İdeal oran mümkün mü?

Türkiye’de son 5 yıldır, kapasite kullanım oranları yüzde 75-76’lar civarında seyrediyor. Uzmanların büyüme ve verimlilik için ideal oran olarak işaret ettiği yüzde 85’lerin oldukça altında...

30 EKİM, 20170
Paylaş Tweet Paylaş
İdeal oran mümkün mü?

Nil Dumansızoğlu

ndumansizoglu@capital.com.tr

Uzmanların çoğu hemfikir. Büyüme ve verimlilik için kapasite kullanım oranlarının (KKO) yüzde 80-85 bandında olması gerekiyor. Gerçekten de 2008 global krizinden önce Türkiye’nin imalat sanayindeki kapasite kullanım oranları “ideal” olarak kabul edilen yüzde 80 bandındaydı. Ancak 2008 sonrasında işler değişti. KKO, 2009 yılında yüzde 66,9’a kadar düştü. Son 5 yıldır da yüzde 75-76’lar civarında seyrediyor. Bu oranlar ise her ne kadar idealin uzağında olsa da “yeni normal” olarak görülüyor. 2017 yılında ise üretimde bir ivmelenme söz konusu. 2017 yılının ilk 7 ayında ortalama yüzde 77,8’e yükselen kapasite kullanım oranları da bunun bir göstergesi. Yine de uzmanlar ideal oranlara ulaşmak için gidilecek yol olduğu görüşünde… Kapital FX Araştırma Müdür Yardımcısı Enver Erkan da böyle düşünenlerden. Kriz sonrası dönemde bir durgunlaşma ve yavaşlama dönemine girildiğini belirten Erkan, “Son bir yıldaki KKO’larda, kriz dönemine göre kısmi bir toparlanma olmakla beraber halen kriz öncesi normal ekonomik seviyelere ulaşılamadı” diyor. 

HEDEF ORANLARI KORUMAK

Sadece 2008 krizi değil, 2016’da da Türkiye’de yaşanan olumsuz gelişmeler nedeniyle bazı sektörlerde kapasite kullanım oranlarında düşüş yaşandı. Bu sektörlerin 2017 hedefinde ise bu zararları kapatmak veya mevcut kapasiteyi korumak var. Hazır giyim de bu sektörlerden biri. Uzmanlara göre sektördeki ideal KKO oranı yüzde 80. Oysa Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği (TGSD) Başkanı Şeref Fayat, 2016 yılında KKO’nun yüzde 70’ler civarında gerçekleştiğini söylüyor. Bu oranı 15 Temmuz’dan sonra yaşanan gelişmelere bağlıyor. 2017 yılında artık sektörün biraz daha rayına oturduğuna dikkat çekiyor ve “Bu yıl sonu için hedefimiz 2015’teki oranları yani yüzde 75’leri yakalamak” diye konuşuyor. İdeal oranın çok uzağında ilerleyen bir başka sektör de mobilya. Yüzde 90’ların üretim ve verimlilik için iyi seviye olarak görüldüğü sektörde, 2016 yılı KKO oranı yüzde 71 olarak gerçekleşti. Sektör oyuncularının hedefinde ise bu yıl için bu oranı korumak var. Mobilya Sanayi İş Adamları Derneği (MOBSAD) Başkan Vekili Cüneyt Yanıkçıoğlu, kapasite kullanım oranının yıllar itibarıyla imalat sanayinin ortalama kapasite kullanımının altında kaldığını söylüyor ve ekliyor: “Mobilya sektörü, son bir yılda mevcudu korudu, hatta kısmen yükseltti. Ancak kapasite kullanım oranı sektörümüzü olumlu ya da olumsuz açıdan doğrudan etkilemiyor. Artış ve azalış miktarları, son 2 yılda kayda değer değil. Kapasite oranları, yüzde 70-72 bandında ilerliyor.” 

KRİTİK SEVİYE YÜZDE 80-85

Aslında sektör bağımsız pek çok iş insanı imalat sektöründe ideal oranların yüzde 80-85 bandında olması gerektiği görüşünde. Örneğin Türkiye Çelik Üreticileri Derneği (TÇÜD) Başkanı Fuat Tosyalı, Türkiye için ideal oranın yüzde 80 olduğunu düşünüyor. Son yıllarda dünya piyasalarında artan olumsuzluklara ve düşen kârlılığa paralel olarak Türkiye’nin çelik üretim kapasitesindeki artışın durma noktasına geldiğini belirtiyor ve ekliyor: “2010 öncesinde çelik sektörünün yüzde 80’lerin üzerinde kapasite kullanım oranıyla çalıştığı yıllar oldu. 2016 yılında ise sektörün kapasite kullanım oranı yüzde 64 seviyesinde gerçekleşti.” Tekstil sektörünün önde gelen oyuncularından Sanko Holding Yönetim Kurulu Başkanı Zeki Konukoğlu ise büyüme ve verimlilik için KKO’nun en az yüzde 85 ve üzerinde olması gerektiğini söylüyor. Bu oranın altındaki KKO’nun gelişimi frenlediğini belirtiyor. “Dezavantajlı olduğumuz konulardan biri, yüksek girdi maliyetleri” diyen Konukoğlu şöyle devam ediyor: “Tekstil, sermaye yoğun bir sektör olmakla birlikte iş gücü ve enerji maliyetleri uluslararası rekabette belirleyici olmaya devam ediyor. Rakip ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye’de iş gücü maliyetleri yüksek kalıyor.” 


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz