Enerji Borsası ne getirecek?

Geniş Açı’nın bu toplantısı, “Enerji Borsası Ne Getirecek?” başlığıyla düzenlendi.

1.10.2013 00:00:000
Paylaş Tweet Paylaş
Enerji Borsası ne getirecek?


Daha önce süregelen bir model vardı. Özellikle Rusya’nın ana tedarikçi olması durumundan dolayı hem Türkiye’nin hem Avrupa’nın petrole dayalı bir gaz fiyatlaması vardı. Fakat Avrupa’da enerji hub’larının oluşmasıyla National Balancing Point, TTF, Baumgarten gibi hub’lar oluştu. Paralelde ABD’de kaya gazı gelişimlerini görüyoruz. Petrol fiyatı ile gaz fiyatının yavaş yavaş birbirinden ayrıştığını görüyoruz. Esasında hepsi birbirine bağlı. Amerika’da gaz fiyatları düşünce buradaki kömür fiyatlarını doğrudan etkiliyor. Hava koşulları direkt buradaki enerji maliyetlerini etkiliyor. Petrol ve gaz fiyatlarının ayrışması ve Avrupa’da hub’ların oluşmasıyla, petrole dayalı fiyatlamadan “hub base pricing”e yani enerji merkezlerine dayalı fiyatlamalara doğru gidildiğini, bu yönde fiyatlamaların oluşmaya başladığını görüyoruz. Bu ne demek oluyor?

Artık üreticinin fiyat dikte etmesinden ziyade tüketicinin fiyatını belirleme kuvvetine sahip olduğunu görüyoruz. En azından bir ölçekte.., Zaten şu anda Avrupa’da bunun soğuk savaşları veriliyor. Dolayısıyla Türkiye’de de elektrik olsun doğalgaz olsun iletim hatlarının yapılmaya devam etmesi lazım. Edildiğinin varsayıldığı senaryoda Türkiye, Almanya’nın Kuzey Batı Avrupa’da oynadığı rolü çok rahat, belki daha da fazlasıyla bu bölgede üstlenebilir. Türkiye’nin bu rolü Rusya, Kafkaslar, Ortadoğu’nun göbeğinde fazlasıyla oynayabileceğini, büyük bir iyimserlikle ve rahatlıkla söyleyebilirim. Hatta baktığımız zaman 10-12 sene önce Avrupa’da liberalizasyon, serbestleşme ve likidite serüveni başladı. O zamanki kapasitelere baktığımız zaman Türkiye’nin şu anda kapasite olarak o vakitteki Almanya’nın sahip olduğu kapasiteye veya diğer büyük Avrupa pazarlarındaki kapasiteye ulaştığını görüyoruz. Altyapıya da sahip olduğunu görüyoruz. O zaman biz niye onların şu anda geldiği noktaya 10 sene sonra gelmeyelim? Hatta onların yaptıkları hatalardan ders çıkararak bu hedefe neden daha kısa zamanda, örneğin 4-5 beş senede ulaşmayalım? Neden bunu kendimize hedef olarak koymayalım?

Burada tabii ki altyapı konusu da çok önemli. Biraz önce Nezir Bey bahsetti, çok değerli bilgiler verdi. TEİAŞ tarafından EEX ile yapılmış bir niyet sözleşmesi var. Nord Pool ile yapılan çalışmalar var. En son ve tabii ki bize en çok uyan sistemlere, yani eskilerden çok yenilerine ve bize en çok uyan sistemlere, onları buraya adapte etmenin yöntemlerine EPİAŞ’ın profesyonel yönetimi en doğru şekilde karar vermeli. Tabii burada zaten yönetim belli. Çok acele etmemek lazım. Ama orada kurulacak profesyonel sistem, Türkiye’ye en doğru yöntemi getirmeli, kurmalı ve hızlı bir şekilde diğer ülkelerde yapılan hatalardan ders alıp tekrarlamayarak yola devam edilmeli.

Burada tezgah üstü piyasaları da göz ardı etmek istemiyorum. Çok önemli olduğunu düşünüyorum. Borsada likiditenin oluşmasında tezgah üstü piyasalarda oluşacak işlemler, spot piyasada veya vadeli piyasalarda oluşacak işlemlerle hiçbir şekilde rekabet etmeyecektir.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz