CEO yolu kısalıyor

İlk girdikleri şirkette zirveye çıkan 28 CEO, ortalama 23 yıl 4 ayda bu pozisyona yükseldi. Yaptığımız araştırma son 15 yılda CEO olma süresinin en az 10 yıl erkene çekildiğini gösteriyor...

14 ŞUBAT, 20180
Paylaş Tweet Paylaş
CEO yolu kısalıyor

Ayçe Tarcan Aksakal

atarcan@capital.com.tr

Avrupa’nın en büyük bankacılık grubu HSBC’den gelecek yıl şubat ayında emekli olacak CEO Stuart Gulliver’ın koltuğunu, aynı grupta 28 yıldır görev yapan John Flint devralacak. 21 yaşında HSBC Grubu’nda çalışma hayatına başlayan Flint, 28 yıllık bir kariyerin ardından bankanın CEO’luk pozisyonuna oturmuş olacak.

Anadolu Grubu’nun CEO’su Hurşit Zorlu da üniversiteden mezun olunca Anadolu Efes’e pazarlama uzmanı olarak katıldı. Grupta çeşitli şirket ve pozisyonlarda çalıştı. Tam 33 yılın ardından da CEO’luğa yükseldi. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye’de de hala pek çok büyük kurum yönetici ve CEO’larını içeriden yetiştirmek ve seçmek için çaba gösteriyor.

Ancak, bugün bu konuda çok da muhafazakar davranmıyorlar. Türkiye’nin en büyük holdinglerinden olan Koç ve Sabancı’nın bile bugünkü CEO’larının kariyerlerine baktığımızda iş yaşamlarına farklı kurumlarda başladıklarını görüyoruz. Örneğin Türkiye’nin en büyük holdingi Koç Topluluğu’nun CEO’su Levent Çakıroğlu, mezun olduktan sonra 1988’de Maliye Bakanlığı’nda hesap uzmanı yardımcısı olarak işe başladı ve 1997’ye dek bu kurumda çeşitli roller üstlendi. 1998’de Koç Holding’e mali işler koordinatörü olarak geçti ve kariyerinin 14’üncü yılında Koçtaş’ın genel müdürü oldu. Ardından Arçelik ve Migros’un da genel müdürlüğünü yapan Çakıroğlu, 27 yıllık iş hayatının sonunda 48 yaşında Koç’un CEO’luğuna yükseldi.

Türkiye’nin en büyük ikinci holdingi Sabancı’nın CEO’su Mehmet Göçmen’in kariyeri de farklı şirketlerde gelişti. Bugünkü pozisyonuna 34 yılda ulaşan Göçmen’in 1983’te endüstri mühendisliği yüksek lisansının ardından Çelik Halat’ta başlayan iş hayatı 1996’da Lafarge Çimento’nun genel müdürü olarak devam etti. 2003’te Akçansa Çimento’ya genel müdür olarak transferiyle oldu ve kariyerinin son 14 yılı ise Sabancı Holding’de geçti. 

YURT DIŞINDA NASIL?

Dünyanın büyük şirketlerindeki tabloya bakıldığında aynı şirkette basamakları tırmanarak CEO olma süresinin geçmişe oranla kısaldığı görülüyor. Statisticbrain’in 2010’da dünyanın en büyük 500 şirketinde yaptığı araştırma, aynı şirkette çalışan birinin ortalama 16 yılda CEO olabildiğini gösteriyordu. Bugün bu rakam 13 yılın biraz altına inmiş durumda. Statisticbrain’in geçtiğimiz mayıs ayında yayınlanan araştırmasına göre bugün CEO’lar, ortalama 12 yıl 8 ay aynı şirkette çalıştıktan sonra zirveye çıkıyor. Aynı araştırma dünyanın en büyük 500 şirketinde CEO’ların yüzde 66’sının şirket içinden atandığına gösterirken, CEO’ların yaş ortalamasının 55’e gerilediğini ortaya koyuyor. IRC Global Executive Search Partners’ın verilerine göre ABD ve Avrupa’da CEO olmak için ortalama 15- 20 yıl geçiyor. IRC Global Executive Search EMEA Bölge Lideri Gaye Özcan, “Sektörlere göre farklılaşmakla birlikte, yeni teknolojileri hızla adapte ederek büyüyen, değişime ayak uydurabilen şirketler bunu genç liderlerle başarıyor. Bu gençleşme CEO olma süresini 8-10 yıl geriye çekti. 2000’lerin başında CEO olma süresi 30-35 yıl iken bugün 15-20 yıllık bir süre söz konusu” diyor. Oxygen Consultancy Genel Müdürü Zeynep Doğrul Aşar da “Dünyanın en büyük şirketlerinde CEO olma süresinin kısaldığını görüyoruz. Yapılan araştırmalar CEO’ların ortalama 12-15 yıl çalıştıktan sonra bu koltuğa oturabildiğini kanıtlıyor” diyor. 

SÜREYİ ETKİLEYEN DEĞİŞKENLER 

“Geçmişte değişim hızı bugüne göre çok daha yavaş olduğundan organizasyon yapıları daha statikti. Bu statik yapı sebebiyle CEO/GM pozisyonlarına aday olabilmek için en az 15-20 yıllık mesleki deneyime sahip olunması bekleniyordu”. Bu saptama Assessment Systems Kurucu ve CEO’su Levent Sevinç’e ait. Günümüzde ise CEO olmak için aslında ideal bir süre yok. Şirketin boyutu, içinde bulunduğu sektör ve CEO adayının deneyimleri gibi unsurlar bu noktaya ulaşma süresini değiştirebiliyor. Bugün artık süreden çok yöneticinin kapasitesine, performansına ve yetkinliklerine bakılıyor. Yurt dışı tecrübesi, aynı şirkette farklı birimlerde çalışmak CEO olma süresini kısaltıyor. Bu nedenle büyük ve kurumsal şirketlerde çalışan yöneticiler için CEO olma süresi diğerlerine göre daha uzun olabiliyor. Uzmanlar, bu tip şirketlerde içeriden CEO’luk pozisyonuna yükselebilmek için minimum 15-25 yıl arasında deneyim gerektiğini düşünüyor. Netaş CEO’su Müjdat Altay, aynı şirkette 23 yıl çalıştıktan sonra bu pozisyona geldiğini belirtiyor ve devam ediyor: “CEO olma süresini yaşa ve tecrübeye bağlamak doğru değil. Bu süre şirkete, kişiye ve sektöre göre çok değişkenlik gösteriyor. Bence CEO olmak için ideal bir süre yok.” Siemens Türkiye Yönetim Kurulu Başkanı Hüseyin Gelis de 41 yıldır Siemens’te çalıştığını, 31 yılda bugünkü pozisyonuna gelebildiğini söylüyor. Gelis, Siemens’in Türkiye organizasyonunun başına geçmeden Hindistan ve Kanada’da üstlendiği rollerin kendini bugünkü pozisyonuna hazırladığı kanısında. 

HER 2 YILDA BİR TERFİ

Kademe sayısının 7 ila 9 arasında değiştiği şirketlerde ise içeriden adım adım yükselerek CEO olma süresi 15 yılın üzerine çıkabiliyor. Unida İnsan Kaynakları Danışmanlığı Yönetici Ortağı Saide Kuzeyli, “İş hayatındaki çoğu insana göre CEO pozisyonu bir kariyerin taçlanması oluyor. Bu pozisyona ulaşmak için geleneksel bakış açısıyla en az 15-20 yıl gerekiyor” diyor. Bir şirkette 15 yıl ve daha öncesinde CEO koltuğuna oturmak için ise ortalama 2-3 yılda bir terfi almak gerekiyor. Her şirkette en tepeye kadar sırasıyla uzman yardımcısı, uzman, kıdemli uzman, süpervizör, müdür ve direktör gibi ortalama 6 kademenin olduğu düşünülürse ve bunların her birinde en az 2 yıl kalındığı varsayılırsa aynı şirkette en erken 12 yılda genel müdür koltuğuna ulaşılıyor. İnsan kaynakları danışmanı ve AL Danışmanlık Genel Müdürü Ayşen Laçinel, CEO ve genel müdür olabilmek için en az 10 yıl deneyim gerektiğini belirtiyor ve ekliyor: “Üniversiteden mezun 22 yaşında biri aynı şirkette her yıl terfi alsa bile 6 yıldan önce genel müdür olması mümkün değil. Bizim araştırmalarımıza göre ideal süre 15-20 yıl arasında değişiyor.” CEO olma süresi kişiye, çalıştığı sektöre ve şirkete göre değişkenlik gösterse de yaşanan transferler, kariyer hayatının belli bir döneminde iş değiştirmek, bu süreyi kısaltabiliyor. Eskiden 30-35 yılda CEO olunurken, bugün kariyerde en az bir kez şirket değiştirmiş yöneticiler 15-20 yıl arasında CEO olabiliyor. Örneğin kariyerine Arthur Andersen’da başlayan Coca-Cola İçecek CEO’su Burak Başarır, iş hayatına başladıktan 19 yıl sonra CEO’luk pozisyonuna yükseldi. Vestel Genel Müdürü Ergün Güler ise zirveye 17 yılda çıkmayı başardı. 


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz