Altın veda

Mutsuz ayrılan CEO’nun eski kurumuna verebileceği tahribat, birçok şirket için göze alınamayacak kadar büyük bir risk...

23 OCAK, 20170
Paylaş Tweet Paylaş
Altın veda
Yasemin Erdoğan
yerdogan@capital.com.tr

Dünya devi Yahoo’nun 5 milyar dolar bedelle, New York merkezli Verizon tarafından satın alınması, son ayların en çarpıcı el değiştirmelerinden biri oldu. Ama bu satın almayı gündemde tutan tek konu “5 milyarlık” satış değeri ve Yahoo’nun düşüşü değildi. Başta Yahoo hissedarları olmak üzere iş dünyasını en çok meşgul eden konu şirketin CEO’su Marissa Mayer’in alacağı tazminattı. Kovulma ya da işten ayrılma durumunda 55 milyon dolar alacağına yönelik sözleşme maddesi uzun süre konuşuldu. Şirketi satın alan Verizone’un, Mayer ile devam etmesinde, bu yüksek “çıkış paketi”nin etkili olduğu da söylendi. Ancak, yeni anlaşma yapıldı ve Mayer’in 6-9 ay daha Yahoo’nun CEO’luğunu sürdürmesine karar verildi. “Çıkış paketi” ya da son dönemin moda deyimiyle “Altın paraşüt”, bu sürenin sonunda tekrar gündeme gelecek. Marissa Mayer ilk değil, büyük olasılıkla son da olmayacak…İş dünyasının geçmişi bu tür “parlak” ayrılışlarla dolu… İş dünyasında “altın paraşüt” (golden parachute) veya “altın el sıkma” (golden handshake) olarak tanımlanan bu tarz paketler, şirketten ayrılan CEO ile yöneticilere verilen yüklü tazminatı ve ek hakları ifade ediyor. Özellikle küresel şirketler, uzun yıllardır CEO’larıyla bu tarz özel çıkış paketi anlaşmaları imzalıyor. Örneğin General Electric’in eski CEO’su Jack Welch, son 20 yılın “en pahalı” el sıkışmasını yaparak, 2001’deki ayrılığında tam 417 milyon dolarlık bir pakete sahip olmuştu. 2002’de IBM’in CEO’su Louis Gerstner 189 milyon dolarlık, 2006’da ise Pfizer’in CEO’su Henry McKinnell 188 milyon dolarlık ayrılık paketleri aldı. 2009’dan itibaren ekonomik ortamın değişmesiyle bu durum biraz kırılganlaşsa da 2011’de CVS’nin CEO’su Thomas Ryan’a 185 milyon dolarlık ayrılık paketi sunulması, bu trendin halen sürdüğünü gösteriyor.

TÜRKİYE’DE NASIL?
Peki kimi zaman 100 milyonlarca doları bulan bu “altın paraşütler”, yerli CEO’lar için de geçerli mi? Uzmanlara göre Türkiye’de işler henüz bu noktada değil. Ancak eğilim kendini gösteriyor. Özellikle büyük grup ve şirketler, yıllar süren kurumsal birikimlerinin dışarı aktarılma riskine karşın, emekli olan veya ayrılan CEO’ya “altın paraşüt” vermek konusuna giderek daha sıcak bakıyor. Tabii bu eğilimin ardında farklı dinamikler de var. İki tarafın memnun edilmesi, yatırımcının ve hissedarların zarara uğratılmaması, şirket sırlarının rakiplerin eline geçmemesi, şirketin giden yönetici nedeniyle rekabet dezavantajı yaşamaması, öne çıkan gerekçeler. Madalyonun diğer yüzünde ise ayrılan/gönderilen yöneticinin yeni bir iş bulana kadarki süreci “daha az hasarla” atlatması talebi var. Bu durumda mevcut yaşam koşullarının marjinal biçimde altüst olmaması, örneğin sağlık sigortasının veya çocukların eğitim desteğinin bir süre daha verilmesi gibi ek talepler çoğunlukla kabul görüyor. Odgers Berndtson Türkiye Yönetici Ortağı Ayşe Öztuna Bozoklar, yoğun değişim ve belirsizlik ortamının yetenek savaşlarını ciddi boyutta tetiklediğini ve bu tarz paketlere ilginin arttığını doğruluyor. Bozoklar, şöyle devam ediyor: “Artık üst düzey yönetici bulmak çok zorlu bir süreç. Şirketin rekabet ortamında kritik olabilecek her türlü iş planı detayına sahip olan bir üst düzey yöneticinin, rakibe gitmesi ihtimali de büyük bir kayıp olarak nitelendiriliyor. O nedenle ayrılık paketi anlaşmaları Türkiye’de de kabul ediliyor.” Ergene Consulting & HGA Group Türkiye Başkanı Murat Ergene de aynı fikirde. Ergene, “Şirketler en uygun adayları bulabilmek için en baştan bu kadar yüklü ödemelere razı oluyor. Çünkü CEO başka türlü o iş teklifini kabul etmeyebiliyor” diye konuşuyor.

EMEKLİLİKTE NELER VAR?
Türkiye’deki ayrılık paketlerinin içeriği, “gizlilik anlaşmaları” nedeniyle paylaşılmasa da uzmanlar bu konuda genel bir teamül olduğu konusunda hemfikir. Tabii paketler sektöre, CEO’ya ve hatta ayrılış biçimine göre değişiyor. Örneğin bankacılıktaki eğilimi anlatan bir yönetim danışmanı, emeklilik durumunda uygulananlar hakkında şu bilgileri veriyor: “Bankacılık sektörü C level çalışanlarına emeklilik paketleri kapsamında, ücretin yanı sıra, lojman, bireysel emeklilik hakkı benzeri olanaklar sunabiliyor. Zaman zaman şirket aracı da defter değeri üzerinden bedelsiz olarak eski yöneticiye verilebiliyor.” Avea Executive Kurucu Ortağı İnci Özkul, “Sözleşmede yazan koşullar, iş kanunu ve ilgili kanunlar çerçevesinde farklı paketler önerilebiliyor. Örneğin şirket hissesi veriliyor. Ancak bu önerilen paket, şirket içinde yaşanmışlıklara, şirket geleneğine göre farklı biçimlerde olabiliyor” diye konuşuyor. Egon Zehnder Türkiye Yönetici Ortağı Murat Yeşildere, “Bu paketlerde genelde son maaşın belli bir yüzdesinde aylık ödeme ve sağlık giderlerinin karşılanması var” diyor ve ekliyor: “Emeklilik durumunda yapılandırılmış haklar sunan şirket sayısı pek fazla değil. Büyük gruplar eski sandık uygulamalarını özel emeklilik planlarına dönüştürdüler. Uluslararası şirketlerin ise küresel programları var.” My Executive Yönetici Ortağı Müge Yalçın ise şu bilgileri veriyor: “C kademesinde emeklilik paketleri genellikle kanuni hakları ve SGK’nın bağlayacağı emekli maaşını içeriyor. Ek olarak şirket tarafından özel bir emeklilik ikramiyesi ödemesi oluyor. Şirketin vakıf-sandık gibi uygulamaları varsa buradan da ayrıca emekli maaşı alınıyor. Bazı durumlarda özel sağlık sigortası paketlerinin prim ödemelerinin bir süre daha sürdürüldüğünü görüyoruz.”

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz