Nvidia ve Jensen Huang’ın yüzleşmesi gereken 1 trilyon dolarlık soru: Kim kime yalan söyledi?

Wall Street, Silikon Vadisi ve Washington’ı kasıp kavuran pembe diziyi andıran krizin merkezinde Nvidia, CEO Jensen Huang, kendisine bağlı olduğu iddia edilen bir çalışan ve Çinli bir ajan olduğu şüphesi bulunan bir isim yer alıyor. 

Tıpkı diğer pembe diziler gibi bu hikâyede de ciddi bir aldatmaca dozu var gibi görünüyor. Nvidia’nın yıldız CEO’su yönetim kurulundaki patronlarını yanılttı mı? Nvidia ve yönetim kurulu, gerçekte neler olup bittiğini yatırımcılardan gizledi mi?

Alışılagelmiş gündüz kuşağı dramalarının aksine, burada masadaki riskler devasa boyutlarda. Kimin kime yalan söylediğinin ortaya çıkarılması, trilyonlarca doların kaderini belirleyebilir.

CNN'de yer alan habere göre; Yorkville Ives & Co. ortağı ve kıdemli genel müdürü Dan Ives’in tahminlerine göre Huang, Nvidia’nın başarısı için o kadar kritik bir figür ki görevden alınması durumunda çip üreticisinin piyasa değeri 1 trilyon dolar eriyebilir. Ives, Çarşamba gecesi müşterilerine gönderdiği raporda, "Jensen hem kendisi hem de Nvidia için itibarına gölge düşüren bir kriz yarattı ve şu anda Wall Street, Silikon Vadisi, Washington ve küresel teknoloji ekosisteminin bundan sonra ne olacağını çözmeye çalıştığı karmaşık bir örümcek ağı ördü" ifadelerini kullandı.

Çinli Ajan Şüphesi

Huang’ın Nvidia ve yapay zekâ sektörü açısından taşıdığı muazzam değer, dünyanın bir yapay zekâ silahlanma yarışı içinde olduğu bu dönemde onu yabancı istihbarat servisleri için bariz bir yüksek değerli hedef haline getiriyor.

İlk ve en belirgin aldatmaca da tam olarak bu noktada ortaya çıkıyor. İstihbarat teşkilatlarının, bu vakada şüphelenildiği gibi "bal tuzağı" benzeri aldatıcı yöntemlerle hedeflerini ağlarına düşürdükleri biliniyor.

Jensen Huang evlilik dışı bir ilişki yaşadığını kabul etti; ABD’li yetkililer ise CNN’e yaptıkları açıklamada Huang’ın, Çinli bir ajan olduğu sonucuna vardıkları Alice Huang ile bir ilişkisi olduğunu söyledi. Nvidia yönetim kurulu, Huang’ın yabancı bir istihbarat operasyonunun hedefi olup olmadığını araştırıyor. CNN’in haberine göre ABD istihbaratı, Mayıs ayında yayımladığı gizli bir notta, Singapur merkezli Nvidia müşterisi Megaspeed’in yöneticisi olan Alice Huang’ın bir Çin istihbarat unsuru olduğu sonucuna varmıştı.

Daha da önemlisi Megaspeed, ABD ihracat kontrollerini ihlal ederek çok değerli Amerikan yarı iletkenlerini Çin’deki kuruluşlara yönlendirdiği iddiasıyla federal soruşturma altındaydı.

Jensen Huang Yönetim Kurulunu Yanılttı mı?

Ancak aldatmaca burada bitmemiş olabilir. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu’nun eski başkanı Gary Gensler, Nvidia yönetim kurulu soruşturmasının, yıldız CEO’nun kendilerine karşı dürüst olup olmadığını tespit etmesi gerektiğini belirtti.

Şu anda MIT’de profesör olarak görev yapan Gensler, Çarşamba gecesi CNN’e verdiği demeçte, "Eğer yönetim kurulunu yanılttıysa, yerine yetiştirilmiş bir halefleri olmasa bile onu görevden almaları muhtemel" dedi.

Yönetim kurulunu yanıltmak, özellikle bu vakada hiç de hafife alınacak bir konu değil. Büyük bir müşteriyle devam eden romantik bir ilişkiyi bildirmemek, bariz bir çıkar çatışmasını gizlemek olarak değerlendirilebilir.

Bu durum, Nvidia yönetim kurulunun başlattığı bağımsız soruşturma sonucunda netleşebilir. Cornell Hukuk Fakültesi’nde iş hukuku profesörü olan Charles Whitehead’e göre soruşturma, Huang’ın devasa bir çıkar çatışması konusunda yönetim kurulundaki patronlarını kasten yanılttığı sonucuna varırsa, kurulun onu kovmak için açık gerekçesi oluşacak. Aksi halde yönetim kurulu üyeleri de kendi adlarına yasal sorumlulukla karşı karşıya kalabilir.

İkinci İlişki İddiası

New York Times’ın (NYT), Huang’ın kendisine doğrudan bağlı çalışan bir personelle de evlilik dışı ilişki yaşadığını bildirmesinin ardından Nvidia hisseleri Çarşamba gecesi sert düştü.

Gensler, bu iddiaların Huang’ın yönetim kurulunu bu konuda da yanıltıp yanıltmadığı sorusunu gündeme getirdiğini söyledi. Gensler, CEO’ları soruşturan yönetim kurulu üyelerinin başlangıçta genellikle şu standart soruyu yönelttiğini belirtti: "Bize söylemen gereken başka bir şey var mı?"

Gensler durumu, "Beni bir kez kandırırsan sana yazıklar olsun; ikinci kez kandırırsan bana yazıklar olsun" sözleriyle özetledi.

Çöken Kurumsal Savunma

Bir diğer kritik soru ise gazeteciler bu hikâyenin peşine düştüğünde Nvidia ve Huang’ın kamuoyuna ve yatırımcılara karşı açık davranıp davranmadığı.

Gensler, "Kamu yatırımcılarını yanıltma sürecine ekibiyle birlikte dahil oldu mu?" diye sordu. Eski SEC başkanı, Nvidia’nın bu tartışmaya dair henüz iki hafta önce yaptığı açıklamanın bile zamanla çok kötü bir sınav verdiğine dikkat çekti.

Bir Nvidia sözcüsü o dönem New York Times’a, "Jensen’ın Bayan Huang ile etkileşimleri sıra dışı veya beklenmedik değil. Müşterilerle toplantılar bir CEO’nun işinin parçasıdır; Jensen her yıl binlerce müşteri yöneticisiyle görüşür" açıklamasını yapmıştı.

Bu açıklama, Huang’ın o zamandan bu yana ilişkiyi kabul etmesi ve yönetim kurulunun soruşturma başlatması gerçeğiyle doğrudan çelişiyor.

'Bu Konuda Yalan Söyleyemezsiniz'

Elbette bu ilişkinin rutin olmaktan çok uzak olduğu artık netleşmiş durumda. Evlilik dışı bir ilişki kişisel bir mesele olarak görülebilse de kamuoyuna yanlış beyanda bulunmak Nvidia’yı "önemli kurumsal yanlış beyan" suçlamalarıyla karşı karşıya bırakabilir.

Bu meselenin şirket açısından "önemli" olmadığını savunmak ise oldukça zor. Huang’ın ilişkiyi kabul etmesi ve yönetim kurulunun soruşturma başlatmasının ardından Nvidia’nın hisse fiyatı Pazartesi günü gün içinde yüzde 9’a varan düşüş yaşadı.

Gensler, "Hisse fiyatındaki hareket bize bunun önemli bir bilgi olduğunu gösteriyor. Dolayısıyla hukukun ilk testinden geçiyor. İkinci test ise şu: Önemli bir bilgi konusunda kamuoyunu yanılttınız mı? Görünüşe göre öyle olmuş" dedi.

Pazartesi günü Kaliforniya mahkemesinde açılan bir hissedar davasında, Nvidia ve Jensen Huang’ın ilişkiyle ilgili medya haberlerine verdikleri yanıtlarda yatırımcıları aldattıkları iddia ediliyor. Colorado Boulder Üniversitesi Hukuk Fakültesi profesörü Ann Lipton ise durumu şu sözlerle özetledi: "Federal yasalar uyarınca Çinli ajanlarla istediğiniz kadar ilişki yaşayabilirsiniz, sadece bu konuda yalan söyleyemezsiniz."

Yönetim Kurulu Ne Biliyordu ve Ne Zaman Öğrendi?

Bir diğer soru da Nvidia yönetim kurulunun bu konuda yatırımcıları yanıltıp yanıltmadığı.

Federal ajanlar yaklaşık bir yıl önce milletvekillerine, Huang’ın "yabancı bir istihbarat operasyonunun hedefi olduğundan" şüphelendiklerini bildirmişti. Şirketin bu şüphelerden ne kadar haberdar olduğu ise daha belirsiz.

Ancak Nvidia yönetim kurulu durumdan haberdardıysa, hissedarlar kurulun bunu açıklamayarak yatırımcıları aldattığını öne sürebilir. Bir başka büyük soru ise Nvidia ve CEO’sunun, Megaspeed’in ihracat kontrollerini ihlal ederek en gelişmiş yapay zekâ çiplerini Çin’e kaçırdığını bilip bilmediği —ya da bilmesi gerekip gerekmediği. Whitehead, "Yatak odasında neler konuşulduğuna bağlı olarak bu durum, menkul kıymet dolandırıcılığını, önemli yanlış beyanları ve aldatıcı planları yasaklayan SEC Kuralı 10b-5 kapsamında bir davaya ve ticaret kısıtlamalarının ihlaline bilerek yardım ettiği ölçüde cezai sorumluluğa kadar varabilir" değerlendirmesinde bulundu.

Nvidia ise Pazar günü yaptığı açıklamada, yönetim kurulunun "ne ulusal güvenliğin ne de NVIDIA sırlarının tehlikeye atıldığına inanmak için hiçbir nedeni bulunmadığını" belirtti.

Yönetim Kurulu İçin 'Çok Sıkıntılı' Bir Durum

Meseleyi daha da karmaşık hale getiren unsur, Huang’ın Nvidia’nın başarısı için ne kadar hayati görüldüğü ve görünürde bir veliahtının bulunmaması. Gensler, "Yönetim kurulu açısından önlerinde çok zorlu bir seçim var. Şirketin kalbinde yer alan bir kurucuları var ve yetiştirilmiş bir halefleri yok. Yönetim kurulunu yanılttığını tespit ederlerse ne yapacaklar? Bazı bilgilerin Çinlilerle uygunsuz şekilde paylaşılmış olabileceğinden haberdar olduğunu öğrenirlerse ne yapacaklar?" diye konuştu.

Nvidia yönetim kurulu Salı günü, "kapsamlı ve bağımsız bir soruşturma yürütmek" üzere Wall Street’in prestijli hukuk firmalarından Wachtell, Lipton, Rosen & Katz ile anlaştığını duyurdu.

Yönetim kurullarının sözde bağımsız soruşturmalar yürütmek için hukuk firmaları tutmasıyla ilgili deneyimleri sorulan Gensler, bu raporun nihayetinde ne kadar adil ve dengeli olacağının belirsiz olduğunu söyledi.

Gensler, "Çoğu zaman yönetim kurulları, avukatların sorunu tırmandıran değil, o anki krizi çözmeye yardımcı olan bir rapor hazırlamasını ister" dedi. Colorado Üniversitesi’nden Profesör Lipton da yönetim kurulunun şu anda "çok sıkıntılı" bir pozisyonda olduğunu belirtti: "Onlar için tuhaf bir durum çünkü konuyu gereken tüm titizlikle araştırmak isteseler bile, ortaya ne kadar kötü şeyler çıkarırlarsa şirketi ve Huang’ı hissedar dolandırıcılığı davalarına o kadar açık hale getirmiş oluyorlar."