Sıfır Kâra doğru

Bugün pek çok sektör kârlılıkta, ya trajik düşüşler yaşıyor ya da tehlike sınırı olan “sıfır”a doğru hızla yaklaşıyor.

1.08.2009 00:00:000
Paylaş Tweet Paylaş
Sıfır Kâra doğru
Kâr marjları, artan rekabet seviyesi ve yavaş ama emin adımlarla pek çok kategorinin markalaşması nedeniyle baskı altında. Tüketiciler, ancak yarattığınız farklılık için o da belki biraz daha fazla ödeyecektir.” Yönetim gurusu Jack Trout, her sektörde giderek düşen kârları işte bu sözlerle anlatıyor.
Aşırı rekabet nedeniyle zaten baskı altında kalan marjları, kriz de olumsuz etkiledi. Krizin yarattığı belirsiz ortam, tüketiciyi tasarrufa yönlendirirken küçülen satışlar marjları eritti. Bugün pek çok şirket, ayakta kalma imtihanı veriyor. Büyüme üzerine pek çok kitabı bulunan Costas Markides de- bir yıl önce bugün için kârlılıkta düşüş baskısı olacağını tahmin etmişti. “Amerika ve Avrupa’daki resesyondan tüm sektörlerdeki şirketlerin yara alacağını düşünüyorum” diyen Markides, sözlerine şöyle devam etmişti:
“Bu, Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin şirketlerini de kapsıyor tabii. Ama her zaman durgunlukta bile iyi idare edilen ve kârlılıklarını ayakta tutan şirket ve sektörler vardır. Ancak kesin olan şu ki sektörler genelinde kârlılık marjları daralacak.”
Araştırmamız kapsamında incelediğimiz 20 sektör ve alt kategorinin 15’indeki kârlılık performansı da Markides’i doğruluyor. Bugünkü kâr marjları, 2007 yıl sonu ile karşılaştırıldığında pek çok sektörün ya trajik kayıplar verdiği ya da tehlike sınırı olan “sıfır” marja çok yaklaştığı ortaya çıkıyor. Üstelik bunlar arasında otomotiv, gıda, perakende, hazır giyim, mobilya ve beyaz eşya gibi lokomotif sektörler de var.
TEHLİKEDEKİ SEKTÖRLER
2007 yıl sonuna göre sektörlerin çoğunda kârlılıklar giderek düşüyor. Kriz öncesi makul kârlılık seviyeleri ile çalışan çimento, elektronik, mobilya ve beyaz eşya sektörlerinde bugün trajik kayıplar yaşanıyor.
2007 yılında yüzde 30 kârlılıkla çalışan çimento sektöründe bugün şirketler, yüzde 15 kâr oranıyla faaliyet gösteriyor. “2009 yılında çimento sektöründe net kârlar bir evvelki yıla kıyasla yüzde 30 ila 50 arası geriledi” diyen Nuh Çimento Yönetim Kurulu Başkanı Atalay Şahinoğlu, Irak’a yakın kârlı ihracat gerçekleştiren 1-2 fabrikayı bu durumun dışında tutuyor. Oyak Çimento Yönetim Kurulu Başkanı Celal Çağlar ise benzer bir tablo çizerek, bu yıl genelinde iç piyasanın yüzde 5 daralmasını, satış hasılatının yüzde 9 düşmesini ve net kârın yüzde 15 gerilemesini beklediklerini belirtiyor.
Hazır giyimde de benzer bir durum söz konusu. 2007 yılında hazır giyimde net kâr payları yüzde 15-20 olarak gerçekleşiyordu. Sarar Giyim Yönetim Kurulu Başkanı Cemalettin Sarar’a göre bu oranlar, bugün yüzde 5 ila 10 arasında ve yıl sonuna kadar da bu oranların yukarı çıkması beklenmiyor.
Mobilya sektöründe net kârlılıklarda üst sınır, kriz öncesinde yüzde 10 iken bugün yüzde 2 ila 6’lara iniyor. Şu an sektörlerinde kârlılığın yüzde 3 ila 6 seviyelerine kadar düştüğünü belirten Çilek Mobilya Genel Müdürü Muzaffer Çilek, bu inişi üretimdeki verimlilik kaybı, genel giderlerin ciro payındaki artışı ve mağazalardaki ciro kaybına bağlıyor. Doğtaş Şirketler Grubu Başkanı Davut Doğan ise çok daha karamsar bir tablo çiziyor ve “2005 yılında yüzde 10-12 aralığında olan kâr marjlarımız 2008’de yüzde 5-7 aralığına, 2009’da yüzde 2-3 aralığına düştü” diye konuşuyor.
İKİ SEKTÖRÜN KAYBI
2008 yılı son çeyreği itibarıyla elektronik, beyaz eşya ve küçük ev aletleri de kârlılıklarından fedakarlık yapmaya başladı. “Bu yıl ciddi kâr düşüşleri yaşadık, yüzde 40’lara varan gerilemeler oldu” diyen Türkiye Elektronik Sanayicileri Derneği (TESİD) Başkanı Suat Baysan, 2007 yılında yüzde 8-9 olan net kâr marjlarının mevcut ortamda yüzde 3-4 seviyelerine gerilediğini söylüyor. Baysan’a göre ancak tüketici güven endeksinde artış yakalanırsa ki bu güvenin 2010’da sağlanacağına inanıyor, marjlar yeniden 2007 seviyesi olan yüzde 8-9 oranlarına dönebilecek.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz