"ENERJİ EKSENİNDE TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİ"

2014 yılına özellikle ikinci yarıdan itibaren enerji fiyatlarındaki dalgalanma damgasını vurdu. Petrol fiyatları 6 ay gibi bir süre zarfında 115 dolardan 60 doların altına kadar geriledi. Bu durumun nedenlerine dair yorumlar ise muhtelif. Bazı uzmanlara göre sebep, arz-talep dengesi. Ama asıl nedenin global enerji haritasındaki yeni güç dengelerinden kaynaklandığını düşünenler de var. Geniş Açı’nın bu sayısında, hem Türkiye hem tüm dünya için son derece kritik bir konu olan enerji piyasasındaki son gelişmeler tartışıldı. Moderatörlüğünü, 78 Yatırım Araştırma Direktörü Serhat Gürleyen ile Capital Dergisi Yayın Yönetmeni Sedef Seçkin Büyük’ün yaptığı toplantıya, TCMB İletişim ve Dış İlişkiler Genel Müdürü Yusuf Soner Başkaya, Sabancı Holding Başekonomisti Barbaros İneci, Global Resources Partnership Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü ve Türk Hava Yolları CFO’su Coşkun Kılıç katıldı. Toplantıda, hem sıcak gündem tartışıldı hem geleceğe dönük projeksiyonlar paylaşıldı.

20 ŞUBAT, 20150
Paylaş Tweet Paylaş
ENERJİ EKSENİNDE TÜRKİYE VE DÜNYA EKONOMİSİ
Serhat Gürleyen Capital Dergisi ile İş Yatırım’ın işbirliğiyle, 3 ayda bir düzenlediğimiz Geniş Açı toplantımıza hoş geldiniz. Toplantımızın bu akşamki konusu, “Enerji Sektörü Ekseninde Türkiye ve Dünya Ekonomisi” olarak belirlendi. Yeni yılın ilk sayısı olması nedeniyle 2015’e bakıı üzerine yoğunlaşmak istiyoruz. Bildiğiniz gibi hem Türkiye hem dünya ıenceresinden bakıldığında hararetli bir ortamdayız. Bir yandan petrol fiyatları düşüyor, diğer yandan Rusya karışıyor, petrol üreticisi ülkelerin durumları ortada… 2015 yılında bizi etkileyecek en önemli konulardan biri, petrol fiyatlarındaki düşüş olacak. Yatırımcılar uzunca bir süre petrol fiyatlarındaki düşüşün arz kaynaklı mı yoksa taleı kaynaklı mı olduğunu tartıştı. Çünkü eğer taleı kaynaklıysa bu durum geleceğe dönük olumsuz mesajlar içeriyor demekti. İlk turumuza uluslararası enerji camiasının yakından tanıdığı, değerli bir konuğumuzla başlayalım: Global Resources Partnership Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Öğütçü. Kendisi aynı zamanda, enerji sektörü liderlerini çatısı altında toplayan The Bosıhorus Energy Club’un da icra başkanlığını yürütüyor. Mehmet Bey,petrol fiyatlarının ciddi biçimde düştüğü bu ortamda, siz mevcut resmi nasıl yorumluyorsunuz? 
Mehmet Öğütçü Öncelikle davet için teşekkürler. Müsaadenizle, önce bizleri de doğrudan etkileme potansiyeli olan küresel enerji sektöründeki oyun değiştirici gelişmeleri yansıtmak istiyorum. Bu büyük resmi görmeden, sadece petrol fiyatlarındaki değişime odaklanmak değerlendirmemizi eksik bırakır. Önümüzdeki dönemde küresel enerji sektörünü derinden etkileyecek bazı önemli dinamikler var. Bunların en önemlisi, dünyanın arz ve taleı haritasının temelden değişmiş olması. Eskiden arz konusunda lider olan OPEC ülkeleri ile eski Sovyet Cumhuriyetleri’ne bakmak yeterliydi. Özellikle petrol ve doğalgazda. Böylece nerede olduğumuzu ve nereye doğru yol aldığımızı bu coğrafyaları esas alarak görürdük. Oysa son 3-5 yıl içinde geçmiT 50 yılda görmediğimiz yoğunluk ve çaıta değişimlerle karşı karşıya kaldık. Oyun da oyuncular da oyunun kuralları da değişti. Dünya petrol rezervlerinin yüzde 80’i hala OPEC dünyasında olmakla birlikte üretiminde OPEC ülkelerinin payı toplamda azaldı. Yüzde 43’e düştü. ABD, Rusya ve diğer OPEC üyesi olmayan ülkelerdeki üretim artışıyla bu ıayın daha da azalacağını söylemek kehanet olmaz. Eskiden doğalgazda Rusya, petrolde Suudi Arabistan at baTı gidiyordu. Ama ABD muazzam bir hamle yaıarak Timdi hem petrol hem gazda dünya birincisi olma yolunda. Kendi kendine yeterliliğe çok yakın. Doğalgazda başka oyuncular da oyuna giriyor. Avustralya’nın ilk ihraç gaz molekülleri bu yıl sonuna kadar Çin’e akmaya başlıyor. Avustralya, önümüzdeki 2 yıl içinde dünyanın en büyük sıvılaTtırılmıT doğalgaz üreticisi ve ihracatçısı olarak Katar’ı tahtından indirecek. Bu arada hiç hesapta olmayan kaya gazı, tight oil, heavy oil gibi “petrol daha kaç yıl gidecek” sorularını geçersiz kılacak yeni kaynaklar çoğalmaya başladı. Özellikle Kanada bu alanda öne çıkıyor. ABD ve Venezüella da öyle. Daha Arktik bölgesindeki dünya toplam petrol ve doğalgaz rezervlerinin üçte biri civarındaki rezervleri hesaba katmadık bile. Aynı şekilde zengin potansiyeli bulunan İran, Irak, Türkmenistan henüz tüm güçleriyle uluslararası piyasalara giremedi. Tabii ki bunlar ancak petrol fiyatları belli bir seviyenin üzerindeyken harekete geçirilebilecek kaynaklar. 
Serhat Gürleyen O seviye nedir? 
Mehmet Öğütçü Oyuncusuna göre değişir. Söz gelimi, Suudi Arabistan, fiyatların 60 dolarda istikrara kavuşacağı düşüncesinde. Şayet yukarı doğru hareketlenme olacaksa yeniden bunu ancak 2015'in ikinci çeyreğinden sonra bekleyebiliriz. Bence, 80-90 dolar aralığı hem üretici hem tüketici için önümüzdeki yıl sonuna kadar en sağlıklı şerit. Bizim yaptığımız bir hesaba göre petrol fiyatları 60 doların altında kalacak olursa dünya arzında yüzde 7,5 civarında bir azalma meydana gelecek. Bazı bölgelerde çıkarma maliyeti ucuz olduğu için (mesela Kuzey Irak’ta ürettiğimiz petrolün maliyeti 3 doları geçmiyor) böylesi düşüş üretimi ciddi etkilemeyebilir. Ama özellikle açık denizlerde ve yüksek değerli piyasalara girişi sınırlı kara coğrafyalarındaki üretimin maliyeti yüksek. Nitekim, uluslararası şirketlerin çoğu uzun vadeli ve büyük çaplı petrol yatırımlarını durdurma kararı aldılar. Piyasa değerleri azaldı. Son 1 yılda, dünyanın en büyük 60 petrol şirketinin toplam değerinden 265 milyar dolar silindi gitti. Bu itibarla, başa baş değil ama kârlı olabilmesi ve devam edebilmesi için fiyatların belli bir düzeyde (en azından 80-90 dolar aralığında) olması gerekiyor.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz