Türkiye kartını iyi oynamalı

Uluslararası Enerji Ajansı-IEA Başekonomisti Fatih Birol,sorularımızı yanıtladı.

1.01.2013 00:00:000
Paylaş Tweet Paylaş
Türkiye kartını iyi oynamalı


Kimler için iyi, kimler için kötü haber?
ABD, Kanada, Avusturalya gibi ülkeler için iyi bir haber. Çünkü, ekonomilerinde
çok ciddi büyüme görecekler. Kötü haber ise Rusya gibi şimdiye kadar gelenekselleşen gaz ihracatçıları için. Onlar iki türlü kaybedecekler. Birincisi ihraç edecekleri gaz miktarı geçmişe göre daha az olacak. Çünkü piyasaya başka üreticiler giriyor. İkincisi de gaz fiyatlarının nasıl olacağı konusunu domine edemeyecekler. Pazar hakimiyetleri azalacak. Türkiye gibi ortada kalan ülkelere gelince; o ülkelerin yöneticileri gaz piyasasındaki gelişmeleri anında okuyup, ona göre stratejilerini geliştirirlerse bundan kazançlı çıkacaklar ama bunu okuma becerisi olmazsa bundan zararlı çıkacaklar. Birçok ülke mevcut gaz fiyat anlaşmalarında ciddi iyileştirmeye gitti. Geleneksel gaz ihracatçılarıyla masaya oturdular ve “Fiyatını aşağıya çekmezsen başkasından alacağız” dediler. Bu konuda strateji geliştirenler kazançlı çıkacaklar. Yani kaya gazı devrimi Türkiye gibi gaz ithalatçısı ülkelere çok ciddi koz verdi. Bu kozun elinde olması güzel ama bunu iyi kullanabilmek de çok önemli.

Son dönemde enerjide üretim ve tüketimde hangi ülkeler öne çıkıyor?
Çok büyük üretim patlamaları yapan iki ülke var. Biri ABD, diğeri Irak. Özellikle Irak’taki üretim artışı olmamış olsaydı, şu andaki petrol fiyatlarını çok daha yüksek seviyelerde görebilirdik. Özellikle İran’ın katkısının azaldığı dönemde Irak’ın güçlü bir şekilde gelmesi, fiyatların şu ankinden daha yükseğe çıkmamasının en önemli nedenlerinden biri. Tüketimde ise üç tane önemli merkez var. Çin, Hindistan ve Ortadoğu ülkeleri. Bunlar üretici ama aynı zamanda ciddi tüketiciler. Son beş yılda dünya petrol tüketimindeki büyümenin yüzde 75’i bu üç ülkeden geldi.

Enerjide merkez doğuya kayacak yönünde bir söyleminiz var. Bunu biraz açar mısınız?
1970’li yılların ortasında ilk petrol krizi zamanında gelişmiş ülkeler, dünya enerji tüketiminde 3’te 2’lik bir paya sahipti. Kimdi bu gelişmiş ülkeler? ABD, Avrupa ülkeleri ve Japonya. Önümüzdeki 15-20 yıl içinde bu 3’te 1’e inecek. Bu ülkelerin tüketimde neredeyse esamesi okunmayacak. Buradaki en önemli ülke Çin olacak. Bir örnek vermek gerekirse, sadece Çin’in önümüzdeki 20 yıl içerisindeki elektrik kapasitesinin büyümesi, şu anda ABD artı Japonya’ya eşit olacak. Bu da şu demek: Çin’in hangi yakıtı, hangi teknolojiyi seçeceği sadece Çin’i değil, bütün dünyayı etkileyecek. Türkiye’deki enerji fiyatlarını da Çin etkileyecek. Çin, şu teknolojiyi seçiyorum diyorsa o teknolojide, bu yakıtı seçiyorum diyorsa o alanda gelişmeler olacak. Örneğin, şu anda dünya kömür fiyatlarının nasıl gelişeceği tamamıyla Çin’e bağlı. Herkesin gözü kulağı bundan sonra Çin’de ve Çin Komünist Partisi’nin alacağı beş yıllık kalkınma planlarında olacak. Onların koyduğu bu hedefler, bugün bütün dünyadaki petrol, doğalgaz şirketleri tarafından anında İngilizceye çevrilir ve okutulur. Bu entelektüel bir ilgiden değil tamamıyla ticari amaçlarla yapılır.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz