Büyük patlama

Son 5 yılda şirketlerin AR-GE nüfusu nasıl arttı?

1.06.2012 00:00:000
Paylaş Tweet Paylaş
Büyük patlama


SELÇUK KARAATA / TÜSİAD-SABANCI ÜNİVERSİTESİ REKABET FORUMU DİREKTÖR YARDIMCISI
"ÖZEL SEKTÖRÜN AR-GE İŞTAHI ARTTI"
RİSKLİ BİR SÜREÇ

Dünyada AR-GE, ürün geliştirme ve teknolojiye ayrılan kaynaklarda bir artış var. OECD’nin raporu da bu artışı gösteriyor. Bu kaynakların bir bölümü kamu tarafından sağlanıyor. Çünkü AR-GE riskli bir süreç. Türkiye’de 5746 sayılı AR-GE teşvik yasasının ardından 100’ün üzerinde AR-GE merkezi kuruldu.
İLERLEME VAR
Bu merkezlerden bazıları daha verimli bazıları daha az üretken çalışıyor. Ama bir ilerleme var. Türkiye’de çok uzun zaman AR-GE’ye ayrılan kaynakların finansmanında kamunun aktif olduğunu görüyoruz. Yalnız bu oran şu anda neredeyse kamu-özel sektörle dengelendi.
VAZGEÇİLMEZ ANLAYIŞ

Ancak özel sektörün de bu konuda iştah artışı söz konusu. Rekabet avantajının inovasyonla sağlanması ile AR-GE vazgeçilmez yönetim anlayışı haline geldi. AR-GE’ye ayrılan tüm fonlarda dünyada artıyor. Kriz zamanında bir miktar bu fonlarda düşüş oldu ama Avrupa Komisyonu’nun açıkladığı raporda tekrar AR-GE kaynaklarında bir artış olduğunu belirtiliyor.
İŞBİRLİKLERİ
Türkiye’nin AR-GE’de odaklanması gereken alanlardan bir tanesi işbirlikleri. İnovasyon kültürünün yaygınlaştırılması, oturtulması ve farkındalığının artırılması gerekiyor. Son 6-7 yıldır atılım içindeyiz. Türkiye verimli kalkınma ekonomisinden inovasyona dayalı ekonomiye geçiş aşamasında.


EBRU TAN / KOÇ ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE PROJE GELİŞTİRME DİREKTÖRÜ
"KATMA DEĞER YARATACAK DÖNEME GİRİYORUZ"
TEŞVİK ETKİSİ

AR-GE teşvik politikalarında yapılan iyileştirmeler ve bu alandaki kanunun 2008 yılında yürürlüğe girmesiyle beraber ülkemizde özel sektörün AR-GE harcamaları ve yatırımları artmaya başladı. 2008 yılında ilk kez özel sektörün AR-GE harcamaları yükseköğretim sektörünü geçti. Özel sektör tam zamanlı AR-GE personeli sayısı da 2009 yılında ilk kez yükseköğretim sektörünü geçti. Bütün bu gelişmeleri teşvik mekanizmalarının ve ilgili kanunun yarattığı olumlu gelişmeler olarak düşünebiliriz.
YENİ DÖNEM
Geçmişte üniversite ve şirketlerin AR-GE işbirlikleri araştırmadan çok geliştirmeye odaklanmıştı. Tüm dünyada kâr marjlarının düştüğü, sürdürülebilirlik ve katma değerin AR-GE sayesinde farklı ürün, hizmetler sunarak sağlandığı bu yeni dönemde üniversitelerin ve şirketlerin ortak AR-GE yaparak, katma değer yaratacakları bir döneme giriyoruz.
GELECEĞE TAŞIYACAK
Bu yeni dönemde üniversitemizin misyonu da şirketlerle beraber onların orta ve uzun vadeli ihtiyaçlarına yönelik AR-GE faaliyetlerinde bulunmak, bu faaliyetler neticesinde şirketleri geleceğe taşıyacak ürünler, teknolojik yenilikler, hizmetler tasarlamak yönünde. Bu yeni yaklaşım her iki tarafı da farklı bir boyuta taşıyacak ve ülkemizi de ileriye götürecek. Üniversiteler ürettikleri yeniliklerle, patentlerle dünya üniversiteleri arasında şeçkin bir yer alacak, şirketler de bu yenilikler sayesinde sürdürülebilir bir büyümeyi yakalayacak ve uluslararası rekabette öne geçecek.


DÜNYADAKİ EĞİLİM
Türkiye’de AR-GE kadroları ve bütçeleri artıyor. TÜİK raporuna göre ticari şirketlerin toplam AR-GE yatırım harcaması, 1990’da 101 bin 332 TL iken 2010 yılında 526 milyon 535 bin TL’ye ulaştı. Bu alandaki personel harcamaları ise 105 bin 793 TL’den 1 milyar 857 milyon TL’ye yükseldi. Peki bu artış dünyadaki gelişmenin neresinde kalıyor? Avrupa Komisyonu’nun yaptığı bir çalışmaya göre AR-GE’ye ayrılan kaynakların artış oranında Türkiye 2000-2009 yılları arasında en fazla artış gösteren ikinci ülke konumunda. Uzmanlara göre bu artış, AR-GE’de geçmişte çok fazla yol alınmamasından kaynaklanıyor. TÜSİAD-Sabancı Üniversitesi Rekabet Forumu Direktör Yardımcısı Selçuk Karaata, AB ortalamasında AR-GE’nin GSYİH’den aldığı payın yüzde 1,5 oranında olduğunu hatırlatıyor. Türkiye’de ise bu oranın son yıllarda binde 5’ler seviyesinden binde 9’lara yaklaştığını belirtiyor. Türkiye’nin son dönemde yatırımlarda hızlandığının ancak henüz yolun çok başında olduğunun da altını çiziyor. Dünyada da AR-GE yatırımları artıyor. Batelle Memorial Institute ve R&D Dergisi’nin yaptığı araştırmaya göre, dünya genelinde toplam AR-GE harcaması geçen yıla oranla yüzde 3,6 artarak 1,2 trilyon dolara ulaştı. Her ne kadar harcamalarda en fazla pay Amerika’nın olsa da özellikle son 5 yılda Asya’nın AR-GE harcaması da dikkat çekici boyutta. Dünyanın en çok AR-GE yatırımı yapan 1.400 şirketi arasında Çin’den 6, Tayvan ve Güney Kore’den 4, Japonya’dan 3 ve Hindistan, Hong Kong ve Singapur’dan 2 şirket yer alıyor. Amerika’nın ise bu 1.400 şirket arasında 504 şirketi var. Uzmanlara göre Asyalı şirketler AR-GE yatırımlarını düşük işçi maliyeti ve yetenekli bilim adamları ile daha avantajlı bir şekilde gerçekleştiriyor. Birçok Avrupalı ve Amerikalı şirket de AR-GE merkezlerini Asya’ya kaydırıyor. Bu durum önümüzdeki dönemde Asya’nın AR-GE harcamalarından daha fazla pay alması beklentisini doğuruyor.


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz