CEO'lar ne yapacak?

Kendi şirketlerinde mevcudu korumaya odaklanacak olan CEO’lar, yurt dışı gelirlerini artırmaya çalışacak, yatırımlarda beklemeye geçecek, kriz yönetimini de ajandalarında birinci madde yapacak...

5 ŞUBAT, 20190
Paylaş Tweet Paylaş
CEO'lar ne yapacak?

Nilüfer Gözütok Ünal

ngozutok@capital.com.tr

2018, Türkiye ekonomisi için özellikle ikinci yarıdan sonra zor geçti. Kurlardaki ani yükseliş, faiz artırımları, talep daralması ve enflasyondaki ciddi tırmanışla geçen yılın ardından 2019’da büyük bir değişiklik beklenmiyor. Her yıl ocak ayında yayınladığımız CEO Profil anketine göre Türkiye ekonomisi, bu yıl en fazla yüzde 2 büyüyecek. Kendi şirketlerinde mevcudu korumaya odaklanacak olan CEO’lar, yurt dışı gelirlerini artırmaya çalışacak, yatırımlarda beklemeye geçecek, kriz yönetimini de ajandalarında birinci madde yapacak.

2019 nakit yönetimi ve işlekme sermayesi açısından önemli bir yıl olacak. 2019’da büyüme ya hiç olmayacak ya çok düşük olacak. En önemlisi belirsizlik ortamının oluşması. Belirsizlik ortamında cebinde parası olan harcamak istemiyor, iş adamı da yatırım yapmak istemiyor.” Bu sözler geçtiğimiz ay CEOClub’ın “CEO Agenda 2019” etkinliğinde konuşan Anadolu Grubu CEO’su Hurşit Zorlu’ya ait. Her yıl gerçekleştirdiğimiz CEO Profil anketinin bu yılki sonuçları da Zorlu’yu doğruluyor. 142 liderin katılımıyla gerçekleşen ankete göre CEO’lar zor geçen 2018’in ardından 2019’da bir değişim olmayacağını düşünüyor. Türkiye ekonomisinin en fazla yüzde 2 oranında büyümesini bekledikleri bu yıl, CEO’ları en çok faizlerdeki artış ve finansmana erişimin zorlaşması endişelendiriyor. Yurt dışı gelirlerini artırmaya odaklanan CEO’lar, 2018 yılına oranla büyümeden daha çok mevcudu korumaya çalışacaklarını ifade ediyor. Yatırıma karşı mesafeli olunacak yeni yılda, kriz yönetimi de ajandalarında birinci madde olarak dikkatleri çekiyor. 

EN BÜYÜK SIKINTI

2018, özellikle ikinci yarısından sonra iş insanları için oldukça zorlayıcı geçti. Türkiye ekonomisi, yılın ilk çeyreğinde yüzde 7,3, ikinci çeyreğinde ise yüzde 5,2 büyüdükten sonra üçüncü çeyrekte 1,6 büyüme kaydetti. Enflasyonun arttığı, tüketimin keskin şekilde daraldığı bir yılın ardından 2019’da CEO’lar bir değişimin olmayacağı görüşünde. CEO Profil anketine katılan CEO’ların yüzde 46,7’si, 2019’un da bir önceki yıl gibi olacağını ifade ediyor. CEO’ların yüzde 25’i ise tabloyu daha karamsar buluyor ve bu yılın geçtiğimiz yıldan daha kötü olacağını düşünüyor. Ayrıca CEO’ların yüzde 46,9’u, bu yıl Türkiye ekonomisinin yüzde 2 büyümesini beklerken yüzde 25’i de yüzde 1’lik bir büyüme olacağını öngörüyor. Alarko Holding CEO’su Ayhan Yavrucu, 2019’da büyümenin yüzde 1 civarında hatta sıfıra yakın olacağını tahmin ediyor. Yıldırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Yüksel Yıldırım, bu yıl ilk yarıda büyüme beklemiyor. “Büyüme olursa en çok yüzde 2’lik bir büyüme olabilir. 2019 planlarını çok muhafazakar yapmak zorunda kaldık. EBITDA’da 2019’da yüzde 10-15’lik düşüş olacağını düşünüyoruz” diyor. Akkök Holding İcra Kurulu Başkanı Ahmet Dördüncü, bu yıl en büyük sıkıntının önünü görememek olduğunu dile getiriyor. 2019’da mevcut alanı muhafaza etmeye odaklanacaklarını ifade ediyor. Doğuş Grubu CEO’su Hüsnü Akhan ise beklentisini şöyle dile getiriyor: “2019’da bir nebze ABD ile düzelen ilişkiler ve kur belirsizliğinin ortadan kalktığını düşünürsek yüzde 2-2,5 büyüme yüzde 15’ler civarında enflasyon öngörümüz var.” 

ODAKTA NERESİ VAR? 

Türkiye ekonomisinin büyüme hızındaki keskin düşüş büyüme rotasını da değiştirdi. Geçtiğimiz yıllarda ağırlıklı olarak, artan tüketici talebi ve yeni ürünlerden büyüme bekleyen CEO’lar, artık odaklarına yurt dışını koymaya başladı. “Büyüme nereden gelecek” sorusuna CEO’ların yüzde 77,7’si “İhracat pazarlarından” yanıtını verdi. Geçtiğimiz yılki ankette bu soruya “Yurt dışı pazarlardan” yanıtını verenlerin oranının sadece yüzde 2,2 olması son bir yılda yaşanan değişimin en dikkat çekici boyutlarından biri. Eczacıbaşı Topluluğu CEO’su Atalay Gümrah, kurların arttığı 2018’de ihracat ve yurt dışında yarattıkları gelirlerin ön plana çıktığını ifade ediyor. “Topluluk ciromuzun yüzde 55’i yurt dışı gelirden elde edildi. İçeride riskleri yönettiğimiz yurt dışında ise yerleşik olduğumuz pazarlara odaklandık. Yurt dışı işlerin ağırlığı bu dönemi iyi geçirmemizi sağladı” diyor. 2019 yılında da bildikleri işlere yatırım yapacakları bir dönem geçireceklerini de sözlerine ekliyor. Nuh Çimento Grubu CEO’su Gökhan Bozkurt, sektörde iç pazarda yaşanan dalgalanma ve daralma nedeniyle ihracat paylarını artırmaya odaklandıklarını açıklıyor. 

TEMKİNLİLİK ÖN PLANDA

CEO’lar, 2019’a temkinli yaklaşıyor. Özellikle yatırım, büyüme ve yeni alanlara girme konusunda muhafazakar olacaklarının altını çiziyorlar. Bu yaklaşımın arkasında ise faizlerdeki artış, finansmana erişimin zorlaşması ve ekonomideki küçülme endişeleri var. CEO Profil anketine katılan CEO’ların yüzde 20,6’sı faizlerdeki artış ve finansmana erişimin zorlaşmasının kendileri için en önemli risk olduğunu belirtirken, yüzde 14,4’ü ekonomide yaşanacak küçülmenin, yüzde 11,9’u da yatırım ve istihdamda azalmanın büyük risk olduğunu ifade ediyor. Akfen Holding CEO’su Süha Güçsav, mevcut ekonomik durumu göz önünde bulundurarak 2019’da da kur riskini almama konusundaki özenli tutumlarının devam edeceğini belirtiyor. “Yatırım yaptığımız projelerimizdeki gelir ve borçlanma kalemlerimizin olabildiğince aynı para cinsinden olması en önemli konuların başında geliyor” diyor. Yaşar Holding CEO’su Mehmet Aktaş, “Mevcut ekonomik gelişmeler; piyasa risklerinin, çalışma sermayesinin ve likiditenin etkin yönetimini 2019 yılında önceliklerimiz arasında en üst sıralara yerleştiriyor” diyor. Anadolu Grubu CEO’su Hurşit Zorlu, sağlam ve likit bilanço yapısına sahip olmanın kendileri için çok önemli olduğunun altını çiziyor. “Temkinli finansal yönetim yaklaşımımızla değişen koşullarda operasyonel verimliliği artırma yönündeki stratejilerimizi uygulamayı sürdüreceğiz” diyor. 

TEDBİRLİ DURUŞA DEVAM 

Bu yıl iş dünyasının en temkinli yaklaştığı alanların başında yatırım ve büyüme var. Anket katılımcılarının yüzde 44,8’i yatırım, yüzde 15,5’i de büyüme konusunda temkinli olacağını dile getiriyor. “Bu yıl hiç yatırım yapmayacağız” diyenlerin oranı da yüzde 30,6. Şirketleri özelinde büyüme tahminlerini açıklayan CEO’ların yüzde 33’ü de bu yıl büyümeyip mevcudu koruyacaklarını ifade ederken, katılımcıların yüzde 30’u yaşanacak büyümenin organik yolla gerçekleşeceğini dile getiriyor. Holdingler cephesine baktığımızda da TAV CEO’su Sani Şener, “Bugüne kadar hep akıllı büyümenin peşinde olduk. Havaalanı işletmeciliği alanında, kriterlerimize uygun tüm yatırım fırsatlarını güçlü bir şekilde takip etmeyi sürdüreceğiz” diyor. Son 5 yıldır yeni tesis, kapasite artışı, otomasyon ve modernizasyona yönelik çok önemli yatırımlar gerçekleştirdiklerini dile getiren Yaşar Holding CEO’su Mehmet Aktaş, “2019 yatırımların geri dönüşlerini aldığımız bir yıl olacak” diye konuşuyor. Nuh Çimento Grubu CEO’su Gökhan Bozkurt, 2018 içerisinde bitmesini hedefledikleri yatırımları tamamladıklarını söylüyor. “2019 yılında bir taraftan yapmış olduğumuz bu yatırımların karşılığını almaya çalışıp öte yandan da maliyet azaltıcı ve verimlilik artırıcı yatırımlara yöneleceğiz” diyor. Öte yandan büyümede gaza basmak istemeyenler de odaklı ve kârlı büyümeye çalışıyor. Yıldız Holding Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Ali Ülker, “Grup olarak 2019’da gazı kesmeyi düşünmüyoruz. Daha odaklı ve kârlı büyümeyi hedefliyoruz. Enflasyon karşısında şirketlerimiz kârlı olmazsa sermayeden yiyorlar” diyor. 

ÖNCELİKLER LİSTESİ

Sadece son 1 yılda pek çok şey gibi CEO’ların ajandalarındaki önemli konular da değişti. Geçtiğimiz yıl ajandada yüzde 2,2 ile alt sıralarda yer alan kriz yönetimi, 2019 ajandasında yüzde 20,8 ile ilk sırada yer alıyor. Sürdürülebilirlik, verimlilik ve kârlılık ajandanın diğer öncelikli konuları. Yıldırım Holding CEO’su Yüksel Yıldırım, bu yılki önceliğini yatırımlarının finansmanını sağlamak olarak belirtiyor. “Finansman peşinde koşacağız” diyor. Alarko Holding CEO’su Ayhan Yavrucu da “2019 kâr yılı olmaktan öte ar yılı olacak. Her yıl kâr edilecek diye bir şey yok. Ajandamın en önemli maddesi yurt dışındaki işlerimizi büyütmek, turizmin yurt dışı pazarlamasına ağırlık vermek” diye konuşuyor. Anadolu Grubu CEO’su Hurşit Zorlu, geleceğin dünyasında güçlü bir oyuncu olmak için inovasyon, Ar-Ge ve dijital dönüşüm gibi kavramlarına ajandalarında çok önemli bir yer verdiklerini ve iş modellerini yenilikçi teknolojilerle dönüştüren çok önemli projeler üzerinde çalıştıklarını söylüyor. Yaşar Holding CEO’su Mehmet Aktaş da 2019 yılında gerek iç gerek dış müşterilere yüksek katma değer sağlamaya devam edeceklerinin altını çiziyor, önceliklerini şöyle sıralıyor: “Mevcut ekonomik gelişmeler; piyasa risklerinin, çalışma sermayesinin ve likiditenin etkin yönetimini de 2019 yılında önceliklerimiz arasında en üst sıralara yerleştiriyor. Sürdürülebilirlik çalışmalarımıza ve toplumsal katkı projelerimize de devam edeceğiz.”


HURŞİT ZORLU / ANADOLU GRUBU İCRA BAŞKANI
“İHRACATA YÖNELDİK”

GÜÇLÜ BİRLEŞMELER
Bira, meşrubat ve perakende işlerimizde son dönemde hem yurt içinde hem yurt dışında yaptığımız yatırımlar, bünyemize kattığımız yeni markalar ve güçlü birleşmelerle hacmimizi büyüttük. 2019 yılında da bu alanlarda önümüze çıkacak fırsatları değerlendireceğiz. Faaliyet gösterdiğimiz diğer sektörlerde ağırlıklı olarak ihracata daha çok yöneldiğimiz bir süreç geçiriyoruz.
YATIRIM ARAYIŞI Bulunduğumuz sektör ve pazarlarda organik olarak büyümenin devamı hedeflenirken yurt içi ve yurt dışında portföyümüze uygun ve sinerji sağlayabilecek yeni yatırım fırsatlarını değerlendiriyor olacağız. Yıllardır faaliyet gösterdiğimiz ve yakından tanıdığımız coğrafyalar olan Orta Asya, Balkanlar, Orta Doğu’da güçlü büyüme potansiyeli gördüğümüz ülkelere odaklanıyoruz. Pazar ve ülke koşullarının uygun olması durumunda fırsat olduğunu düşündüğümüz sektörlerde, grubumuza değer katacağını düşündüğümüz farklı ülkelerde yatırım imkanlarını araştırıyoruz.



