Küresel piyasalar jeopolitik risklerin etkisiyle negatif seyrediyor

Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilim varlık fiyatları üzerinde etkili oluyor. Dün, ABD ile İran'ın arabulucular aracılığıyla anlaşmaya varabileceği beklentilerine karşın, ABD'nin İran'daki bir deniz üssüne saldırı düzenlediğine ilişkin haber akışı jeopolitik risk algısını yükselterek enerji arzına yönelik endişeleri artırdı.

Analistler, ABD ile İran arasındaki çatışmaların daha da genişleyebileceği ihtimalinin risk algısının yüksek seyretmesine neden olduğunu belirterek, artan petrol fiyatlarının küresel bazda enflasyon korkularını körüklemeye devam ettiğini söyledi.

ABD Başkanı Donald Trump'ın Rusya'ya yönelik yaptırımlardan ve tarifelerden muafiyet kararının ardından Rus petrolü ve yakıtının piyasalara arzının artabileceği beklentisi öne çıkarken, Orta Doğu'daki gerilim ve enerji altyapısına yönelik saldırılar arz endişelerini canlı tuttu.

Bu arada Yemen'deki İran destekli Husiler, son 48 saat içinde Suudi Arabistan'da 6 farklı bölgeye balistik füze, seyir füzesi ve insansız hava aracı (İHA) kullanarak saldırı düzenlediklerini ileri sürdü.

Buna göre, bölgede yükselen tansiyonun enerji arzını tehdit etmesiyle aralık vadeli Brent petrolün varil fiyatı 110 dolara yaklaştı. Artan petrol fiyatlarıyla enflasyonist baskıların kuvvetlenebileceği endişeleri, bu hafta önde gelen şirketlerin açıklayacağı bilançolar öncesi piyasa hassasiyetlerini artırdı.

Dün, New York borsasında teknoloji ve yapay zeka bağlantılı şirket hisselerindeki toparlanma sürerken, mevcut risklerin yeni günde Asya tarafına taşındığı görüldü. Analistler, beklenen bilançolara ilişkin iyimserliklerle, jeopolitik kaygıların kısmen göz ardı edildiğini belirtti.

Bu gelişmelerin yanı sıra bugün dünya genelinde açıklanacak yoğun veri gündemi yakından takip edilecek. ABD'de açıklanacak haftalık istihdam değişimine ilişkin verilerin ülkede mevcut iş gücü piyasasının durumuna ilişkin bilgi vermesi bekleniyor.

Ülkede enflasyon endişeleri devam ederken ABD Merkez Bankasının (Fed) gelecek hafta politika faizini sabit bırakacağına ilişkin beklentiler gücünü korumaya devam ediyor.

- ABD'nin bazı eyaletlerinde ara seçimler için erken oy kullanma işlemi başladı

Öte yandan ABD'de seçim gündemi gittikçe ısınıyor. Ülkede 3 Kasım'da 435 sandalyeli Temsilciler Meclisinin tamamı ve 100 sandalyeli Senatonun 33 koltuğu için seçime gidilecek.

ABD basınındaki haberlere göre Texas, Güney Carolina, Arkansas, Alaska ve Connecticut eyaletlerinde erken oy kullanma süreci başladı. Texas'ta seçmenler, 30 Ekim'e kadar erken oy kullanabilecek.

Mevcut gelişmeler ekseninde tahvil piyasalarında dalgalı seyir göze çarparken, analistler, Orta Doğu'daki gelişmelerin yatırımcı davranışlarını etkileyebileceğini belirtti.

ABD'nin 10 yıllık tahvil faizi dün yaklaşık 6 baz puan artışla yüzde 5,15'e çıkarken, yeni günde yüzde 5,13'te dengelendi. Dün yükseliş eğiliminde hareket eden dolar endeksi ise yeni günde yüzde 0,2 düşüşle 101,7 seviyesinde bulunuyor.

Altının ons fiyatı ise yüzde 0,1 artışla 4 bin 143 dolardan satılıyor.

Bu gelişmelerle New York borsasında S&P 500 endeksi yüzde 0,41, Nasdaq endeksi yüzde 1,11 yükselirken, Dow Jones endeksi yüzde 0,07 düştü. ABD'de endeks vadeli kontratlar ise güne karışık başladı.

- Fransa'da kısmi sokağa çıkma yasağı uygulanacak

Fransa'da şiddetlenen olayların bazı Avrupa ülkelerine de yayılması bölge piyasalarında risk algısını yükseltti. Fransa Başbakanı Sebastien Lecornu, şiddet ve yağmalama sahnelerinin yaşandığı gösterilerin ardından dün, valilere ülkedeki bazı yerlerde kısmi sokağa çıkma yasağı uygulanması talimatını verdi.

İtalya'da ise kamyon ve tır şoförlerinin, artan akaryakıt fiyatları sebebiyle güney bölgelerindeki yol ve liman girişlerini kapatarak gerçekleştirdikleri protestoların yayılmaya başladığı bildirildi. ABD Başkanı Trump Fransa'daki olayların kaynağının göçmenler olduğunu savunarak, "Fransa'daki durum gerçekten çok üzücü. Fransa’da yaşananlar göçle ilgili, okullarla ya da başka bir şeyle ilgili değil." dedi.

Bölgede şiddet olayları giderek artarken, söz konusu eylemlerin ekonomik boyutuna ilişkin soru işaretleri varlığını sürdürüyor. Fransa’da hükümet, 17 Eylül’de sokağa inen Sarı Yeleklilerin eylemlerinde zarar gören kamu malları ve binalarının yeniden inşası için yerel yönetimlere destek için "özel fon" oluşturulacağını açıkladı.

Fransa'da 10 yıllık tahvil faizi 14 baz puan artışla yüzde 4,94'e çıkarken, aynı vadedeki Fransa-Almanya tahvil faiz farkı 148 baz puana yükseldi. Devam eden risklere rağmen avro, dolar karşısında toparlanma eğilimini koruyor. Avro/dolar paritesi yüzde 0,2 artışla 1,1234 seviyesinde bulunuyor.

Bu gelişmelerle İngiltere'de FTSE 100 endeksi yüzde 1,08, İtalya'da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,55, Almanya'da DAX 40 endeksi yüzde 1,18 ve Fransa'da CAC 40 endeksi yüzde 1,11 düştü. Avrupa'da endeks vadeli kontratlar ise güne negatif başladı.

- Asya borsaları negatif seyrediyor

Asya tarafında satıcılı bir seyir öne çıkarken, Çin Ulusal Bankalararası Fon Merkezi, beklentilere paralel olarak 1 yıllık kredi faiz oranını yüzde 3'te, 5 yıllık kredi faiz oranını ise yüzde 3,5'te sabit tuttu. Böylece 1 ve 5 yıllık kredi faiz oranlarında son 17 ayda değişikliğe gidilmedi.

Öte yandan Orta Doğu'da artan jeopolitik kaygılar ve enerji arzına ilişkin endişeler Asya borsalarında yarı iletken sektörü öncülüğündeki satışlarda etkili oluyor. Yapay zeka yatırımlarının karlılığına ilişkin endişelerle yapay zeka maruziyeti yüksek olan Japonya merkezli SoftBank Group Corp'un hisseleri yüzde 6,2 düştü.

Analistler, SoftBank'ın yapay zeka yatırımlarını finanse etme ihtiyacı ve teknoloji şirketlerindeki önemli payları nedeniyle sektördeki gelişmelere ve yatırımcı beklentilerindeki değişimlere karşı daha hassas hale geldiğini belirtti.

Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya'da Nikkei 225 endeksi yüzde 1,4, Çin'de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,4, Hong Kong'da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Güney Kore'de Kospi endeksi yüzde 4,3 düştü.

- SPK Başkanı Sütcü görevden alındı

Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul'da BIST 100 endeksi, günü yüzde 2,49 değer kaybederek 11.430,14 puandan tamamladı.

Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası'nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ekim vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,23 yükseldi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla Resmi Gazete'de yayımlanan atama kararına göre, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcılığı için Kutluhan Taşkın görevlendirildi.

Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkanı Mahmut Sütcü ile Kamu Gözetimi, Muhasebe ve Denetim Standartları Kurulu Başkanı İbrahim Ömer Gönül görevden alındı.

Dolar/TL dünü 49,5440'tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 49,5740'tan işlem görüyor.

Analistler, bugün yurt içinde uluslararası yatırım pozisyonu, yurt dışında ise ABD'de haftalık ADP özel sektör istihdamı, konut başlangıçları, Avro Bölgesi'nde cari işlemler dengesi, İngiltere'de işsizlik oranı ve Almanya'da Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 11.300 ve 11.200 puanın destek, 11.500 ve 11.600 puanın direnç konumunda olduğunu kaydetti.