"Ekonomi ve bütçe"

Bu yıl ekonominin yavaşlaması şu ana kadar en büyük faturayı, merkezi yönetim bütçesine çıkardı.

17 TEMMUZ, 20150
Paylaş Tweet Paylaş
Ekonomi ve bütçe
Ekonomideki yavaşlama yüzünden vergi tahsilatındaki artışın hız kesmesi, bütçe dengesinde geçen yıla göre epey bozulma yarattı. Bunun sonucunda hükümet, geçen ay bütçe açığına karşı gelir artırıcı bazı önlemleri devreye soktu. Biz bu yazıyı yazarken bazı ürünlerden ve işlemlerden alınan vergilere zam yapılmıştı. Ancak bu zamlar yeterli gibi görünmüyordu. Devamının gelip gelmeyeceği ise tartışmalıydı. Bu tartışmaya girmeden önce merkezi yönetim bütçesindeki son duruma bir göz atalım. Şu an itibarıyla elimizde yılın ilk 8 ayına ait veriler var. Bu veriler söz konusu dönemde bütçenin 8,5 milyar lira açık verdiğini gösteriyor. Oysa geçen yılın aynı döneminde bütçe 2,1 milyar lira fazla vermişti. Bu verilerden bu yıl bütçe dengesinde büyük bir bozulma olduğu açıkça görülüyor.

Tabloyu görmek için görsele tıklayın.
BÜYÜMENİN ETKİSİ
Bütçe dengesindeki bu bozulma, büyük ölçüde vergi tahsilatının hız kesmesinden kaynaklanıyor. Ocak-ağustos döneminde vergi gelirlerindeki artış yüzde 7,5’te kaldı. Vergi dışı gelirlerdeki yüksek artış sayesinde bütçenin toplam gelirleri yüzde 10,8 arttı, ama bu da harcamalardaki yüzde 16,3’lük yükselişi karşılamadı. Harcamaların gelirlerden daha hızlı artmasının sonucu da geçen yılın ilk 8 ayındaki fazlanın bu yıl açığa dönüşmesi oldu. Türkiye’de vergi gelirlerinin önemli bir kısmını mal ve hizmetlerin satışı ile ithalattan alınan vergiler oluşturuyor. Hal böyle olunca ekonomideki büyümenin seyri vergi tahsilatı üzerinde çok etkili oluyor. Ekonomi hızlı büyüdüğünde vergi tahsilatındaki artış da yükselirken ekonomi yavaşladığında ise vergi tahsilatındaki artışın hızı da mutlaka kesiliyor. Bu yıl vergi tahsilatının hızının kesilmesi işte bundan kaynaklanıyor. Yılın ilk yarısında ekonomideki büyüme yüzde 3 civarında kaldı. Bu dönemde hem iç talepte hem de ithalatta gerileme yaşandı. Öncü göstergeler, üçüncü çeyrekteki durumun da benzer olduğunu gösteriyor. Bu nedenle ilk 8 ayda özel tüketim vergisindeki artış yüzde 6,4’te ve dahilde alınan katma değer vergisindeki artış yüzde 2,6’da kalırken ithalde alınan katma değer vergisindeki artış ise sıfır oldu.

Tabloyu görmek için görsele tıklayın.
YILIN SONUNDA NE OLUR?

2012 bütçesi ekonomide yüzde 4’lük bir büyüme hedefi esas alınarak hazırlanmış ve 21,1 milyar liralık açık öngörülmüştü. Ocak-ağustos dönemindeki açık yıl sonu hedefinin yüzde 40’ına karşılık geliyor. Yılın üçte ikilik kısmı geride kalırken yıl sonu hedefinin sadece yüzde 40’ı kadar bütçe açığı verilmesi, ilk bakışta bu hedefin rahatça tutacağı izlenimini yaratabilir. Fakat bütçede açık, yılın geneline simetrik bir şekilde dağılmıyor ve büyük kısmı son birkaç ayda ortaya çıkıyor. Bu da böyle giderse yıl sonunda bütçe açığının hedefin üzerine çıkabileceği anlamına geliyor. Nitekim geçen ay hükümetten de bu yönde açıklamalar geldi.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz