Yoldan çıkmış kapitalizm

Kapitalizmin başı bugün birtakım aşırılıklarla dertte. Onu tekrar rayına sokmak için "denetimsizlik etkilerinin" dizginlenmesi gerekiyor.

1.03.2012 00:00:000
Paylaş Tweet Paylaş
Yoldan çıkmış kapitalizm


Kapitalizmin değişen koşulları

Biz asla gelişmekte olan ekonomilerin uçsuz bucaksız bakir alanlar olduğunu iddia etmiyoruz. Biz onların tahmini büyüme oranlarıyla yeni kuralların yani bir enformasyon çağı ekonomisi için son derece uygun alanlar olarak müthiş verimli zemin sunduklarını söylemek istiyoruz. Üstelik bu ekonomilerde dünyanın geri kalanını etkilemek için yeterince güç de olacak. Şimdi gelin Goldman Sachs tasarımı "Gelecek On bir" ile BRIC ülkelerine bir göz atalım. Söz konusu bu 15 ekonomi, 2004 ila 2009 arasında ortalamada yüzde 22 büyüdü. G7 ekonomisi ise sadece yüzde 1 büyüdü. 2000 yılında dünya GSYİH çeyrek dönemlerinin üçte ikisinden fazlası zengin ülkeler tarafından gerçekleştiriliyordu. 2050 yılı itibarıyla bu oranın yüzde 32 civarına inmesi bekleniyor. Bu arada yerkürenin dört bir yanında ülkelerin birbirlerine bağlanabilirlik kriteri başabaş olmak üzere. Yüz kişi başına düşen cep telefonu sayısının 85 olmasını herhalde G7 ülkelerinde görmeyi beklersiniz, ancak bu oran gelişmekte olan ülkelerde görülüyor. G7 ülkeleri ortalaması ise 109. Bir başka ifadeyle bugün gelişmekte olan ekonomilerin ellerinde bilgiye ve kullanabilecekleri her türden fırsata erişme imkanı sonsuz. Son olarak biz 2050 yılına gelindiğinde global nüfusun 3 milyar daha artmasını ancak bu rakamın sadece 90 milyonunun zengin ülkelerde olmasını bekliyoruz ki bu da bir başka büyüme kaynağıdır. Peki gelişmekte olan ekonomiler hangi modeli benimseyecek? Bu soruya 10 yıl önce sor-saydınız, sorunun kesin cevabının IMF ve Batı'nın diğer kurumlarıyla dikte ettirilen "etkin" finansal piyasalar olduğundan hiç kimse kuşku duymazdı. Bu kullanım talimatı artık rafa kaldırılmış durumda. Onun yerini bugün kararlı ve hızla büyüyen toplumlar aldı. Ancak bazı bileşenler daha şimdiden öngörülebilir. Endüstriyel üretim büyük ölçüde fabrikalara ve kitlesel üretimi destekleyecek ekipmanlara ciddi miktarlarda yatırımlar yapılması gerekmesi yüzünden iş organizasyonu ve muhasebe sistemleri açısından tarım ekonomisine yeni kurallar getirmişti. Bundan dolayı gece vardiyaları, standart maliyetlendirme, varyans analizi ve bütçeleme, şirket kültürünün önemli birer parçası haline gelmişti. Bilgi, malların olduğu anlamda kıt bir kaynak olmadığı için bilgi temelli üretim halen çok farklı. Ekonomistler bilgi varlıklarına rakipsiz der, çünkü onlar bir çift ayakkabının aksine aynı anda pek çok insana ait olabilir. Bir piyasa ekonomisinde kıt varlıkların fiyatı rakipler arasında yapılan bir müzayede ile belirlenir. Oysa Wikipedia'ya girilen bir sonraki madde herkes için daha fazla Wikipedia demektir. Bu aslında bilgi ekonomisi tüketicisinin endüstriyel ekonominin kemikleşmiş uygulamalarına karşı başlattığı savaşlardan birinin temelidir. İkincisi gelecekte borçlunun hapse atılmasından başka hiçbir anlamı olmayan bir entelektüel mülkiyet kanununu sürdürmek için mücadele etmektedir. İşte kapitalizm kendi yoldan çıkmalarından böyle silkelenebilir: Kapitalistler, nereden geldiğinin hiçbir önemi olmadığı anlamına gelecek şekilde parayı takip etmeye güvenduyabilir, bu şekilde dünyadaki büyümenin çoğunun gerçekleştiği gelişmekte olan ekonomilerde bir anda kendilerini iş yapıyor bulabilirler. Bu ekonomiler, baş döndürücü bir hızda büyüdüğünden onlar çok kısa bir zaman içinde kendilerini modern altyapılara dönüştürebilir, çünkü onlar genç bir nüfusa sahip ve Batı'nın yaşlanmış toplumlarından önce dijital yerel kültürler haline gelebilirler. Onlar bugün bilgi çağını tanımlayan ekonomik kuralları keşfetmeye hazır. Ancak onlar burada aralarında tanımlanmış iki yoldan çıkma bağımlılığı olan Batı'da kabul görmüş varsayımların çoğuna hiç aldırmadan kendi tercihlerini yapacak. İlk onlar yeni teknolojilerle tam anlamıyla haşır neşir olacak ve onlardan faydalanmanın kurallarını yazanlar da ilk onlar olacak. Bu ekonomilerin nüfuzları çok güçlü olacağından onların kendi kuralları da genel kabul görecek. Ardından kapitalizm açısından gelişmekte olan ekonomilerin öneminin sadece global firmalar için ucuz maliyetli iş gücü kaynağı ya da firmaların gelirlerini artırmak için cazip piyasalar olmadıkları ortaya çıkacak. Onlar bilgi teknolojisi dünyası için hangi tür ekonominin uygun olduğunu ifşa edecek. Ticaret her geçen gün daha çok yeni topraklarda ve yeni ellerde yapıldıkça yeni başarıları ölçme ve onlardan ders çıkarma mekanizmaları doğacak. Kapitalizmin uyum sağlayabileceğine ve zafiyet yaratan aşırılıklara yenik düşmemesi gerektiğine inanan bizler, yeni kurallara uyum göstermenin ve onları içselleştirmenin yeni yöntemlerini arayıp duruyor olacağız. Biz bugün kolektif olarak yeni bir tür kapitalizm yaratma kapasitesine sahibiz. Nitekim dişi bir tavus kuşu değiliz.


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz