"Yatırımcı için öngörülebilirlik şart"

Antalya’da COP31 tüm hızıyla devam ediyor. Trafik de toplantı takvimi de yoğun, iş dünyasının kalbi iki gündür burada atıyor. Açılışta Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum’un “Artık aksiyon zamanı” mesajı hala kulaklarda. Unilever Türkiye CEO’su ve YASED Başkanı Ali Fuat Orhanoğlu’na ilk sorum da bu oldu: COP31’den nasıl bir aksiyon planıyla çıkılmalı?

Şeyma Öncel Bayıksel / [email protected]

Orhanoğlu zirvenin mottosunu hatırlatarak başlıyor: “Burası daha çok diyalog tarafı. Umarım iki haftanın sonunda iş dünyası ve devletler bir konsensüse varır. Ondan sonrası kolları sıvayıp söylediklerimizi gerçekleştirme zamanı.”

KARAMSAR TABLOYA İTİRAZ

İklim zirvelerinin ardından en sık duyulan eleştiri belli: Taahhütler kağıtta kalıyor. Orhanoğlu bu eleştiriye mesafeli.

“Kendimize biraz fazla öz eleştiri yapıyoruz. Ben o kadar karamsar bakmıyorum. Geçtiğimiz yıllarla kıyaslarsak hem iş dünyası hem devletler birçok aksiyon alıyor.”

Örnek olarak elektrifikasyonu veriyor. Anlattığına göre toplam enerji tüketiminde elektriğin payı yüzde 23’e çıktı, 2035 hedefi yüzde 35. Bu oranın bir dönem tek hanelerde olduğunu hatırlatıyor. Ona göre asıl mesele hız ve hızın yolu iş birliğinden geçiyor: “Burada ben rekabetten çok iş birliğine inanıyorum” diye konuşuyor. YASED’in 280 üyesinin tamamı küresel şirket. Orhanoğlu, bu şirketlerin iyi uygulamalarını birbirine aktarmasının dönüşümü hızlandıracağını düşünüyor.

KONYA’DA GÜNEŞİN PAYI YÜZDE 35

Peki Unilever kendi sahasında ne yapıyor? Orhanoğlu’nun verdiği bilgiye göre Konya fabrikası, üretim tonajında Unilever’in dünyadaki 55 ev bakım fabrikası arasında ikinci sırada. Bu ölçekte bir tesiste enerji tüketimi de büyük, dolayısıyla atılan her adımın etkisi de.

“Şu anda orada kullandığımız enerjinin yüzde 35’i güneş panellerinden geliyor. Bunu daha da artırmak için aksiyon planlarımız mevcut” diyor Orhonoğlu. Benzer çalışmaları su tüketiminde de yürüttüklerini ekliyor.

Dönüşüm fabrika kapısında bitmiyor. Unilever ürünleri Türkiye’nin en ücra köylerine kadar ulaşıyor ve bu ağ kamyonlarla dönüyor. Şirket ilk elektrikli tır uygulamasını başlattı, üç elektrikli tır yola çıkmış durumda. Orhanoğlu bunun başlangıç olduğunun farkında. Elektrikli araçlar için hem küresel ölçekte hem Türkiye’de yatırım planı olduğunu, bunun etkisinin yıllar içinde görüleceğini söylüyor.

SÜRDÜRÜLEBİLİRLİK ŞİRKETİN DNA’SINDA

Unilever, sürdürülebilirliği iş stratejisinin merkezine koyan ilk büyük şirketlerden biri. 2010’da açıklanan Sürdürülebilir Yaşam Planı’nın üzerinden 16 yıl geçti. O dönem tartışılan soru, sürdürülebilirlik hedeflerinin iş hedeflerini aşağı çekip çekmeyeceğiydi. Orhanoğlu aynı soruyu kendisinin de sorduğunu saklamıyor: “Ben de 2010’da Unilever’de genç bir yöneticiydim, kafamda bu tür sorular vardı.”

Yıllar içinde vardıkları sonuç ise tam tersi. Orhanoğlu bu bakış açısıyla şirketin kazandıklarını şöyle özetliyor: “Eğer sürdürülebilirliğe bir proje gibi yaklaşmayıp işinizin merkezine koyarsanız, şirketinizin DNA’sı haline getirirseniz daha dayanıklı ve daha güçlü bir iş yaratmış oluyorsunuz. Bu yaklaşım Ar-Ge aşamasından başladığında maliyet avantajı da sağlıyor.”

AKTİVİST YÖNETİM FARKI 

Unilever’in sürdürülebilirlik vizyonu, 2009-2018 arasında şirketin global CEO’su olan Paul Polman’la özdeşleşti. Polman, iş dünyasının aktivist CEO’ları arasında gösterilen bir isimdi. Polman’ın ayrılmasından birkaç yıl sonra, 2024’te şirketin rotası da değişti. Amaç odaklı, iddialı çizginin yerini daha seçici bir yaklaşım aldı. Orhanoğlu bu değişimi odaklanma olarak tanımlıyor. Son iki yılda şirket en çok etki yaratabileceği dört alana yoğunlaşıyor: Doğa, iklim, plastik ve yaşam koşulları.

Somut karşılığı ürün tarafında görmek mümkün. Soğuk suda ve 15 dakikada etkili yıkama yapan Omo Express kullanım sırasındaki enerji tüketimini düşürüyor. Orhanoğlu’na göre tüketici bu ürünü talep ediyor ve ürün bugün pazarda lider konumda. Ambalajı yüzde 100 geri dönüştürülmüş plastikten. Hedef, zaman içinde tüm ambalajları geri dönüştürülmüş plastiğe geçirmek. Bu adımlar şirketin 2039 net sıfır hedefinin de parçası.

Orhanoğlu’nun dört alanda iş ortaklarına açık bir çağrısı da var: “Bizimle ortak hareket edebilecek, ‘Bunu böyle yaparsak daha fazla etki yaratabiliriz’ diyecek firmalar varsa her zaman iş birliğine açığız.”

YABANCI YATIRIMCI NE BEKLİYOR?

YASED Başkanı olarak Orhanoğlu, COP31 ev sahipliğini yabancı yatırımcı açısından büyük bir fırsat olarak görüyor. Türkiye’nin avantajlarını sıralıyor: Farklı sektörlerdeki üretim tabanı, stratejik jeopolitik konum, küresel değer zincirlerine güçlü entegrasyon bunlardan bazıları. Madalyonun öbür yüzünü de saklamıyor:

“Daha öngörülebilir bir regülasyon sistemine ihtiyacımız var. Daha anlaşılır, istikrarlı ve tutarlı politikalar yatırımcı çeker. Bu öngörülebilirliği sağlayabilirsek Türkiye’nin önü daha açık olacak.”

İkinci koşul ticari karşılık. Yatırımcının projeden gerçekten getiri alabileceğini görmesi gerekiyor. YASED’in rolünü köprü benzetmesiyle anlatıyor Orhonoğlu ve ekliyor: “Ana amacımız fonlarla projeleri birleştirmek. Üye şirketlerin taşıdığı teknoloji, inovasyon ve nitelikli iş gücü birikimini önce üyeler arasında, ardından yerel şirketlerle paylaşmayı Türkiye’nin ekonomik dönüşümü için kritik bir adım olarak görüyoruz.”

Söyleşiden aklımda kalan, Orhanoğlu’nun iki şapkasının aynı noktada buluşması oldu. Unilever CEO’su olarak şirketlere “hızlanın” diyor, YASED Başkanı olarak politika yapıcılardan öngörülebilirlik istiyor. Bence iklim hedeflerinin yatırıma dönüşmesi, iki tarafın ödevini aynı anda yapmasına bağlı. COP31’in iki haftası bittiğinde asıl sınav, Orhanoğlu’nun deyişiyle kolları sıvama zamanında başlayacak.

Söyleşinin tamamını aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz