"Refahın ekonomik kriterleri"

Gayrisafi yurtiçi hasıladan daha iyi bir başarı kriteri var mı?

17 TEMMUZ, 20150
Paylaş Tweet Paylaş
Refahın ekonomik  kriterleri
Para her şey değildir. Ancak ulusal başarının ölçülmesinde uzunca bir süredir kullanılan hemen hemen tek şeydir (elbette bir de spor müsabakaları var). II. Dünya Savaşı'ndan bu yana geçerli olan en belirgin ölçüm, önceleri gayrisafi milli hasıla (GSMH) denilen sonrasında ise gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYIH) olarak değiştirilen, bir ekonominin dolar cinsinden ekonomik çıktısıdır Bu aslında eskiden kullanılan bir ölçüm olan askeri zaferlere göre sıralanmaya kıyasla iyi bir ilerlemedir. GSMH ile GSYİH çağı bugün yaşam standartlarında ve refahta devasa bir global artış ile tanımlanmaktadır. Aslında şu anda GSMH'nin de başı dertte. Ekonomistler ve ulusal liderler bugünlerde bir ülkenin durumunu giderek diğer türden ölçümler ve hatta "mutluluk" gibi esnek terimlerle ölçmekten bahsetme eğiliminde. Bir yıl önce Fransa başkanı Nicolas Sarkozy tarafından görevlendirilen ve Amartya Sen, Joseph Stiglitz ile Jean-Paul Fitoussi isimli ekonomistlerce yönlendirilen bir ekip tarafından yapılan 2009 tarihli GSYİH'ye alternatifler başlıklı araştırma global bir sarsıntı etkisi yarattı. Onun ardından 2011 Ekim'inde dünyanın en zengin uluslarının kulübü olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü'nün (OECD) kendi üye ülkelerindeki "refah" hakkında "Yaşam Nasıl?" başlıklı raporu gelmişti. 2007'den bu yana her yıl özel Legatum Enstitüsü, ekonomik ve diğer göstergelerden oluşan sofistike bir karışım olan Global Refah Endeksi'ni yayınlıyor. İngiltere başbakanı David Cameron'un ulusal refahı ölçmekle ilgili planları açıklayarak kopardığı büyük gürültüyle birlikte artık tek tek uluslar da bu oyunun bir parçası olmaya başlıyor. Aslında GSYİH'ye onlarca yıldır meydan okunuyor. Bunu Birleşmiş Milletler'in İnsani Gelişme Endeksi ve Bhutan Krallığı'nın ne GSYİH'nin ne de GSMH'nin ama GUM'ın yani "gayrisafi ulusal mutluluğun" maksimumlaştırılması gerektiği yönündeki ısrarında da görüyoruz. İş hayatındaki herkesin bildiği üzere ancak ölçebildiklerinizi yönetebilirsiniz. Bu yüzden GSYİH'nin yerine başka bir şey koymakla ilgili tartışmalar her ne kadar biraz havada kalıyor olsa da onun önemli döngülerde giderek artan saygınlığı ekonomik politikalar üzerinde gerçek bir etki yaratabilir. Ayrıca genel başarının ölçülmesi için yeni ölçümler kullanılması gerektiği konusunda artık bazı icra kurullarında da benzer tartışmalar yaşanıyor. Bu yüzden bu hareketin nerede başladığını ve nereye doğru gittiğini keşfetmek gerçekten zahmete değer.

Ana fikir

II. Dünya Savaşı'ndan bu yana ulusal başarının başlıca ölçütü önce gayrisafi milli hasıla ardından da onun yerini alan gayrisafi yurtiçi hasıla olmuştur. Bugün ise hükümetler ve kâr amacı gütmeyen gruplar, ilerlemenin değerlendirmesini yapacak alternatif ölçümler geliştirmeye çalışıyor. GSYİH üç temel neden yüzünden eleştirilmektedir. Birincisi, onun kendi terimlerinde bile kusurlu olmasıdır: Örneğin karşılığında para ödenmeyen ev işleri gibi pek çok ekonomik faaliyeti dikkate almamaktadır ve alabildiğine geniş karmaşık sistemleri tek bir rakamla temsil ettiği için kaçınılmaz olarak çarpıktır. İkincisi, ekonomik ve çevresel sürdürülebilirliği kaale bile almamasıdır. Sonuncusu da el altındaki mevcut eğitim seviyeleri, ortalama yaşam süreleri ve benzeri göstergeler ile refahın ekonomik çıktı analizlerinden çok daha iyi ölçülebileceği gerçeğidir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz