Küresel piyasalar ABD Merkez Bankasının (Fed) para politikasında ilave sıkılaşmaya gidebileceği beklentileri ve yapay zeka sektöründeki yüksek değerlemelere yönelik endişelerin derinleşmesiyle yoğun satış baskısı altında kaldı.
Küresel ölçekte merkez bankalarının enflasyonla mücadelesi devam ederken, yapay zeka ve teknoloji alanındaki gelişmeler fiyatlamaları zorlaştırıyor. Halihazırda yapay zekadaki yüksek beklentiler ciddi biçimde sorgulanıyor. Sektörün yatırım döngüsüne duyarlılığı, şirket ve hisse bazlı gelişmelerin küresel piyasalara yansımasını artırıyor.
Piyasalar Fed'in para politikasında ilave sıkılaşmaya gidebileceği beklentileri ve yapay zeka sektöründeki yüksek değerlemelere yönelik endişelerin derinleşmesiyle yoğun satış baskısı altında kalırken, yatırımcıların güvenli liman arayışı ABD tahvillerine talebi artırıyor.
Öte yandan, yapay zeka sektöründe son dönemde yaşanan gelişmeler, küresel pay piyasalarının yönü üzerinde etkili olmaya devam ediyor.
Özellikle yapay zeka yatırımlarının sürdürülebilirliği, teknoloji şirketlerinin yüksek piyasa değerlemeleri ve söz konusu yatırımların karlılığa dönüşme süresine ilişkin soru işaretleri, yatırımcıların sektöre yönelik temkinli yaklaşımını güçlendiriyor.
ABD'li çip üreticisi Nvidia'nın güçlü finansal sonuçlarına karşın teknoloji hisselerinde satış baskısının devam etmesi, yatırımcıların şirketlerin mevcut finansal performansından ziyade gelecek dönem büyüme beklentilerine ve değerlemelerine odaklandığına işaret ediyor.
Yapay zeka sektöründeki yüksek büyüme beklentileri yeniden ciddi şekilde değerlendirilmeye başlanırken, sektörün küresel teknoloji tedarik zincirleriyle güçlü bağlantıları nedeniyle şirket bazlı gelişmeler uluslararası pay piyasalarında geniş çaplı fiyat hareketlerine yol açıyor.
Bu gelişmelerle yatırımcıların riskli varlıklardan uzaklaşma eğilimi güçlenirken, güvenli liman arayışı dolar ve ABD tahvillerine yönelik talebi destekliyor. Buna göre dün yüzde 5,11'e kadar çıkan ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi bugün 10 baz puan düşüşle yüzde 5,01'e geriledi.
Bu etkilerle Avrupa borsaları güne negatif seyirle başlarken, dün belirgin şekilde yükselen yapay zeka bağlantılı teknoloji hisseleri, bugün küresel risk algısının yükselmesiyle keskin düşüş sergiledi.
Buna göre, Hollanda merkezli ASML'nin hisseleri yüzde 4,7, Fransa merkezli Soitec'in hisseleri ise yüzde 8 değer kaybetti.
ABD ve Avrupa'daki satıcılı seyir yeni günde Asya tarafına da sirayet etti. Yapay zeka hisselerindeki düşüşün derinleşmesiyle Asya borsalarında çip hisseleri öncülüğünde sert satışlar gözlendi.
Güney Kore'de yarı iletken ve çip hisselerindeki kayıplar yüzde 10'a yaklaşırken, yapay zeka maruziyeti yüksek olan Japonya merkezli SoftBank Group Corp'un hisseleri yüzde 14,5 geriledi.
Söz konusu gelişmelerle, Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 5,2 azalışla, Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,8 kayıpla, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,2 değer kaybıyla ve Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,9 düşüşle kapandı.
Öte yandan dünyadaki teknoloji ve çip tedarik zincirinin nabzını tutan ve kritik öncü göstergelerden biri olan Tayvan Teknoloji Endeksi, haftalık bazda yüzde 17,2 geriledi.
- "Negatiflikler vardı ama ayı piyasası içerisinde bugün ekstra bir yoğunluk oldu"
Ata Yatırım Araştırma Genel Müdür Yardımcısı Cemal Demirtaş, AA muhabirine yaptığı değerlendirmede, küresel piyasalardaki satış baskısının birkaç faktörün bir araya gelmesiyle oluştuğunu kaydetti.
Öncelikle küresel faizlerin yüksek seyretmesi ve bir süre daha yüksek kalacağı beklentisinin dolara olan ilgiyi artırdığını belirten Demirtaş, bu durumun hisse senedi piyasaları üzerinde baskı yaratan etmenler arasında yer aldığını belirtti.
Demirtaş, Fed'in 25 baz puanlık faiz artırımı ihtimalinin dolara yönelimi güçlendirdiğini ifade ederek önümüzdeki dönemde Japonya'dan da faiz artırımı gelebileceğine dair beklentilerin mevcut sıkılaşma havasını kuvvetlendirdiğini kaydetti.
Diğer taraftan bu süreci besleyen önemli unsurlardan bir diğerinin Orta Doğu'daki jeopolitik riskler olduğunu söyleyen Demirtaş, "Petrol fiyatlarının yarattığı baskı da hem enflasyonu yüksek tutuyor hem de faizlerin yüksek kalmasına sebep oluyor. Enflasyon beklentileri faizleri tetikliyor. Yüksek faiz ve enflasyon ortamında zaman zaman altından çıkış görülebiliyor." dedi.
Cemal Demirtaş, piyasalardaki satış dalgasının bir diğer ayağını yapay zeka ve teknoloji tarafındaki gelişmelerin oluşturduğunu kaydetti.
Yapay zeka şirketi Anthropic’in tarihin en büyük halka arzını gerçekleştirdiğine değinen Demirtaş, piyasadaki sermayenin bir miktar buraya kaymasının teknoloji ile yapay zeka hisselerinde baskı oluşmasına neden olduğunu ifade etti.
Demirtaş, daha önce sert yükseliş yaşayan yapay zeka alanında, ABD seçimlerinin ardından Demokratların Senato'da çoğunluğu almasıyla veri merkezlerine yönelik muhalefetin gündeme geldiğini belirterek, "Yapay zeka yatırımları yavaşlayacak mı ve yapılan harcamalar karşılığını verecek mi?" sorularının sektördeki risk algısını bozarak ek satış baskısı yarattığını söyledi.
Enflasyon ekseninde küresel faizler, jeopolitik gelişmeler ile yapay zeka ile teknoloji alanındaki sorgulamaların aynı anda bir araya gelmesiyle piyasalarda güçlü bir satış dalgası oluştuğuna dikkati çeken Demirtaş, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Negatiflikler vardı ama üçü bir araya gelince ayı piyasası içerisinde bugün ekstra bir yoğunluk oldu. ABD, Rusya ve Çin buluşmasından büyük kararlar çıkmasa da diyalog yönünde adım atılması önemliydi. Görüşmedeki en somut başlık, petrol fiyatlarına dair rahatsızlık ve rafineri kapasitelerinin artırılması oldu. Rafineri oranlarının artmasıyla petrol fiyatlarında düşüş eğilimi başlarsa enflasyon baskısı hafifleyebilir ve Fed dahil küresel merkez bankalarının faiz artırım döngüsünün sonuna yaklaşıldığı görülebilir. Buna karşın kısa vadede ABD'de faiz artışlarının 25 baz puan yerine 50 baz puan olup olmayacağına dair soru işaretleri sürüyor. Küresel piyasaların bu sıkılaşma ve uyum döngüsünü tam olarak sindirmesinin 2027'nin ikinci yarısını bulabileceği öngörülüyor, piyasaların bu süreçte kendi iç dinamiklerine göre de hareket etmesi bekleniyor."
- "Çin talebinin ortadan kalkması, ABD'deki veri merkezi sektörünü önemli ölçüde yavaşlatmaktadır"
Asya piyasaları analisti Sadi Kaymaz da "ABD Kongresi ara seçimlerinde Demokratların, Senatonun ardından Temsilciler Meclisi'nde de çoğunluğu Cumhuriyetçilerden almasının ardından, arazi ve elektrik şebekesi tahsisi ile çeşitli çevre izinlerinin veri merkezi inşaatını geciktirebileceği veya azaltabileceği endişesi küresel piyasalarda satış baskısını artırıyor." ifadesini kullandı.
Faizlerin yükselmesinin şirketlerin yeni yatırımlar ve veri merkezi genişlemeleri için borçlanma maliyetlerini artırdığını ve bunun da sektöre finansal bir baskı oluşturduğunu belirten Kaymaz, Nvidia'nın istifa eden eski üst yönetici (CEO) Jensen Huang nedeniyle ABD'nin Çin'e yönelik yaptırımları ağırlaştığını belirtti.
Kaymaz, geçmişte Asya üzerinden Çin'e yasa dışı yollarla 40-50 milyar dolar civarında Nvidia rafının ulaştığını bunun da yaptırımların delindiğini gösterdiğini ifade etti.
"Tencent ve Alibaba gibi şirketlerin artık uzaktan dahi olsa Amerikan sunucularına erişememesi, Güneydoğu Asya'da Çin sermayesiyle inşa edilen veri merkezlerinin dahi Çinlilere kullandırılmasını engelliyor. Bu durum, önemli bir talep kaynağının ortadan kalkmasına neden oluyor." ifadelerini kullanan Kaymaz, yaptırımlar nedeniyle Alibaba'nın iki yıl boyunca yeterli çipe ulaşamayacağını ve bu yüzden kendi çip geliştirme süreçlerini hızlandıracaklarını söyledi.
Kaymaz, şu değerlendirmelerde bulundu:
"Demokratların yönetim politikaları, yüksek faizler ve özellikle ABD'nin Çin'e yönelik ağırlaşan yaptırımlarının aynı anda birleşmesi, 2028 yılından itibaren küresel veri merkezi inşaatının öngörülen hızda artmamasına yol açabilecek ciddi bir baskı oluşturmaktadır. Çin talebinin ortadan kalkması, ABD'deki veri merkezi sektörünü önemli ölçüde yavaşlatmaktadır. Bu faktörler küresel piyasalardaki satış baskısına neden olmaktadır."
Türkiye ve dünya ekonomisine yön veren gelişmeleri yorulmadan takip edebilmek için her yeni güne haber bültenimiz “Sabah Kahvesi” ile başlamak ister misiniz?