Tıkanıklık sendromu

Aslında her sektörden benzer şikayetler yükseliyor. Finansmana erişim zorlaşıyor, ödemeler dengesi bozuluyor, kurlardaki hareket ve ani vergi artışları baskı oluşturuyor...

10 OCAK, 20180
Paylaş Tweet Paylaş
Tıkanıklık sendromu

Nilüfer Gözütok Ünal

ngozutok@capital.com.tr

Otomotivde yüksek vergi yükü nedeniyle 2017’nin ilk 9 ayında sektör yüzde 1 daraldı. Ayrıca döviz kurlarındaki dalgalanma vergilerle beraber fiyatların yükselmesine neden oldu. İç pazar bir önceki yıla göre daralıyor. Artan fiyatlar markalar arasındaki kıyasıya rekabet yüzünden kâr marjlarını da düşürüyor.” Hyundai Assan Genel Müdürü Önder Göker, otomotivdeki tıkanıklığı bu şekilde sıralıyor. Tabii bu sorunları yaşayan sadece otomotiv sektörü değil… Her ne kadar Türkiye ekonomisi büyümeye devam ediyor olsa da birçok sektörde talebi ve kâr marjlarını düşüren, yeni yatırımları engelleyen ve doğrudan büyümeyi tıkayan birçok gelişme söz konusu. Bu unsurların başında da kurlardaki hareketlilik, vergi artışları, finansmana erişimin zorlaşması, siyasi nedenlerden çıkan krizlerin ve savaşların neden olduğu pazar kayıpları geliyor. 34 sektörü kapsayan araştırmamızla son dönemde büyümenin önündeki en önemli tıkanıklıkları, bunların yarattığı sonuçları ve çözüm önerilerini ortaya koymaya çalıştık. 

YÜKSEK VERGİ ETKİSİ 

Tıpkı otomotivde olduğu gibi birçok sektör, son dönemde artışta olan KDV oranları nedeniyle sorunlar yaşıyor. Konutta bu yıl 30 Eylül’e kadar teslimde yüzde 18 olan KDV oranı yüzde 8’e indirilmişti. Bu indirimin talepte bir canlanma yarattığını belirten Babacan Holding Yönetim Kurulu Başkanı İbrahim Babacan, ancak ekim ayından itibaren KDV’nin herhangi bir düzenleme yapılmadan yükseltilmesinin tüketicinin konut talebini ciddi yönde olumsuz etkilediğini söylüyor. “Ayrıca bankaların konut kredisi kullandırma yönündeki isteksizliği ciddi sorunların yaşanmasına neden oluyor” diyor. Aynı şekilde traktör sektöründe vergi önemli bir sorun olarak öne çıkıyor. Traktör üreticileri girdiyi yüzde 18 KDV ile alırken ürünü yüzde 8 KDV ile satıyor. Erkunt Traktör Yönetim Kurulu Başkanı Zeynep Erkunt, kendi sektörlerindeki en büyük sıkıntının indirilmiş KDV uygulaması olduğunu anlatıyor ve şunları söylüyor: “KDV problemi dolayısıyla sırtında çok fazla devreden KDV ya da tahsil edemeyeceği KDV yükünü taşıyan sanayici yatırım yapamaz hale geldi.”

MALİYETTE REKOR ARTIŞ 

Maliyet artışları ise neredeyse her sektörde büyümenin önünde önemli bir problem. Mobilyada bazı temel girdilerde maliyet artışlarının yüzde 100’leri bulduğunu belirten Boytaş Mobilya Genel Müdürü Şahin Nursaçan, sözlerine şöyle devam ediyor: “Maliyetlerdeki bu dramatik artış satış fiyatlarına yansıtılamıyor. Tüketici bunu kabul etmiyor. Bu durum da kapasite kullanımını, istihdamı, üretimi ve verimliliği ciddi anlamda etkiliyor.” Halı sektöründe de girdi ve işçilik maliyetlerinin yüksekliği sektörü zorluyor. İstanbul Halı ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Uğur Uysal, bu durumun sektörel kârlılığı düşürdüğünü ve yeni yatırım girişimlerini engellediğini söylüyor. Deniz ürünlerinde de üreticiler hammadde maliyetlerinden şikayetçi. Kılıç Deniz Ürünleri İcra Kurulu Başkan Yardımcısı Sinan Kızıltan, maliyetin yanı sıra iç piyasadaki belirsiz durumların ve uzun vadelerle yapılan ticari anlaşmaların sektörün büyümesini tıkadığını ifade ediyor. Ant Yapı Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Okay da yüksek arsa maliyetlerinin kârlılığı ve yeni yatırımları etkilediğini dile getiriyor. “Kârlılık oranları oldukça düşmüşken yeni arsa geliştirilmesi de iyice zorlaşıyor” diyor. 

KUR DARBESİ ÖNEMLİ

Maliyetlerdeki artışların en büyük nedeni, kurlardaki yukarı yönlü hareket. Oluklu mukavva sektöründe son 1 yılda hammaddede fiyat artışlarının yüzde 60’ları geçtiğini belirten Oluklu Mukavva Sanayicileri Derneği Başkanı Mehmet Nuri Görenoğlu, kur kaynaklı maliyet artışlarını gecikmeli olarak satış fiyatlarına yansıtabildiklerini bunun da kârlılığı düşürdüğünü söylüyor. Kimya sektörü de hammadde ve kur kaynaklı artışlardan dolayı tıkanıklık yaşıyor. Bu tıkanıklığın üretici ve satıcılar için kârlılığı negatif etkilediğini anlatan Sika Yapı Kimyasalları Beton Katkıları Grup Müdürü Turgay Özkun, mevcut tabloyu şöyle paylaşıyor: “Genel olarak hammadde ve kur etkisinden dolayı yüzde 10-25 fiyat artışı gözlemledik. Bu artışlardan dolayı yeni projelerin sayısında eskiye oranla nispeten daha konservatif bir eğilim görüyoruz.” Teknosa Genel Müdürü Bülent Gürcan, dövizdeki dalgalanmaların tüketim iştahını etkilediğini söylüyor. “Diğer yandan dolar veya Euro kuru üzerinden alınan AVM kiraları giderlere baskı yapıyor. Tüketiciler, dövizdeki artışa paralel olarak taleplerini erteleyebiliyor” diyor. 


İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR

Yorum Yaz