"Yeni iş birliklerinin kapısı aralanabilir"

Türk ve Çin şirketleri arasındaki ticari ilişkilerde uyuşmazlıkların çözümünü kolaylaştırabilecek iş birlikleri için Şanghay’da bir görüşme gerçekleştirildi. Türkiye Arabulucular ve Arabuluculuk Merkezleri (TURAMEP) Yönetim Kurulu Üyesi ve Sözcüsü Arabulucu Dr. Umut Metin, Şanghay Uluslararası Tahkim Merkezi’ni (SHIAC) ziyaret ederek Türkiye’nin arabuluculuk alanındaki deneyimini ve uluslararası tahkimle birlikte uygulanabilecek çözüm modellerini gündeme taşıdı.

SHIAC Genel Sekreter Vekili Yang Guang ve İş Birliği ve Gelişim Koordinatörü Xu Suosheng ile yapılan görüşmede, arabuluculuk ve tahkim yöntemlerinin birbirini tamamlayacak biçimde kullanılması, mesleki bilgi paylaşımı ve gelecekte geliştirilebilecek kurumsal temaslar değerlendirildi.

Henüz somut bir iş birliği anlaşmasının bulunmadığı görüşme, iki kurum arasında ortak etkinlikler ve uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin geliştirilmesi açısından ilk adım niteliği taşıyor.

103,7 milyar yuanlık uyuşmazlığı ele alan merkez

1988 yılında kurulan ve uluslararası alanda Shanghai International Arbitration Center adıyla tanınan SHIAC, yerli ve yabancı şirketlerin ticari uyuşmazlıklarının çözümünde faaliyet gösteriyor. Kurumun yayımladığı 2025 yılı faaliyet verilerine göre SHIAC, yıl boyunca 3 bin 819 yeni tahkim dosyası kabul etti. Bu dosyalardaki uyuşmazlıkların toplam değeri 103,725 milyar Çin yuanına ulaştı. Yabancılık unsuru taşıyan 389 dosyada ise 63 ülke ve bölgeden taraflar yer aldı. Bu ölçek, SHIAC’ın Çin içindeki ticari ilişkilerin yanı sıra sınır ötesi uyuşmazlıklarda da üstlendiği rolü ortaya koyuyor. TURAMEP’in ziyaretiyle, Türkiye’nin arabuluculuk birikimi ile merkezin uluslararası ticari tahkim deneyiminin hangi alanlarda buluşturulabileceği ele alındı.

Önce arabuluculuk, ardından tahkim

Görüşmenin öne çıkan başlıklarından biri, arabuluculuk ile tahkimi bir araya getiren “med-arb” yaklaşımı oldu. Bu model, uyuşmazlığın önce arabuluculuk yoluyla çözülmesinin denenmesini; anlaşma sağlanamazsa tarafların önceden kararlaştırdığı koşullar çerçevesinde tahkime geçilmesini öngörüyor.

İki yöntemin birlikte kullanılması, uluslararası ticari uyuşmazlıklarda çözüm süresinin ve maliyetlerin yönetilmesi, taraflar arasındaki iş ilişkisinin korunması bakımından değerlendiriliyor. Türkiye’nin iş, ticaret, tüketici ve diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında edindiği arabuluculuk deneyimi de bu çerçevede görüşmenin gündeminde yer aldı.

Umut Metin’den “Sınırlandırılmış Hakem Yetkisi” önerisi

Umut Metin, “Sınırlandırılmış Hakem Yetkisi” adını verdiği model önerisine de dikkat çekti. Öneri, arabuluculuk sürecinde anlaşmaya ulaşılamasa bile taraflar arasında sağlanan yakınlaşmanın sonraki aşamada göz ardı edilmemesi yaklaşımına dayanıyor.

Metin, bu yaklaşımın uluslararası yatırımcılar açısından da tercih nedeni olabileceğini belirtiyor. Model önerisi, arabuluculukta kaydedilen ilerlemenin tahkim sürecine nasıl yansıtılabileceği tartışmasına odaklanıyor.

Hedef, ticaret ve yatırımlara güven sağlayacak iş birlikleri

TURAMEP ile SHIAC arasındaki temasın ilerleyen dönemde bilgi ve deneyim paylaşımı, ortak etkinlikler ve alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin geliştirilmesi gibi alanlarda yeni fırsatlar oluşturması bekleniyor. Görüşmenin iş dünyası açısından öne çıkan boyutu ise Türk ve Çin şirketlerinin karşılıklı hukuk sistemlerini ve başvurabilecekleri uyuşmazlık çözüm mekanizmalarını daha yakından tanıması. Bu alandaki kurumsal ilişkilerin geliştirilmesinin, iki ülke arasındaki ticaret ve yatırımlarda güveni desteklemesi amaçlanıyor.