BEGÜMHAN DOĞAN FARALYALI / DOĞAN HOLDİNG YKB
“SATIN ALMA FIRSATLARINI DEĞERLENDİRECEĞİZ”

“GÜVENİM TAM”
Biz Türkiye’ye ve ekonomimizin gücüne inanıyoruz.2018’de küresel planda ve ülkemizde ciddi zorluklar oldu. Geleceğe ilişkin karamsar bir hava esti. Ancak Türkiye olarak geçmişte de bu gibi zorlu dönemlerimiz oldu. Bunları aşmayı başardık. Şimdi de başaracağımıza güvenim tam.
GÜZEL HABERLER 2018 yılının sonlarında Goldman Sachs, grubumuz bünyesindeki Hürriyet Emlak’a yatırım ortağı oldu. Umarım buna benzer güzel haberleri hem şirketlerimiz hem diğer gruplar için duyarız. 2019 yılı için bütün şirketlerimize büyüme hedefleri koyduk. Doğan Grubu olarak yeniden yapılanma süreçlerini tamamladık.
“BÜYÜMEYE DEVAM” Bazı sektörlerden çıktık: Enerji, perakende, sanayi, otomotiv, turizm, finans, gayrımenkul sektörlerine öncelik verdik. Bu alanlarda büyümeye devam ediyoruz. 2019’da Türkiye’de çıkacak doğru satın alma fırsatlarını dikkatle değerlendireceğiz. Öncü Girişim Sermayesi şirketimiz ile dijitalleşmeyi, teknolojiyi, tasarımı ve insanı ön plana alan projelere yatırım yapıyoruz.



5 CEO’NUN BEKLENTİSİ


TURİZM İYİ OLACAK Nuh Çimento Grubu CEO’su GÖKHAN BOZKURT, 2019 yılında en büyük sıkıntıyı hammaddelerini yurt dışından temin eden şirketlerin yaşayacağını düşünüyor. “Buna karşın yurt dışına satış yapan demir çelik sektörü ve artan döviz kurlarıyla birlikte daha avantajlı tatil cenneti konumuna gelen ülkemizde, turizm sektörünün de parlak olacağını düşünüyoruz” diyor.
SİNYALLER OLUMSUZ Yıldırım Holding Yönetim Kurulu Başkanı Yüksel Yıldırım, bu yıl kendi adına büyümenin limancılık ve madencilik sektöründen geleceğini ifade ediyor. “Kömür ve gübre yerinde sayar, büyüme olmaz. Enerjide de büyüme öngörmüyoruz” diyor.
“FIRSATLARA ODAKLANACAĞIZ” Zorlu Holding CEO’su ÖMER YÜNGÜL, geleceğin dünyasını bugüne taşıyacak bir vizyonu harekete geçirdiklerini söylüyor ve ekliyor: “İş modelimizi yeniden şekillendirme sürecindeyiz. Akıllı teknolojilerin gelecekte hayatımızla iç içe olacağı öngörüsüyle, mevcut sektörlerimiz arasında sinerji yaratacağını düşündüğümüz bir Akıllı Sistemler Grubu kurduk. Beyaz eşya alanında yurt dışında olası satın alma/ ortaklık fırsatlarını değerlendirerek büyüyen pazarlara yatırım fırsatlarına odaklanacağız.”
İMALAT VE TİCARET Ağaoğlu Şirketler Grubu Murahhas Azası ve Yönetim Kurulu Üyesi HASAN RAHVALI ise döviz kuru ve 2019 yılında gayrimenkul sektörü için beklentilerinin yukarı yönlü olmayacağını dile getiriyor. Rahvalı, sözlerini şöyle devam ettiriyor: “Hedef en azından 2018 seviyelerini korumak olmalı. Bunun yanı sıra 2019 yılı için minimum 60 bin konutun yabancıya satılacağını öngörüyoruz.”
“İÇ PAZAR BÜYÜMEZ” Alarko Holding CEO’su Ayhan Yavrucu, turizmde işlerin iyi olacağını düşünüyor. Diğer sektörlerle ilgili beklentisini şöyle açıklıyor: “Müteahhitlikte 2019’un 2018’in bile gerisinde kalma ihtimali var. İmalat ve ticaret açısından da iç pazarda büyüme beklemiyorum.”


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz