ABD'nin enerji güvenliği kritik mineraller etrafında yeniden şekilleniyor

AA muhabirinin Uluslararası Enerji Ajansı'nın Dünya Enerji Görünümü 2025 raporu ve uluslararası sektör raporlarından derlediği bilgilere göre, teknoloji ve endüstrinin geleceğini şekillendiren ve tedarik riski yüksek olan "kritik mineraller" ve 17 özel elementten oluşan "nadir toprak elementleri" ABD başta olmak üzere birçok ülkenin ajandasında ön sıralarda yer alıyor.

Bakır, lityum ve grafit gibi enerji dönüşümü, savunma sanayisi ve yapay zeka teknolojileri açısından önem taşıyan kritik minerallerin işlenmesi ve rafinajının büyük ölçüde yurt dışında gerçekleştirilmesi, ABD'nin tedarik zincirlerindeki d��şa bağımlılığını artırıyor.

ABD Başkanı Donald Trump, kritik mineralleri ekonomik bir ham madde meselesinin ötesinde, ülkenin ulusal güvenliği, savunma sanayisi ve Çin'e olan stratejik bağımlılığının azaltılması açısından kritik bir alan olarak değerlendiriyor.

Bu süreçte özellikle Çin'in kritik minerallerin küresel tedarik zincirlerindeki güçlü konumu, ABD'de kritik malzemelerin tedarik güvenliğinin güçlendirilmesine yönelik iki partili girişimleri hızlandırıyor.

Trump, geçen yıl göreve başlarken ilan ettiği Ulusal Enerji Acil Durumu'nda, ABD'nin enerji ve kritik mineraller alanındaki üretim, işleme, rafinaj ve altyapısının ülkenin ihtiyaçlarını karşılama konusunda "fazlasıyla yetersiz" olduğunu söylemiş ve kritik mineralleri enerji güvenliği, imalat, ulaşım, tarım ve savunmayla ilişkilendirmişti.

ABD yönetimi, kritik minerallerin madenciliğinden işlenmesine ve geri dönüşümüne kadar uzanan tedarik zincirlerini ülke içinde yeniden yapılandırmayı ve böylece savunma sanayisinden yapay zeka teknolojilerine kadar stratejik sektörlerin ihtiyaç duyduğu malzemelerin güvenliğini sağlamayı amaçlıyor.

- Trump, nadir toprak elementleri için stratejik ortaklık peşinde

Trump yönetimi, nadir toprak elementleri ve kritik mineraller konusunda Çin'in küresel tekelini kırmak amacıyla birçok ülke ile aktif şekilde hem stratejik ortaklıklar kuruyor hem de derin işbirlikleri yürütüyor.

ABD'nin Ukrayna'ya mali desteğinin karşılığında Trump, Kiev'in nadir toprak elementlerine ve diğer minerallerine erişim sağlayacak anlaşma yapılmasını istediğini söylemiş ve "Onların nadir topraklarını ve diğer şeyleri" istediğini belirtmişti.

Ukrayna minerallerine ilgisinin arkasındaki önemli nedenlerden biri, kritik mineraller ve nadir topraklarda Çin'in hakimiyetine karşı alternatif tedarik kaynakları oluşturmak olarak ortaya çıktı.

ABD ile Ukrayna arasında imzalanan anlaşma, iki ülkenin gelecekteki doğal kaynak projelerinde ekonomik pay ve stratejik erişim sağladı. Ancak anlaşma yalnızca nadir toprakları değil, geniş bir yelpazede yer altı kaynaklarını da kapsadı.

- ABD, kritik mineral ve nadir toprak elementleri için altyapı tazeliyor

Trump yönetimi, Alaska'daki Ambler Road projesini yeniden canlandırarak kritik mineral yataklarına erişimin önünü açtı. Yönetim bunu ulusal güvenlik, ekonomik büyüme ve yabancı kaynaklara bağımlılığın azaltılmasıyla ilişkilendirdi.

Trump, Avustralya ile kritik mineraller ve nadir topraklar konusunda yapılan anlaşmayı "fırsatları bir üst seviyeye taşımak" ve "bu fırsatları değerlendirmek" şeklinde niteledi.

Bu süreçte uluslararası kamuoyunu şaşırtan açıklamalar yapan Trump, ABD'nin Grönland'a sahip olması gerektiğini belirtti.

Burada dikkat çekici nokta, Trump'ın gerekçeyi özellikle kritik mineraller değil, ulusal güvenlik olarak sunmasıydı. ABD, Grönland'a "ulusal güvenlik nedeniyle" ihtiyacı olduğunu söyledi.

Trump, bu yıl şubatta Oval Ofis'te ABD'nin ilk Stratejik Kritik Mineraller Rezervi'nin oluşturulduğunu açıkladı. Rezervi acil durumlarda sivil kullanım için kritik minerallerin stoklanması olarak tanımladı.

Trump, federal kurumların kritik mineraller ve diğer stratejik malzemelerde ABD kaynaklı tedarike yönelmesini istedi ve Truth Social hesabından "Tüm Federal Kurumlar Amerikan Malı Satın Almalı-Bahane yok!" paylaşımında bulundu.

Tüm bunlara ek olarak, Trump Çin'in fiyatlama ve arz üzerindeki hakimiyetine karşı batılı ülkeler arasında kritik mineral ticaret bloğu oluşturma fikrini ilerletti. Planın odağında lityum, kobalt, nadir topraklar, antimon, grafit ve tungsten gibi mineraller bulunuyor.

- Geniş kapsamlı ortaklıklar artıyor

Trump, kritik mineraller ve geri kazanılabilir kritik malzemelerin ABD ulusal savunması için gerekli olduğunu belirten başkanlık kararını imzaladı. Ticaret Bakanlığına gerektiğinde bu malzemelerin ihracatını kısıtlama yetkisi verildi. Trump yönetimi kritik mineraller ve batarya projelerine 3 milyar dolarlık yatırım açıkladı.

Trump'ın yaklaşımı, özellikle Çin'e bağımlılığı azaltmak ve savunma sanayisinin ihtiyaç duyduğu malzemelerin ABD'de üretilmesini sağlamak üzerine kuruldu.

Çin'in küresel kritik mineral ve nadir toprak elementleri tekelini kırmayı hedefleyen ABD Başkanı Donald Trump, uluslararası sahneyi yeniden şekillendirecek çok uluslu tedarik ortaklıkları için düğmeye bastı.

Avustralya, Japonya, Güney Kore, Singapur ve İsrail gibi müttefiklerin katılımıyla "Pax Silica" koalisyonunu hayata geçirdi.

"Önce Amerika" doktrinini ham madde diplomasisine uyarlayan Beyaz Saray, finansman gücünü kullanarak kritik mineral arzını garantiye alacak bir dizi ikili anlaşmaya da imza attı. Bu kapsamda Güneydoğu Asya ülkelerinden Suudi Arabistan'a, maden işletmesinden mıknatıs üretimine uzanan geniş kapsamlı tedarik zinciri ortaklıkları kuruldu.

Ukrayna ile yapılan ve ülkenin stratejik yer altı kaynaklarına ABD'ye öncelikli erişim tanıyan pakt ise Washington'ın jeopolitik hamlelerini pekiştirdi.

Trump, sadece ABD'nin yerli üretimini artırmakla kalmayıp, ülkenin finansman gücünü (EXIM ve DFC bankaları vasıtasıyla) kullanarak kapsamı ve coğrafyası geniş mineral ortaklığı ağı inşa ediyor.