihtimalimiz olması." Bu sözler, Harvard Üniversitesi Uluslararası Kalkınma Merkezi Direktörü ve IMF'nin eski baş ekonomisti Kenneth Rogoffa ait. Avrupa'da, özellikle Portekiz, Yunanistan ve İrlanda'da borçların ciddi bir yapılanma ihtiyacı içinde olduğunu belirten Rogoff, "Ayrıca Avrupalılar, İspanya ve İtalya'nın borçları için de bir yol bulmak durumunda. Bu ülkeler başarısız olmak için fazla büyük. Eğer İspanya ekonomisi ağır bir hasar alırsa bunun sonuçları Fransa'ya da ulaşır" diyor. Rogoffun Türkiye'ye ilişkin de ilginç görüşleri var. Her ne kadar krizden çıkışta çok iyi bir performans göstermiş olsa da ekonomide bazı dengesizliklerin olduğuna dikkat çekiyor. "En endişe verici olan da cari işlemler dengesindeki balon oluşumu. Bu, eninde sonunda ülkeyi bir başka finansal krizde savunmasız hale getirecek. Ancak asıl sorun, yabancı sermayenin geliş şekli. Sermaye ülkeye doğrudan yabancı yatırım şeklinde değil kısa dönemli olarak fonlar aracılığıyla giriyor. Bu önemli bir sorun" diye konuşuyor. Harvard Üniversitesi Uluslararası Kalkınma Merkezi Direktörü Kenneth Rogoff, global krizin seyrini, gelecekte dünya ekonomilerini bekleyen riskleri ve Türkiye ekonomisine dair öngörülerini Capital'e şöyle anlattı:

Capital: Global finansal krizin sona erdiğini düşünüyor musunuz? Yeni bir global krizin oluşumunu engellemek için bugünden neler yapmak gerekiyor?
- Birçok gelişmiş ekonomi, hala büyük resesyondan sıyrılmış değil. Çok sayıda ülke, kriz öncesi gelirlerine yeniden ulaşmaya çalışıyor. Normalde bu iyileşme, 3-4 yıl değil sadece 6 ay alır. Carmen Reinhart ile birlikte yazdığımız Türkçeye de çevrilen "This Time is Different/İçinde bulunduğumuz Zaman Farklı" adını taşıyan kitapta, geçmiş yıllarda savaş sonrası oluşan finansal krizlerde, ekonomilerin kriz öncesi GSYİH'lerine ortalama 4 yılda ulaştığını saptadık. Bugün baktığımızda Avrupa ve Amerika'da çok sayıda kişinin hala işsiz olduğunu görüyoruz. Gelişmiş ülkelerdeki birçok sıradan insan krizin etkilerini, ekonominin hala durgunlukta olduğunu hissediyor. Borsa fiyatları oldukça iyileşmiş olabilir ama emlak fiyatları ve ticari gayrimenkul birçok ülkede oldukça zayıf. Yine de bu durum olağan karşılanmalı. Benim en büyük endişem, 2008'de bankacılık sisteminin yaşadığı çöküşün bir benzerini yakın bir zamanda tekrar yaşama ihtimalimizin olması. Bir finansal krize karşı en iyi aşı, yeni edinilmiş bir deneyimdir. Halk, basın, politikacılar, yatırımcılar ve tüketiciler yaşananları hatırlamalı. Öte yandan hükümetler, finansal sistemdeki statükoyu devam ettirme konusunda çok fazla kaygılanıyor. Temel reformların eksikliği eninde sonunda problemleri besleyecek.


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz