100 günlük savaş yüzde 28'lik artış: Küresel petrol arzı barış haberlerini bekliyor

AA muhabirinin derlediği bilgilere göre, uluslararası referans kabul edilen Brent türü ham petrolün vadeli varil fiyatı, saldırılardan önceki son işlem günü olan 27 Şubat'ta 72,48 dolardan kapanırken, ABD ve İsrail'in İran'a yönelik askeri hamleleriyle 100 günlük süreçte sert dalgalanmalar yaşadı.

İran lideri Ayetullah Ali Hamaney'in de hayatını kaybettiği saldırılardan sonraki ilk işlem günü olan 2 Mart'ta jeopolitik endişelerle Brent petrol varil fiyatı 82,37 dolara kadar yükseldi.

Savaşın ilk evresinde İran'ın misillemeleriyle Orta Doğu'daki enerji altyapısına yönelik risklerin artması ve Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol sevkiyatına ilişkin belirsizlikler arz güvenliği endişelerini derinleştirdi. Bu gelişmelerin etkisiyle Brent petrol 6 Mart'ta 90 dolar bandını aşarken, haftayı 92,69 dolardan tamamladı. Böylece petrol fiyatları haftalık bazda yaklaşık yüzde 27,9 artışla Nisan 2020'den sonraki en hızlı yükselişini kaydetti.

Mart ayının ikinci haftasında fiyat dalgalanmaları daha da arttı. Brent petrolün varil fiyatı 9 Mart'ta 119,5 dolara kadar yükselerek son yılların en yüksek seviyelerini test ederken, stratejik petrol rezervlerine yönelik adımlar ve çatışmanın kısa sürede sona erebileceğine ilişkin açıklamaların etkisiyle sert geri çekilmeler yaşandı. Takip eden günde satış baskısının derinleştiği piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı gün içinde 81,16 dolara kadar gerilese de Hürmüz Boğazı'na ilişkin güvenlik endişeleri düşüşü sınırladı. Brent petrol mart ayında 75 ila 119 dolar aralığında sert dalgalanmalar kaydetti.

- Savaş döneminin zirvesi 30 Nisan'da kaydedildi

ABD ile İran arasında 8 Nisan'da sağlanan iki haftalık geçici ateşkes kararı, petrol fiyatlarında sert düşüşü beraberinde getirdi. Brent petrolün varil fiyatı, önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 17,3 gerileyerek gün içinde 90,40 dolara kadar düştü. Ateşkese rağmen bölgedeki çatışma riskinin tamamen ortadan kalkmaması ve deniz taşımacılığına ilişkin belirsizlikler fiyatlarda yeniden yukarı yönlü hareketi destekledi.

Bu dönemde, devam eden müzakere çabalarına rağmen ABD ile İran'dan gelen karşılıklı sert açıklamalar bölgedeki gerilimin süreceği ve küresel petrol arzındaki daralmanın devam edeceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Brent petrolün varil fiyatı, ABD ve İran arasındaki müzakerelerin tıkanması ve ABD Başkanı Donald Trump'ın yeni askeri seçenekleri değerlendirdiğine dair haberlerin ardından 30 Nisan'da 126,41 dolara çıkarak savaşın başından beri en yüksek seviyesini test etti. Bu fiyat yaklaşık son 4 yılın en yüksek seviyesi olarak kayıtlara geçti.

Brent petrolün varil fiyatı, nisan ayı boyunca müzakere ve bölgesel gerilim haberleri arasında 86 ila 126 dolar aralığında keskin hareketlilik yaşadı.

- Anlaşma beklentileriyle 100 dolar altına yönelim

Taraflar arasında Hürmüz Boğazı'na ilişkin gerilimin sürdüğü bir dönemde, 6 Mayıs'ta ABD'nin İran ile savaşı sona erdirmeye ve nükleer müzakereleri genişletmeye yönelik tek sayfalık bir mutabakat zaptı imzalamaya yakın olduğuna dair haber akışı, petrol fiyatlarında kısa süreli bir gevşemeye yol açtı ve Brent petrolün varil fiyatının 100 doların altına gerilemesini sağladı.

Diplomatik temaslara yönelik beklentilerin güçlenmesi fiyatlamalarda aşağı yönlü baskı oluştururken, müzakere sürecine ilişkin çelişkili açıklamalar ve sahadan gelen haber akışının netlik kazanmaması Brent petrolde dalgalı bir seyir oluşmasına neden oldu. Mayıs ayı boyunca fiyatlar 91 ila 115 dolar aralığında hareket etti.

Bölgede süregelen saldırılar ve Hürmüz Boğazı'ndaki güvenlik risklerinin tamamen ortadan kalkmaması petrol fiyatlarında kalıcı bir geri çekilmeyi sınırlıyor. Brent petrolün vadeli varil fiyatı, taraflar arasında anlaşma sağlanacağına ilişkin iyimserliğin korunmasıyla 27 Mayıs'tan bu yana yeniden 100 doların altındaki seviyelerde yön arayışına girdi.

Brent petrolün varil fiyatı bu haftanın son işlem günü olan 5 Haziran'daki 93,09 dolarlık kapanış seviyesiyle saldırı öncesine kıyasla yüzde 28,4'lük artış kaydetti.

Mevcut tabloda petrol piyasasının haber akışına yüksek duyarlılığını korurken, jeopolitik risk priminin tamamen silinmediği görülüyor. Çatışmanın seyri ve diplomatik gelişmelerin ise fiyatlamalar üzerinde belirleyici olması bekleniyor.