Sütaş, Bingöl'e bir yılda 1,8 milyar TL bıraktı

Sütaş'ın Bingöl’deki fabrikasının hikayesi ilginç: Bundan dokuz yıl önce, Karacabey'e okumaya giden Bingöllü gençlerle başlayan bir serüven bugün 217 milyon dolarlık entegre bir tesise dönüşüyor. En önemlisi bölgeye bir yılda yalnızca süt ve yem için 1,8 milyar TL bırakıyor. Sütaş Yönetim Kurulu Başkanı Muharrem Yılmaz'ın formülü net: "Üreticimize ne kadar öğretirsek, ne kadar yardım edersek o da kazanır, biz de kazanırız."

Şeyma Öncel Bayıksel / [email protected] 

Geçtiğimiz hafta Sütaş'ın Bingöl Entegre Tesisleri'ni gezdim. Bir fabrika gezisine gittiğimi düşünüyordum. Döndüğümde aklımda kalan ise bir şehrin ekonomisini yeniden kurmaya girişen, 15 yıla yayılmış bir emek oldu.

Hikaye 2011'de başlıyor

Sütaş 2011’de Bingöllü gençlere Karacabey Meslek Yüksekokulu'nda burs vermeye başlıyor. Bu gençler Aksaray ve Karacabey'deki fabrikalarda çalışarak deneyim kazanıyor. Tesis 2020'de açıldığında üretimi yönetecek kadro da bu sayede hazır hale geliyor. Bugün Bingöl tesislerinin üretim yöneticileri bu bursiyerler. Tesiste çalışan 1.006 kişinin yüzde 94'ü de Bingöl ve komşu illerden. Bu rakam çok önemli.

Kampüste bugüne kadar 217 milyon dolarlık yatırım harcaması yapılıyor. Peki tesiste neler var:

1. 10 bin baş kapasiteli damızlık süt sığırı çiftlikleri
2. 12 bin 500 başlık düve yetiştirme çiftliği
3. 5 bin başlık besi çiftliği
4. Günde 600 ton kapasiteli yem fabrikası
5. Günde bin ton süt işleyebilen süt ürünleri fabrikası

Bunlara biyogaz tesisi, güneş santrali, organik gübre tesisi, süt hayvancılığı eğitim merkezi ve hayvancılık Ar-Ge merkezi ekleniyor. Çiftliklerde bugün 6 bin 257'si sağmal olmak üzere 15 bin 504 büyükbaş var.

Tesis enerjisini de kendisi üretiyor. 6,4 MW'lık biyogaz tesisi ve çatılardaki güneş panelleriyle günde 130.000 kWh elektrik ve 70.000 kWh termal enerji üretiliyor. Sütaş yetkililerine göre tesis, elektrik ihtiyacının yüzde 100'ünün çok üzerinde üretim yapabiliyor. Biyogazdan çıkan günde 800 ton sıvı organik gübre de yemin yetiştiği tarlalara geri dönüyor.

Bölgeye bir yılda 1,8 milyar TL

Beni en çok etkileyen, tesisin bölgeyle kurduğu bağ oldu. Geçen yıl Bingöl ve komşu illerden 1,4 milyar TL değerinde 66 bin 617 ton süt toplandı. Bölgede yedi yıldır sözleşmeli yem bitkisi üretimi yapılıyor. 2025'te 95 bin 249 ton yem bitkisi karşılığında üreticilere 407,5 milyon TL ödendi. Bingöl'de 658 üretici aile ve çiftlikten her gün 28,3 ton süt toplanıyor. Besiciler de unutulmamış… 2026'nın ilk sekiz ayında 117 Bingöllü yetiştiricinin 2 bin 211 erkek buzağı talebi karşılandı.

Muharrem Yılmaz bu ilişkinin mantığını şöyle anlatıyor: "Biz üreticimizle ne kadar işbirliği yaparsak, ona ne kadar öğretirsek o da kazanır, biz de kazanırız. Üretici sütünün yağını, proteinini yükseltirse bundan herkes fayda görür."

Aynı yaklaşım nakliyede de geçerli. Sütaş bir nakliye şirketiyle anlaşıp onu büyütmek yerine bölge insanına "Abi, al arabanı gel, çalış" diyor. Amaç gelirin bölgeye yayılması.

Bingöl'ün 2033 hedefi

Biraz da gelecek projeksiyonuna bakalım. Sütaş yatırımın bölgeye etkisini 2021'de bağımsız uzmanlara ölçtürdü. Projeksiyona göre:

1. 2033'te Bingöl ekonomisinin yüzde 61,5'i Sütaş yatırımının doğrudan ve dolaylı etkisiyle oluşacak.
2. Kişi başı gelir 7.322 dolar yerine 10.221 dolar olacak. Bingöl bu sıralamada 73'üncü sıradan 38'inci sıraya yükselecek.
3. Toplam istihdam etkisi 8.611 kişiye ulaşacak.
4. Bingöl artık net göç veren iller arasında yer almayacak.

Bir sanayi yatırımının bölgeye katabileceği gösteren önemli rakamlar…

Sanayicinin yatırımı tek başına yeterli mi?

Bu tablonun bir de tamamlanmayı bekleyen tarafı var. Fabrika günde bin ton süt işleyecek kapasitede, bugün işlenen süt 297 ton. Bunun 145 tonu Sütaş'ın kendi çiftliklerinden geliyor. Plana göre tam kapasitede sütün dörtte biri kendi çiftliklerden, kalan 750 ton bölge üreticisinden karşılanacak. Muharrem Yılmaz'a bölgenin bu rakama ulaşıp ulaşamayacağını sordum. Yanıtı kısa oldu: "Geç ulaşabilir bu nedenle beklemek mantıklı olmaz, biz de kendi fabrikamızda bu rakamlara ulaşmak için üretimi artırırız."

Bu cümle bence tek bir şirketin değil, bir bölgenin meselesini anlatıyor. Sanayici fabrikayı kurdu, eğitim merkezini açtı, buzağıyı verdi, yem sözleşmesini imzaladı. Ama 750 ton sütün bölgedeki ahırlarda üretilebilmesi için başka şeylere de ihtiyaç var: Üreticinin sürüsünü büyütebileceği finansmana, yem ve veteriner desteğine, uzun soluklu politikalara. Bingöl örneği özel sektörün bir bölge için çok şey yapabileceğini gösteriyor. 2033 hesabının tutması ise bu emeğe başkalarının da ortak olmasına bağlı.