"Yeni bir ekonomik çağın eşiğindeyiz"

Zirvenin özel konuşmacılardan biri Birleşik Krallık Eski Dışişleri ve Maliye Bakanı Philip Hammond oldu. Philip Hammond konuşmasında küresel ekonomi, jeopolitik riskler ve ticaretin geleceği hakkındaki görüşlerini aktardı.

Konuşmasından öne çıkan satır başları şunlar:

ABD'nin Değişen Rolü ve NATO Üzerindeki Etkisi

"Küresel istikrarın garantörü konumundayken bir gecede bizzat inşa ettiği dünya düzenini sarsan ana aktöre dönüşen ABD, artık politikalarını sosyal medya paylaşımları üzerinden şekillendiriyor. Serbest ticaretin yerini korumacılık, NATO’ya yönelik net taahhütlerin yerini ise belirsizlik almış durumda. Bu durum, ittifakın temelini oluşturan caydırıcılık etkisini şimdiden zayıflatmıştır."

Jeopolitik Türbülans ve Ekonomik Dinamikler

"Jeopolitik, dünyayı değiştiren temel güçlerden biridir; ancak küresel ekonomiyi yeniden şekillendiren tek faktör değildir. Karşılaştığımız tüm ekonomik ve ticari zorlukların nedeni olarak Trump’ı ve onun yarattığı jeopolitik türbülansı görmek cazip gelebilir. Fakat bu durum jeopolitik anlatıyı şekillendirse de, ekonomik değişimin bazı temel dinamikleri bu süreçten önce ortaya çıkmıştır ve herhangi bir ABD başkanının ajandasının çok daha ötesine uzanmaktadır."

Küreselleşmenin Mantığı ve Üretimdeki Dönüşüm

"Küreselleşmeyi ayakta tutan mantık; gümrük vergileri, korumacılık, tedarik zinciri güvenliğine ilişkin endişeler ve teknolojik yenilikler tarafından sorgulanıyor. Özellikle imalat sektöründe, ölçek ekonomileri ve uzmanlaşmanın sağladığı avantajlar zamanla aşınacak; bu da ticaretin temel dayanağını zayıflatacaktır."

 Teknolojik Değişim ve Enerji Maliyetleri

"Tüm göstergeler, teknolojik değişimin dünya ekonomisinin enerji yoğunluğunu önemli ölçüde artıracağını ve bu durumun nüfus düşüşünün etkilerini fazlasıyla dengeleyeceğini (yani enerji talebinin azalmayacağını) gösteriyor. Bu nedenle, enerji arzının karbonsuzlaştırılması zorunlu hale gelecektir ve bu süreç ekonomik açıdan maliyetli olacaktır."

ABD-Çin Rekabeti ve Stratejik Uyanış

"ABD, stratejik bir gecikmenin ardından Çin’in artan ekonomik gücünün kaçınılmaz olarak stratejik bir güce dönüşeceğini fark etti. Modern dijital ekonominin teknolojilerinin doğrudan askeri uygulamalara sahip olması ve ABD'nin bazı alanlarda liderliğini sürdürmekte zorlanması bu farkındalığı hızlandırdı. 2015 yılından itibaren, ABD sistemi içerisinde bu yönde artan emareler gözlemlemeye başladım."

Küreselleşmenin Duraklaması ve Geriye Gidiş

"Ekonomik faktörler, güvenlik endişeleri, siyasi baskılar ve jeopolitik risklerin birleşimi, yaklaşık otuz yıl süren hızlandırılmış küreselleşme sürecini fiilen durdurmuş ve tersine çevirmiştir."

Tedarik Zincirleri

"Karmaşık tedarik zincirleri ve tam zamanında (just-in-time) üretim sistemleri, her zaman ekonomik verimlilik ile endüstriyel dayanıklılık arasında bir denge olmuştur. Ancak COVID-19 bu dengeyi kökten değiştirdi. İlk sonuç, dayanıklılığın verimliliğin önüne geçmesi oldu ve bu durum küreselleşmenin büyümesini neredeyse durma noktasına getirdi. Hükümetler, yatırımcılar ve müşteriler artık üretimin sürekliliğine dair garantiler talep etmeye başladı."

 Akıllı Üretim ve Yerelleşme Trendi

"Küreselleşmeden geri çekilmeyi hızlandıran daha uzun vadeli bir trend daha var: Akıllı üretim teknolojileri... Giderek esnekleşen ve robotik hale gelen üretim hatları, küçük ölçekli, hatta kişiye özel üretimi verimli kılıyor; böylece ölçek ekonomilerinin önemini sarsıyor. Uzun süredir otomotiv sektöründe görülen bu özelleştirilmiş üretim modeli, dijitalleşme, yapay zeka ve gelişmiş robotik sayesinde artık diğer endüstrilere de yayılıyor."

Bölgeselleşme ve Türkiye İçin Fırsatlar

"Bazı sektörler için bölgeselleşme veya yakın coğrafyalarda üretim, güvenlik ve verimlilik arasında dengeli bir çözüm sunabilir. Ancak bazı stratejik ürün ve hizmetlerde dünya, geri dönüşü olmayan bir noktayı geçmiş gibi görünüyor. Bu alanlarda siyasi tercih, maliyeti ne olursa olsun ulusal özerklikten yanadır.

Türkiye perspektifinden bakıldığında çarpıcı bir fırsat söz konusu: Eğer AB şirketlerinin üretimlerini yakın coğrafyalara kaydırması, AB içi üretime kıyasla maliyet ve güvenlik arasında daha dengeli bir alternatif sunarsa, Türkiye’nin AB tedarik zincirlerinde ucuz Çin seçeneklerinin yerini alma potansiyeli artabilir. Benzer bir durum, siyasi engeller aşılabilirse ABD için Meksika örneğinde de geçerli olabilir."